Mateus 13
Tuhun cha sañahá ra Jesucristo chi yo (MXTNT) vs NVI
1 Quɨvɨ cuan quita̱ ra Jesús vehe ra ta chicunyaa̱ ra yuhu miñi.
1 Naquele mesmo dia Jesus saiu de casa e assentou-se à beira-mar.
2 Ta chaha cha cuaha ñáyɨvɨ nataca̱ nu nyaá ra, quɨhvɨ̱ ra chichi noo canoa ta chicunyaa̱ ra. Ta tandɨhɨ ñáyɨvɨ ndoo̱ ñu nyicú ñu nu ñɨtɨ cuan.
2 Reuniu-se ao seu redor uma multidão tão grande que ele teve que entrar num barco e assentar-se nele, enquanto todo o povo ficou na praia.
3 Tyicuan ta cuaha ri cha quichaha sañahá ra chi ñu chihin noo cuhva ta catyí ra:
3 Então lhes falou muitas coisas por parábolas, dizendo: "O semeador saiu a semear.
4 Ta nu cuahan ra quɨtɨ̱ ra chɨtɨ cuan, canacoyo̱ suhva chɨtɨ cuan yuhu ityi. Ta quichi̱ coyo saa ta cachachi̱ tɨ.
4 Enquanto lançava a semente, parte dela caiu à beira do caminho, e as aves vieram e a comeram.
5 Ta suhva ca canacoyo̱ tɨcu yuu, nu ña cuaha ñuhú yɨhɨ́. Ta yucuan caña̱ chɨtɨ cuan cha numi ri vatyi ña cuaha ñuhú yɨhɨ́ chaha.
5 Parte dela caiu em terreno pedregoso, onde não havia muita terra; e logo brotou, porque a terra não era profunda.
6 Soco cuhva cha caña̱ ñanyii ɨɨn na ityi ri tun, vatyi ña cono yɨhɨ́ yoho tun.
6 Mas quando saiu o sol, as plantas se queimaram e secaram, porque não tinham raiz.
7 Suhva ca chɨtɨ canacoyo̱ tɨcu iñu. Ta chahnu̱ iñu cuan. Ta chasɨ̱ chi nuu tun. Yucuan chaha ña chiyo̱ chɨtɨ tun.
7 Outra parte caiu entre espinhos, que cresceram e sufocaram as plantas.
8 Soco suhva ca canacoyo̱ nu ñuhú vaha. Ta quɨvɨ cachahnu tun, vaha xaan cachaha̱ tun chɨtɨ, vatyi yɨhɨ́ tun noo cientu chɨtɨ chaha tun cha noo ri maa tun. Ta inga tun uñi xico, ta inga tun oco uchi chɨtɨ chaha̱ tun.
8 Outra ainda caiu em boa terra, deu boa colheita, a cem, sessenta e trinta por um.
9 ¡Tatu cutuñi iñi ndo, tya̱soho ndo!
9 Aquele que tem ouvidos para ouvir, ouça! "
10 Tyicuan ta tuhva ra cachicá noo chihin ra Jesús, ta candaca̱ tuhun ra chi ra, ta catyí ra:
10 Os discípulos aproximaram-se dele e perguntaram: "Por que falas ao povo por parábolas? "
11 Ta nacaha̱n ra Jesús ta catyí ra:
11 Ele respondeu: "A vocês foi dado o conhecimento dos mistérios do Reino dos céus, mas a eles não.
12 Vatyi ñáyɨvɨ cutuñí iñi tuhun cahín ta sacuví ñu, cuaha ca cucutuñi iñi ñu. Ta ñáyɨvɨ cha chiin ri cutuñí iñi, ta ña cuñí ñu sacuvi ñu, cutinyaa ndɨhi cha cutuñí iñi ñu.
12 A quem tem será dado, e este terá em grande quantidade. De quem não tem, até o que tem lhe será tirado.
13 Yucuan chaha vatyi chihin cuhva ri cahín chihin ñu, tacuhva nyehe ñu ta cuví chi tari cha ña ndichin nyehe ñu. Ta cuɨñɨ ñu soco ma cutuñi iñi ñu, tari cha ña chiñi ñu cuví cuan.
