Mateus 13
Yɩɩ sʋywáŋʋ́ sagɩ (NNW) vs NVI
1 Kʋ dɩɩn təntə nə, Zwezi nan dìə̀ tə wa, ʋ va ʋ jə̀ə́ mʋnaa tə nii nə.
1 Naquele mesmo dia Jesus saiu de casa e assentou-se à beira-mar.
2 Lɩ̀à zənzən kʋ́ʋ̀ púə́ ʋ yuu nə. Ʋ dàń ma kʋ́ʋ̀ zàn, ʋ zʋ nɩ́á yuu bori wa, ʋ jə̀ə́ lá. Lalʋʋ tə kʋ́ʋ̀ púə́ nɩ́á tə nii nə.
2 Reuniu-se ao seu redor uma multidão tão grande que ele teve que entrar num barco e assentar-se nele, enquanto todo o povo ficou na praia.
3 Ʋ dàń ma twá zwansɩsarɩ nə, ʋ ma kàrɩ̀ ba yìə̀n zənzən, ʋ wʋ́:
3 Então lhes falou muitas coisas por parábolas, dizendo: "O semeador saiu a semear.
4 «Wodùrú don nə nan, sə ʋ dù. Ʋ nə yí ʋ mɩ́ wobɩa tə kárá tə wa, tə wobɩa tə vàn don tʋa cwəŋə yuu. Zənbii ma bà, tə də́ tə.
4 Enquanto lançava a semente, parte dela caiu à beira do caminho, e as aves vieram e a comeram.
5 Tə vàn don də tʋa kapataran tɩa wa, tɩran nə ba dáá lá. Kʋ bwálɩ́ tə nə, wobɩa tə nan lala, kʋ nə yɩ tɩtalʋ yɩrɩ.
5 Parte dela caiu em terreno pedregoso, onde não havia muita terra; e logo brotou, porque a terra não era profunda.
6 Máŋá tə, yɩɩ nə bɩga, kʋ dí tə wobii tə, tə ga tɩ tə kʋ̀, tə dəkurən nə wà tɩa zwɩ zəni yɩrɩ.
6 Mas quando saiu o sol, as plantas se queimaram e secaram, porque não tinham raiz.
7 Wobɩa tə vàn don də kʋ́ʋ̀ tʋa casʋran tɩa wa. Tə nə pén máŋá tə wa, casʋran tə boru tə pú wobii tə yuu nə, tə dàń ga sɩ̀nɩ̀ tə tɩ.
7 Outra parte caiu entre espinhos, que cresceram e sufocaram as plantas.
8 Yá wobɩa tə vàn don tʋa tɩa nəzəŋu wa, tə mʋ̀ wobɩa təntə zàn tə zɩn bɩa. Tə duən zɩn bɩa bíí. Tə duən də zɩn bɩa sapwɩtwa. Tə duən də zɩn bɩa fɩtwa.
8 Outra ainda caiu em boa terra, deu boa colheita, a cem, sessenta e trinta por um.
9 Lìù mama dàń mɛ, sə ʋ kə dɩ̀àn, ʋ súrí ʋ zɩan, ʋ cʋgʋ zəni!»
9 Aquele que tem ouvidos para ouvir, ouça! "
10 Zwezi karbɩa tə fàrɩ́ ba yí ʋ yɩra, ba bwe wá, ba wʋ́: «Bɛ̀eɛ̀e nə pɩn, n twá zwansɩsarɩ nə, n ma swɩ̀n lɩ̀à tə con?»
10 Os discípulos aproximaram-se dele e perguntaram: "Por que falas ao povo por parábolas? "
11 Zwezi ma le ba, ʋ wʋ́: «Á mʋ̀ wàá Yɩɩ pàrɩ̀ yìə̀n tə, tə nə sə̀gə̀ tə də̀ń, á nì á pɩn á tɩ̀àn nə. Yá ba duən tə ba kʋ pubʋŋa təntə jə.
11 Ele respondeu: "A vocês foi dado o conhecimento dos mistérios do Reino dos céus, mas a eles não.
12 Kʋ mʋ̀ nə pɩn, lìù tə, ʋ nə jə pubʋŋa mancɩn, Yɩɩ wá súrí kʋ, ʋ ga wá yà pubʋŋa tíú. Yá lìù tə, ʋ nə ba pubʋŋa jə, Yɩɩ wá jon mancɩn tə tətə, ʋ nə jə.
