Lucas 9
Ma Mʉweni Sulumani ge Melefit (MUY) vs ARC
1 A vaɗ nahaŋ Yezu àzalakabu ndam gayaŋ kru mahar cʉeni ni, àvi njəɗa ana tay ga misliki magariaba seteni weley weley do ɗek ana mis a akaba ga mahəŋgaraba mis a.
1 E, convocando os seus doze discípulos, deu-lhes virtude e poder sobre todos os demônios e para curarem enfermidades;
2 Awayay asləroru tay ga məhi pakama ana mis àki ka *Məgur ge Melefit akaba ga mahəŋgaraba ndam ga arməwər a.
2 e enviou-os a pregar o Reino de Deus e a curar os enfermos.
3 Àhi ana tay ahkado : « Kədəgum nihi nahəma, kə̀zum zlam a ahar vu ba ; ku aday, ku mbolu, ku zlam məzumani, ku siŋgu. Kə̀həlum endʉwi cʉ cʉ ba daya.
3 E disse-lhes: Nada leveis convosco para o caminho, nem bordões, nem alforje, nem pão, nem dinheiro, nem tenhais duas vestes.
4 Ay tamal maslaŋa àhəliya kʉli a ahay va afa gana nahəma, njəhaɗuma eslina ; kàmbatum ahay nahaŋ ba duk abivoru ana vaɗ gekʉli ya akəsləkuma ni.
4 E, em qualquer casa em que entrardes, ficai ali e de lá saireis.
5 Ka məlaŋ ya ti akəhurumiyu, tə̀gəskabu kʉli do nahəma, sləkumaba a kəsa nani ba. Ka ya ti kəsləkuma ni ti təkumkaba haɗ kà asak gekʉli a. Nahkay ti atəsərki ka magudar zlam gatay ni. »
5 E, se em qualquer cidade vos não receberem, saindo vós dali, sacudi o pó dos vossos pés, em testemunho contra eles.
6 Nday nakəŋ tə̀həlvu, tàsləka tə̀hioru *Ma Mʉweni Sulumani ana mis a kəsa gərgərani bu ɗek ; tàhəŋgaraba ndam ga arməwər a ka məlaŋ ya ti tòru na ɗek.
6 E, saindo eles, percorreram todas as aldeias, anunciando o evangelho e fazendo curas por toda a parte.
7 Erot bay Gelili ni àra ècia pakama ge mis ya ti tə̀ɗəmki ka Yezu na ɗek ti àhəlia ahàr a, aɗaba mis ndahaŋ tə̀ɗəm Yezu ti naŋ Zeŋ bay məbaray mis ni, àŋgaba e kisim ba.
7 E o tetrarca Herodes ouvia tudo o que se passava e estava em dúvida, porque diziam alguns que João ressuscitara dos mortos,
8 Mis ndahaŋ ti ni tə̀ɗəm Eli bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit ni àŋgazlavu. Mis ndahaŋ keti tə̀ɗəm naŋ biliŋ ga ndam ya tàhəŋgaray pakama ge Melefit ahaslani ni, àŋgaba e kisim ba.
8 e outros, que Elias tinha aparecido, e outros, que um profeta dos antigos havia ressuscitado.
9 Eslini Erot zla ti àɗəm ahkado : « Nèkelkia ahàr ke Zeŋ a, ay ti maslaŋa ya ti nici təzlapaki ni ti nani way ? » Nahkay ti awayay mîpi Yezu.
9 E disse Herodes: A João mandei eu degolar; quem é, pois, este de quem ouço dizer tais coisas? E procurava vê-lo.
10 A vaɗ nahaŋ ndam *asak ga Yezu ni tàsləkabiya ka məlaŋ ya Yezu àsləroru tay na. Tàra tàsləkabiya ti tàŋgəhaɗiaba ere ye ti tàgrabiyu na ɗek. Eslini Yezu nakəŋ àhəl tay ka ahàr gatay ciliŋ, tòru gwar a kəsa nahaŋ vu ; slimi ga kəsa ni Beceyda.
10 E, regressando os apóstolos, contaram-lhe tudo o que tinham feito. E, tomando-os consigo, retirou-se para um lugar deserto de uma cidade chamada Betsaida.
