Atos 7
Ungbòta-Ɔwʉ́tá Tɔ́ Bhǔkù (NIY) vs NVT
1 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà níivú dhu Stɨ̀fanʉ̀-tsʉ̌, ndàtɨ: «Wɔ̀ dʉ̀nʉ́ ka kʉ̀nɔ̀ dhu tɨ́ obhó dhu?»
1 Então o sumo sacerdote lhe perguntou: “Estas acusações são verdadeiras?”.
2 Nɨ́ Stɨ̀fanʉ̀ adʉ̀ ɔtɛ ɔ̀pɛ̀, ndàtɨ: «Abádǔ ndɨrɔ̀ adɔ́dǔ, nyɨ̀rɨ yà ma mʉ́nɔna fʉ̌kʉ̀ dhu. Ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀ nà arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà náavì ndɨ̀ àlɛ̌ t’ábhunà Àbràhamʉ̀ tɔ̀ Mɛ̀zɔ̀pɔ̀tàmiyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ kà rɨ̌’ɨ̀ rɔ́rɔ̀, tdʉ̌ kǎra àdɨ Hàranɨ̀ tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀.
2 Estêvão respondeu: “Irmãos e pais, ouçam-me! O Deus glorioso apareceu a nosso antepassado Abraão na Mesopotâmia, antes de ele se estabelecer em Harã,
3 Nɨ́, kǎtɨ Àbràhamʉ̀ nɨ̌: ‹Ɨ́và nyɨ fʉ̀kʉ́ pbìrì ɔ̌ rɔ̀, ndɨrɔ̀ fʉ̌-dzá-bhà nzínzì ɔ̌ rɔ̀, nyarà yà ɨndʉ̀ ma mɨ́tɛ̀na pbìrì ɔ̀.›
3 e lhe disse: ‘Deixe sua terra natal e seus parentes e vá para a terra que eu lhe mostrarei’.
4 Nɨ́ Àbràhamʉ̀ ɨvà ndɨ̀ Kàlɨ̀dɛyà tɨ́ kátɨna pbìrì ɔ̌ rɔ̀, ndàrà àdɨ Hàranɨ̀. Àbràhamʉ̀ t’ábanà ɔ́vɛ̀ dhu-dzidɔ̌, Kàgàwà adʉ̀ Àbràhamʉ̀ àbhʉ rɨ̀và ndɨ̀ Hàranɨ̀ rɔ̀, ràrà àdɨ yà kòmbí nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ ɔ̀ná pbìrì ɔ̌.
4 Então Abraão saiu da terra dos caldeus e morou em Harã até seu pai morrer. Depois, Deus o trouxe aqui para a terra onde vocês agora vivem.
5 Nɨ́ ndɨ pbìrì ɔ̌, kǎbhʉ̀ nzá atdí adzɨ mà, ndɨrɔ̀ pfɔ̌na-owù kɨ̀lɨ rɔ́nga bvʉ̀tɨ́ ngarí-ngba mà kà tɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, kǎkɔ̀ wà làká Àbràhamʉ̀ tɔ̀ ndàtɨ, àbhʉ̌ ndɨ̀ rabhʉ̀ya ndɨ pbìrì kà tɔ̀ pbɨ̀ndà pbàdzʉkʉrʉ mànà. Kʉ̌nɔ wɔ̀ dhu ɨ̀mbǎ Àbràhamʉ̀ arɨ́’ɨ̀ atdí ngbángba nà màtɨ́ rɔ́rɔ̀.
5 “Mas Deus não lhe deu herança alguma aqui, nem mesmo o espaço de um pé. Contudo, prometeu que a terra toda pertenceria a Abraão e a seus descendentes, embora ele ainda não tivesse filhos.
6 Kàgàwà atɨ yà dhu bhěyi: ‹Pbʉ̀kʉ̀ pbàdzʉkʉrʉ nóowuya òko ngʉ̌kpà alɛ tɔ́ pbìrì ɔ̀. Ányɨ̀, ka kabhʉ̀ya abádhí ròngò ɨnɔ tɨ́, kadʉ̀ àvu rɔ̀yá, ràrà àhʉ ɨ̀fɔ mɨyà atɔ tɨ́.›
6 Disse-lhe também que seus descendentes viveriam numa terra estrangeira, onde seriam escravizados e oprimidos por quatrocentos anos.
