Mateus 5
Tuti yó'o kúú to̱'on Ndios, ta xí'o ña kuendá sa'a̱ Jesús (MXBNT) vs NTLH
1 Tá ni̱ xini Jesús ña̱ kua̱ꞌá nda̱ꞌo kúú ña̱yuu ñoó, dá ni̱ kaa na dini̱ iin yúku̱ íin ñoó. Dá ni̱ sa̱ ko̱o na. Ta ni̱ na̱tuu yati ta̱a xíonoo xíꞌín ná ñoó noo̱ ná.
1 Quando Jesus viu aquelas multidões, subiu um monte e sentou-se. Os seus discípulos chegaram perto dele,
2 Dá ni̱ ka̱sáꞌá ná dánaꞌa̱ na̱ noo̱ rá, ta kaá na̱:
2 e ele começou a ensiná-los. Jesus disse:
3 ―Ndikáꞌán ndi kúu ví na̱ nákoni ña̱ xínñóꞌó ná Ndios, chi̱ na̱ yóꞌo kúú na̱ sa̱ ñóꞌo ti̱xi ndáꞌa̱ Ndios.
3 — Felizes as pessoas que sabem que são
4 ’Ndikáꞌán ndi kúu ví na̱ ndéíꞌi̱, dá chi̱ natiin na ta̱ndeé iní noo̱ Ndios.
4 — Felizes as pessoas que choram,
5 ’Ndikáꞌán ndi kúu ví ña̱yuu ndaꞌí ió ini, dá chi̱ na̱ yóꞌo kúú na̱ natiin no̱ñóꞌo̱ yóꞌo noo̱ Ndios.
5 — Felizes as pessoas humildes,
6 ’Ndikáꞌán ndi kúu ví na̱ xíꞌi̱ do̱ko sa̱ꞌá ña̱ ndaa̱, ta íchi̱ ini na̱ koni na̱ ñá, dá chi̱ ndinoo ini na̱ xíꞌín ña̱ ndaa̱ kee Ndios.
6 — Felizes as pessoas que têm fome e sede
7 ’Ndikáꞌán ndi kúu ví na̱ káꞌano ini, dá chi̱ kuꞌu̱ ini Ndios saꞌa̱ ná.
7 — Felizes as pessoas que têm misericórdia
8 ’Ndikáꞌán ndi kúu ví na̱ kómí iin nío̱ vii, dá chi̱ koni xíꞌín noo̱ ná Ndios.
8 — Felizes as pessoas que têm o coração puro,
9 ’Ndikáꞌán ndi kúu ví na̱ ndúkú ña̱ nandei va̱ꞌa dao ka̱ ña̱yuu, dá chi̱ na̱ yóꞌo kúú na̱ kananí de̱ꞌe Ndios.
9 — Felizes as pessoas que trabalham pela paz,
10 ’Ndikáꞌán ndi kúu ví na̱ ndóꞌo nío̱ sa̱ꞌá ña̱ kée na ña̱ ndaa̱, dá chi̱ na̱ yóꞌo kúú na̱ ni̱ꞌí ña̱ kañoꞌo na ti̱xi ndáꞌa̱ Ndios.
10 — Felizes as pessoas que sofrem perseguições
11 ’Ndikáꞌán ndi kúu ví ndoꞌó tá káꞌa̱n ndava̱ꞌa ña̱yuu xíꞌín ndó, o tá kéndava̱ꞌa na xíꞌín ndó, o tá káva̱ꞌa na kua̱ꞌá no̱ó ña̱ to̱ꞌón saꞌa̱ ndo̱ sa̱ꞌá ña̱ kúú ndó kuendá yuꞌu̱.
11 — Felizes são vocês quando os insultam, perseguem e dizem todo tipo de calúnia contra vocês por serem meus seguidores.
12 Ta ná kadii̱ iní ndo̱, ta ñóchí kuu ini ndo̱, dá chi̱ káꞌano nda̱ꞌo ña̱ va̱ꞌa koꞌo̱n Ndios ki̱ꞌo na noo̱ ndo̱ chí induú sa̱ꞌá ña̱ ndóꞌo ndó dión, dá chi̱ ki̱ꞌo dión taꞌani ni̱ kendava̱ꞌa na xíꞌín profeta ni̱ sa̱ ndei sa̱ naꞌá.