11 Mis dal-dalani ni tàra tìcia Yezu àdoru a Beceyda ti tàɗəboru naŋ a asak vu. Tàra tìnjikia ka Yezu a ti Yezu nakəŋ àgəskabu tay, àzlapiki ka Məgur ge Melefit ana tay, àhəŋgaraba ndam ya tèɓesey do na daya.
11 E, sabendo- o a multidão, o seguiu; e ele os recebeu, e falava-lhes do Reino de Deus, e sarava os que necessitavam de cura.
12 Fat àra àndəhaɗa ahàr a zla nahəma, ndam maɗəbay naŋ kru mahar cʉeni ni tàhəɗakfəŋiyu, tə̀hi ahkado : « Hi ana mis ni ɗek tâsləka, tôru a kəsa gərgərani ni vu ahkay do ni tôru a ahay ge mis ye e gili ni vu, tâɗəboru zlam məzumani akaba məlaŋ mandəhaɗani, aɗaba ahalay ti leli a huɗ gili bu. »
12 E já o dia começava a declinar; então, chegando-se a ele os doze, disseram-lhe: Despede a multidão, para que, indo aos campos e aldeias ao redor, se agasalhem e achem o que comer, porque aqui estamos em lugar deserto.
13 Eslini Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm : « Lekʉlʉm lekʉlʉmeni vumi zlam məzumani ana tay. » Nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « *Dipeŋ àfəŋ kè leli zlam tàkivu kilif cʉ ciliŋ. Kawayay ti môru mə̂sukumibiyu zlam məzumani ana mis ɗekeni hini aw ? »
13 Mas ele lhes disse: Dai-lhes vós de comer. E eles disseram: Não temos senão cinco pães e dois peixes, salvo se nós próprios formos comprar comida para todo este povo.
14 Mis zawalani ye eslini ni agray dəbu zlam. Yezu nakəŋ àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni : « Humi ana mis ni ti tânjəhaɗa njəlukluk kru kru zlam, kru kru zlam. »
14 Porquanto estavam ali quase cinco mil homens. Disse, então, aos seus discípulos: Fazei-os assentar, em grupos de cinquenta em cinquenta.
15 Ndam maɗəbay naŋ ni tàgray ere ye ti naŋ àhi ana tay ni. Nahkay mis ni tànjəhaɗkabu njəlukluk.
15 E assim o fizeram, fazendo- os assentar a todos.
16 Eslini Yezu nakəŋ àhəl dipeŋ zlamani tàkivu kilif cʉeni ni, àmənjoru e melefit vu, àgri sʉsi ana Melefit àki ka zlam məzumani nday nani. Àra àgria sʉsi a ti èsekaba, àbi ana ndam maɗəbay naŋ ni ti tîdi ana mis dal-dalani ni.
16 E, tomando os cinco pães e os dois peixes e olhando para o céu, abençoou-os, e partiu-os, e deu-os aos seus discípulos para os porem diante da multidão.
17 Mis ni ɗek tə̀zum tə̀zum, tə̀rəhkaba. Kələŋ gani tə̀cakalakabu məgəjəni gani, tə̀rəhvù hətək kru mahar cʉ àna naŋ.
17 E comeram todos e saciaram-se; e levantaram, do que lhes sobejou, doze cestos de pedaços.
18 A vaɗ nahaŋ Yezu naŋ àbu cak, ahəŋgalay Melefit. Ndam maɗəbay naŋ ni day tə̀bu eslini. Yezu èhindifiŋa ma kà tay a, àhi ana tay ahkado : « Mis dal-dalani ya taɗəbay nu ni ti tə̀ɗəm nu ti nu way ? »
18 E aconteceu que, estando ele orando em particular, estavam com ele os discípulos; e perguntou-lhes, dizendo: Quem diz a multidão que eu sou?
