Lucas 8
ULwitikano uLupya (NDH) vs NTLH
1 Bhwo isho shaakinda, uYeesu akashunguulilagha mu twaya utukulu nu twaya utunandi, akalumbililagha iNongwa iNyiisa isha chitangalala icha Chaala. Abhamanyili bhaake kalongo na bhabhili (12) bhakabhuuka pamupeene naghwe.
1 Algum tempo depois Jesus saiu e viajou por cidades e povoados, anunciando a boa notícia do Reino de Deus . Os doze discípulos foram com ele,
2 Soona, abhakolo bhamu bhoope bhakashunguulilagha pamupeene nu Yeesu. Abhakolo abho bho bhaabho uYeesu akabhaposha amabhine ghaabho na bhaabho akashikiisha imbepo imbiibhi ukufuma mukati mumwabho. Mu bhakolo abho, akabhaamwo uMaliiya ughwa mu kaaya aka Maghatala yuuyo uYeesu akashikiisha imbepo imbiibhi ihaano na shibhili (7) ukufuma mukati mumwake.
2 e também algumas mulheres que haviam sido livradas de espíritos maus e curadas de doenças. Eram Maria, chamada Madalena, de quem tinham sido expulsos sete demônios;
3 Ghwepe uYoohana yuuyo akabha mukashi ghwa Kuusa, akabhaamwo mu bhakolo abho. UKuusa akabha mwimilili ughwa tundu utwa malafyale uHelooti. Soona akabhaamwo nu mukolo yumo yuuyo ingamu yaake akabha ghwi Susaana na bhakolo abhanine abhingi. Abhakolo bhooshi abho bhakiifumyanga utundu twabho ku nongwa iya kubhaafwa uYeesu na bhamanyili bhaake.
3 Joana, mulher de Cuza, que era alto funcionário do governo de Herodes; Susana e muitas outras mulheres que, com os seus próprios recursos, ajudavam Jesus e os seus discípulos.
4 Ishiku limo ichilundilo ichikulu icha bhandu chikabhungaana na bhandu abhingi ukufuma mu twaya utwingi bhakabhuuka kwa Yeesu. Po uYeesu akayugha nabho ku sila iya kubhombela ichifwanikisho, akabhabhuula akati,
4 Uma grande multidão, vinda de várias cidades, veio ver Jesus. Quando todos estavam reunidos, ele contou esta parábola :
5 “Umulimi yumo akabhuuka pakupesa imbeyu shaake. Bhwo ali pakupesa, imbeyu shimo shikaghwa mu sila. Abhandu bhakashikanyagha imbeyu isho nu tuyuni tukiisa nu kushilya.Umulimi akupesa imbeyu|src="co01502b.TIF" size="col" loc="Luk 8:5" copy="Cook" ref="8:5"
5 — Certo homem saiu para semear. E, quando estava espalhando as sementes, algumas caíram na beira do caminho, onde foram pisadas pelas pessoas e comidas pelos passarinhos.
6 Imbeyu inine shikaghwa pi ilongwi liilyo likabha ni lyalabhwe paase. Bhwo shaanda ukumela, shikaanda ukuuma ku nongwa iya kuti imishu yaake yikabha pamwanyaashe.
6 Outras sementes caíram num lugar onde havia muitas pedras, e, quando começaram a brotar, as plantas secaram porque não havia umidade.
7 Imbeyu inine shikaghwa pakati pa myifwa. Bhwo imbeyu shaanda ukukula, imyifwa yila yikakula pamupeene ni mbeyu shila, po imyifwa yikashipuuta imbeyu shila.
7 Outra parte caiu no meio de espinhos, que cresceram junto com as plantas e as sufocaram.
8 Loole imbeyu inine shikaghwa pi ilongwi ilyisa. Bhwo shaamela nu kukula, shikeela iseke imya yimo (100).” Bhwo uYeesu aamala ukuyugha isho, akayugha ku ishu ilya pamwanya akati, “Umundu ghweshi yuuyo ali ni fyufwo, apulikishange nu kushaaghania!”
8 Mas algumas sementes caíram em terra boa. As plantas cresceram e produziram cem grãos para cada semente. E Jesus terminou, dizendo:
9 Po abhamanyili bhaake bhakaanda ukumubhuusha uYeesu bhakati, “Kali, ichifwanikisho icha mulimi yuuyo akapesagha imbeyu chikulingaania kooni?”