12 A quem tem será dado, e este terá em grande quantidade. De quem não tem, até o que tem lhe será tirado.
13 Mə kʋ mʋ̀ nə pɩn, à twá zwansɩsarɩ à ma swɩ̀n lɩ̀à tə con, ba yɩ́á nə cə̀ lá, ba ga ba na, ba cʋga, yá ba ga ba kʋ də̀ń nə̀ń tə yɩrɩ.
13 Por essa razão eu lhes falo por parábolas: ‘Porque vendo, eles não vêem e, ouvindo, não ouvem nem entendem’.
14 Mə kʋ twá nətʋ, Yɩɩ nii *sʋ̀sʋ̀nʋ̀ *Ezayi nii tə ma sú. Ʋ swɩ̀n, ʋ wʋ́:
14 Neles se cumpre a profecia de Isaías: ‘Ainda que estejam sempre ouvindo, vocês nunca entenderão; ainda que estejam sempre vendo, jamais perceberão.
15 Ba lɩ̀à təntə yáá tə̀lə́ də won mama. Ba zɩan swɩn. Ba yɩ́á pú. Ba ba pɩ̀à, sə ba yɩ́á də na won mama. Ba ga ba pɩ̀à, sə ba nì yoo. Ba mʋ̀ nə ba pɩ̀à, sə ba lwarɩ yoo ba pubʋŋa wa. Ba mʋ̀ nə kʋ́ʋ̀ bá vəvərə ba kwa ba ma sá ba cʋna, sə à mʋ̀ Yɩɩ zwɛ̀e ba yayɩran tə›.»
15 Pois o coração deste povo se tornou insensível; de má vontade ouviram com os seus ouvidos, e fecharam os seus olhos. Se assim não fosse, poderiam ver com os olhos, ouvir com os ouvidos, entender com o coração e converter-se, e eu os curaria’.
16 Zwezi kʋ́ʋ̀ swɩ̀n ʋ karbɩa tə con, ʋ wʋ́: «Á mʋ̀ dàń yɩ pupwən lɩ̀à, á mʋ̀ yɩ́á nə na lá, á zɩan də ga nə̀ń tə yɩrɩ.
16 Mas, felizes são os olhos de vocês, porque vêem; e os ouvidos de vocês, porque ouvem.
17 Cɩ́gá mama, à mʋ̀ nə swɩ̀n kʋ á con: Yɩɩ nii *sʋ̀sʋ̀nà də cɩ́gá tɩ̀án dáá, ba nə sóní, sə ba yà na kʋ tə, á nə na á ga nə̀ń. Yá ba ga wà kʋ nɩ, ba ga wà tə nì də».
17 Pois eu lhes digo a verdade: Muitos profetas e justos desejaram ver o que vocês estão vendo, mas não viram, e ouvir o que vocês estão ouvindo, mas não ouviram.
18 Zwezi kʋ́ʋ̀ swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Á nəŋə, wodùrú tə zwansɩsara tə də̀ń:
18 "Portanto, ouçam o que significa a parábola do semeador:
19 Lìù tə mama, ʋ nə cʋga Yɩɩ pàrɩ̀ sʋ̀ràn tə, ʋ ga ba kʋ də̀ń nə̀ń, yɩ ndə cwəŋə tə nə, wobɩa tə nə tʋa ka nii nə. *Sɩtana yàá bà, ʋ lɩ kʋ tə, kʋ nə tʋa ba waa nə.
19 Quando alguém ouve a mensagem do Reino e não a entende, o Maligno vem e lhe arranca o que foi semeado em seu coração. Este é o que foi semeado à beira do caminho.
20 Wobɩa tə nə tʋa kapataran tɩa tə wa, nə yɩ ndə lìù tə nə, ʋ nə nì Yɩɩ sʋgʋ tə, ʋ sɛ̀e lala də pupoli.
20 Quanto ao que foi semeado em terreno pedregoso, este é aquele que ouve a palavra e logo a recebe com alegria.
21 Yá Yɩɩ sʋgʋ tə wà ʋ mʋ̀ lìù təntə pubʋŋa tə wa zwɩ zənzən, ʋ ga ba dɩ̀àn jə kʋ wa. Yá càn nə yí wá, nə à yə̀ə́ ba nə wʋwalɩ wá Yɩɩ sʋgʋ tə yɩrɩ, ʋ yàá pìí ʋ yá Yɩɩ cwəŋə.