13 Por essa razão eu lhes falo por parábolas: ‘Porque vendo, eles não vêem e, ouvindo, não ouvem nem entendem’.
14 Ta tyicuan caa ta chinó cava tuhun cha caha̱n ra Isaías ra profeta Nyoo ta cha naha, ta catyí ra:
14 Neles se cumpre a profecia de Isaías: ‘Ainda que estejam sempre ouvindo, vocês nunca entenderão; ainda que estejam sempre vendo, jamais perceberão.
15 Vatyi cha ndundava̱ añima ñáyɨvɨ ihya, ta ña cachi vaha chiñí ñu.
15 Pois o coração deste povo se tornou insensível; de má vontade ouviram com os seus ouvidos, e fecharam os seus olhos. Se assim não fosse, poderiam ver com os olhos, ouvir com os ouvidos, entender com o coração e converter-se, e eu os curaria’.
16 ’Soco sɨɨ xaan cuví chi nyoho, vatyi nyehé ndo chihin chɨtɨ nuu ndo, ta chiñí ndo chihin soho ndo.
16 Mas, felizes são os olhos de vocês, porque vêem; e os ouvidos de vocês, porque ouvem.
17 Cha ndicha catyí chi ndo, vatyi cuaha ra cacuvi̱ profeta Nyoo ta cuaha ñáyɨvɨ vaha, cacuñi̱ ñu nyehe ñu cha nyehé nyoho cha sacuví, soco ña nyehe̱ ñu. Cuñi̱ ñu cuɨñɨ ñu tandɨhɨ tuhun cha chiñi nyoho vityin, soco ña chiñi̱ ñu.
17 Pois eu lhes digo a verdade: Muitos profetas e justos desejaram ver o que vocês estão vendo, mas não viram, e ouvir o que vocês estão ouvindo, mas não ouviram.
18 ’Tya̱soho ndo ñáá cha cuñí chi catyi noo cuhva cha catyi̱ chi ndo tuhun ra cha tachí chɨtɨ trigu cuan:
18 "Portanto, ouçam o que significa a parábola do semeador:
19 Ñáyɨvɨ cha chiñí tuhun yoso caa cuñí Nyoo cunyaca ñaha ra añima ñu, ta ña cutuñí iñi ñu, tari nu canacoyo chɨtɨ yuhu ityi, tyicuan caa cuví ñu. Vatyi quichi̱ cuihna ta tava̱ ra tuhun Nyoo cha caa añima ñu.
19 Quando alguém ouve a mensagem do Reino e não a entende, o Maligno vem e lhe arranca o que foi semeado em seu coração. Este é o que foi semeado à beira do caminho.
20 Ta tari nu canacoyo̱ chɨtɨ tɨcu yuu cuan, tyicuan caa cuví tucu ñáyɨvɨ cha chiñí tuhun Nyoo, ta sɨɨ xaan cuví chi ñu naquehen cuenda ñu noo ri cuhva.
20 Quanto ao que foi semeado em terreno pedregoso, este é aquele que ouve a palavra e logo a recebe com alegria.
21 Vatyi nu caña̱ chɨtɨ tɨcu yuu cuan, chiin ri ñuhú yɨhɨ́ chaha. Yucuan chaha caña̱ soco ña cuví tyihi yoho chi. Ta tyicuan caa ñu cuan. Suhva ri quɨvɨ chinó iñi ñu. Soco quɨvɨ cha quichaha nyehe ñu tɨndoho, ta satasɨ iñi ñáyɨvɨ chi ñu cha cuenda tuhun Nyoo ta sandɨhɨ ri ñu tuhun cha chinó iñi ñu.
21 Todavia, visto que não tem raiz em si mesmo, permanece por pouco tempo. Quando surge alguma tribulação ou perseguição por causa da palavra, logo a abandona.
22 Ta tari nu canacoyo chɨtɨ chichi iñu cuan, tyicuan caa cuví tucu inga ñu cha chiñí tuhun Nyoo. Chiñí ñu, soco ña cuñí ñu sacuvi ñu tari cuhva chiñí ñu. Vatyi nyaá xaan ca xiñi ñu tuhun tɨndoho ñayɨvɨ̱ ican saha tuhun Nyoo. Ta nyiyo ca iñi ñu cha tyayɨɨ. Ta tandɨhɨ tuhun cuan sayanga chi chi ñu, ta ña chahá nanducu vaha ñu chi Nyoo.