9 Os discípulos de Jesus perguntaram o que ele queria dizer com essa parábola .
10 Ghwepe akabhaamula akati, “UChaala abhasetuliile umwe ukushimanya isha ku bhushiifu isha chitangalala chaake, loole ingubhabhuula abhangi isha ku bhushiifu isho ku sila iya fifwanikisho ukuti shibhombighwe shiisho shisimbiighwe mu Masimbo aMeelu ukuti,
10 Jesus respondeu:
11 “Po ilingaanio ilya chifwanikisho icho kwo kuti, imbeyu shili ungati lishu liilyo likufuma kwa Chaala.
11 — O que essa parábola quer dizer é o seguinte: a semente é a mensagem de Deus.
12 Imbeyu shiisho shikaghwa mu sila shili ungati bhandu bhaabho bhakupulika ishu ilya Chaala. Loole uSeetano akwisa nu kulitiisha ishu ilyo mu ndumbula shaabho ukuti manye bhiise bhiitike nu kupokighwa.
12 As sementes que caíram na beira do caminho são as pessoas que ouvem a mensagem. Porém o Diabo chega e tira a mensagem do coração delas para que não creiam e não sejam salvas.
13 Imbeyu shiisho shikaghwa pi ilongwi liilyo likabha ni lyalabhwe paase, shili ungati bhandu bhaabho bhakupulika ishu ilya Chaala nu kulipokeela ku lusekelo, loole abhandu abho bhatakulibhiika ishu ilyo mu ndumbula shaabho. Paapo bhakwitika ku kabhalilo akapimbaashe, loole linga ingelo shaabhaagha, bhakuleka ukulyitika ishu ilyo.
13 As sementes que caíram onde havia muitas pedras são as pessoas que ouvem a mensagem e a recebem com muita alegria. Elas não têm raízes e por isso creem somente por algum tempo; e, quando chega a tentação, abandonam tudo.
14 Imbeyu shiisho shikaghwa pakati pa myifwa shili ungati bhandu bhaabho bhakupulika ishu ilya Chaala. Loole ku nongwa iya kutaamighwa ni nyinongʼono isha bhukabhi ni finyonywa ifinine ifya chiisu fiifyo bhakuhobhoka nafyo mu bhwumi bhwabho, shooshi isho shikubhashighila ukubhomba shiisho shibhaghiile pandaashi pa Chaala.
14 As sementes que caíram no meio dos espinhos são as pessoas que ouvem a mensagem. Porém as preocupações, as riquezas e os prazeres desta vida aumentam e sufocam essas pessoas. Por isso os frutos que elas produzem nunca amadurecem.
15 Loole imbeyu shiisho shikaghwa pi ilongwi ilyisa, shili ungati bhandu bhaabho bhakupulika ishu ilya Chaala nu kulipokeela akiisa mu ndumbula shaabho, nu kwendelela ukulyitika nu kubhomba shiisho bhwighane bhwa Chaala.”
15 E as sementes que caíram em terra boa são aquelas pessoas que ouvem e guardam a mensagem no seu coração bom e obediente; e, porque são fiéis, produzem frutos.
16 Po uYeesu akeendelela ukuyugha akati, “Ataliipo umundu yuuyo akukosha inyaale nu kuyiifunikila ni chipombo pamu ukuyibhiika paase pa chitala. Loole akuyibhiika pa chitalati ukuti linga abhandu bhakwingila, bhabhubhonaghe ubhwelu.
16 Jesus continuou:
17 Bhubhuubhwo, akandu kaako katali pabhwelu, indikakasetulighwe, soona kooshi kaako kafifiighwe, indikakabhiikighwe pabhwelu.
17 Pois tudo o que está escondido será descoberto, e tudo o que está em segredo será conhecido e revelado.
18 “Po pulikishanga akiisa shiisho ingumanyisha, paapo umundu yuuyo akufipulika ifimanyisho fyangu nu kufyaghania, uChaala akumwafwa ukushaaghania ngaani. Loole yuuyo atakufipulika nu kufyaghania, uChaala akumupoka na kanandi kaako akukaaghania.”
