Lucas 8
Yɩɩ sʋywáŋʋ́ sagɩ (NNW) vs NAA
1 Kʋ kwa nə, Zwezi vəli ʋ twá tɩan tə də tɩbii tə wa, ʋ kàrɩ̀ də ʋ swɩ̀n sʋywáŋʋ́ tə, ʋ bɩrɩ də, Yɩɩ də́ pàrɩ̀ ba yuu wa. Karbɩa fugə bələ tə yà wulə ʋ kwa.
1 Aconteceu, depois disso, que Jesus andava de cidade em cidade e de aldeia em aldeia, pregando e anunciando o evangelho do Reino de Deus. Iam com ele os doze discípulos,
2 Kʋ súrí kana duən nə, ba nə jon ba tɩ̀àn *zinə də yayɩran jɩɩn. Kʋ yɩ Mari tə, ba nə boŋə ‹Mari Madəlɛnə›, Zwezi nə lɩ zinə barpɛ ʋ yuu wa,
2 e também algumas mulheres que haviam sido curadas de espíritos malignos e de enfermidades: Maria, chamada Madalena, da qual saíram sete demônios;
3 də Suza, ʋ nə ywàŋá *Erodə tʋtʋnan tə yuu, kan Zwanə, də Sɩzanə, də kana duən, ba nə dáá. Ba mʋ̀ kana təntə tì ba jɩjə, ba ma san Zwezi də ʋ karbɩa tə nə.
3 Joana, mulher de Cuza, procurador de Herodes; Suzana e muitas outras, as quais, com os seus bens, ajudavam Jesus e os seus discípulos.
4 Lɩ̀à tə naŋa tɩan də tɩan, ba twi Zwezi con. Lɩ̀à tə nə twi, ba kun duən nə ba dáá, máŋá tə wa, ʋ tì zwansɩsara kʋ tə ʋ sɩsarɩ ba, ʋ wʋ́:
4 Quando uma grande multidão se reuniu e pessoas de todas as cidades vieram até Jesus, ele disse por parábola:
5 «Wodùrú don nə nan, sə ʋ dù wodwii. Ʋ dàń nə wulə ʋ mɩ́ wodwii tə kárá tə wa nə, kʋ vàn don tʋa cwəŋə yuu. Ba nɩŋɩ kʋ yuu ba kɛ̀eń, yá zənbii dí kʋ.
5 — Um semeador saiu a semear. E, ao semear, uma parte caiu à beira do caminho, foi pisada, e as aves do céu a comeram.
6 Kʋ vàn don də tʋa kapataʋ tɩa wa. Yá wobɩa tə nə nan tə zwɛ̀e, tə kʋa, zuni nə wà tə yí yɩrɩ.
6 Outra parte caiu sobre a pedra e, tendo crescido, secou por falta de umidade.
7 Wobɩa tə vàn don də tʋa casʋran tɩa wa, tə də casʋran tə mɛ twá duən, tə boru, yá casʋran tə dàń púə́ wobii tə yuu nə, tə dàń ga sɩ̀nɩ̀ tə tɩ.
7 Outra caiu no meio dos espinhos; e os espinhos, ao crescerem com ela, a sufocaram.
8 Yá tə vàn don də tʋa tɩzəŋu wa, wobɩa tə zàn tə bori tə kə yun. Kʋ nədʋ mama zɩn bɩa bíí». Zwezi dàń ma swɩ̀n ʋ kə yɩɩ nə, ʋ wʋ́: «Lìù mama dàń mɛ, sə ʋ kə dɩ̀àn, ʋ súrí ʋ zɩan, ʋ cʋgʋ zəni!»
8 Outra, enfim, caiu em boa terra; cresceu e produziu a cem por um. Dizendo isto, Jesus clamou:
9 Zwezi karbɩa tə bwe wá, sə ʋ gwin zwansɩsara tə də̀ń, ʋ bɩrɩ ba.
9 Então os discípulos de Jesus lhe perguntaram o que significava essa parábola.
10 Ʋ ma le ba, ʋ wʋ́: «Á mʋ̀ wàá Yɩɩ pàrɩ̀ yìə̀n tə, tə nə sə̀gə̀ tə də̀ń, á nì, á pɩn á tɩ̀àn nə. Lɩ̀à tə duən mʋ̀ con nə, kʋ yɩ zwansɩsarɩ nə, à wá swɩ̀n ba con, ba yɩ́á nə cə̀ lá, ba ga ba na, ba cʋga, yá ba ga ba kʋ də̀ń nə̀ń».
