Mateus 5
Tuti yó'o kúú to̱'on Ndios, ta xí'o ña kuendá sa'a̱ Jesús (MXBNT) vs VC
1 Tá ni̱ xini Jesús ña̱ kua̱ꞌá nda̱ꞌo kúú ña̱yuu ñoó, dá ni̱ kaa na dini̱ iin yúku̱ íin ñoó. Dá ni̱ sa̱ ko̱o na. Ta ni̱ na̱tuu yati ta̱a xíonoo xíꞌín ná ñoó noo̱ ná.
1 Vendo aquelas multidões, Jesus subiu à montanha. Sentou-se e seus discípulos aproximaram-se dele.
2 Dá ni̱ ka̱sáꞌá ná dánaꞌa̱ na̱ noo̱ rá, ta kaá na̱:
2 Então abriu a boca e lhes ensinava, dizendo:
3 ―Ndikáꞌán ndi kúu ví na̱ nákoni ña̱ xínñóꞌó ná Ndios, chi̱ na̱ yóꞌo kúú na̱ sa̱ ñóꞌo ti̱xi ndáꞌa̱ Ndios.
3 Bem-aventurados os que têm um coração de pobre, porque deles é o Reino dos céus!
4 ’Ndikáꞌán ndi kúu ví na̱ ndéíꞌi̱, dá chi̱ natiin na ta̱ndeé iní noo̱ Ndios.
4 Bem-aventurados os que choram, porque serão consolados!
5 ’Ndikáꞌán ndi kúu ví ña̱yuu ndaꞌí ió ini, dá chi̱ na̱ yóꞌo kúú na̱ natiin no̱ñóꞌo̱ yóꞌo noo̱ Ndios.
5 Bem-aventurados os mansos, porque possuirão a terra!
6 ’Ndikáꞌán ndi kúu ví na̱ xíꞌi̱ do̱ko sa̱ꞌá ña̱ ndaa̱, ta íchi̱ ini na̱ koni na̱ ñá, dá chi̱ ndinoo ini na̱ xíꞌín ña̱ ndaa̱ kee Ndios.
6 Bem-aventurados os que têm fome e sede de justiça, porque serão saciados!
7 ’Ndikáꞌán ndi kúu ví na̱ káꞌano ini, dá chi̱ kuꞌu̱ ini Ndios saꞌa̱ ná.
7 Bem-aventurados os misericordiosos, porque alcançarão misericórdia!
8 ’Ndikáꞌán ndi kúu ví na̱ kómí iin nío̱ vii, dá chi̱ koni xíꞌín noo̱ ná Ndios.
8 Bem-aventurados os puros de coração, porque verão Deus!
9 ’Ndikáꞌán ndi kúu ví na̱ ndúkú ña̱ nandei va̱ꞌa dao ka̱ ña̱yuu, dá chi̱ na̱ yóꞌo kúú na̱ kananí de̱ꞌe Ndios.
9 Bem-aventurados os pacíficos, porque serão chamados filhos de Deus!
10 ’Ndikáꞌán ndi kúu ví na̱ ndóꞌo nío̱ sa̱ꞌá ña̱ kée na ña̱ ndaa̱, dá chi̱ na̱ yóꞌo kúú na̱ ni̱ꞌí ña̱ kañoꞌo na ti̱xi ndáꞌa̱ Ndios.
10 Bem-aventurados os que são perseguidos por causa da justiça, porque deles é o Reino dos céus!
11 ’Ndikáꞌán ndi kúu ví ndoꞌó tá káꞌa̱n ndava̱ꞌa ña̱yuu xíꞌín ndó, o tá kéndava̱ꞌa na xíꞌín ndó, o tá káva̱ꞌa na kua̱ꞌá no̱ó ña̱ to̱ꞌón saꞌa̱ ndo̱ sa̱ꞌá ña̱ kúú ndó kuendá yuꞌu̱.
11 Bem-aventurados sereis quando vos caluniarem, quando vos perseguirem e disserem falsamente todo o mal contra vós por causa de mim.