18 — Portanto, tomem cuidado e vejam como vocês ouvem. Porque quem tem receberá mais; mas quem não tem, até o que pensa que tem será tirado dele.
19 Akabhalilo kamu bhwo uYeesu ali pakuchimanyisha ichilundilo icha bhandu, ungʼina pamupeene na bhoghwamwabho bhakabhuuka kukwake ukuti bhakomaane naghwe, loole bhakapootwa ukupalamila kukwake ku nongwa iya kuti ichilundilo ichikulu icha bhandu chikamushunguulila.
19 A mãe e os irmãos de Jesus vieram até o lugar onde ele estava, mas, por causa da multidão, não conseguiam chegar perto dele.
20 Umundu yumo ukufuma mu chilundilo chila akabhuuka kwa Yeesu, akamubhuula akati, “Ghwe Yeesu, unyoko na bhoghwamwinyu bhiimite kuuse, bhakulonda ukukomaana nuughwe.”
20 Então alguém disse a Jesus: — A sua mãe e os seus irmãos estão lá fora e querem falar com o senhor.
21 UYeesu akachibhuula ichilundilo icha bhandu akati, “Umundu ghweshi yuuyo akulipulika ishu ilya Chaala nu kulibhombela imbombo, uyo ghwe yuuyo ghwi ghwamwitu, soona ghwi maayi ughwa nalooli.”
21 Mas Jesus disse a todos:
22 Ishiku limo bhwo uYeesu iingila mu bhwato pamupeene na bhamanyili bhaake, akabhabhuula akati, “Isagha tulobhoke ku isiila ilingi ilya sumbi.” Po bhakaanda ukulobhoka usumbi yula.
22 Certo dia Jesus subiu num barco com os seus discípulos e disse: Então eles partiram.
23 Bhwo bhakwendelela ukulobhoka, uYeesu akapitila. Bhwo aapitila, ichikungu ichikali chikaanda ukukuka na miishi ghakaanda ukwisula mu bhwato, bhakabha papiipi ukutwibha.
23 Enquanto estavam atravessando o lago, Jesus dormiu. Um vento muito forte começou a soprar sobre o lago, e o barco foi ficando cheio de água, de modo que todos estavam em perigo.
24 Po abhamanyili bhakabhuuka kwa Yeesu, bhakamulamusha, bhakiitisha ku ishu ilya pamwanya bhakati, “Ghwe Songo ghwitu! Ghwe Songo ghwitu! Tukufwa!” Po uYeesu akalamusha, akiima, akachikemela ichikungu ni nguli ukuti fisumbe. Po ichikungu ni nguli fikasumba, kukabha myee!
24 Aí os discípulos chegaram perto de Jesus e o acordaram, dizendo: — Mestre, Mestre! Nós vamos morrer! Jesus se levantou e deu uma ordem ao vento e à tempestade. Eles pararam, e tudo ficou calmo.
25 Po uYeesu akabhabhuusha abhamanyili bhaake akati, “Kali, ulwitiko lwinyu luli kuughu?” Abhamanyili bhaake bhakooghopa leka nu kuswigha, bhakabhuusania bheene-bheene bhakati, “Kali, ghwini uyu yuuyo akuchikemela ni chikungu ichikali ni nguli fyope fikumupulika?”
25 Então ele disse aos discípulos: Mas eles estavam admirados e com medo e diziam uns aos outros: — Que homem é este? Ele manda até no vento e nas ondas, e eles obedecem!
26 UYeesu na bhamanyili bhaake bhakalobhoka usumbi nu kufika mu chiisu icha Bhaghelaasi chiicho chili kupiipi ni chiisu icha Ghalilaayi.
26 Jesus e os discípulos chegaram à região de Gerasa, no lado leste do lago da Galileia.
27 Bhwo uYeesu iika mu bhwato nu kufika ku chiisu ichikafu, umundu yumo ukufuma mu chiisu icho yuuyo akabha ni mbepo imbiibhi, akabhuuka kwa Yeesu. Umundu uyo akaghendagha chitali amashiku amingi, soona atakiikalagha mu nyumba, loole akiikalagha ku mapumba.
27 Assim que Jesus saiu do barco, um homem daquela cidade foi encontrar-se com ele. Esse homem estava dominado por demônios. Fazia muito tempo que ele andava sem roupas e não morava numa casa, mas vivia nos túmulos do cemitério.