22 Quanto ao que foi semeado entre os espinhos, este é aquele que ouve a palavra, mas a preocupação desta vida e o engano das riquezas a sufocam, tornando-a infrutífera.
23 Soco tari nu canacava̱ chɨtɨ nu ñuhu vaha, tyicuan caa cuví ñu chiñí tuhun Nyoo, ta cutuñí iñi ñu, ta sacuví ñu tandɨhɨ tuhun cahán ra. Yɨhɨ́ ñu cuví ñu tari yutun cha chaha noo cientu chɨtɨ, ta inga ñu tari yutun cha chaha uñi xico, o tari yutun cha chahá oco uchi chɨtɨ noo noo tun.
23 E, finalmente, o que foi semeado em boa terra: este é aquele que ouve a palavra e a entende, e dá uma colheita de cem, sessenta e trinta por um".
24 Ta chaha̱ tucu ra Jesús inga cuhva ihya chi ñu; ta catyí ra:
24 Jesus lhes contou outra parábola, dizendo: "O Reino dos céus é como um homem que semeou boa semente em seu campo.
25 Soco cuhva cha caquixí tandɨhɨ ra casahá tyiño cuan, quɨhvɨ̱ noo ra xaan iñi chi ra, ta tachi̱ ra chɨtɨ cuhu ña vaha, ta cuahan ra.
25 Mas enquanto todos dormiam, veio o seu inimigo e semeou o joio no meio do trigo e se foi.
26 Ta quɨvɨ caña̱ chɨtɨ trigu cuan, ta caña̱ yoco chi, ta yucuan na tuvi tucu cuhu ña vaha cuan.
26 Quando o trigo brotou e formou espigas, o joio também apareceu.
27 Tyicuan ta ra cacuví musu, cachaha̱n ra chicatyi̱ ra chi chitoho ra: “Tata, tatu maa maa ri maa chɨtɨ trigu tachu̱n, ¿nya quita̱ cuhu ña vaha cuan?” cacatyí ra.
27 "Os servos do dono do campo dirigiram-se a ele e disseram: ‘O senhor não semeou boa semente em seu campo? Então, de onde veio o joio? ’
28 Ta nacaha̱n ra cuan ta catyi ra: “Iyó noo ra xaan iñi chi yo tachi̱.” Tyicuan ta musu cuan, catyí ra chi chitoho ra: “¿Atu cuñún cha cuhun ndi ta tohon ndi cuhu ña vaha cuan?”
28 " ‘Um inimigo fez isso’, respondeu ele. "Os servos lhe perguntaram: ‘O senhor quer que vamos tirá-lo? ’
29 Soco chitoho ra catyí ra: “Ma tohon ndo, coto cuhva cha tohon ndo cuhu ña vaha cuan, ta coyo ndɨhɨ trigu cuan.
29 "Ele respondeu: ‘Não, porque, ao tirar o joio, vocês poderão arrancar com ele o trigo.
30 Sa̱ña ndo, na cuahnu maa chi ɨɨn ri chihin trigo cuan, tyicuan ta quɨvɨ cunɨcoñehi tyiño sahí, cutachi chi ra casaha tyiño cutohon xihna ca ra cuhu ña vaha cuan ta cuhñi ra cuenda sucun, vatyi cahmi ra. Ta yaha cuan ta canaquehen vaha ra cha vaha cuan chichi yaque.”
30 Deixem que cresçam juntos até à colheita. Então direi aos encarregados da colheita: Juntem primeiro o joio e amarrem-no em feixes para ser queimado; depois juntem o trigo e guardem-no no meu celeiro’ ".
31 Tyicuan ta catyí tucu ra Jesús inga cuhva ihya chi ñu:
31 E contou-lhes outra parábola: "O Reino dos céus é como um grão de mostarda que um homem plantou em seu campo.
32 Vatyi ican chɨtɨ cuan cuví cha luhlu ca ican saha tandɨhɨ ca chɨtɨ. Soco quɨvɨ chahnu̱ tun cuví tun noo yutun cahnu vavaha. Ta quichi̱ coyo saa, ta casavahá tɨ taca tɨ nuu tun ―catyí ra Jesús.
32 Embora seja a menor dentre todas as sementes, quando cresce torna-se a maior das hortaliças e se transforma numa árvore, de modo que as aves do céu vêm fazer os seus ninhos em seus ramos".