12 Fiquem alegres e felizes, pois uma grande recompensa está guardada no céu para vocês. Porque foi assim mesmo que perseguiram os
13 ’Ndoꞌó kúú táto̱ꞌon ñii̱ ñayuú yóꞌo, tído tá ni̱ ndiꞌi ña̱ oꞌo̱va̱a̱n, ¿ndi kee yó xíꞌán, dá nduꞌoꞌo̱va̱ tukuan? Ko̱ ta̱ꞌón ka̱ ña̱ꞌa kuu kechóon yóa̱n. Ndá kata va yóa̱n sata̱ véꞌe, ta kue̱i niꞌini ña̱yuua̱n kanoo na.
13 — Vocês são o sal para a humanidade; mas, se o sal perde o gosto, deixa de ser sal e não serve para mais nada. É jogado fora e pisado pelas pessoas que passam.
14 ’Ta kúú taꞌani ndó táto̱ꞌon iin ña̱ꞌa dátoo̱n no̱ó ña̱yuu, ta ndóꞌo ndó táto̱ꞌon ndóꞌo iin ñoo kánóo dini̱ yúku̱, dá chi̱ o̱ kúu taꞌon dáda̱ꞌi na ña̱.
14 — Vocês são a luz para o mundo. Não se pode esconder uma cidade construída sobre um monte.
15 Ta dión ní, ni iin tóꞌón ña̱yuu ko̱ chíñóꞌo̱ iin íti̱, dá chikaa̱ na̱án ti̱xi iin sato̱. Diꞌa chínóo naa̱n noo̱ dikó, dá katoo̱a̱n noo̱ ndidaá na̱ ndéi ini veꞌe.
15 Ninguém acende uma lamparina para colocá-la debaixo de um cesto. Pelo contrário, ela é colocada no lugar próprio para que ilumine todos os que estão na casa.
16 Ta ki̱ꞌo dión kánian katoo̱n ndo̱ noo̱ iin rá iin ña̱yuu, dá ná koni na̱ ña̱ va̱ꞌa kée ndó, dá ná kekáꞌano na tatá yo̱ Ndios, na̱ ió induú.
16 Assim também a luz de vocês deve brilhar para que os outros vejam as coisas boas que vocês fazem e louvem o Pai de vocês, que está no céu.
17 ’Ná dáꞌa ni kaꞌán ndó ña̱ ve̱i yuꞌu̱ dátu̱úí choon saꞌándá ley Moisés xíꞌín ña̱ ni̱ taa ndidaá profeta. Diꞌa ve̱i yuꞌu̱ dáxi̱nko̱oi choon saꞌándáa̱n.
17 — Não pensem que eu vim para acabar com a
18 Dá chi̱ miía̱n ndaa̱ ná kaꞌi̱n xíꞌín ndó ña̱ xía̱n nani ió induú xíꞌín no̱ñóꞌo̱, ni iin tóꞌón taꞌon táꞌí letra ley o̱ kándaa, miía̱n xi̱nko̱o ndiꞌi noo̱ káꞌa̱n.
18 Eu afirmo a vocês que isto é verdade: enquanto o céu e a terra durarem, nada será tirado da Lei — nem a menor letra, nem qualquer acento. E assim será até o fim de todas as coisas.
19 Sa̱ꞌá ño̱ó, ndi ndáa mií vá ña̱yuu xío kao iin káa choon kuálí saꞌándá ley, ta ki̱ꞌo dión taꞌani kee na dánaꞌa̱ na̱án noo̱ dao ka̱ ña̱yuu, dá kía̱n cháá vá kandaya̱ꞌi na tein na̱ ñóꞌo ti̱xi ndáꞌa̱ Ndios. Tído ndi ndáa na̱ seídóꞌo choon kuálí yóꞌo, ta dión dánaꞌa̱ na̱ noo̱ dao ka̱ ña̱yuu, no̱ón kúú na̱ kandaya̱ꞌi nda̱ꞌo tein na̱ ñóꞌo ti̱xi ndáꞌa̱ Ndios.