28 Bhwo umundu ughwa mbepo imbiibhi yula aamubhona uYeesu, akaywegha ku ishu ilya pamwanya, akiiponia pandaashi pa Yeesu ukulangisha ulughindiko, imbepo imbiibhi yila yikakuuta ku ishu ilya pamwanya yikati, “Ghwe Yeesu, Mwana ghwa Chaala Yuuyo Ali Pamwanya Ngaani, kali, indi ni nongwa yiki nuughwe? Ingusuuma manye ghuufulashange.”
28 Quando viu Jesus, o homem deu um grito, caiu no chão diante dele e disse bem alto: — Jesus, Filho do Deus Altíssimo! O que o senhor quer de mim? Por favor, não me castigue!
29 Imbepo imbiibhi yila yikayugha ulwo ku nongwa iya kuti uYeesu akabha aayikemela ukuti yifume mu mundu yula. Imbepo imbiibhi iyo yikamulongoshanga umundu uyo utubhalilo utwingi. Abhandu bhakamupinyagha umundu uyo ni minyololo ni mbingu mu tukono na mu tulundi ukuti manye apootaghe, loole poope akakonolanianga iminyololo ni mbingu, ni mbepo imbiibhi yikabhuukagha naghwe ku lungalangala.
29 Ele disse isso porque Jesus havia mandado o espírito mau sair dele. Esse espírito o havia agarrado muitas vezes. As pessoas chegaram até a amarrar os pés e as mãos do homem com correntes de ferro, mas ele as quebrava, e o demônio o levava para o deserto.
30 Po uYeesu akayibhuusha akati, “Kali, ingamu yaako ghwe ghwini?” Imbepo yila yikamwamula yikati, “Ingamu yangu nee Leghiyooni, kwo kuti, tuli bhingi.”
30 Jesus perguntou a ele: — O meu nome é Multidão! — respondeu ele. (Ele disse isso porque muitos demônios tinham entrado nele.)
31 Imbepo imbiibhi yila yikamusuuma ngaani uYeesu ukuti manye ashitume ku bhwina ubhwa bhoseetano.
31 Aí os demônios começaram a pedir com insistência a Jesus que não os mandasse para o abismo .
32 Papiipi nu bhuyo bhula, pakabhaapo nu mutiimo umukulu ughwa ngulubhe shiisho shikalyanga kulubhafu ku kaghamba. Po imbepo imbiibhi shila shikamusuuma uYeesu ukuti ashiitikishe shiingile mu ngulubhe shila. Ghwepe uYeesu akashiitikisha.
32 Muitos porcos estavam comendo num morro ali perto. Os demônios pediram com insistência a Jesus que os deixasse entrar nos porcos, e ele deixou.
33 Imbepo imbiibhi shila shikafuma mu mundu yula nu kwingila mu ngulubhe shila. Po ingulubhe shooshi shikiilomuka mwa sumbi nu kutwibha mula.
33 Então eles saíram do homem e entraram nos porcos, que se atiraram morro abaixo, para dentro do lago, e se afogaram.
34 Bhwo abhaliishi abha ngulubhe bhaashibhona shiisho shaabhombighwa, bhakooghopa leka nu kukinda lubhilo ukubhuuka pakubhabhuula inongwa isho abhandu abha mu kaaya akakulu na mu twaya utunandi tuutwo tuli kupiipi na kaaya ako.
34 Quando os homens que estavam tomando conta dos porcos viram o que havia acontecido, fugiram e espalharam a notícia na cidade e nos seus arredores.
35 Po bhwo abhandu bhaapulika inongwa isho, bhakabhuuka pakutesha shiisho shikabhoneka. Bhwo bhaafika paapo uYeesu akabha, bhakamubhona umundu yuuyo uYeesu amutiishiishe imbepo imbiibhi iikiile pa tulundi utwa Yeesu, afwalite akiisa, ali na mahala ghooshi, po bhakooghopa leka.
35 Muita gente foi ver o que havia acontecido. Quando chegaram perto de Jesus, viram o homem de quem haviam saído os demônios. E ficaram assustados porque ele estava sentado aos pés de Jesus, vestido e no seu perfeito juízo.