7 Kàgàwà atɨ átɔ̀: ‹Ma mɨtdɨ̀ya ndɨ anya nyǎbhʉ̌ ɔ̀yá alɛ rɨ̌ nyǒngò ɨnɔ tɨ́ pbìrì ɔ̌ alɛ-dɔ̌. Ndɨ dhu-dzidɔ̌ nɨ́ ndɨ, ma mabhʉ̀ya abádhí rùvò ndɨ pbìrì ɔ̌ rɔ̀, rìwǔ òko, ’òngò ɨma nʉ́lɛ yàrɨ́ ngari ɔ̌ rɔ̀.›
7 Mas Deus disse: ‘Eu castigarei a nação que os escravizar, e, por fim, sairão dali e me adorarão neste lugar’.
8 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Kàgàwà adʉ̀ kpabhínzo-ɔ̀nzɨ̌nga ɔ̀bhɔlɔ ka kɨ́ dhu nɨ́dɨ̀ ize tɨ́ ndɨ́nɨ̌ Àbràhamʉ̀ mànà ɨ̀ ùngbò ɨ̀ dhu nɨtɛ̀ tɨ́. Ndɨ dhu bhěyi nɨ́ ndɨ, Ìsakà ka kʉ̀gʉ̀ rɔ̀, Àbràhamʉ̀ abhʉ̀ kɔ̀nzɨ̌nga kɔbhɔ̀lɔ̀ àrʉ̀ rɨ́ ɨdhɔ ìsě ɨdhɔ ɔ̌. Ìsakà anzɨ̀ dhu ndɨ dhu bhěyi tɨ́ idhùnà Yàkɔbhɔ̀-rɔ̌, Yàkɔbhɔ̀ ràdʉ̀ kɔ̀nzɨ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà idhúna, àlɛ̌ t’ábhúna-nzɨ̀nzɨ̀ rɔ̌.
8 “Naquele tempo, Deus deu a Abraão a aliança da circuncisão. Assim, quando seu filho Isaque nasceu, ele o circuncidou no oitavo dia. Essa prática continuou quando nasceu Jacó, filho de Isaque, e quando nasceram os doze filhos de Jacó, os patriarcas de Israel.
9 Adɔ̀yà Yɔ̀zɛfʉ̀-adhà ɔ̀nzɨ ɨ̀ arɨ́ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, ɨ àlɛ̌ t’ábhúna-nzɨ̀nzɨ̀ náabhʉ̀ ka Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà ròdzì. Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà ɨ’ɨ̀ ìnè atdíkpá kà nà.
9 “Os patriarcas tiveram inveja de seu irmão José e o venderam como escravo para o Egito. Mas Deus estava com ele
10 Nɨ́, kǎdʉ̀ kàbhʉ ràrà ʉ̀da rɔ̌ ndɨ̀ ndábàna kɔ́rɔ́ àpbɛ̀ ɔ̀nǎ. Ndɨrɔ̀, Kàgàwà abhʉ̀ ka ràbà ídzìnga Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌ ádrʉ̀ngbǎ kamà Fàrawʉ̀-ɔ̀nzɨ̌, ndàdʉ̀ dhu-ɔ̌nga t’óvòta tɔ́ màgězì àbhʉ kà tɔ̀. Nɨ́, Fàrawʉ̀ adʉ̀ Yɔ̀zɛfʉ̀ ɨ̀lɨ Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌ lɨ̀walɨ̀ tɨ́. Ndɨrɔ̀, kǎdʉ̀ kɨ̀lɨ ádrʉ̀ngbǎlɛ tɨ́ pbɨ̀ndà ɨdzá kɔ́rɔ́ dhu-dɔ̌.
10 e o livrou de todas as suas dificuldades. Deus concedeu a José favor e sabedoria diante do faraó, rei do Egito, e o faraó o nomeou governador de todo o Egito e administrador de seu palácio.
11 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, àgǎyì nɨ́ɨsɨ́ Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌ ndɨrɔ̀ Kànanà tɔ́ pbìrì ɔ̌ màtɨ́. Ndɨ dhu nɨ’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ àpbɛ̀ nyʉ́. Ndɨrɔ̀, àlɛ̌ t’ábhúna rɨ̌ ɨ̀ ɔ́nyʉna dhu mà àbà rɔ́ nga mà nɨ́ɨ’ɨ̀ ɨ̀mbǎ.
11 “Então veio uma fome sobre o Egito e sobre Canaã. Houve grande aflição, e nossos antepassados ficaram sem comida.
12 Nɨ́, Yàkɔbhɔ̀ itdègu ìnè ɔ̀nyʉ̀ rɨ̌’ɨ̀ Mísrì dhu ɨ̀rɨ, náadʉ̀ àlɛ̌ t’ábhúna nóvì, ròwù wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ abhi nɨ̌ ányɨ̀.
12 Jacó soube que ainda havia cereal no Egito e enviou seus filhos, nossos antepassados, para comprarem alimento.
13 Ɔyɔ rɨ́ abádhí tɔ́ abhi nísě ányɨ̀ abhi ɔ̌, Yɔ̀zɛfʉ̀ adʉ̀ ndɨ̀tɛ̀ abádhí tɔ̀ abádhí t’ádɔ̀nà nyʉ́ tɨ́. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ádrʉ̀ngbǎ kamà Fàrawʉ̀ adʉ̀ Yɔ̀zɛfʉ̀ mǎ-dzá-bhà nʉ́nɨ átɔ̀.