21 Todavia, visto que não tem raiz em si mesmo, permanece por pouco tempo. Quando surge alguma tribulação ou perseguição por causa da palavra, logo a abandona.
22 Wobɩa tə nə tʋa casʋran tə wa, nə yɩ ndə lìù tə nə, ʋ nə nì Yɩɩ sʋgʋ tə, yá lʋʋ wiən twara də ka pɩ̀à jɩjə nə súə́ ʋ pubʋŋa tə. Tə wiən təntə mɛ dàń yà pú Yɩɩ sʋgʋ yuu nə. Kʋ mʋ̀ lìù təntə con, Yɩɩ sʋgʋ tə wà də̀ń jɩn kʋ pa wá.
22 Quanto ao que foi semeado entre os espinhos, este é aquele que ouve a palavra, mas a preocupação desta vida e o engano das riquezas a sufocam, tornando-a infrutífera.
23 Yá wobɩa tə nə tʋa tɩa nəzəŋu tə wa, nə yɩ ndə lìù tə nə, ʋ yàá cʋgʋ sʋgʋ tə, ʋ ga sɛ̀e kʋ zəni. Ʋ dàń yàá tʋŋa yozəŋə, ndə wobɩa nə zɩŋa bɩa nətʋ. Kʋ don zɩn bɩa bíí. Kʋ don də zɩn bɩa sapwɩtwa. Kʋ don zɩn bɩa fɩtwa».
23 E, finalmente, o que foi semeado em boa terra: este é aquele que ouve a palavra e a entende, e dá uma colheita de cem, sessenta e trinta por um".
24 Zwezi kʋ́ʋ̀ bɩrɩ zwansɩsara don, ʋ wʋ́: «Á nəŋə, kʋ tə nə nyɩn də Yɩɩ pàrɩ̀ tə. Bɛɛ don dùə̀ wodwii nəzəŋu ʋ kárá wa.
24 Jesus lhes contou outra parábola, dizendo: "O Reino dos céus é como um homem que semeou boa semente em seu campo.
25 Tɩtɩn don nə, lɩ̀à nə dwɛ̀e máŋá wa, ʋ mʋ̀ bɛɛ təntə dʋŋʋ twi, ʋ dù gakʋkwɩʋn bɩa kárá tə wa, ʋ ga lɛ.
25 Mas enquanto todos dormiam, veio o seu inimigo e semeou o joio no meio do trigo e se foi.
26 Máŋá tə, wiən tə nə yí pwìí janʋ, gakʋkwɩʋn tə də nan, kʋ zɩga.
26 Quando o trigo brotou e formou espigas, o joio também apareceu.
27 Bɛɛ tə tʋ̀tʋ̀nà ma bà, ba swɩ̀n ʋ con, ba wʋ́: ‹Yuu tíú, n yà dùə̀ wozəŋə n kárá tə wa, sə gakʋkwɩʋn kʋ tə də nan yə̀n nə?›
27 "Os servos do dono do campo dirigiram-se a ele e disseram: ‘O senhor não semeou boa semente em seu campo? Então, de onde veio o joio? ’
28 Ʋ ma le ba, ʋ wʋ́: ‹Kʋ yɩ dʋŋʋ nə fwa kʋ›. Tʋ̀tʋ̀nà tə ma pìí ba bwe wá, ba wʋ́: ‹N ba pɩ̀à, sə nə va nə mùrí kʋ gaʋ təntə, naaa?›
28 " ‘Um inimigo fez isso’, respondeu ele. "Os servos lhe perguntaram: ‘O senhor quer que vamos tirá-lo? ’
29 Bɛɛ tə ma le ba, ʋ wʋ́: ‹Ɔn ɔn! Á nə mùrí gakʋkwɩʋn tə, á wá mùrí mɩna tə də, á kə lá. Kʋ mʋ̀ yɩrɩ nə, á dànà ká fwa kʋ!
29 "Ele respondeu: ‘Não, porque, ao tirar o joio, vocês poderão arrancar com ele o trigo.