33 Ta catyí tucu ra Jesús inga cuhva ihya:
33 E contou-lhes ainda outra parábola: "O Reino dos céus é como o fermento que uma mulher tomou e misturou com uma grande quantidade de farinha, e toda a massa ficou fermentada".
34 Tandɨhɨ tuhun ihya cahan ra Jesús chihin ñáyɨvɨ chihin cuhva ri. Ta tandɨhɨ tuhun cha catyi̱ ra chi ñu soco maa maa ri chihin noo cuhva ri.
34 Jesus falou todas estas coisas à multidão por parábolas. Nada lhes dizia sem usar alguma parábola,
35 Tyehe caa sacuvi̱ ra tacuhva chino cava tuhun cha cahán ra profeta ta cha naha ta tyaa̱ ra tyehe caa:
35 cumprindo-se, assim, o que fora dito pelo profeta: "Abrirei minha boca em parábolas, Proclamarei coisas ocultas Desde a criação do mundo".
36 Tyicuan ta sacunuhu̱ ra Jesús chi ñáyɨvɨ, ta ndɨhvɨ̱ ra chichi vehe. Ta catuhva̱ ra cachicá noo chihin ra chi ra, ta catyí ra chi ra:
36 Então ele deixou a multidão e foi para casa. Seus discípulos aproximaram-se dele e disseram: "Explica-nos a parábola do joio no campo".
37 Tyicuan ta quichaha catyí ra Jesús chi ra:
37 Ele respondeu: "Aquele que semeou a boa semente é o Filho do homem.
38 Ta ñuhú cuan, ican cuví añima ñáyɨvɨ iyó sɨquɨ ñuhu ñayɨvɨ̱. Ta chɨtɨ trigu cuan ican cuñí chi catyí ñáyɨvɨ cha nyicón chi Nyoo, ta chɨtɨ cuhu ña vaha cuan cuñí chi catyí ñáyɨvɨ cha nyacuví cuhva cuñí ra ña vaha.
38 O campo é o mundo, e a boa semente são os filhos do Reino. O joio são os filhos do Maligno,
39 ’Ra cha tachi̱ cuhu ña vaha cuan, ican cuví cuihna ra xaan iñi chi Nyoo. Ta quɨvɨ cunacoñehe ra tyiño saha ra, ican cuví quɨvɨ cucunaa ñuhu ñayɨvɨ̱. Ta ra cha cunacoñehe chɨtɨ cuan, ican cuví ra cacuví ángel.
39 e o inimigo que o semeia é o diabo. A colheita é o fim desta era, e os encarregados da colheita são anjos.
40 Tari nasataca̱ ra cuhu ña vaha cuan vatyi cayu chi, tyicuan caa cucuvi quɨvɨ naa ñayɨvɨ̱.
40 "Assim como o joio é colhido e queimado no fogo, assim também acontecerá no fim desta era.
41 Yuhu Rayɨɨ cha quichi nya gloria cutachi chi ángel cunasataca ra chi ñu sacoo cuatyi inga ñu, ta ñu cha sacuví cha ña vaha.
41 O Filho do homem enviará os seus anjos, e eles tirarão do seu Reino tudo o que faz tropeçar e todos os que praticam o mal.
42 Ta cutyihi ra chi ñu chichi horno nu cayú ñuhu. Ta cucuacu ñu ta cusacahñi ñu noho ñu.
42 Eles os lançarão na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
43 Ta ñu cha sacuví cuhva cuñí Nyoo cutuvi ñu nuu Nyoo Sutu yo. Ta tari cha ndichin ñanyii, tyicuan caa cucuvi ñu. Tatu cutuñí iñi ndo, tya̱soho ndo tuhun cahín.
43 Então os justos brilharão como o sol no Reino do seu Pai. Aquele que tem ouvidos, ouça".
44 ’Cha nyacá ñaha Nyoo añima ñáyɨvɨ cuví chi tari noo xuhun cuaan ñohó xehe chichi ñuhú. Ta noo ra nañihi̱ xuhun cuaan cuan, soco natyihi̱ xehe tucu ra inga chaha ta sɨɨ xaan cuñí ra cuanuhu ra ta xico̱ ra tandɨhɨ cha iyó chi ra, ta sata̱ ra ñuhu nu ñohó xehe xuhun cuaan cuan.