13 Da segunda vez que foram, José revelou sua identidade a seus irmãos e os apresentou ao faraó.
14 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yɔ̀zɛfʉ̀ adʉ̀ àbanà Yàkɔbhɔ̀ mà, kɔ́rɔ́ fɨ̌-dzá-bhà mànà návi rìwǔ òko Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̀. Ɨ alɛ-bvʉ kɔ́rɔ́ nɨ’ɨ̀ àrʉ̀bhʉ̀ kumì dɔ̀ná imbò nà alɛ.
14 Depois, José mandou trazer para o Egito seu pai, Jacó, e todos os seus parentes, 75 pessoas ao todo.
15 Nɨ́, Yàkɔbhɔ̀ adʉ̀ òtse Mísrì. Àbadhi mà, pbɨ̀ inzo àlɛ̌ t’ábhúna mànà náawù ʉvɛ̀ ányɨ̀.
15 Assim, Jacó foi para o Egito e ali morreu, bem como nossos antepassados.
16 Ka kadʉ́nà òwu abádhí-abvò nʉ́mbà rɔ̌, kiwǔ ʉ̀tdʉnà Sìkemù tɔ́ pbìrì ɔ̀, yà àlɛ̌ t’ábhunà Àbràhamʉ̀ náadzì fʉ̀rangà rɔ̌ Hɛ̀mɔrà bhà inzo-fɔ́ ibhu ɔ̀.
16 Seus corpos foram levados para Siquém e sepultados no túmulo que Abraão havia comprado por um certo preço dos filhos de Hamor.
17 Nɨ́, yà Àbràhamʉ̀ tɔ̀ Kàgàwà akɔ̀ làká rǎkǎ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ níitdègu ndìndù, nɨ́ àlɛ̌ tɔ́ alɛ-bvʉ níisé ndɨ̀ ndɔ̀trɔ̀ atdídɔ̌ Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌.
17 “Aproximando-se o tempo em que Deus cumpriria sua promessa a Abraão, nosso povo se multiplicou grandemente no Egito.
18 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ yà ɨnzá Yɔ̀zɛfʉ̀ nʉ́nɨ ádrʉ̀ngbǎ kamà náanyʉ̀ idzi Mísrì tɔ́ pbìrì dɔ̌.
18 Então subiu ao trono do Egito um novo rei, que nada sabia a respeito de José.
19 Nɨ́ ndɨ ádrʉ̀ngbǎ kamà nʉ́ʉtrá àlɛ̌ tɔ́ alɛ, ndàdʉ̀ àvu àlɛ̌ t’ábhúna rɔ̌. Kǎdʉ̀ abádhí ʉ̀tʉ átɔ̀ rʉ̀bhǎ fɔyá nzónzo ndɨ́nɨ̌ ʉvɛ̀ tɨ́.
19 Esse rei explorou e oprimiu nosso povo, forçando os pais a abandonarem seus filhos recém-nascidos, para que morressem.
20 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ nɨ́ ndɨ, ka kʉgʉ Músà. Músà nɨ’ɨ̀ atdídɔ̌ áya, ndàdʉ̀ Kàgàwà-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̀fɔ̀ ngbángba. Nɨ́ ka kadɔ̀ ndɨ Músà tɔ́ ngbángba ɨ̀bhʉ àbǐ tɨ́ àbanà bhà ɨdzá.
20 “Por essa época, nasceu Moisés, um bebê especial aos olhos de Deus. Seus pais cuidaram dele em casa por três meses.
21 Ɨ́yànà itdègu Músà tɔ́ ngbángba ʉ̀bha, nɨ́ ádrʉ̀ngbǎ kamà Fàrawʉ̀ t’ɨ́vànà adʉ̀ kìdyì, ndàrà ìvinà pbɨ̀ndà ngbángba nyʉ́ bhěyi.
21 Quando tiveram de abandoná-lo, a filha do faraó o adotou e o criou como seu próprio filho.
22 Nɨ́ ányɨ̀-dzá, ka kudhè Mísrì ɔ̌ bhà tɔ̀ ka karúdhěna dhu-tsí-tɨdɔ̀ kɔ́rɔ́ Músà tɔ̀, àbadhi ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nyʉ́ nà ɔ̀tɛ̌na ɔ̌, ndɨrɔ̀ kàsʉ̌na ɔ̌ màtɨ́.