30 Á yaga tə mama, á pa, tə bɩ. Yá tə zagʋ máŋá nə yí, à dàń wá swɩ̀n wocerə tə con, à wʋ́: Á díə́ yáá, á gɩan gamʋʋ tə, á vwa púlə́ púlə́, sə nə kə mən nə! Á dàń ga kén mɩna tə, á kə pulu wa!› »
30 Deixem que cresçam juntos até à colheita. Então direi aos encarregados da colheita: Juntem primeiro o joio e amarrem-no em feixes para ser queimado; depois juntem o trigo e guardem-no no meu celeiro’ ".
31 Zwezi kʋ́ʋ̀ bɩrɩ zwansɩsara don, ʋ wʋ́: «Yɩɩ pàrɩ̀ tə yɩ ndə wobiu nəmaa nə, lìù nə tì ʋ dù ʋ kárá wa.
31 E contou-lhes outra parábola: "O Reino dos céus é como um grão de mostarda que um homem plantou em seu campo.
32 Kʋ mʋ̀ wobiu nəmaa tə nə yɩ wobɩa mama wa nəmaa. Yá kʋ dàń nə pén, kʋ yuu yàá doni tɩbii tə mama yun. Kʋ yàá fwa tɩ̀ʋ́, zənbii bà, tə fwa tə pwalan kʋ yuu wa».
32 Embora seja a menor dentre todas as sementes, quando cresce torna-se a maior das hortaliças e se transforma numa árvore, de modo que as aves do céu vêm fazer os seus ninhos em seus ramos".
33 Zwezi kʋ́ʋ̀ bɩrɩ zwansɩsara don, ʋ wʋ́: «Yɩɩ pàrɩ̀ tə yɩ ndə sabwarɩ nə, kan nə ken mun zʋŋɩ batwa wa. Tə mama dàń ga zàn tə fʋlɩ».
33 E contou-lhes ainda outra parábola: "O Reino dos céus é como o fermento que uma mulher tomou e misturou com uma grande quantidade de farinha, e toda a massa ficou fermentada".
34 Tə yìə̀n tə mama yɩ Zwezi twá zwansɩsarɩ nə, ʋ ma bɩrɩ tə lɩ̀à tə nə. Ʋ yàá ba yoo swɩ̀n, də kʋ nə tà ʋ twá zwansɩsarɩ nə.
34 Jesus falou todas estas coisas à multidão por parábolas. Nada lhes dizia sem usar alguma parábola,
35 Ʋ fwa kʋ nətʋ, sə Yɩɩ nii *sʋ̀sʋ̀nʋ̀ tə sʋ̀ràn tə nii ma sú. Ʋ nə swɩ̀n, ʋ wʋ́:
35 cumprindo-se, assim, o que fora dito pelo profeta: "Abrirei minha boca em parábolas, Proclamarei coisas ocultas Desde a criação do mundo".
36 Zwezi kɛ̀eń ʋ yá lalʋʋ tə, ʋ ga va sàń. Ʋ karbɩa tə ma pú ʋ kwa, ba va ba yí wá, ba ga wʋ́: «Gwin kárá tə gakʋkwɩʋn tə zwansɩsara tə də̀ń, n bɩrɩ nəba».
36 Então ele deixou a multidão e foi para casa. Seus discípulos aproximaram-se dele e disseram: "Explica-nos a parábola do joio no campo".
37 Zwezi ma le ba, ʋ wʋ́: «Lìù tə, ʋ nə dwì mɩna nəzəŋə tə, nə yɩ *Ləzwənə-Biu tə.
37 Ele respondeu: "Aquele que semeou a boa semente é o Filho do homem.
38 Kárá tə nə yɩ lʋʋ. Wodwii nəzəŋu tə nə yɩ Yɩɩ pàrɩ̀ lɩ̀à tə. Gakʋkwɩʋn tə nə yɩ *Sɩtana lɩ̀à tə.
38 O campo é o mundo, e a boa semente são os filhos do Reino. O joio são os filhos do Maligno,
39 Dʋŋʋ tə, ʋ nə dwì kʋ mʋ̀ gaʋ təntə nə, yɩ Sɩtana. Woceri tə nə yɩ lʋʋ zaŋʋ. Tʋ̀tʋ̀nà tə, ba nə za wiən tə, nə yɩ Yɩɩ *malɩkɛ tə.