12 Ta ná kadii̱ iní ndo̱, ta ñóchí kuu ini ndo̱, dá chi̱ káꞌano nda̱ꞌo ña̱ va̱ꞌa koꞌo̱n Ndios ki̱ꞌo na noo̱ ndo̱ chí induú sa̱ꞌá ña̱ ndóꞌo ndó dión, dá chi̱ ki̱ꞌo dión taꞌani ni̱ kendava̱ꞌa na xíꞌín profeta ni̱ sa̱ ndei sa̱ naꞌá.
12 Alegrai-vos e exultai, porque será grande a vossa recompensa nos céus, pois assim perseguiram os profetas que vieram antes de vós.
13 ’Ndoꞌó kúú táto̱ꞌon ñii̱ ñayuú yóꞌo, tído tá ni̱ ndiꞌi ña̱ oꞌo̱va̱a̱n, ¿ndi kee yó xíꞌán, dá nduꞌoꞌo̱va̱ tukuan? Ko̱ ta̱ꞌón ka̱ ña̱ꞌa kuu kechóon yóa̱n. Ndá kata va yóa̱n sata̱ véꞌe, ta kue̱i niꞌini ña̱yuua̱n kanoo na.
13 Vós sois o sal da terra. Se o sal perde o sabor, com que lhe será restituído o sabor? Para nada mais serve senão para ser lançado fora e calcado pelos homens.
14 ’Ta kúú taꞌani ndó táto̱ꞌon iin ña̱ꞌa dátoo̱n no̱ó ña̱yuu, ta ndóꞌo ndó táto̱ꞌon ndóꞌo iin ñoo kánóo dini̱ yúku̱, dá chi̱ o̱ kúu taꞌon dáda̱ꞌi na ña̱.
14 Vós sois a luz do mundo. Não se pode esconder uma cidade situada sobre uma montanha
15 Ta dión ní, ni iin tóꞌón ña̱yuu ko̱ chíñóꞌo̱ iin íti̱, dá chikaa̱ na̱án ti̱xi iin sato̱. Diꞌa chínóo naa̱n noo̱ dikó, dá katoo̱a̱n noo̱ ndidaá na̱ ndéi ini veꞌe.
15 nem se acende uma luz para colocá-la debaixo do alqueire, mas sim para colocá-la sobre o candeeiro, a fim de que brilhe a todos os que estão em casa.
16 Ta ki̱ꞌo dión kánian katoo̱n ndo̱ noo̱ iin rá iin ña̱yuu, dá ná koni na̱ ña̱ va̱ꞌa kée ndó, dá ná kekáꞌano na tatá yo̱ Ndios, na̱ ió induú.
16 Assim, brilhe vossa luz diante dos homens, para que vejam as vossas boas obras e glorifiquem vosso Pai que está nos céus.
17 ’Ná dáꞌa ni kaꞌán ndó ña̱ ve̱i yuꞌu̱ dátu̱úí choon saꞌándá ley Moisés xíꞌín ña̱ ni̱ taa ndidaá profeta. Diꞌa ve̱i yuꞌu̱ dáxi̱nko̱oi choon saꞌándáa̱n.
17 Não julgueis que vim abolir a lei ou os profetas. Não vim para os abolir, mas sim para levá-los à perfeição.
18 Dá chi̱ miía̱n ndaa̱ ná kaꞌi̱n xíꞌín ndó ña̱ xía̱n nani ió induú xíꞌín no̱ñóꞌo̱, ni iin tóꞌón taꞌon táꞌí letra ley o̱ kándaa, miía̱n xi̱nko̱o ndiꞌi noo̱ káꞌa̱n.
18 Pois em verdade vos digo: passará o céu e a terra, antes que desapareça um jota, um traço da lei.
19 Sa̱ꞌá ño̱ó, ndi ndáa mií vá ña̱yuu xío kao iin káa choon kuálí saꞌándá ley, ta ki̱ꞌo dión taꞌani kee na dánaꞌa̱ na̱án noo̱ dao ka̱ ña̱yuu, dá kía̱n cháá vá kandaya̱ꞌi na tein na̱ ñóꞌo ti̱xi ndáꞌa̱ Ndios. Tído ndi ndáa na̱ seídóꞌo choon kuálí yóꞌo, ta dión dánaꞌa̱ na̱ noo̱ dao ka̱ ña̱yuu, no̱ón kúú na̱ kandaya̱ꞌi nda̱ꞌo tein na̱ ñóꞌo ti̱xi ndáꞌa̱ Ndios.