22 Moisés foi educado em toda a sabedoria dos egípcios e era poderoso em palavras e ações.
23 Nɨ́ atdiku, ɨ̀fɔ kumì atɔ nà ndɨ̀ ndɨ́’ɨ̀ rɔ́rɔ̀, Músà núudhé dhu ndɨ̀ ràkǎ ndàrà adɔ́na Pbàìsràyélí nándà.
23 “Certo dia, estando Moisés com quarenta anos, resolveu visitar seus parentes, o povo de Israel.
24 Nɨ́, kǎtù abádhí nzínzì ɔ̌ atdí alɛ rɔ̀ná Mísrì ɔ̌ atdí alɛ rǎvu rɔ́. Nɨ́, kǎzè ndɨ̀sɔ̌ kà-rɔ̌ dhu. Nɨ́, adɔ̀nà-rɔ̌ dhu ndɨ̀ ndʉtsɛ̀ tɨ́, kǎdʉ̀ wɔ̀ Mísrì ɔ̌ alɛ nóhò òho tɨ́.
24 Ao ver um egípcio maltratando um israelita, defendeu o israelita e o vingou, matando o egípcio.
25 Kǎtɨ dhu ʉ̀nɨ̌ adɔ́na Pbàìsràyélí rɨ̌ dhu ʉ̀nɨ̌, Kàgàwà rívì ndɨ ndɨ̀, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndʉwʉ̀ tɨ́ ɨ̀ ɨnɔ-kàsʉ̌ ɔ̌ rɔ̀ dhu tɨ́. Pbɛ́tʉ̀ abádhí adʉ̀ nzá ndɨ dhu ʉ̀nɨ.
25 Imaginou que seus irmãos israelitas entenderiam que ele havia sido enviado por Deus para resgatá-los, mas isso não aconteceu.
26 Tsútsǎ nɨ́nganɨ́, Músà atù ɔ́yɔ̌ Pbàìsràyélí ’ɔ̀ngbʉ rɨ́ rɔ́. Nɨ́ kǎzè ndʉ̀kɔlɔ abádhí-ɔ̌nga ròkò màrʉ̀ngà ɔ̌. Nɨ́, kǎtɨ abádhí nɨ̌: ‹Àbanɨ̌nzó, nyɨ̌ nɨ́ atdí ɔdhɨ! Nɨ́ ádhu nyɨ̌ nyávu rʉ̀kʉ́ nyɨ̌-tɨ́rɔ̀ nɨ̌?›
26 “No dia seguinte, visitou-os novamente e viu dois homens de Israel brigando. Tentando agir como pacificador, disse a eles: ‘Homens, vocês são irmãos; por que brigam um com o outro?’.
27 Pbɛ́tʉ̀, yà ɔdhɨ̀nà rɔ̌ rúbhi àvu rɔ̌ alɛ níidzì Músà, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà nɨ̌: ‹Ádhɨ ndɨ ɨnyɨ nɨ́lɨ dɔ̀ká kamà tɨ́? Ndɨrɔ̀ ádhɨ ndɨ nyɨ nɨ́lɨ ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyongó tɨ́ ànyǎka ʉ̀nɔ̀?
27 “Mas o homem que era culpado empurrou Moisés e disse: ‘Quem o nomeou líder e juiz sobre nós?
28 Nyɨ nyòzè tɨ́ nyohò ma yà inzì nyɨ nyóhòná Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ dhu bhěyi?›
28 Vai me matar como matou o egípcio ontem?’.
29 Nɨ́, wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndɨ̀rɨ̀ rɔ̀, Músà akʉ̀ dòtsí, ndàrà àdɨ Pbàmìdìyanì tɔ́ pbìrì ɔ̀. Ányɨ̀ kǎdhɨ̀ kpabhá nzónzo ɔyɔ.
29 Quando Moisés ouviu isso, fugiu e foi viver como estrangeiro na terra de Midiã. Ali nasceram seus dois filhos.
30 Ɨ̀fɔ kumì atɔ dzidɔ̌, Kàgàwà bhà màlàyikà náavì ndɨ̀ kà tɔ̀ Sìnayì tɨ́ kátɨna pbìrì-akpà tɨ́ arɨ́’ɨ̀ rʉ̀ngʉ̀ ɔ̌, kàzʉ rɔ̌rʉ̀ rɔ̀ná ɨ̀nzɨ̌ rógbe rɔ́rɔ̀ kɨ̀dzʉ̀mbà ɔ̌.
30 “Quarenta anos depois, no deserto próximo ao monte Sinai, um anjo apareceu a Moisés nas chamas de um arbusto que queimava.
31 Nɨ́ ɨdhɔ nʉ́ʉkɔ Músà atdídɔ̌ wɔ̀ dhu ndɨ̀ ndàla rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, yà ndɨ̀ ndóndri ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndandá tɨ́ dhu mběyi rɔ̀, Músà ɨrɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà-tù wɔ̀ kàzʉ ɔ̀ rɔ̀ rɔ́tɛ rɔ́.