10 Jesus respondeu:
11 Zwezi dàń swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Zwansɩsara tə də̀ń nə nətən: Wodwii tə yɩ ndə ya Yɩɩ sʋgʋ tə nə.
11 — Este é o significado da parábola: a semente é a palavra de Deus.
12 Lɩ̀à duən yɩ ndə cwəŋə vàn nə, wobɩa nə twɩ lá: Ba nə̀ń, yá *Sɩtana yàá bà, ʋ lɩ sʋgʋ tə ba waa wa, sə ʋ ma cɩ̀ ba nə, sə ba dàn ká kə ba waa Yɩɩ nə, sə ʋ ga jon ba ba cʋna wa.
12 Os que estão à beira do caminho são os que a ouviram; depois vem o diabo e tira-lhes a palavra do coração, para não acontecer que, crendo, sejam salvos.
13 Ba duən də yɩ ndə kapataʋ tɩa nə. Ba nə nì Yɩɩ sʋgʋ tə, ba yàá jon kʋ də pupwən. Yá ba ba kʋ yá, ba pɩn kʋ zwɩ ba pubʋŋa wa. Ba yàá ken ba waa Yɩɩ nə, máŋá kukuə wa, yá dədəŋu nə yí ba, máŋá don wa, ba yàá tʋ.
13 Os que estão sobre a pedra são os que, ouvindo a palavra, a recebem com alegria. Estes não têm raiz, creem apenas por algum tempo e, na hora da provação, se desviam.
14 Wobɩa tə nə tʋa casʋran tə wa, yɩ ndə ba tə nə, ba nə nə̀ń, yá ba ga yá ba pa twara, də ka pɩ̀à jɩjə, də lʋʋ wiən fɩra jə ba, tə dàń ga pú Yɩɩ sʋgʋ tə yuu nə ba waa. Sʋgʋ tə ba bɩa keni, tə nə wá wànɩ́ tə bɩ.
14 A parte que caiu entre espinhos, estes são os que ouviram e, no decorrer dos dias, foram sufocados com as preocupações, as riquezas e os prazeres desta vida; os seus frutos não chegam a amadurecer.
15 Wobɩa tə nə tʋa tɩzəŋu tə wa, yɩ ndə ba tə nə, ba nə cʋga Yɩɩ sʋgʋ tə, ba ga twá kʋ nə zəni də ba cɩ́gá mama. Kʋ tɩ̀án tə yàá ja pɩ́nʋ́ wuuu, ba dàn ká pìí ba kə ba kwa, ba tʋŋa zəni, ndə wobɩa nə zɩŋa bɩa nətʋ».
15 A parte que caiu na terra boa, estes são os que, tendo ouvido de bom e reto coração, retêm a palavra; estes frutificam com perseverança.
16 Zwezi kʋ́ʋ̀ swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Lìù tə̀lə́, ʋ nə wá sʋrʋ cànʋ́, ʋ tì ʋ pú garwa də̀ń nə, nə à yə̀ə́ ʋ tì ʋ tún gədoo də̀ń. Kʋ yɩ ba yàá tì kʋ ba tún canzɩlʋ yuu, sə lɩ̀à tə mɛ nə zwɩ dìə̀ tə wá na poni.
16 — Ninguém, depois de acender uma lamparina, a cobre com um vaso ou a põe debaixo de uma cama; pelo contrário, coloca-a num lugar em que ilumina bem, a fim de que os que entram vejam a luz.
17 Won tə mama nə sə̀gə̀ wá na, yá won tə mama yà nə wulə yikunu wa, wá nan poni nə. Yá lɩ̀à tə mama wá lwarɩ kʋ.
17 Não há nada oculto que não venha a ser manifesto, nem escondido que não venha a ser conhecido e revelado.
18 Á zurə á yɩra, də á cʋgʋ tə yiri tə, á nə cʋga: Ba wá pa ʋ tə nə, ʋ nə jə ba súrí, yá ba wá jon mancɩn tə tətə ʋ tə con, ʋ nə bʋŋa də, ʋ jə».