39 e o inimigo que o semeia é o diabo. A colheita é o fim desta era, e os encarregados da colheita são anjos.
40 Nətʋ ba nə pùrì gakʋkwɩʋn tə, ba kəni mən nə, mə kʋ wá yà nətʋ, lʋʋ zaŋʋ dɩɩn nə.
40 "Assim como o joio é colhido e queimado no fogo, assim também acontecerá no fim desta era.
41 Ləzwənə-Biu wá tʋn ʋ malɩkɛ. Tə wá lɩ lɩ̀à tə mama ʋ pàrɩ̀ tə wa, ba nə pɩn lɩ̀à duən twá ba nə, ba ma dʋgʋ Yɩɩ tə, ba jén, də ba tə, ba nə tʋŋa yokʋkwɩnan tə.
41 O Filho do homem enviará os seus anjos, e eles tirarão do seu Reino tudo o que faz tropeçar e todos os que praticam o mal.
42 Yá tə ga wá dɩlɩ ba mən bwálɩ́ wa. Kʋ bwálɩ́ təntə wa, ba wá bubwi, ba ga dɩŋa ba jɩfwɩ ba fɩfaga.
42 Eles os lançarão na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
43 Yá ba tə, ba nə yɩ cɩ́gá tɩ̀án, ba wá pəpəli ndə yɩcaʋ nə ba nyɩna Yɩɩ pàrɩ̀ tə wa. Lìù mama dàń mɛ, sə ʋ kə dɩ̀àn, ʋ súrí ʋ zɩan, ʋ cʋgʋ zəni!»
43 Então os justos brilharão como o sol no Reino do seu Pai. Aquele que tem ouvidos, ouça".
44 Zwezi kʋ́ʋ̀ swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Yɩɩ pàrɩ̀ tə nyɩn ndə wiən tə, tə kwənə nə dáá, tə nə sə̀gə̀ kárá don wa. Bɛɛ ma na tə, ʋ tì ʋ kwɛn ʋ sə̀gə̀. Ʋ pùə́ nə poli zənzən tə, ʋ vəli ʋ yə̀ kʋ tə mama, ʋ nə jə, ʋ də́, ʋ ga pìí ʋ bà, ʋ yə̀ kʋ kárá təntə».
44 "O Reino dos céus é como um tesouro escondido num campo. Certo homem, tendo-o encontrado, escondeu-o de novo e, então, cheio de alegria, foi, vendeu tudo o que tinha e comprou aquele campo.
45 Zwezi kʋ́ʋ̀ swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Yɩɩ pàrɩ̀ tə nyɩn ndə bayolu nə fwa nətʋ, də ʋ nə pɩ̀à kana bɩan zanan nəzəŋə.
45 "O Reino dos céus também é como um negociante que procura pérolas preciosas.
46 Máŋá tə, ʋ nə nɩ kʋ nədʋ, kʋ nə ziən zənzən, ʋ vəli ʋ yoli ʋ wiən mama, ʋ nə jə, ʋ ga bà, ʋ yə̀ kʋ mʋ̀ kana bɩan zàŋʋ́ təntə».
46 Encontrando uma pérola de grande valor, foi, vendeu tudo o que tinha e a comprou".
47 Zwezi kʋ́ʋ̀ swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Yɩɩ pàrɩ̀ tə kʋ́ʋ̀ nyɩn ndə fəlijana nə. Ba yàá dɩlɩ gə̀gə̀lù mʋʋ wa, kʋ ga janɩ fələ yiri mama.
47 "O Reino dos céus é ainda como uma rede que é lançada ao mar e apanha toda sorte de peixes.
48 Máŋá tə, kʋ nə súə́, fəlijana tə yàá van, kʋ ba lɩ bəbəru yuu, ba ga jə̀ń tɩa, ba kúrí fələ tə. Ba kəni fəlizəŋə tə fɩyaran wa, ba ga dʋga tə tə, tə nə ba ziən.
48 Quando está cheia, os pescadores a puxam para a praia. Então se assentam e juntam os peixes bons em cestos, mas jogam fora os ruins.