31 Quando Moisés viu aquilo, ficou admirado. Aproximando-se para observar melhor, ouviu a voz do Senhor, que disse:
32 Kǎtɨ: ‹Ɨma nɨ́ abhúnʉ tɔ́ Kàgàwà. Ɨma nɨ́ Àbràhamʉ̀ mà, Ìsakà mà, Yàkɔbhɔ̀ mànà tɔ́ Kàgàwà.› Nɨ́, ɔdɔ nɨ̌ ndɨ̀ ndívi dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Músà adʉ̀ nzá ndòmvù ndàndà ndɨ kàzʉ-dɔ̀nga mà tdɨ́tdɔ̌.
32 ‘Eu sou o Deus de seus antepassados, o Deus de Abraão, de Isaque e de Jacó’. Moisés tremia de medo e não tinha coragem de olhar.
33 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Ádrʉ̀ngbǎlɛ Kàgàwà adʉ̀ àtɨ̀nà kànɨ̌: ‹Ʉ́wa pfɔ̌nʉ rɔ̌ kàyìtò, wɔ̀ nyɨ nyìdè rɔ́ nga nɨ́ ɨ̀lɨ̌lǎ ngari nɨ́dhunɨ̌.
33 “Então o Senhor lhe disse: ‘Tire as sandálias, pois você está pisando em terra santa.
34 Obhó tɨ́, ma màla wà pbàkà alɛ rǎbàna Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌ bhà fɔ́ àpbɛ̀! Ndɨrɔ̀, ma mɨ̀rɨ̀ wà abádhí rɨ̌ ’ʉ̀hʉ̌ tɨ́ dhu. Nɨ́, ma mìfò wà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀, ndɨ́nɨ̌ ma mipfo tɨ́ abádhí ndɨ àpbɛ̀ ɔ̌ rɔ̀. Nɨ́, ɨ́rà! Kòmbí ma mɨ́ nyovì Mísrì.›»
34 Por certo, tenho visto a aflição do meu povo no Egito. Tenho ouvido seus gemidos e desci para libertá-los. Agora vá, pois eu o envio de volta ao Egito’.
35 Stɨ̀fanʉ̀ adʉ̀ dhu ɔ̀vɔ tdɨ́tdɔ̌, ndàtɨ: «Wɔ̀ ndɨ Músà Pbàìsràyélí adhɔ̀ angyɨnǎ rɔ̀. Abádhí atɨ kànɨ̌: ‹Ádhɨ ndɨ ɨnyɨ nɨ́lɨ dɔ̀ká kamà tɨ́? Ndɨrɔ̀ ádhɨ ndɨ nyɨ nɨ́lɨ ndɨ́nɨ̌ nyɨ nyongó tɨ́ ànyǎka ʉ̀nɔ̀?› Ndɨ Músà kɛ̀lɛ̌ nɨ́ ndɨ Kàgàwà adʉ̀ òvìnà ràrà kamà tɨ́, ndɨrɔ̀ Pbàìsràyélí ʉ̀kɔ̀lɔ̌ rɨ́ ɨnɔ-kàsʉ̌ ɔ̌ rɔ̀ alɛ tɨ́. Kɨ̌tɛ̀ ndɨ̀ kà tɔ̀ pbɨ̀ndà màlàyikà-otù ɔ̌, yà ɨ̀nzɨ̌ rógbe rɔ́rɔ̀ kàzʉ rɔ̌rʉ̀ rɔ̀ná kɨ̀dzʉ̀mbà ɔ̌.
35 “Era esse o mesmo Moisés que o povo havia rejeitado quando lhe perguntaram: ‘Quem o nomeou líder e juiz?’. Por meio do anjo que apareceu a Moisés no arbusto em chamas, Deus o enviou para ser líder e libertador.
36 Ndɨ Músà nɨ́ ndɨ, Pbàìsràyélí nipfo Mísrì rɔ̀, yà ɨnzá apɛ̀na ’ɔ̀nzɨ angyi ìndrǔ-nzínzì ɔ̌ dhu mà, ize mànà nɔ́nzɨ ndɨ̀ ndɨ́ dhu-otù ɔ̌. Kǎnzɨ̀ ɨ dhu Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̌ ‹Òlǒlù ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀› tɨ́ kátɨna ádrʉ̀ngbǎ rɛ̀rʉ̀ ɔ̌, ndɨrɔ̀ rʉ̀ngʉ̀ ɔ̌ ɨ̀fɔ kumì atɔ ɔ̌.
36 Assim, com muitas maravilhas e sinais, ele os conduziu para fora do Egito, pelo mar Vermelho e pelo deserto, durante quarenta anos.