18 Portanto, vejam como vocês ouvem. Porque ao que tiver, mais será dado; e ao que não tiver, até aquilo que julga ter lhe será tirado.
19 Zwezi nubɩa tə də ʋ nuu twi ba na wá, yá ba ga wàrɩ̀ ʋ yɩra ba yí, lalʋʋ tə nə dáá tə yɩrɩ.
19 A mãe e os irmãos de Jesus chegaram até onde ele estava, mas não podiam aproximar-se por causa da multidão.
20 Ba ma swɩ̀n kʋ Zwezi con nə, ba wʋ́: «N nuu tə də n nubɩa tə zɩga kàrá wa, ba ga pɩ̀à, sə ba na mʋ́».
20 E lhe comunicaram: — A sua mãe e os seus irmãos estão lá fora e querem vê-lo.
21 Yá Zwezi dàń swɩ̀n ba mɛ con, ʋ wʋ́: «À nuu də à nubɩa nə yɩ ba tə nə cʋga Yɩɩ sʋgʋ tə, ba ga twá kʋ nii nə».
21 Jesus, porém, lhes respondeu:
22 Dɩɩn don nə, Zwezi də ʋ karbɩa tə vələ ba zʋa nɩ́á yuu bori wa. Ʋ swɩ̀n ba con nə, ʋ wʋ́: «Nə vələ mʋnaa tə vàn tə don nə». Ba dàń ma vìí.
22 Aconteceu que, num daqueles dias, Jesus entrou num barco em companhia dos seus discípulos e lhes disse: E partiram.
23 Máŋá tə, ba nə wulə nɩ́á tə yuu wa, ba vəli, Zwezi mʋ̀ tə́gə́ ʋ dwɛ̀e. Naa nədʋ, vʋʋ nəfarʋ zàn kʋ fuli mʋnaa tə yuu wa. Nɩ́á yuu bori tə ja kʋ swí. Kʋ dàń yà ga yɩ càn, kʋ pa ba pɩ̀à ba tɩ.
23 Enquanto navegavam, ele adormeceu. E sobreveio uma tempestade de vento no lago, e eles corriam perigo.
24 Karbɩa tə fàrʋ́ ba yí Zwezi yɩra ba zɩ̀n wá, ba ga swɩ̀n ʋ con, ba wʋ́: «Karnyɩna, karnyɩna! Nə wá tɩ!» Zwezi ma zàn, ʋ baa vʋʋ tə də nakulə tə nii nə, tə ma tʋ. Yá bwálɩ́ tə mɛ zùrì, siii.
24 Chegando-se a Jesus, os discípulos o despertaram, dizendo: — Mestre, Mestre, estamos perecendo! Levantando-se, Jesus repreendeu o vento e a fúria da água. Tudo cessou e ficou bem calmo.
25 Zwezi ma swɩ̀n ʋ karbɩa tə con, ʋ wʋ́: «Á ba á waa keni à nə wuuu, naaa?» Yá fən yà jə ba, də kʋ dɩ̀gà ba yuu wa. Ba dàń swɩ̀n duən con, ba wʋ́: «Bɛɛ wà tə tà ndə lɩ̀à mɛ nə. Vʋʋ də nakulə mɛ zìlí ʋ nii!»
25 Então Jesus lhes perguntou: Eles, possuídos de temor e admiração, diziam uns aos outros: — Quem é este que até manda nos ventos e nas ondas, e lhe obedecem?
26 Ba yɩ də nɩ́á yuu bori, ba va ba yí Zwerazenɩan-ba nagwanaa wa, kʋ nə wulə mʋnaa tə vàn tə don nə, Galile nagwanaa yáá nə.
26 Então rumaram para a terra dos gerasenos, que fica de frente para a Galileia.
27 Zwezi nə cúə́ tɩa ʋ zwɛ̀e, tɩʋ tə bɛɛ don twi, ʋ jə́rí wá. *Zinə yà nə vəvəri kʋ bɛɛ təntə yuu. Kʋ nə ba yigə, kʋ bɛɛ təntə yà kʋ́ʋ̀ ba gànʋ̀ zwɩ, ʋ ga ba dìə̀ də zwɩ, ʋ yà yɩ ʋ wulə pɩ̀ràn bʋran wa, ba nə kʋa, ba ma keni tɩga.