19 Portanto, qualquer um que desobedecer ao menor mandamento e ensinar os outros a fazerem o mesmo será considerado o menor no
20 Ta káꞌi̱n xíꞌín ndó ña̱ kánian kuita ndaa̱ cháá ka̱ ndo̱ kee ndó ña̱ kóni̱ Ndios o̱ du̱ú ta̱ dánaꞌa̱ ley xíꞌín ta̱ fariseo, dá chi̱ tá ko̱ó, dá kía̱n ni iin kuu̱ ta̱ꞌón o̱ ndúꞌu ndó ti̱xi ndáꞌa̱ Ndios, na̱ ió induú.
20 Pois eu afirmo a vocês que só entrarão no Reino do Céu se forem mais fiéis em fazer a vontade de Deus do que os
21 ’Sa̱ ni̱ seídóꞌo va ndó choon ni̱ taꞌa̱nda̱ no̱ó na̱ sáꞌano veꞌe yó: “O̱ sa̱ ka̱ꞌání ndó ndi̱i, ta ndi ndáa ña̱yuu saꞌání ndi̱i, miía̱n keyíko̱ saꞌa̱ ná sa̱ꞌá kua̱chi ni̱ kee na.”
21 — Vocês ouviram o que foi dito aos seus antepassados: “Não mate. Quem matar será julgado.”
22 Tído yuꞌu̱ diꞌa káꞌi̱n xíꞌín ndó ña̱ ndi ndáa mií vá ña̱yuu, va̱ꞌará ná karyíí óon na xíꞌín ñani táꞌan na, miía̱n keyíko̱ Ndios saꞌa̱ ná. Ta ndi ndáa mií vá ña̱yuu yáꞌa káꞌa̱n xíꞌín ñani na̱ ña̱ kúú ná ña̱yuu xi̱xi, no̱ón kúú na̱ kando̱o kakuu na ña̱yuu kómí kua̱chi no̱ó na̱ sáꞌano ñoo yo̱. Ta ndi ndáa mií ña̱yuu, na̱ káꞌa̱n xíꞌín ñani táꞌan na ña̱ ni lúꞌu̱ ko̱ chóon na, no̱ón kúú na̱ koꞌo̱n kañoꞌo indayá noo̱ kéi̱ ñóꞌo̱.
22 Mas eu lhes digo que qualquer um que ficar com raiva do seu irmão será julgado. Quem disser ao seu irmão: “Você não vale nada” será julgado pelo tribunal. E quem chamar o seu irmão de idiota estará em perigo de ir para o fogo do inferno.
23 ’Ta viti, tá kuaꞌa̱n ndo̱ doko̱ ndo̱ ña̱ꞌa noo̱ Ndios, ta ni̱ ndu̱sáa̱ ini ndo̱ ña̱ ko̱ ñáꞌa̱ ndeyíko̱ ndo̱ ta̱ndóꞌó ndo̱ xíꞌín ñani ndo̱,
23 Portanto, se você estiver oferecendo no altar a sua oferta a Deus e lembrar que o seu irmão tem alguma queixa contra você,
24 dá kía̱n kánian dánkoo tóo ndó ña̱ néꞌe ndó kuaꞌa̱n ndo̱ doko̱ ndo̱ noo̱ náa̱ ñoó, ta dinñóꞌó kuaꞌán ndo̱ ndaka̱ ndo̱ ña̱ mani̱ noo̱ ñani ndo̱. Tá ni̱ ndiꞌi, dá nandió kuéi ndó doko̱ ndo̱án noo̱ Ndios.
24 deixe a sua oferta ali, na frente do altar, e vá logo fazer as pazes com o seu irmão. Depois volte e ofereça a sua oferta a Deus.
25 Ta ndi̱ꞌi ini ndo̱ kando̱o mani̱ ndo̱ xíꞌín ña̱yuu naá xíꞌín ndó nani xíka ndó kuaꞌa̱n ndo̱ no̱ó ta̱ néꞌe choon. Dá chi̱ tá ko̱ó, dá naki̱ꞌo na ndo̱ꞌó noo̱ ndáꞌa̱ rá. Ta ta̱ néꞌe choon ñoó kúú ra̱ naki̱ꞌo ndoꞌó noo̱ ndáꞌa̱ ta̱ ndaá yéꞌé ka̱a, dá chikaa̱ ra̱ ndo̱ꞌó veꞌe ka̱a.