37 Ndɨ Músà kɛ̀lɛ̌ nɨ́ ndɨ dhu navɔ̀ Pbàìsràyélí tɔ̀ ndàtɨ: ‹Kàgàwà níipfoya ɨma bhěyi atdí pbɨ̀ndà nabì fʉ̌kʉ̀ nzínzìkʉ ɔ̌ rɔ̀.›
37 “Esse mesmo Moisés disse ao povo de Israel: ‘Deus levantará para vocês um profeta como eu do meio de seu povo’.
38 Pbàìsràyélí àndu tsʉ̀ya rʉ̀ngʉ̀ ɔ̌ rɔ̀, kǒngónà ndɨ ìde àlɛ̌ t’ábhúna mà nzínzì ɔ̌ yà Sìnayì tɔ́ pbìrì dɔ̀ rɔ̀ rɨ́ dhu ɔ̀vɔ fɨ̌ndà Kàgàwà bhà màlàyikà mànà. Kǎkɔ̀ ndɨ ípìrɔ̌nga tɔ́ ɔtɛ, ndàdʉ̀ ʉ̀dànà àlɛ̌ tɔ̀.
38 Moisés estava com nossos antepassados, a congregação do povo de Deus no deserto, quando o anjo lhe falou no monte Sinai, e ali Moisés recebeu palavras que dão vida, para transmiti-las a nós.
39 Pbɛ́tʉ̀, àlɛ̌ t’ábhúna náazè nzá ’ɨ̀fʉ Músà rʉ̌nɔna dhu. Abádhí ongónà kà-tsʉ̌ dhu àsà àsa tɨ́, atdyúya ràdʉ̀ ɨ̀’ɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ adù tɨ́ ɨ̀ Mísrì tɔ́ pbìrì ɔ̀.
39 “Mas nossos antepassados se recusaram a obedecer a Moisés. Eles o rejeitaram e, em seu íntimo, voltaram ao Egito.
40 Nɨ́ atdíku, abádhí atɨ Àrɔ̌nɨ̀ nɨ̌: ‹Mǎ mʉ̀nɨ nzá yà Mísrì rɔ̀ mǎ nábhʉ mǔvò Músà rɔ̌ ndɨ̀ nɨ̀pɛ̀ yà kǎrà ɨ dhu. Nɨ́, ɔ́bhɔlɔ mʉ̌ngʉ̌-nzo-wɔ̀yɔ̌ fǎkà, ndɨ́nɨ̌ ka kongó tɨ́ ànɔ̀nà kambɛ òwu dɔ̌ nà angyɨ fǎkà.›
40 Disseram a Arão: ‘Faça para nós deuses que nos guiem, pois não sabemos o que aconteceu com esse Moisés que nos tirou do Egito’.
41 Nɨ́ abádhí abhɔ̀lɔ̀ ìkyǐ-ngba-wɔ̀yɔ̌, ’àdʉ̀ ɨ̀zǎ tɔ́ pɛrɛ̀ ʉ̀bɨ̀ ndɨ sànamʉ̌-ngba-ɔ̀nzɨ̌. Ndɨrɔ̀ abádhí anzɨ̀ mʉ̀hɛndʉ̀ dhɛ̀dhɛ nyʉ́ nà ndɨ ɨ̀tɨ́rɔ̀ ɨ̀ ɔ́bhɔ̀lɔ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀.
41 Logo, fizeram um ídolo em forma de bezerro, ofereceram-lhe sacrifícios e começaram a celebrar o objeto que haviam criado.
42 Nɨ́, Kàgàwà ʉgɛ̀rɛ̀ dzinà-dɔ abádhí tɔ̀, ndʉ̀bhà ròngò àmbɛ ɔ̀rʉ̀-akpà-nyɨ̀ rɔ̌ dhu nʉ́lɛ dɔ̌, Kàgàwà bhà pbànábí tɔ́ bhǔkù ɔ̀ ka kandí dhu bhěyi. Ndɨ andítá átɨ:
42 Então Deus se afastou deles e os entregou para servirem as estrelas do céu como deuses, conforme está escrito no livro dos profetas: ‘Foi a mim que vocês trouxeram sacrifícios e ofertas durante aqueles quarenta anos no deserto, povo de Israel?
43 Ɨnzá akɛkpá màtɨ́! Pbɛ́tʉ̀ nyɨ̌ nyúbhì Mòlokì bhà hɛmɛ̀ nánɔ̀ rɔ̌,
43 Não, vocês carregaram o santuário de Moloque, a estrela de seu deus Renfã, e as imagens que fizeram para adorá-los. Por isso eu os enviarei para o exílio, para além da Babilônia’.