19 Aquele que violar um destes mandamentos, por menor que seja, e ensinar assim aos homens, será declarado o menor no Reino dos céus. Mas aquele que os guardar e os ensinar será declarado grande no Reino dos céus.
20 Ta káꞌi̱n xíꞌín ndó ña̱ kánian kuita ndaa̱ cháá ka̱ ndo̱ kee ndó ña̱ kóni̱ Ndios o̱ du̱ú ta̱ dánaꞌa̱ ley xíꞌín ta̱ fariseo, dá chi̱ tá ko̱ó, dá kía̱n ni iin kuu̱ ta̱ꞌón o̱ ndúꞌu ndó ti̱xi ndáꞌa̱ Ndios, na̱ ió induú.
20 Digo-vos, pois, se vossa justiça não for maior que a dos escribas e fariseus, não entrareis no Reino dos céus.
21 ’Sa̱ ni̱ seídóꞌo va ndó choon ni̱ taꞌa̱nda̱ no̱ó na̱ sáꞌano veꞌe yó: “O̱ sa̱ ka̱ꞌání ndó ndi̱i, ta ndi ndáa ña̱yuu saꞌání ndi̱i, miía̱n keyíko̱ saꞌa̱ ná sa̱ꞌá kua̱chi ni̱ kee na.”
21 Ouvistes o que foi dito aos antigos: Não matarás, mas quem matar será castigado pelo juízo do tribunal.
22 Tído yuꞌu̱ diꞌa káꞌi̱n xíꞌín ndó ña̱ ndi ndáa mií vá ña̱yuu, va̱ꞌará ná karyíí óon na xíꞌín ñani táꞌan na, miía̱n keyíko̱ Ndios saꞌa̱ ná. Ta ndi ndáa mií vá ña̱yuu yáꞌa káꞌa̱n xíꞌín ñani na̱ ña̱ kúú ná ña̱yuu xi̱xi, no̱ón kúú na̱ kando̱o kakuu na ña̱yuu kómí kua̱chi no̱ó na̱ sáꞌano ñoo yo̱. Ta ndi ndáa mií ña̱yuu, na̱ káꞌa̱n xíꞌín ñani táꞌan na ña̱ ni lúꞌu̱ ko̱ chóon na, no̱ón kúú na̱ koꞌo̱n kañoꞌo indayá noo̱ kéi̱ ñóꞌo̱.
22 Mas eu vos digo: todo aquele que se irar contra seu irmão será castigado pelos juízes. Aquele que disser a seu irmão: Raca, será castigado pelo Grande Conselho. Aquele que lhe disser: Louco, será condenado ao fogo da geena.
23 ’Ta viti, tá kuaꞌa̱n ndo̱ doko̱ ndo̱ ña̱ꞌa noo̱ Ndios, ta ni̱ ndu̱sáa̱ ini ndo̱ ña̱ ko̱ ñáꞌa̱ ndeyíko̱ ndo̱ ta̱ndóꞌó ndo̱ xíꞌín ñani ndo̱,
23 Se estás, portanto, para fazer a tua oferta diante do altar e te lembrares de que teu irmão tem alguma coisa contra ti,
24 dá kía̱n kánian dánkoo tóo ndó ña̱ néꞌe ndó kuaꞌa̱n ndo̱ doko̱ ndo̱ noo̱ náa̱ ñoó, ta dinñóꞌó kuaꞌán ndo̱ ndaka̱ ndo̱ ña̱ mani̱ noo̱ ñani ndo̱. Tá ni̱ ndiꞌi, dá nandió kuéi ndó doko̱ ndo̱án noo̱ Ndios.
24 deixa lá a tua oferta diante do altar e vai primeiro reconciliar-te com teu irmão; só então vem fazer a tua oferta.
25 Ta ndi̱ꞌi ini ndo̱ kando̱o mani̱ ndo̱ xíꞌín ña̱yuu naá xíꞌín ndó nani xíka ndó kuaꞌa̱n ndo̱ no̱ó ta̱ néꞌe choon. Dá chi̱ tá ko̱ó, dá naki̱ꞌo na ndo̱ꞌó noo̱ ndáꞌa̱ rá. Ta ta̱ néꞌe choon ñoó kúú ra̱ naki̱ꞌo ndoꞌó noo̱ ndáꞌa̱ ta̱ ndaá yéꞌé ka̱a, dá chikaa̱ ra̱ ndo̱ꞌó veꞌe ka̱a.