19 Nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Mis ndahaŋ tə̀ɗəm nak Zeŋ bay məbaray mis ni, mis ndahaŋ tə̀ɗəm nak Eli, mis ndahaŋ ti ni tə̀ɗəm nak biliŋ ga ndam ya tàhəŋgaray pakama ge Melefit ahaslani ni, àŋgaba e kisim ba. »
19 E, respondendo eles, disseram: João Batista; outros, Elias, e outros, que um dos antigos profetas ressuscitou.
20 Eslini naŋ nakəŋ àhi ana tay keti : « Lekʉlʉm ti kəɗəmum nu ti nu way ? » Piyer àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Nak *Krist *Bay gəɗakani ya Melefit àslərbiyu ni. »
20 E disse-lhes: E vós quem dizeis que eu sou? E, respondendo Pedro, disse: O Cristo de Deus.
21 Yezu àra ècia ma ge Piyer na ti àhi ma ana tay àna ləgay, àɗəm ahkado : « Iy nahkay. Ay ti kə̀ɗəfumi nu ana maslaŋa ba simiteni. »
21 E, admoestando-os, mandou que a ninguém referissem isso,
22 Àhi ana tay keti : « Ahàr àɗəm nu *Wur ge Mis ti nə̂cakay daliya dal-dal. Nday gəɗákani ni, gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba ndam *məsər Wakita ge Melefit ni atawayay nu do, atakaɗ nu. Mək a huɗ ga vaɗ mahkərani bu anaŋgaba e kisim ba. »
22 dizendo: É necessário que o Filho do Homem padeça muitas
23 Eslini àhi ana tay ɗek ahkado : « Tamal mis awayay maɗəbay nu nahəma, ahàr àɗəm mə̂mbrəŋ ere ye ti awayay ni, ku tamal təgri daliya kəlavaɗ, *tadarfəŋ naŋ kà təndal nəŋgu ni mîɓesey. Tamal mis awayay maɗəbay nu ti mâgray nahkay.
23 E dizia a todos: Se alguém quer vir após mim, negue-se a si mesmo, e tome cada dia a sua cruz, e siga-me.
24 Maslaŋa ya ti àɗəm ajəgur sifa gayaŋ, awayay àmət ba ni ti emijiŋ. Maslaŋa ya ti emijiŋ sifa gayaŋ azuhva nu ti aməjəgur sawaŋ, aməmət ɗay-ɗay do.
24 Porque qualquer que quiser salvar a sua vida perdê-la-á; mas qualquer que, por amor de mim, perder a sua vida a salvará.
25 Tamal mis àŋgəta elimeni ga duniya na ɗek mək èjiŋa ahàr gayaŋ a ti elimeni gani aziaya mam ?
25 Porque que aproveita ao homem granjear o mundo todo, perdendo-se ou prejudicando-se a si mesmo?
26 Nu Wur ge Mis ti anara àna njəɗa goro a, ga Baba goro a, akaba ga *məslər gayaŋ *njəlatani na. Tamal maslaŋa aŋgwaz awər naŋ, aɗəm naŋ mis goro do, àsər pakama goro do nahəma, nu Wur ge Mis day ka ya ti anara ni anəɗəm naŋ mis goro do. »
26 Porque qualquer que de mim e das minhas palavras se envergonhar, dele se envergonhará o Filho do Homem, quando vier na sua glória e
27 Àhi ana tay keti : « Nəhi ana kʉli nahəma, e kiɗiŋ ge mis ya tə̀bu ahalay ni bu ni ti, wuɗaka ndahaŋ atəmət ti etipia *Məgur ge Melefit a day kwa. »
27 E em verdade vos digo que, dos que aqui estão, alguns há que não provarão a morte até que vejam o Reino de Deus.
28 Agray gosku sekw ka ahàr ga pakama gayaŋ ya àɗəm ni zla ti Yezu àzay Piyer, Zek akaba Zeŋ, tə̀cəloru a həma vu ga mahəŋgalay Melefit.
28 E aconteceu que, quase oito dias depois dessas palavras, tomou consigo a Pedro, a João e a Tiago e subiu ao monte a orar.
29 Ka ya ti naŋ àbu ahəŋgalay Melefit nahəma, eri gayaŋ ni àmbatvu nahaŋ, azana ka vu gayaŋ day tìgia bəɗ-bəɗ talla, ahəlaba eri a vərut.
29 E, estando ele orando, transfigurou-se a aparência do seu rosto, e as suas vestes ficaram brancas e mui resplandecentes.