44 Rʉ̀ngʉ̀ ɔ̌ ɨ̀ ɨ’ɨ̀ nɨ́nganɨ́, àlɛ̌ t’ábhúna nɨ́ɨ’ɨ̀ ìnè Kàgàwà rɨ̌’ɨ̀ nzínzìya ɔ̌ dhu ɨ̀tɛ̀ rɨ́ hɛmɛ̌-dzà nà. Ndɨ ɨdza ka kupe àdhàdhɨ̀ yà Kàgàwà nyʉ́ nɨ́ɨtɛ̀ ka Músà tɔ̀ ɔ̀ná ɔ́fɔ̀ ɔ̌.
44 “Nossos antepassados levaram com eles pelo deserto o tabernáculo, construído de acordo com o modelo que Deus havia mostrado a Moisés.
45 Olùnǎ rɔ̀, abáya adʉ̀ ndɨ hɛmɛ̌-dzà ʉ̀dà àlɛ̌ t’ábhúna-fɔ’ɔ̀. Ndɨrɔ̀, Yɛ̀sʉwà arɨ́ ’ʉ̀nda ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, àlɛ̌ t’ábhúna náadʉ̀ kìdyì ’ìwǔ nà yà ɔ̀yá alɛ Kàgàwà ábhʉ ’òdì pbìrì ɔ̀. Ndɨ hɛmɛ̌-dzà náadɨ̀ abádhí nzínzì ɔ̌, ràrà àhʉ ádrʉ̀ngbǎ kamà Dàwudì bhà kàsʉmɨ̀ ɔ̀.
45 Anos depois, quando Josué comandou nossos antepassados nas batalhas contra as nações que Deus expulsou desta terra, foi levado com eles para seu novo território e ali ficou até o tempo do rei Davi.
46 Dàwudì tɔ̀ Kàgàwà ɨtɛ̀ pbɨ̀ndà ídzìnga atdídɔ̌. Nɨ́ Dàwudì adʉ̀ rʉsà ònzì ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndɔbhɔlɔ tɨ́ adɨta tɔ́ ngari àlɛ̌ t’ábhunà Yàkɔbhɔ̀ bhà Kàgàwà tɔ̀.
46 “Davi encontrou favor diante de Deus e pediu para construir um templo permanente para o Deus de Jacó,
47 Pbɛ́tʉ̀, ɨdza ɔ̀sɨ̀ adʉ̀ Kàgàwà tɔ̀ alɛ nɨ́ Sɔ̀lɔ̀mɔnɨ̀.
47 mas foi Salomão quem o construiu.
48 Pbɛ́tʉ̀ngàtɨ́, yà kɔ́rɔ́ dhu dɔ̌ arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà náarɨ́ nzɨ̌ àdɨ ìndrǔ-ɔtsʉ́ asɨ̀ ɨdza ɔ̌. Wɔ̀rɨ́ nɨ́ ndɨ Kàgàwà bhà nabì nʉ́ʉnɔ dhu, ndàtɨ:
48 O Altíssimo, porém, não habita em templos feitos por mãos humanas. Como diz o profeta:
49 ‹Ɔ̀rʉ̀-akpà nɨ́ pbàkà tombi,
49 ‘O céu é meu trono, e a terra é o suporte de meus pés. Acaso construiriam para mim um templo assim tão bom?’, diz o Senhor. ‘Que lugar de descanso me poderiam fazer?
50 Tɨ́ obhó ɔtsʉ́du ndɨ ɨ dhu nabhɔ̀lɔ̀ kɔ́rɔ́?›»
50 Acaso não foram minhas mãos que criaram o céu e a terra?’.
51 Stɨ̀fanʉ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌: «Nyɨ̌ atdídɔ̌ dɔ̀ya ɨ́dzɔ̀ alɛ́, ndɨrɔ̀ afíya mà bɨ̌ya mànà nʉ́tsɨ̀ Kàgàwà rɔ̌ alɛ́, bìlǐnganà nyɨ̌ nyarɨ́ nzɨ̌ Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí rɔ̌vɔna fʉ̌kʉ̀ dhu ɨ̀rɨ. Nyɨ̌ nyɨ́ dhu ɔ̀nzɨ abhúkʉ bhěyi!
51 “Povo teimoso! Vocês têm o coração incircuncidado e são surdos para a verdade. Resistirão para sempre ao Espírito Santo? Foi o que seus antepassados fizeram, e vocês também o fazem!
52 Ádhɨ pbá alɛ ndɨ Kàgàwà bhà pbànábí nzínzì ɔ̌ ɨnzá abhúkʉ ávu rɔ̀ná? Abádhí akyɛ̀ yà angyangyɨ dhu navɔ̀ Obhónángatálɛ rɨ̌rà dhu dɔ̌ alɛ. Nyɨ̌ nɨ́ ndɨ nyɨ̌ nyípfo ndɨ Obhónángatálɛ nyǎbhʉ òmvǔ-fɔ́. Nɨ́ kòmbí, nyɨ̌ nyòngò wà ka nahò alɛ tɨ́.