25 Entra em acordo sem demora com o teu adversário, enquanto estás em caminho com ele, para que não suceda que te entregue ao juiz, e o juiz te entregue ao seu ministro e sejas posto em prisão.
26 Tá miía̱n ndaa̱ ná kaꞌi̱n xíꞌín ndó ña̱ o̱ yáa̱ taꞌon ndó nda̱ rá ná chiya̱ꞌi ndiꞌi ndó sa̱ꞌá ña̱ ni̱ kee ndó.
26 Em verdade te digo: dali não sairás antes de teres pago o último centavo.
27 ’Sa̱ ni̱ seídóꞌo va ndó choon kaá diꞌa: “O̱ sa̱ kée ndó kua̱chi xíꞌín na̱ ko̱ kúú ñadiꞌí ndo̱ o yíi̱ ndo̱.”
27 Ouvistes que foi dito aos antigos: Não cometerás adultério.
28 Tído yuꞌu̱ káꞌi̱n xíꞌín ndó ña̱ ndi ndáa mií vá ta̱a nákani lóko̱ ini ra̱ ndéꞌé rá iin ñáꞌa̱, ta nákani kueꞌé ini ra̱ xíꞌán, ro̱ón kúú ra̱ ni̱ ya̱ꞌa ni̱ kee kua̱chi xíꞌán xíꞌín ña̱xintóni̱ rá.
28 Eu, porém, vos digo: todo aquele que lançar um olhar de cobiça para uma mulher, já adulterou com ela em seu coração.
29 ’Sa̱ꞌá ño̱ó, tá yáꞌa ndó kée ndó kua̱chi xíꞌín nduchí nóó xoo kuáꞌa ndo̱, dá kía̱n taó ndo̱án, ta kañóꞌó ndóa̱n. Dá chi̱ va̱ꞌa cháá ka̱a̱n ná naá iin nduchí nóó ndo̱ o̱ du̱ú ka̱a̱n dáke̱ta na iin níí ndó indayá.
29 Se teu olho direito é para ti causa de queda, arranca-o e lança-o longe de ti, porque te é preferível perder-se um só dos teus membros, a que o teu corpo todo seja lançado na geena.
30 Tá yáꞌa ndó kée ndó kua̱chi xíꞌín ndáꞌa̱ xoo kuáꞌa ndo̱, dá kía̱n kaꞌanda ndo̱án, ta kañóꞌó ndóa̱n. Dá chi̱ va̱ꞌa cháá ka̱ ña̱ ná kamani̱ iin ndáꞌa̱ ndo̱ o̱ du̱ú ka̱a̱n dáke̱ta na iin níí ndó indayá.
30 E se tua mão direita é para ti causa de queda, corta-a e lança-a longe de ti, porque te é preferível perder-se um só dos teus membros, a que o teu corpo inteiro seja atirado na geena.
31 ’Sa̱ ni̱ seídóꞌo taꞌani ndó iin ka̱ choon kaá diꞌa: “Ndi ndáa mií vá ta̱a kóni̱ dánkoo ñadiꞌí ra̱, dá kía̱n naki̱ꞌo ra iin tuti ña̱ káꞌa̱n ña̱ kóni̱ ra̱ dánkoo ñaá rá.”
31 Foi também dito: Todo aquele que rejeitar sua mulher, dê-lhe carta de divórcio.
32 Tído yuꞌu̱ káꞌi̱n xíꞌín ndó ña̱ ndi ndáa mií vá ta̱a dánkoo ñadiꞌí ra̱, ta ko̱ kíán sa̱ꞌá ña̱ ni̱ xini xíxi ñaá, dá kía̱n mií rá kedaá xíꞌín ñadiꞌí ra̱, dá ya̱ꞌán keeán kua̱chi xíꞌín iin ka̱ ta̱a. Ta dión ní ta̱a nákiꞌin táꞌan xíꞌán, yáꞌa ra kee ra kua̱chi xíꞌán.