36 Abhandu bhaabho bhakashibhona shiisho shikabhombighwa, bhakabhabhuula abhandu abhanine muumwo uYeesu akamuposha umundu yuuyo akakolighwa ni mbepo imbiibhi inyingi.
36 Os que haviam visto tudo contaram ao povo como o homem tinha sido curado.
37 Po abhandu abhingi ukufuma mu chiisu icha Bhaghelaasi bhakamusuuma uYeesu ukuti atiile mu chiisu chaabho ku nongwa iya kuti bhakabha nu bhwogha ubhukulu. Po uYeesu akiingila mu bhwato, akatiila nu kubhuuka kulubhafu ulunine.
37 Aí toda a gente da região de Gerasa ficou com muito medo e pediu que Jesus saísse da terra deles. Então Jesus subiu no barco e foi embora.
38 Bhwo uYeesu akutiilaapo pala, umundu yula yuuyo uYeesu akamufumya imbepo imbiibhi, akamusuuma ukuti abhuukaghe pamupeene naghwe. Loole uYeesu atakamwitikisha, akamubhuula akati,
38 E o homem de quem os demônios tinham saído implorou a Jesus: — Me deixe ir com o senhor! Mas Jesus o mandou embora, dizendo:
39 “Ghaluka kukaaya kaako uye ufumushe ku bhandu shooshi shiisho uChaala aakubhombela.” Po umundu yula akatiila pala, akabhuuka mu kaaya kooshi nu kufumusha ku bhandu shooshi shiisho uYeesu akamubhombela.
39 — Volte para casa e conte o que Deus fez por você. Então o homem foi pela cidade, contando o que Jesus tinha feito por ele.
40 Bhwo uYeesu aaghaluka ku isiila inine ilya sumbi, ichilundilo icha bhandu chiicho chikamulindililagha, chikamupokeela ku lusekelo.
40 Quando Jesus voltou para o lado oeste do lago, a multidão o recebeu com alegria, pois todos tinham ficado ali à espera dele.
41 Mu kabhalilo kala kala umundu yumo yuuyo ingamu yaake akabha ghwi Yayilo, umulongoshi ughwa sinaghoghi, akabhuuka nu kwiponia pa tulundi utwa Yeesu ukulangisha ulughindiko, akamusuuma ukuti abhuuke kukaaya kaake.
41 Então chegou um homem chamado Jairo, que era chefe da sinagoga daquele lugar. Ele se jogou aos pés de Jesus e pediu com insistência que fosse até a sua casa
42 UYayilo akabhomba ulwo ku nongwa iya kuti umwana ghwake umulindu yuuyo akabha mweneeshe, ughwa fyinja kalongo na fibhili (12), akabha mubhine leka, akabha papiipi nu kufwa.
42 porque a sua filha única, de doze anos, estava morrendo. Enquanto Jesus ia caminhando, a multidão o apertava de todos os lados.
43 Mu chilundilo icho, akabhaamwo umukolo yumo yuuyo akabha nu bhubhine ubhwa kufuma ibhanda ku fyinja kalongo na fibhili. [Umukolo uyo akamala ichuuma chaake chooshi ukubhahomba abhaghanga,] poope naayumo yuuyo akamuposha ubhubhine bhwake.Umukolo akweghelesha ichipeto icha mwenda ughwa Yeesu|alt="Mwanamke anagusa upindo wa vazi la Yesu" src="lb00310c.tif" size="col" loc="8:44" copy="©The British & Foreign Bible Society, 1994" ref="8:44"
43 Nisto, chegou uma mulher que fazia doze anos que estava com uma hemorragia. Ela havia gastado com os médicos tudo o que tinha, mas ninguém havia conseguido curá-la.
44 Po umukolo yula akabhuuka kunyuma kwa Yeesu, akeeghelesha ichipeto icha mwenda ghwake, nakalinga akapola ubhubhine bhwake.
44 Ela foi por trás de Jesus e tocou na barra da capa dele, e logo o sangue parou de escorrer.
45 Po uYeesu akachibhuusha ichilundilo icha bhandu chila akati, “Kali, ghwini yuuyo aanyeeghelesha?” Abhandu bhooshi bhakakaana. Po uPeeteli akamubhuula uYeesu akati, “Ghwe Malafyale, abhandu bhingi bhaabho bhakukweghelesha ku nongwa iya kuti bhakushunguuliile soona bhakukufinya imbafu shooshi!”