52 Que profeta seus antepassados não perseguiram? Mataram até aqueles que predisseram a vinda do Justo, a quem vocês traíram e assassinaram!
53 Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyábà Kàgàwà bhà Ʉyátá kàbhà màlàyíká-otù ɔ̌, pbɛ́tʉ̀, nyɨ̌ nyádʉ̀ nzá ndɨ Ʉyátá nɨ́fʉ.»
53 Vocês desobedeceram à lei de Deus, embora a tenham recebido das mãos de anjos”.
54 Anya t’ɨ́tdɨ̀ta-ɨdzà ɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ alɛ níitdègu wɔ̀ Stɨ̀fanʉ̀ ʉ̀nɔ̀ dhu ɨ̀rɨ, nɨ́ abádhí akó atdídɔ̌, ’àdʉ̀ kǔya àtri Stɨ̀fanʉ̀-okú dɔ̀ rɔ̀, nàwí rɨ̌ ’òri nɨ́dhunɨ̌.
54 Os líderes judeus se enfureceram com a acusação de Estêvão e rangiam os dentes contra ele.
55 Pbɛ́tʉ̀, Kàgàwà bhà Ɨ̀lɨ̌lǎ-Alafí ɨ̀rǎ ndɨ̀ dhu-okú dɔ̀ rɔ̀, Stɨ̀fanʉ̀ adʉ̀ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ nga àndà. Nɨ́ ányɨ̀, kǎla Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ awáwʉ̀, ndàdʉ̀ Yěsù àla Kàgàwà bhà fangà dɔ̀nǎ rɔ̀ ìdè rɔ́.
55 Mas Estêvão, cheio do Espírito Santo, olhou firmemente para o céu e viu a glória de Deus, e viu Jesus em pé no lugar de honra, à direita de Deus.
56 Nɨ́, Stɨ̀fanʉ̀ adʉ̀ àtɨ̀nà: «Ma mɨ́ ɔ̀rʉ̀-akpà-li’ɔ̀ àlǎ ndɨ̀ nàngbɛ rɔ́. Ndɨrɔ̀, ma mɨ́ Ìndrǔ t’ídhùnà nálǎ Kàgàwà bhà fangà dɔ̀nǎ rɔ̀ ìdè rɔ́.»
56 “Olhem!”, disse ele. “Vejo os céus abertos e o Filho do Homem em pé no lugar de honra, à direita de Deus!”
57 Nɨ́, wɔ̀ dhu nɨ̀rɨ̀ alɛ nɨ́ɨdʉ̀ ìkǔ nà kɔ́rɔ́, ’àdʉ̀ ɔtsʉ́ya-kpɔ̀ nʉ́fɔ bɨ̌ya-bhu ɔ̀ akyɛ ɨ̀ ɨrɨna kà rʉ̌nɔna dhu tdɨ́tdɔ̌ nɨ̌. Abádhí náalà ɨ̀ atdíkpá kàdɔ̀, ’ɔ̀dɨ̀ ɨ̀ kà-dɔ̌,
57 Eles taparam os ouvidos e, aos gritos, lançaram-se contra ele.
58 ’àdhà ka ’ìpfo iri kɨgɔ̀ ɔ̀ rɔ̀, ’àdʉ̀ kɔ̀pɛ̀ ’ùbvǔ odu nɨ̌ ndɨ́nɨ̌ ɔvɛ́ tɨ́. Wɔ̀ dhu tɔ́ ngàmbì tɨ́ ɨ̀’ɨ̀ alɛ, nʉ́ʉwa rɔ̀yá mʉ̀dzarʉ̀ ’ʉ̀lɨ Sáwúlò tɨ́ kátɨna kpatsìbhíngba-pfɔ̀ tɨ́.
58 Arrastaram-no para fora da cidade e começaram a apedrejá-lo. Seus acusadores tiraram os mantos e os deixaram aos pés de um jovem chamado Saulo.
59 Yà odu nɨ̌ ka kɨ́ ndùbvǔ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Stɨ̀fanʉ̀ ambɛ́nà ndɨ̀tsɔ̀ dɔ̌, ndàtɨ yà dhu bhěyi: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ Yěsǔ, ákɔ̌ afídu!»
59 Enquanto atiravam as pedras, Estêvão orou: “Senhor Jesus, recebe o meu espírito”.
60 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ ndɔ̀kɔ̀ ɔtdyʉ̀na dɔ̌, ndàdʉ̀ òkù ɔrʉ́ tǔna nyʉ́ nà ndàtɨ: «Ádrʉ̀ngbǎlɛ́, àpɛ́ nyɔzʉ́ wɔ̀rɨ́ nzɛ́rɛnga abádhí dɔ̌.»
60 Então caiu de joelhos e gritou: “Senhor, não os culpes por este pecado!”. E, com isso, adormeceu.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 7, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.