32 Eu, porém, vos digo: todo aquele que rejeita sua mulher, a faz tornar-se adúltera, a não ser que se trate de matrimônio falso; e todo aquele que desposa uma mulher rejeitada comete um adultério.
33 ’Ta sa̱ ni̱ seídóꞌo taꞌani ndó iin ka̱ choon ni̱ taꞌa̱nda̱ no̱ó na̱ sáꞌano ñoo yo̱: “O̱ sa̱ kétóꞌón ndó ña̱ ni̱ na̱chi̱naꞌá ndó kee ndó noo̱ satoꞌo yo̱ Ndios. Diꞌa koo ini ndo̱ kee ndó ña̱ ni̱ kaa ndo̱ kee ndó.”
33 Ouvistes ainda o que foi dito aos antigos: Não jurarás falso, mas cumprirás para com o Senhor os teus juramentos.
34 Tído yuꞌu̱ káꞌi̱n xíꞌín ndó, o̱ sa̱ náchinaꞌá ndó ni iin ña̱ꞌa, dá ki̱ꞌo ndó to̱ꞌon ndó. O̱ sa̱ náchinaꞌá ndó induú, dá chi̱ noo̱ ió mií Ndios kíán,
34 Eu, porém, vos digo: não jureis de modo algum, nem pelo céu, porque é o trono de Deus;
35 ta o̱ sa̱ náchinaꞌá ndó no̱ñóꞌo̱ yóꞌo, dá chi̱ yóꞌo ndíta saꞌa̱ Ndios, ta o̱ sa̱ náchinaꞌá ndó ñoo Jerusalén, dá chi̱ ñoo mií rey káꞌano kíán.
35 nem pela terra, porque é o escabelo de seus pés; nem por Jerusalém, porque é a cidade do grande Rei.
36 Ta ni o̱ sa̱ náchinaꞌá ndó dini̱ ndo̱, dá chi̱ o̱ kándeé taꞌon ndó ndekuxí ndo̱ ni iin tóꞌón idí dini̱ ndo̱, ta ni o̱ kándeé ndó ndendeiꞌí ndo̱án.
36 Nem jurarás pela tua cabeça, porque não podes fazer um cabelo tornar-se branco ou negro.
37 Tído ndoꞌó, tá kaa ndo̱ jaa̱n, ta dión ná kakian. Tá kaa ndo̱ ko̱ó, ta dión ná kakian. Chi̱ tá yáꞌa ndó káꞌa̱n ndo̱ cháá ka̱ to̱ꞌon, dá kía̱n ndéi ndó kée ndó ña̱ kóni̱ ña̱ kini.
37 Dizei somente: Sim, se é sim; não, se é não. Tudo o que passa além disto vem do Maligno.
38 ’Ta dión ní sa̱ ni̱ seídóꞌo ndó iin ka̱ choon kaá diꞌa: “Tá ni̱ taó ná iin nduchí nóó ndo̱, dá kía̱n taó taꞌani ndó nduchí nóó na̱. Tá ni̱ taó ná iin no̱ꞌo ndó, dá kía̱n taó taꞌani ndó iin no̱ꞌo na.”
38 Tendes ouvido o que foi dito: Olho por olho, dente por dente.
39 Tído yuꞌu̱ káꞌi̱n xíꞌín ndó, o̱ sa̱ chídáó táꞌan ndó xíꞌín ña̱yuu kíni. Va̱ꞌa ka̱a̱n diꞌa kee ndó: Tá ni̱ kani na iin xoo noo̱ ndo̱, ki̱ꞌo ndó iin ka̱ xoo ná kani na.
39 Eu, porém, vos digo: não resistais ao mau. Se alguém te ferir a face direita, oferece-lhe também a outra.
40 Ta ndáa na̱ kóni̱ kaꞌa̱n kua̱chi saꞌa̱ ndo̱, ta xío ndaa ra̱ doꞌo̱no̱ ndo̱, dá kía̱n ki̱ꞌo ndóa̱n noo̱ rá, ta konó taꞌani ndó nakiꞌin ra kotó ndo̱.