27 Logo que Jesus desembarcou, veio da cidade ao seu encontro um homem possuído de demônios que, havia muito, não se vestia, nem habitava em casa alguma, porém vivia nos túmulos.
28 Kʋ máŋá təntə, bɛɛ təntə nɩ Zwezi, ʋ mà bubwiə, ʋ tʋ ʋ yáá con, ʋ ga zɩ̀n ʋ kori ʋ kə yɩɩ nə, ʋ wʋ́: «Zwezi, Yɩɩ tə, ʋ nə wulə tə mɛ yuu wa, bìú, bɛ̀eɛ̀e nə n pɩ̀à à con nə? À lòrì mʋ́, dàn ká kə nə càn wa!»
28 Quando ele viu Jesus, prostrou-se diante dele, dizendo com voz forte: — O que você quer comigo, Jesus, Filho do Deus Altíssimo? Peço-lhe que não me atormente.
29 Ʋ swɩ̀n kʋ nətʋ, Zwezi nə baa zini tə nii nə, sə kʋ nan kʋ yá wá yɩrɩ. Kʋ zinə tə yàá dɩ̀ wá nɛɛ kapʋpʋ. Ba dàń yà yàá vwa bɛɛ tə jɩ̀àn də ʋ nɛɛ də banzala də lugu ŋoni, sə ba ma wànɩ́ ba ja wá ba tún. Yá ʋ yàá karʋ banzala tə, zinə tə ga yàá van wá, kʋ ja va kasɔɔ lanworu wa.
29 Porque Jesus havia ordenado ao espírito imundo que saísse do homem, pois muitas vezes se havia apoderado dele. E, embora procurassem conservá-lo preso com cadeias e correntes, despedaçava tudo e era impelido pelo demônio para o deserto.
30 Zwezi ma bwe kʋ, ʋ wʋ́: «N yɩrɩ nə ya bɛ̀eɛ̀e?» Kʋ ma le wá, kʋ wʋ́: «À yɩrɩ nə ya ‹buruburu›.» Kʋ yɩ cɩ́gá, zinə zənzən yà dáá ʋ yuu wa.
30 Jesus perguntou a ele: Ele respondeu: — Legião. Isto porque muitos demônios tinham entrado nele.
31 Yá tə zinə təntə yà lòrì Zwezi, sə ʋ dàn ká dɩŋa tə, ʋ kə bʋʋ tə, kʋ də̀ń nə lù zənzən.
31 Estes pediram a Jesus que não os mandasse para o abismo.
32 Twərən zənzən yà wulə kʋ bwálɩ́ tə nə, tə pɩ̀à wodiu paan don yuu wa. Zinə tə lòrì Zwezi, sə ʋ pa cwəŋə tə, sə tə va tə zʋ twərən tə yɩra. Ʋ ma pa tə cwəŋə.
32 Ora, uma grande manada de porcos estava pastando ali no monte. E os demônios pediram a Jesus que os deixasse entrar naqueles porcos. E Jesus o permitiu.
33 Zinə tə dàń ma nan bɛɛ tə con, tə va tə zʋ twərən tə. Twərən tə mama ma bəbəri tə cú, tə tʋ mʋnaa tə wa, tə gʋ tə tɩ̀àn.
33 Tendo os demônios saído do homem, entraram nos porcos, e a manada precipitou-se despenhadeiro abaixo, para dentro do lago, e se afogou.
34 Máŋá tə wa, lɩ̀à tə, ba nə cɩ̀ twərən tə nə, nə nɩ kʋ mʋ̀ təntə kʋ tʋn, ba dəri ba ja kʋ ŋwɛn təntə, ba va ba swɩ̀n tɩʋ tə də tɩbii tə wa.
34 Vendo o que tinha acontecido, os que tratavam dos porcos fugiram e foram anunciá-lo na cidade e pelos campos.
35 Lɩ̀à tə nan, sə ba jə́n won tə nə fwa. Ba yí Zwezi nii, ba nɩ bɛɛ tə, zinə tə nə nan tə yá. Ʋ jə̀ə́ Zwezi səpuni nə, ʋ zʋ ganan, ʋ ga yə̀ə́ ʋ yáá zəni. Fən ma zʋ ba.