30 Eslini hʉya mis ndahaŋ cʉ tə̀bu təzlapay akaba Yezu, nday nani ata Mʉwiz nday ata Eli.
30 E eis que estavam falando com ele dois varões, que eram Moisés e Elias,
31 Nday tə̀bu tipivu a maslaɗani ge Melefit bu. Təzlapaki ka məmət ga Yezu ya amoru məmət a Zerʉzalem ge mendeveriŋ tʉwi ya Melefit àvi ni.
31 os quais apareceram com glória e falavam da sua morte, a qual havia de cumprir-se em Jerusalém.
32 Nday tə̀bu təzlapay nahkay ti ata Piyer ti ni ɗʉwir àza tay a. Tàra tèpiɗekva ti tìpi maslaɗani ga Yezu akaba mis cʉeni micikeni akaba naŋ ni.
32 E Pedro e os que estavam com ele estavam carregados de sono; e, quando despertaram, viram a sua glória e aqueles dois varões que estavam com ele.
33 Ka ya ti ata Mʉwiz nday ata Eli tə̀bu tasləkafəŋa kà Yezu a nahəma, Piyer àhi ana Yezu : « Gəɗakani, leli mə̀bu ahalay ti àɓəlay. Mara mivicey ahay mahkər : bəlaŋ gayak, bəlaŋ ge Mʉwiz, bəlaŋ ti ni ge Eli. » Àɗəm nahkay ti aɗaba àsər ere ye ti àɗəm ni do.
33 E aconteceu que, quando aqueles se apartaram dele, disse Pedro a Jesus: Mestre, bom é que nós estejamos aqui e façamos três tendas, uma para ti, uma para Moisés e uma para Elias, não sabendo o que dizia.
34 Piyer naŋ àbu azlapay nahkay ti məguduŋguduŋ àhərkiaya ka tay a, àŋgah tay. Ka ya ti məguduŋguduŋ ni àhərkiaya ka tay a ni ti ndam *maɗəbay Yezu mahkərani ni aŋgwaz àdəgakia ka tay a.
34 E, dizendo ele isso, veio uma nuvem que os cobriu com a sua sombra; e, entrando eles na nuvem, temeram.
35 Dəŋgu ga maslaŋa àhənday a məguduŋguduŋ ni bu, àɗəm : « Naŋ hini ti wur goro, nə̀daba naŋ ga məgru tʉwi a. Gəsumiki pakama. »
35 E saiu da nuvem uma voz que dizia: Este é o meu Filho amado; a ele ouvi.
36 Dəŋgu ni àra àhənday va do ni ti tìpi Yezu naŋ bəlaŋ ka ahàr gayaŋ. Ka gani nani nahəma, ndam maɗəbay Yezu mahkərani ni tànjəhaɗa àna ma gana te-te a, tə̀hi ana maslaŋa ndo.
36 E, tendo soado aquela voz, Jesus foi achado só; e eles calaram-se e, por aqueles dias, não contaram a ninguém nada do que tinham visto.
37 Hajəŋ gani Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ mahkərani ni tə̀ndaya ahàr a həma ni ba. Tàra tàhəraya ti mis dal-dal tə̀rəkia ka Yezu a.
37 E aconteceu, no dia seguinte, que, descendo eles do monte, lhes saiu ao encontro uma grande multidão.
38 E kiɗiŋ ge mis dal-dalani ni bu ni ti zal nahaŋ naŋ àvu, àzlah, àɗəm : « Mʉsi, kam-kam nahəŋgalay kur, mənjuki ka wur goro ni ti aɗaba wur goro nahaŋ àbi.
38 E eis que um homem da multidão clamou, dizendo, Mestre, peço-te que olhes para meu filho, porque é o único que eu tenho.
39 Seteni àniviyu a ahàr bu, agəs naŋ, azlah hʉya, adaɗay naŋ kay kay, guzləbuc krup-krup a ma bu. Àgəsa naŋ a ti agri daliya dal-dal, àmbrəŋ naŋ weceweci do.