25 — Se alguém fizer uma acusação contra você e levá-lo ao tribunal, entre em acordo com essa pessoa enquanto ainda é tempo, antes de chegarem lá. Porque, depois de chegarem ao tribunal, você será entregue ao juiz, o juiz o entregará ao carcereiro, e você será jogado na cadeia.
26 Tá miía̱n ndaa̱ ná kaꞌi̱n xíꞌín ndó ña̱ o̱ yáa̱ taꞌon ndó nda̱ rá ná chiya̱ꞌi ndiꞌi ndó sa̱ꞌá ña̱ ni̱ kee ndó.
26 Eu afirmo a você que isto é verdade: você não sairá dali enquanto não pagar a multa toda.
27 ’Sa̱ ni̱ seídóꞌo va ndó choon kaá diꞌa: “O̱ sa̱ kée ndó kua̱chi xíꞌín na̱ ko̱ kúú ñadiꞌí ndo̱ o yíi̱ ndo̱.”
27 — Vocês ouviram o que foi dito: “Não cometa adultério.”
28 Tído yuꞌu̱ káꞌi̱n xíꞌín ndó ña̱ ndi ndáa mií vá ta̱a nákani lóko̱ ini ra̱ ndéꞌé rá iin ñáꞌa̱, ta nákani kueꞌé ini ra̱ xíꞌán, ro̱ón kúú ra̱ ni̱ ya̱ꞌa ni̱ kee kua̱chi xíꞌán xíꞌín ña̱xintóni̱ rá.
28 Mas eu lhes digo: quem olhar para uma mulher e desejar possuí-la já cometeu adultério no seu coração.
29 ’Sa̱ꞌá ño̱ó, tá yáꞌa ndó kée ndó kua̱chi xíꞌín nduchí nóó xoo kuáꞌa ndo̱, dá kía̱n taó ndo̱án, ta kañóꞌó ndóa̱n. Dá chi̱ va̱ꞌa cháá ka̱a̱n ná naá iin nduchí nóó ndo̱ o̱ du̱ú ka̱a̱n dáke̱ta na iin níí ndó indayá.
29 Portanto, se o seu olho direito faz com que você peque, arranque-o e jogue-o fora. Pois é melhor perder uma parte do seu corpo do que o corpo inteiro ser atirado no inferno.
30 Tá yáꞌa ndó kée ndó kua̱chi xíꞌín ndáꞌa̱ xoo kuáꞌa ndo̱, dá kía̱n kaꞌanda ndo̱án, ta kañóꞌó ndóa̱n. Dá chi̱ va̱ꞌa cháá ka̱ ña̱ ná kamani̱ iin ndáꞌa̱ ndo̱ o̱ du̱ú ka̱a̱n dáke̱ta na iin níí ndó indayá.
30 Se a sua mão direita faz com que você peque, corte-a e jogue-a fora. Pois é melhor perder uma parte do seu corpo do que o corpo inteiro ir para o inferno.
31 ’Sa̱ ni̱ seídóꞌo taꞌani ndó iin ka̱ choon kaá diꞌa: “Ndi ndáa mií vá ta̱a kóni̱ dánkoo ñadiꞌí ra̱, dá kía̱n naki̱ꞌo ra iin tuti ña̱ káꞌa̱n ña̱ kóni̱ ra̱ dánkoo ñaá rá.”
31 — Foi dito também: “Quem mandar a sua esposa embora deverá dar a ela um documento de divórcio.”
32 Tído yuꞌu̱ káꞌi̱n xíꞌín ndó ña̱ ndi ndáa mií vá ta̱a dánkoo ñadiꞌí ra̱, ta ko̱ kíán sa̱ꞌá ña̱ ni̱ xini xíxi ñaá, dá kía̱n mií rá kedaá xíꞌín ñadiꞌí ra̱, dá ya̱ꞌán keeán kua̱chi xíꞌín iin ka̱ ta̱a. Ta dión ní ta̱a nákiꞌin táꞌan xíꞌán, yáꞌa ra kee ra kua̱chi xíꞌán.
32 Mas eu lhes digo: todo homem que mandar a sua esposa embora, a não ser em caso de adultério, será culpado de fazer com que ela se torne adúltera, se ela casar de novo. E o homem que casar com ela também cometerá adultério.