45 Aí Jesus perguntou: Todos negaram. Então Pedro disse: — Mestre, todo o povo está rodeando o senhor e o está apertando.
46 Loole uYeesu akaamula akati, “Umundu yumo aanyeeghelesha paapo niipulika ukuti amaka ghamu ghaatiila mu mubhili ghwangu.”
46 Mas Jesus disse:
47 Bhwo umukolo yula aamanya ukuti atabhaghiile ukwimama soona, akabhuuka kwa Yeesu bhwo akutetema ku nongwa iya kwoghopa. Po akabhuuka nu kufughamila pandaashi pa Yeesu, akalingaania pandaashi pa bhandu bhooshi inongwa yiiyo yikamupelela ukumupalamaasha na muumwo akapolela nakalinga.
47 Então a mulher, vendo que não podia mais ficar escondida, veio, tremendo, e se atirou aos pés de Jesus. E, diante de todos, contou a Jesus por que tinha tocado nele e como havia sido curada na mesma hora.
48 UYeesu akamubhuula akati, “Ghwe mulindu, ghwapola ku nongwa iya kuti kuunyiitika une. Bhuukagha kukaaya kaako ku lutengaano.”
48 Aí Jesus disse:
49 Bhwo uYeesu akaali ali pakuyugha, umundu yumo akiisa ukufuma kukaaya aka Yayilo, umulongoshi ughwa sinaghoghi, akamubhuula uYayilo akati, “Ghwe songo, umwana ghwako umulindu aatuleka! Manye ghwendelelaghe ukumutamya uMumanyishi.”
49 Jesus ainda estava falando, quando chegou da casa de Jairo um empregado, que disse: — Seu Jairo, a menina já morreu. Não aborreça mais o Mestre.
50 Loole bhwo uYeesu aamupulika umundu yula, akamubhuula uYayilo akati, “Ghwe Yayilo, manye ghwoghopaghe, endelelagha ukuunyiitika. Umwana ghwako umulindu indiapole.”
50 Jesus ouviu isso e disse a Jairo:
51 Bhwo uYeesu aafika pakaaya aka Yayilo, akabhakaanisha abhandu abhanine ukwingila pamupeene naghwe mu nyumba, loole akamwitikisha uPeeteli, uYoohani, uYaakobhu na bhapaapi abha mulindu yula.
51 Quando Jesus chegou à casa de Jairo, deixou que Pedro, João e Tiago entrassem com ele, além do pai e da mãe da menina, e mais ninguém.
52 Abhandu bhooshi bhaabho bhakabhaamwo mu nyumba mula bhakalilagha nu kwikungʼunda ukulangisha ubhuswimaane ku nongwa iya bhufwe ubhwa mulindu yula. Loole uYeesu akabhabhuula abhandu abho akati, “Manye mulilaghe paapo umulindu uyu atafwile loole apitiileeshe!”
52 Todos os que estavam ali choravam e se lamentavam por causa da menina. Então Jesus disse:
53 Loole abhandu bhala bhakamusekela ku lufuuyo uYeesu paapo abheene bhakamanya ukuti umulindu yula afwile.
53 Aí começaram a caçoar dele porque sabiam que ela estava morta.
54 Po uYeesu akabhuuka paapo umulindu yula akabha, akamukola akakono kaake, akamwitisha ku ishu ilya pamwanya akati, “Ghwe mulindu, lamusha!”
54 Mas Jesus foi, pegou-a pela mão e disse bem alto:
55 Nakalinga, umulindu yula akashuuka, akiima. Po uYeesu akalaghila ukuti bhamupe umulindu yula ifindu ukuti alye.
55 Ela tornou a viver e se levantou imediatamente. Aí Jesus mandou que dessem comida a ela.
56 Bhwo shaabhoneka shooshi isho, abhapaapi bhaake bhakaswigha leka, loole uYeesu akabhakaanisha ukuti manye bhamubhuulaghe umundu naayumo shiisho shaabhombighwa.
56 Os seus pais ficaram muito admirados, mas Jesus mandou que não contassem a ninguém o que havia acontecido.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 8, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.