39 Eis que um espírito o toma, e de repente clama, e o despedaça até espumar; e só o larga depois de o ter quebrantado.
40 Nàhəŋgala ndam maɗəbay kur na ti tâgariaba, ay ti tìsliki ndo. »
40 E roguei aos teus discípulos que o expulsassem, e não puderam.
41 Eslini Yezu àɗəm : « Lekʉlʉm ye e hini vu ni ti kə̀fumki ahàr ke Melefit do, lekʉlʉm ndam magudar zlam ! Nu ananjəhaɗ akaba kʉli kaŋgaya waw ? Nu eneɓesi ana kʉli kaŋgaya waw ? » Mək àhi ana bəŋ ga wur ni : « Zəbiya wur na ahalay a. »
41 E Jesus, respondendo, disse: Ó geração incrédula e perversa! Até quando estarei ainda convosco e vos sofrerei? Traze-me cá o teu filho.
42 Wur ni naŋ àbu arəkia ka Yezu a ti seteni ni àdi naŋ ana məlaŋ, àdaɗay naŋ kay kay. Eslini Yezu àzlacaki ke seteni ni, àgariaba ana wur na, mək àvi wur ni ana bəŋani ni.
42 E, quando vinha chegando, o demônio o derribou e convulsionou; porém Jesus repreendeu o espírito imundo, e curou o menino, e o entregou a seu pai.
43 Mis ye eslini ni tàra tìpia ti njəɗa ge Melefit àgria ejep ana tay a dal-dal, aɗaba njəɗa gani nani àtama zlam ndahaŋ a ɗek.
43 E todos pasmavam da majestade de Deus. E, maravilhando-se todos de todas as
44 « Nawayay nəziaba azay slimi ana kʉli a, cʉm lala, àgəjazlki ahàr ke kʉli ba. Atəɗəfiki nu *Wur ge Mis ana mis ti tara təgəs nu. »
44 Ponde vós estas palavras em vossos ouvidos, porque o Filho do Homem será entregue nas mãos dos homens.
45 Pakama ga Yezu ya àɗəm ni ti ndam maɗəbay naŋ ni tìciaba ndo. Huɗ ga ma gani nani ti maŋgahkiani ka tay, ti tìciaba ba. Ay aŋgwaz àgrafəŋa tay ge mihindifiŋa ma na.
45 Mas eles não entendiam essa palavra, que lhes era encoberta, para que a não compreendessem; e temiam interrogá-lo acerca dessa palavra.
46 A vaɗ nahaŋ ndam *maɗəbay Yezu ni tə̀bu tagray gejewi. Tə̀ɗəm ahkado : « E kiɗiŋ geli bu ni ti way gəɗakani àtam mis ndahaŋ ni way ? »
46 E suscitou-se entre eles uma discussão sobre qual deles seria o maior.
47 Yezu àra àsəra majalay ahàr gatay na ti àzay wur gʉziteni, àfəkaɗ kà gəvay gayaŋ,
47 Mas Jesus, vendo o pensamento do coração deles, tomou uma criança, pô-la junto a si
48 mək àhi ana tay : « Tamal ti maslaŋa àgəskabá wur hina azuhva nu a nahəma, àgəskabá nu a daya. Tamal ti maslaŋa àgəskabá nu a nahəma, àgəskabá Bay ya ti àslərbiyu nu na daya. Nahkay bay ya ti naŋ gʉziteni e kiɗiŋ gekʉli bu ɗek, èsli mis ndahaŋ ni do ni ti naŋ nani gəɗakani sawaŋ. »
48 e disse-lhes: Qualquer que receber esta criança em meu nome recebe-me a mim; e qualquer que me recebe a mim recebe o que me enviou; porque aquele que entre vós todos for o menor, esse mesmo é grande.
49 Eslini Zeŋ àzlapay, àhi ana Yezu ahkado : « Gəɗakani, mìpia maslaŋa nahaŋ a, àgariaba seteni ana mis àna slimi gayak a, nahkay mə̀ɗəm macafəŋa naŋ a, aɗaba naŋ mis geli do. »
49 E, respondendo João, disse: Mestre, vimos um que em teu nome expulsava os demônios, e lho proibimos, porque não te segue conosco.
50 Ay ti Yezu àɗəm : « Kə̀cumfəŋa naŋ a ba, aɗaba maslaŋa ya ti àwayay magudar tʉwi gekʉli do nahəma, agriki tʉwi ana kʉli. »
50 E Jesus lhes disse: Não o proibais, porque quem não é contra nós é por nós.
51 Sarta ga Yezu ènjia ga morona e melefit vu wuɗak nahəma, àzay divi ga moroni a Zerʉzalem, àɗəm ere ye ti acafəŋa naŋ ga morona ni ti àbi.