40 Se alguém te citar em justiça para tirar-te a túnica, cede-lhe também a capa.
41 Ta ndi ndáa mií ra̱ kéndúsa̱ xíꞌín ndó kandio ndó ña̱ꞌa ra koꞌo̱n ndo̱ iin kilómetro dao, kuaꞌán ndo̱ xíꞌín rá nda̱ oni̱ kilómetro.
41 Se alguém vem obrigar-te a andar mil passos com ele, anda dois mil.
42 Ta ndáa na̱ xíka̱ iin ña̱ꞌa noo̱ ndo̱, ki̱ꞌo ndóa̱n noo̱ ná. Ta ndáa na̱ kóni̱ kiꞌin tóo ña̱ꞌa noo̱ ndo̱, o̱ sa̱ kádíꞌi̱nda̱ ndo̱án noo̱ ná.
42 Dá a quem te pede e não te desvies daquele que te quer pedir emprestado.
43 ’Ta sa̱ seídóꞌo taꞌani ndó ña̱ ni̱ kaꞌa̱n dao ka̱ ña̱yuu: “Kuꞌu̱ ini ndo̱ saꞌa̱ ña̱yuu xi̱ꞌín ndó, ta koni uꞌu̱ ndo̱ na̱ xiní uꞌu̱ ñaá.”
43 Tendes ouvido o que foi dito: Amarás o teu próximo e poderás odiar teu inimigo.
44 Tído yuꞌu̱ diꞌa káꞌi̱n xíꞌín ndó ña̱ kuꞌu̱ ini ndo̱ sa̱ꞌá na̱ xiní uꞌu̱ ñaá, ta kaꞌa̱n va̱ꞌa ndó xíꞌín na̱ káꞌa̱n ndava̱ꞌa xíꞌín ndó, ta keva̱ꞌa ndó xíꞌín na̱ káñóꞌó ñaá, ta kaka̱ ndo̱ ña̱ mani̱ noo̱ Ndios sa̱ꞌá na̱ kénóo ñaá, xíꞌín sa̱ꞌá na̱ kéndava̱ꞌa xíꞌín ndó.
44 Eu, porém, vos digo: amai vossos inimigos, fazei bem aos que vos odeiam, orai pelos que vos {maltratam e} perseguem.
45 Dión, dá náꞌa̱ ndo̱ ña̱ miía̱n ndaa̱ kúú ndó de̱ꞌe tatá Ndios, na̱ ió induú, na̱ dáxi̱nko̱o ndi̱ndii sata̱ ña̱yuu kíni xíꞌín ña̱yuu váꞌa, na̱ dákóon dai̱ sata̱ ña̱yuu ndaa̱, xíꞌín ña̱yuu kíni.
45 Deste modo sereis os filhos de vosso Pai do céu, pois ele faz nascer o sol tanto sobre os maus como sobre os bons, e faz chover sobre os justos e sobre os injustos.
46 Dá chi̱ tá kúꞌu̱ ini ndo̱ sa̱va̱ꞌa sa̱ꞌá na̱ kúꞌu̱ ini saꞌa̱ mií ndó, ¿ndí ki̱án va̱ꞌa niꞌi̱ ndo̱? ¿Á ko̱ náꞌá taꞌon ndó ña̱ dión taꞌani kée ra̱ kíꞌin ya̱ꞌi saꞌa̱ ñóꞌo̱?
46 Se amais somente os que vos amam, que recompensa tereis? Não fazem assim os próprios publicanos?
47 Tá káꞌa̱n ndo̱ ndisáꞌán xíꞌín sa̱va̱ꞌa ñani táꞌan ndó, dá kía̱n, ¿ndí ki̱án va̱ꞌa kée ndó, xiní ndo̱? ¿Á ko̱ náꞌá taꞌon ndó ña̱ dión taꞌani kée na̱ ko̱ náꞌá Ndios tein mií ná?
47 Se saudais apenas vossos irmãos, que fazeis de extraordinário? Não fazem isto também os pagãos?
48 Tído ndoꞌó, koo ini ndo̱ kendaa̱ ndiꞌi ndó choon táto̱ꞌon kéndaa̱ tatá yo̱ Ndios, na̱ ió induú, choon.
48 Portanto, sede perfeitos, assim como vosso Pai celeste é perfeito.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.