49 Mə nətʋ nə, kʋ wá yà lʋʋ zaŋʋ máŋá wa. *Malɩkɛ wá bà, tə pwɛ̀e wʋlʋnyɩna də cɩ́gá tɩ̀án duən nə,
49 Assim acontecerá no fim desta era. Os anjos virão, separarão os perversos dos justos
50 sə tə ma dɩlɩ ba mən bwálɩ́ tə wa. Kʋ bwálɩ́ təntə wa, ba wá bubwi, ba ga dɩŋa ba jɩfwɩ ba fɩfaga».
50 e lançarão aqueles na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes".
51 Máŋá tə wa, Zwezi nə zwɛ̀e zwansɩsarɩ tə, ʋ bwe ʋ karbɩa, ʋ wʋ́: «Á nì tə yìə̀n tə mama də̀ń?» Ba ma le wá, ba wʋ́: «Awo».
51 Então perguntou Jesus: "Vocês entenderam todas essas coisas? " "Sim", responderam eles.
52 Ʋ dàń ma swɩ̀n ba con, ʋ wʋ́: «*Zwifə-ba Yɩɩ nii *yənu tíú mama, ʋ nə jigə Yɩɩ pàrɩ̀ tə karbiu, nyɩn ndə dìə̀ tíú nə, ʋ nə lɩ wodʋra də wodwara ʋ wiən tə, tə kwənə nə dáá, wa».
52 Ele lhes disse: "Por isso, todo mestre da lei instruído quanto ao Reino dos céus é como o dono de uma casa que tira do seu tesouro coisas novas e coisas velhas".
53 Máŋá tə wa, Zwezi nə swɩ̀n zwansɩsarɩ təntə ʋ zwɛ̀e, ʋ lɛ kʋ bwálɩ́ tə wa, ʋ vìí.
53 Tendo terminado de contar estas parábolas, Jesus saiu dali.
54 Ʋ dàń vəli ʋ nyɩna tɩʋ. Ʋ nə vəli ʋ yí lá, ʋ zʋa *Zwifə-ba *jə́rə́ dìə̀ wa, ʋ wulə ʋ kàrɩ̀ lantə. Yá kʋ dàń gwárɩ́ lɩ̀à tə mama, ba nə yɩn kʋ bwálɩ́ təntə wa. Ba ma swɩ̀n, ba wʋ́: «Yə̀n nə nə ʋ nɩ wʋbʋŋa kʋ tə? Yá kʋ yɩ kʋ twá nətə, ʋ ma fwa yomɩlan tə tə?
54 Chegando à sua cidade, começou a ensinar o povo na sinagoga. Todos ficaram admirados e perguntavam: "De onde lhe vêm esta sabedoria e estes poderes miraculosos?
55 Kʋ tà ʋ mʋ̀ nə yɩ kapənta tə bìú tə, naaa? Ʋ nuu tə yɩrɩ nə tà Mari, naaa? Zwakə də Zwʋzɛfə də Simon də Zwidə tà ʋ nubɩa, naaa?
55 Não é este o filho do carpinteiro? O nome de sua mãe não é Maria, e não são seus irmãos Tiago, José, Simão e Judas?
56 Yá ʋ nakwana tə mama mʋ̀ tətə yà tə̀lə́ nə tətəŋi wa, naaa? Yə̀n nə nə ʋ nɩ tə dɩ̀àn təntə?»
56 Não estão conosco todas as suas irmãs? De onde, pois, ele obteve todas essas coisas? "
57 Yá kʋ mʋ̀ təntə dàń pɩn, ba yà ba wá sɛ̀e. Zwezi dàń ma swɩ̀n ba con, ʋ wʋ́: «Ba yàá zìlí Yɩɩ nii *sʋ̀sʋ̀nʋ̀ bwálɩ́ mama nə, yá ʋ nyɩna tɩʋ nə də ʋ dìə̀ wa, ba ba wá zìlí».
57 E ficavam escandalizados por causa dele. Mas Jesus lhes disse: "Só em sua própria terra e em sua própria casa é que um profeta não tem honra".
58 Kʋ bwálɩ́ tə wa, Zwezi wà yomɩlan zənzən fwa, ba nə ba Yɩɩ nii sɛ̀e tə yɩrɩ.
58 E não realizou muitos milagres ali, por causa da incredulidade deles.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.