35 Então o povo saiu para ver o que tinha acontecido. Aproximando-se de Jesus, encontraram o homem de quem tinham saído os demônios, vestido, em perfeito juízo, sentado aos pés de Jesus; e temeram.
36 Ba tə, ba nə nɩ tə mɛ tə, swɩ̀n ba bɩrɩ, kʋ nə fwa nətʋ, zinə tə ma nan bɛɛ tə yuu wa.
36 E algumas pessoas que tinham presenciado os fatos contaram-lhes também como o endemoniado tinha sido salvo.
37 Kʋ nagwanaa tə lɩ̀à tə mama dàń ma lòrì Zwezi, sə ʋ vìí, fən zʋa ba zənzən yɩrɩ. Zwezi ma zʋ nɩ́á yuu bori tə wa, sə ʋ vìí.
37 Todo o povo da terra dos gerasenos pediu a Jesus que se retirasse, pois ficaram com muito medo. E Jesus, entrando de novo no barco, voltou.
38 Yá bɛɛ tə, zinə tə nə nan tə yá, twi ʋ lòrì Zwezi, sə ʋ yá ʋ pa ʋ twá ʋ nə. Yá Zwezi pìí wá, ʋ ga wʋ́:
38 O homem de quem tinham saído os demônios lhe pediu que o deixasse estar com ele. Jesus, porém, o despediu, dizendo:
39 «Pìí, n va n dìə̀, sə n ga swɩ̀n n bɩrɩ kʋ tə, Yɩɩ nə fwa n yɩra». Bɛɛ tə dàń ma pìí ʋ va, ʋ swɩ̀n tɩʋ tə mɛ wa kʋ tə, Zwezi nə fwa ʋ pa wá.
39 — Volte para a sua casa e conte tudo o que Deus fez por você. Então ele foi, proclamando por toda a cidade o que Jesus lhe tinha feito.
40 Máŋá tə nə, Zwezi nə pìí ʋ naŋa mʋnaa tə bəbəru tə don nə, ʋ bɩ̀àn, lalʋʋ tə jə́rí wá, ba yà dànɩ̀ wá yɩrɩ.
40 Quando Jesus voltou, a multidão o recebeu com alegria, porque todos o estavam esperando.
41 Kʋ bwálɩ́ tə nə, bɛɛ don, ba nə boŋə Zwayirisə, ʋ yà nə yɩ *Zwifə-ba *jə́rə́ dìə̀ yuu tíú, twi ʋ bà ʋ tʋ Zwezi nɛɛ nə. Ʋ lòrì Zwezi, sə ʋ bà ʋ sàń nə,
41 Eis que veio um homem chamado Jairo, que era chefe da sinagoga, e, prostrando-se aos pés de Jesus, suplicou-lhe que fosse até a sua casa.
42 ʋ yà nə ja bʋ̀á nədʋ, ʋ bɩna nə yí ndə fugə bələ nə, ʋ yà nə wulə ʋ tɩ yɩrɩ.
42 Pois tinha uma filha única de uns doze anos, que estava morrendo. Enquanto Jesus caminhava, as multidões o apertavam.
43 Yá kan don yà wulə ba wa, ʋ tàŋá nə twi ka ba zɩga, kʋ nə yí bɩna fugə bələ. Ʋ yà cʋ̀gʋ̀ ʋ wiən mama dɩmʋtʋra con. Yá lìù mama wà wànɩ́, sə ʋ zwɛ̀e ʋ yayɩgʋ tə.
43 Certa mulher que, havia doze anos, vinha sofrendo de uma hemorragia e que havia gastado todos os seus bens com os médicos, sem que ninguém a pudesse curar,
44 Ʋ ma twá Zwezi kwa con, ʋ fàrʋ́ ʋ yí ʋ yɩra, ʋ ga dwen ʋ gànʋ̀ nii nə. Naa nədʋ, də ʋ jana tə lwagʋ tə zɩga.
44 veio por trás de Jesus e tocou na borda da capa dele. E logo a hemorragia dela estancou.
45 Zwezi ma bwe, ʋ wʋ́: «Wàà nə dwen à yɩra?» Ba mama tə wà sɛ̀e də, ba fwa yoo, Piyɛrə dàń ma swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Karnyɩna, lalʋʋ tə nə púə́ n yuu nə, ba ga nɩŋɩ n nɛɛ nə».