33 ’Ta sa̱ ni̱ seídóꞌo taꞌani ndó iin ka̱ choon ni̱ taꞌa̱nda̱ no̱ó na̱ sáꞌano ñoo yo̱: “O̱ sa̱ kétóꞌón ndó ña̱ ni̱ na̱chi̱naꞌá ndó kee ndó noo̱ satoꞌo yo̱ Ndios. Diꞌa koo ini ndo̱ kee ndó ña̱ ni̱ kaa ndo̱ kee ndó.”
33 — Vocês ouviram o que foi dito aos seus antepassados: “Não quebre a sua promessa, mas cumpra o que você jurou ao Senhor que ia fazer.”
34 Tído yuꞌu̱ káꞌi̱n xíꞌín ndó, o̱ sa̱ náchinaꞌá ndó ni iin ña̱ꞌa, dá ki̱ꞌo ndó to̱ꞌon ndó. O̱ sa̱ náchinaꞌá ndó induú, dá chi̱ noo̱ ió mií Ndios kíán,
34 Mas eu lhes digo: não jurem de jeito nenhum. Não jurem pelo céu, pois é o trono de Deus;
35 ta o̱ sa̱ náchinaꞌá ndó no̱ñóꞌo̱ yóꞌo, dá chi̱ yóꞌo ndíta saꞌa̱ Ndios, ta o̱ sa̱ náchinaꞌá ndó ñoo Jerusalén, dá chi̱ ñoo mií rey káꞌano kíán.
35 nem pela terra, pois é o estrado onde ele descansa os seus pés; nem por Jerusalém, pois é a cidade do grande Rei.
36 Ta ni o̱ sa̱ náchinaꞌá ndó dini̱ ndo̱, dá chi̱ o̱ kándeé taꞌon ndó ndekuxí ndo̱ ni iin tóꞌón idí dini̱ ndo̱, ta ni o̱ kándeé ndó ndendeiꞌí ndo̱án.
36 Não jurem nem mesmo pela sua cabeça, pois vocês não podem fazer com que um só fio dos seus cabelos fique branco ou preto.
37 Tído ndoꞌó, tá kaa ndo̱ jaa̱n, ta dión ná kakian. Tá kaa ndo̱ ko̱ó, ta dión ná kakian. Chi̱ tá yáꞌa ndó káꞌa̱n ndo̱ cháá ka̱ to̱ꞌon, dá kía̱n ndéi ndó kée ndó ña̱ kóni̱ ña̱ kini.
37 Que o “sim” de vocês seja sim, e o “não”, não, pois qualquer coisa a mais que disserem vem do Maligno .
38 ’Ta dión ní sa̱ ni̱ seídóꞌo ndó iin ka̱ choon kaá diꞌa: “Tá ni̱ taó ná iin nduchí nóó ndo̱, dá kía̱n taó taꞌani ndó nduchí nóó na̱. Tá ni̱ taó ná iin no̱ꞌo ndó, dá kía̱n taó taꞌani ndó iin no̱ꞌo na.”
38 — Vocês ouviram o que foi dito: “Olho por olho, dente por dente.”
39 Tído yuꞌu̱ káꞌi̱n xíꞌín ndó, o̱ sa̱ chídáó táꞌan ndó xíꞌín ña̱yuu kíni. Va̱ꞌa ka̱a̱n diꞌa kee ndó: Tá ni̱ kani na iin xoo noo̱ ndo̱, ki̱ꞌo ndó iin ka̱ xoo ná kani na.
39 Mas eu lhes digo: não se vinguem dos que fazem mal a vocês. Se alguém lhe der um tapa na cara, vire o outro lado para ele bater também.
40 Ta ndáa na̱ kóni̱ kaꞌa̱n kua̱chi saꞌa̱ ndo̱, ta xío ndaa ra̱ doꞌo̱no̱ ndo̱, dá kía̱n ki̱ꞌo ndóa̱n noo̱ rá, ta konó taꞌani ndó nakiꞌin ra kotó ndo̱.