44 "O Reino dos céus é como um tesouro escondido num campo. Certo homem, tendo-o encontrado, escondeu-o de novo e, então, cheio de alegria, foi, vendeu tudo o que tinha e comprou aquele campo.
45 ’Ta cha nyacá ñaha Nyoo añima ñáyɨvɨ, cuví tucu chi tari noo ra satá ta naxicó perla finu.
45 "O Reino dos céus também é como um negociante que procura pérolas preciosas.
46 Ta cuhva cha ñihi̱ ra noo cha yahví vavaha nyaá, ta xico̱ ra ndɨɨ maa cha cumi̱ ra, ta sata̱ ra perla vaha cuan.
46 Encontrando uma pérola de grande valor, foi, vendeu tudo o que tinha e a comprou".
47 ’Ta suri cuví tucu cha nyacá ñaha Nyoo añima ñáyɨvɨ tari tarraya cha cañí ra nu tyañuhu, ta ñihi ra ndɨhɨ nuu tiyaca chihin.
47 "O Reino dos céus é ainda como uma rede que é lançada ao mar e apanha toda sorte de peixes.
48 Ta cuhva cha chitu̱ tarraya cuan chihin tiyaca, catava̱ ra ityi nu ñɨtɨ, ta yucuan canacachi̱ ra chi tɨ, canaquehe̱n vaha ra chi quɨtɨ vaha chichi noo tica, ta sacuita̱ ra chi quɨtɨ ña vaha cuan.
48 Quando está cheia, os pescadores a puxam para a praia. Então se assentam e juntam os peixes bons em cestos, mas jogam fora os ruins.
49 Ta tyicuan caa cucuvi quɨvɨ naa ñayɨvɨ̱, cuquichi coyo ángel, quichi tava sɨɨn ra chi ñu vaha ta ñu ña vaha.
49 Assim acontecerá no fim desta era. Os anjos virão, separarão os perversos dos justos
50 Ta cutyihi ra chi ñu ña vaha cuan chichi anyaya nu cayú ñuhu̱, nu cucuacu ñu ta cusacahñi ñu noho ñu.
50 e lançarão aqueles na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes".
51 Tyicuan ta ra Jesús ndaca̱ tuhun ra chi ra cachicá noo chihin ra, ta catyí ra:
51 Então perguntou Jesus: "Vocês entenderam todas essas coisas? " "Sim", responderam eles.
52 Tyicuan ta catyí ra Jesús chi ra:
52 Ele lhes disse: "Por isso, todo mestre da lei instruído quanto ao Reino dos céus é como o dono de uma casa que tira do seu tesouro coisas novas e coisas velhas".
53 Ndɨhɨ̱ cahan ra Jesús cuhva ihya ta cuahan ra.
53 Tendo terminado de contar estas parábolas, Jesus saiu dali.
54 Ta nachaa̱ ra ñuu ra. Ta yucuan quichaha sañaha ra chichi vehe ñuhu ñuu cuan. Ta iyo cuñí ñáyɨvɨ ta catyí ñu:
54 Chegando à sua cidade, começou a ensinar o povo na sinagoga. Todos ficaram admirados e perguntavam: "De onde lhe vêm esta sabedoria e estes poderes miraculosos?
55 Vatyi sehe ra satyá vitu cuan cuví chi ra. Ta cu María cuví sɨhɨ ra. Ta yañi ra cuví chi ra Jacobo, ta ra José, ta ra Simón ta ra Judas.
55 Não é este o filho do carpinteiro? O nome de sua mãe não é Maria, e não são seus irmãos Tiago, José, Simão e Judas?
56 Ta cuhva ra ñandɨhɨ, iyó ñu ityi nu iyó yo. Tu tyicuan caa, ¿nya maa maa cutuhva̱ ra tandɨhɨ tuhun ihya? ―catyí ñu.
56 Não estão conosco todas as suas irmãs? De onde, pois, ele obteve todas essas coisas? "
57 Ta yucuan chaha ña cuñí ñu quichaha ñu chi ra. Soco ra Jesús catyí ra chi ñu:
57 E ficavam escandalizados por causa dele. Mas Jesus lhes disse: "Só em sua própria terra e em sua própria casa é que um profeta não tem honra".
58 Ta ña cuaha milagru sacuvi̱ ra yucuan cha cuenda vatyi ña chinó iñi ñu chi ra.
58 E não realizou muitos milagres ali, por causa da incredulidade deles.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.