51 E aconteceu que, completando-se os dias para a sua assunção, manifestou o firme propósito de ir a Jerusalém.
52 Nahkay àsləroru mis kama gayaŋ gwar ka haɗ Samari. Nday tə̀bu ka ahàr divi ti tə̀huriyu a kəsa nahaŋ vu ga maslamalikabu məlaŋ.
52 E mandou mensageiros diante da sua face; e, indo eles, entraram numa aldeia de samaritanos, para lhe prepararem pousada.
53 Ay ndam ga kəsa nani tàwayay məgəskabu naŋ do, aɗaba tìcia naŋ àbu akoru a Zerʉzalem palam.
53 Mas não o receberam, porque o seu aspecto era como de quem ia a Jerusalém.
54 Ndam maɗəbay naŋ ata Zek, Zeŋ tàra tìcia pakama nana ti tə̀hi ana Yezu : « Bay geli, kawayay ti mə̂hi ana aku ti mâdaya e melefit ba, mə̂zumaba tay a waw ? »
54 E os discípulos Tiago e João, vendo isso, disseram: Senhor, queres que digamos que desça fogo do céu e os consuma, como Elias também fez?
55 Yezu àra ècia pakama gatay na ti àmbatkibiyu ma ka tay, àləgi ana tay.
55 Voltando-se, porém, repreendeu-os e disse: Vós não sabeis de que espírito sois.
56 Mək tàzay divi ga moroni a kəsa nahaŋ vu.
56 Porque o Filho do Homem não veio para destruir as almas dos homens, mas para salvá- E foram para outra aldeia.
57 Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tə̀bu takoru e divi bu nahəma, zal nahaŋ àrəkia ka Yezu a, àhi ahkado : « Ka məlaŋ ya akoru ni ɗek ti anaɗəboru kur. »
57 E aconteceu que, indo eles pelo caminho, lhe disse um: Senhor, seguir-te-ei para onde quer que fores.
58 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Mbiki tə̀bu àna eviɗ gatay, eɗiɗiŋ day tə̀bu àna lala gatay, ay nu *Wur ge Mis ti nə̀bi àna məlaŋ mandəhaɗani bi. »
58 E disse-lhe Jesus: As raposas têm covis, e as aves do céu, ninhos, mas o Filho do Homem não tem onde reclinar a cabeça.
59 Yezu àhi ana maslaŋa nahaŋ : « Ɗəbabiyu nu. » Maslaŋa nani àhəŋgrifəŋ, àhi : « [Bay goro,] vu divi nakoru nilibiya baba goro a day. »
59 E disse a outro: Segue-me. Mas ele respondeu: Senhor, deixa que primeiro eu vá enterrar meu pai.
60 Eslini Yezu àhi : « Ndam ya tàwayay maɗəbay nu do ni ti nday akaɗa kisim. Nahkay mbrəŋ tay ti tîli vu gatay. Nak ti ru kə̀hi ma ga *Məgur ge Melefit ana mis sawaŋ. »
60 Mas Jesus lhe observou: Deixa aos mortos o enterrar os seus mortos; porém tu, vai e anuncia o Reino de Deus.
61 Maslaŋa nahaŋ keti àhi ana Yezu : « Naɗəbay kur, Bay goro ni. Ay ti vu divi nakoru nəgria sa ana ndam ga huɗ ahay goro a day. »
61 Disse também outro: Senhor, eu te seguirei, mas deixa-me despedir primeiro dos que estão em minha casa.
62 Yezu àɗəm : « Maslaŋa ya ti awayay agray tʉwi ga Məgur ge Melefit mək ajalaki ahàr ka zlam ndahaŋ ni ti naŋ akaɗa bay ya ti atəhaɗ vədaŋ àna sla mək amənjoru kələŋ ni. Maslaŋa nani ti àgray tʉwi ga Məgur ge Melefit koksah. »
62 E Jesus lhe disse: Ninguém que lança mão do arado e olha para trás é apto para o Reino de Deus.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 9, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.