45 Mas Jesus perguntou: Como todos negassem, Pedro disse: — Mestre, é a multidão que o rodeia e aperta!
46 Yá Zwezi le, ʋ wʋ́: «À nɩ də, dɩ̀àn nan à yɩra. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, à yə̀ə́ də, lìù dwen à yɩra».
46 Mas Jesus insistiu:
47 Kan tə nə nɩ də, ba jɩn ʋ də̀ń nə, ʋ twi ʋ bà ʋ tʋ Zwezi nɛɛ nə, də ʋ vɩvaga. Ʋ dàń ma tún lɩ̀à tə mɛ yáá con won tə, kʋ nə pɩn, ʋ ma dwen Zwezi yɩra, də kʋ nə twá nətʋ, ʋ yayɩgʋ tə ma zwɛ̀e naa nədʋ.
47 A mulher, vendo que não podia passar despercebida, aproximou-se trêmula e, prostrando-se diante de Jesus, declarou, à vista de todo o povo, o motivo por que havia tocado nele e como imediatamente tinha sido curada.
48 Zwezi ma swɩ̀n ʋ con, ʋ wʋ́: «À nakʋa, n nə keni n waa à mʋ̀ nə tə yɩrɩ, Yɩɩ jon mʋ́. Vəli də bɩcan sìə́!»
48 Então Jesus lhe disse:
49 Máŋá tə wa, Zwezi nə wulə ʋ swɩ̀n nətʋ, lìù don nan jə́rə́ dìə̀ yuu tíú tə sàń, ʋ bà ʋ swɩ̀n ʋ con, ʋ wʋ́: «N bʋ̀á tə mɩɩ zwɛ̀e. N kʋ́ʋ̀ dàn ká wʋwalɩ karnyɩna tʋtʋ».
49 Enquanto Jesus ainda falava, veio uma pessoa da casa do chefe da sinagoga, dizendo: — A sua filha já morreu; não incomode mais o Mestre.
50 Zwezi nə nì kʋ tə, ʋ swɩ̀n jə́rə́ dìə̀ yuu tíú tə con, ʋ wʋ́: «Dàn ká pa fən ja mʋ́! N ya kə waa cɩcɩ à mʋ̀ nə wuuu, yá ʋ wá na yazurə».
50 Mas Jesus, ouvindo isto, lhe disse:
51 Máŋá tə wa, ba nə yí sàń, Zwezi wà sɛ̀e, sə ʋ pa lɩ̀à tə mama twá ʋ nə ʋ bá zʋ, də kʋ nə tà Piyɛrə də Zwan də Zwakə, də bisɩmaa tə nuu də ʋ nyɩna.
51 Tendo chegado à casa, Jesus não permitiu que ninguém entrasse com ele, a não ser Pedro, João e Tiago, além do pai e da mãe da menina.
52 Ba mama tə kwi, də ba zɩra bisɩmaa tə yɩrɩ. Zwezi dàń ma swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Á dànà ká kwi. Ʋ wà tɩ, kʋ yɩ ʋ dwɛ̀e!»
52 E todos choravam e a pranteavam. Mas Jesus disse:
53 Ba wulə ba mʋŋa Zwezi, ba nə yə̀ə́ də, bʋ̀á tə yɩ ʋ tɩga yɩrɩ.
53 E riam-se dele, porque sabiam que ela estava morta.
54 Yá Zwezi jɩn ʋ jɩɩn nə, ʋ ga swɩ̀n ʋ kə yɩɩ nə, ʋ wʋ́: «Bisɩmaa, zàn yɩɩ nə!»
54 Mas Jesus, tomando-a pela mão, disse em voz alta:
55 Ʋ pìí ʋ bwin, ʋ ga zàn naa nədʋ. Zwezi ma pa nii, sə ba pa wá wodiu.
55 Voltou-lhe o espírito, ela imediatamente se levantou, e Jesus mandou que lhe dessem de comer.
56 Kʋ dɩ̀gà ʋ nyɩna-ba yuu zənzən, yá Zwezi swɩ̀n ba con də, ba dàn ká swɩ̀n kʋ tə, kʋ nə tʋn lìù mama con.
56 Seus pais ficaram maravilhados, mas ele lhes advertiu que a ninguém contassem o que havia acontecido.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 8, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.