40 Se alguém processar você para tomar a sua
41 Ta ndi ndáa mií ra̱ kéndúsa̱ xíꞌín ndó kandio ndó ña̱ꞌa ra koꞌo̱n ndo̱ iin kilómetro dao, kuaꞌán ndo̱ xíꞌín rá nda̱ oni̱ kilómetro.
41 Se um dos soldados estrangeiros forçá-lo a carregar uma carga um quilômetro, carregue-a dois quilômetros.
42 Ta ndáa na̱ xíka̱ iin ña̱ꞌa noo̱ ndo̱, ki̱ꞌo ndóa̱n noo̱ ná. Ta ndáa na̱ kóni̱ kiꞌin tóo ña̱ꞌa noo̱ ndo̱, o̱ sa̱ kádíꞌi̱nda̱ ndo̱án noo̱ ná.
42 Se alguém lhe pedir alguma coisa, dê; e, se alguém lhe pedir emprestado, empreste.
43 ’Ta sa̱ seídóꞌo taꞌani ndó ña̱ ni̱ kaꞌa̱n dao ka̱ ña̱yuu: “Kuꞌu̱ ini ndo̱ saꞌa̱ ña̱yuu xi̱ꞌín ndó, ta koni uꞌu̱ ndo̱ na̱ xiní uꞌu̱ ñaá.”
43 — Vocês ouviram o que foi dito: “Ame os seus amigos e odeie os seus inimigos.”
44 Tído yuꞌu̱ diꞌa káꞌi̱n xíꞌín ndó ña̱ kuꞌu̱ ini ndo̱ sa̱ꞌá na̱ xiní uꞌu̱ ñaá, ta kaꞌa̱n va̱ꞌa ndó xíꞌín na̱ káꞌa̱n ndava̱ꞌa xíꞌín ndó, ta keva̱ꞌa ndó xíꞌín na̱ káñóꞌó ñaá, ta kaka̱ ndo̱ ña̱ mani̱ noo̱ Ndios sa̱ꞌá na̱ kénóo ñaá, xíꞌín sa̱ꞌá na̱ kéndava̱ꞌa xíꞌín ndó.
44 Mas eu lhes digo: amem os seus inimigos e orem pelos que perseguem vocês,
45 Dión, dá náꞌa̱ ndo̱ ña̱ miía̱n ndaa̱ kúú ndó de̱ꞌe tatá Ndios, na̱ ió induú, na̱ dáxi̱nko̱o ndi̱ndii sata̱ ña̱yuu kíni xíꞌín ña̱yuu váꞌa, na̱ dákóon dai̱ sata̱ ña̱yuu ndaa̱, xíꞌín ña̱yuu kíni.
45 para que vocês se tornem filhos do Pai de vocês, que está no céu. Porque ele faz com que o sol brilhe sobre os bons e sobre os maus e dá chuvas tanto para os que fazem o bem como para os que fazem o mal.
46 Dá chi̱ tá kúꞌu̱ ini ndo̱ sa̱va̱ꞌa sa̱ꞌá na̱ kúꞌu̱ ini saꞌa̱ mií ndó, ¿ndí ki̱án va̱ꞌa niꞌi̱ ndo̱? ¿Á ko̱ náꞌá taꞌon ndó ña̱ dión taꞌani kée ra̱ kíꞌin ya̱ꞌi saꞌa̱ ñóꞌo̱?
46 Se vocês amam somente aqueles que os amam, por que esperam que Deus lhes dê alguma recompensa? Até os cobradores de impostos amam as pessoas que os amam!
47 Tá káꞌa̱n ndo̱ ndisáꞌán xíꞌín sa̱va̱ꞌa ñani táꞌan ndó, dá kía̱n, ¿ndí ki̱án va̱ꞌa kée ndó, xiní ndo̱? ¿Á ko̱ náꞌá taꞌon ndó ña̱ dión taꞌani kée na̱ ko̱ náꞌá Ndios tein mií ná?
47 Se vocês falam somente com os seus amigos, o que é que estão fazendo de mais? Até os pagãos fazem isso!
48 Tído ndoꞌó, koo ini ndo̱ kendaa̱ ndiꞌi ndó choon táto̱ꞌon kéndaa̱ tatá yo̱ Ndios, na̱ ió induú, choon.
48 Portanto, sejam perfeitos, assim como é perfeito o Pai de vocês, que está no céu.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.