Lucas 6
PULU YILI-NGA UNG KONALE (MUX) vs NAA
1 Walse, ⸤kóru muluring⸥ ena-Sambat tenga, Yesos kene yu lumbili andúlima kene rais-wit puniemanga oku puring kene yu lumbili anduli yima-ni rais-wit mong mare nungíndu lkeku liiku kilu turing.
1 Aconteceu que, num sábado, Jesus passava pelas searas, e os seus discípulos colhiam e comiam espigas, debulhando-as com as mãos.
2 Aku-siku tiring kanuku kene Perisi-yima-ni Yesos yunundu niku mele: “Kána! ⸤Kóru molemulu⸥ ena-Sambateliinga ‘Kongun naa teai.’ nimba pelemú ung-manele nambimuna nunga lumbili anduli yima-ni ung-manele toku pula toku kene aku-siku tekemeleye?” niring.
2 E alguns dos fariseus lhes disseram: — Por que vocês fazem o que não é lícito aos sábados?
3 Yesos-ni pundu topa kene nimba mele: “Eni Pulu Yili-nga bukna sukundu ⸤anda-kolepa yi nuim king⸥ Depit-ni tirim mele nimba molemú temanele kanuku kene temaneliinga pulele naa piliilimiliye? Depit kene yunu-kene wasie puring yima kene enini engle-ni kolku kene,
3 Jesus tomou a palavra e disse:
4 Depit Pulu Yili mulurum sell-lkuna lkundu pupa, Pulu Yili-nga kumbi-kerina lirim pllawa kalúlima liipa nomba, yunu-kene wasie puring yima sirim nuringko kanili. Pllawa kaluli kanumandu Pulu Yili-ni ung-mani sipa kene nimba mele:
4 Como entrou na casa de Deus e, pegando os pães da proposição, comeu e deu também aos que estavam com ele, pães que não lhes era lícito comer, mas exclusivamente aos sacerdotes?
5 “Mania Omba Mana-Yi Au Talurum Yili-ni Sambat enama nokulemáliinga ⸤Sambat ena kene yambuma molku kunjingíndu tingí mele kapula nimbá kanili⸥.” nirim.
5 Então Jesus lhes disse:
6 Penga walse, kóru mululi ena-Sambat tenga, Yesos omba Juda-yambuma máku toku Pulu Yili-nga ungele piliiring lkuna lkundu pupa kene ung-bo tonjupa mani sirim. Lku kanuna yi te mulurum, yunga ki-bokundu kamu kolupa kukurum.
6 Aconteceu que, em outro sábado, Jesus entrou na sinagoga e começou a ensinar. Estava ali um homem que tinha a mão direita ressequida.
7 Kanu-kene akuna muluring Perisi-yima kene, Pulu Yili-nga ung-manimanga puluma piliiku ung-bo tonjuku mani siring yima kene, enini ‘Yesos-ni ulu te tepa kis-simba kene yu kot tenjimulú.’ niku ulu te tepa kis-simba te ⸤taki-taki koruku molku kene⸥ ‘⸤Kóru molemulu⸥ ena-Sambatele kene yu-ni yili tepa kaí tembanje.’ niku yunu lakuku kanuku muluring.
7 Os escribas e os fariseus observavam Jesus, procurando ver se ele faria uma cura no sábado, a fim de acharem de que o acusar.
8 Enini numanale-ni piliiring akili piliipaliinga Yesos-ni ki kolupa kukurum yi kanilindu nimba mele: “Yambuma molemelena oku ola angiliui.” nirim kene yili yunu akuna omba ola angiliirim.
8 Mas Jesus, conhecendo os pensamentos deles, disse ao homem da mão ressequida: E ele, levantando-se, ficou em pé.
9 Kanu-kene Yesos-ni yimandu nimba mele: “Eni i-sipu walsipu piliiker. ‘Sambat ena kene ulu nambulka ulu te kapula temulúye? ‘Sambat enaliinga ung-manele-ni “Teai.” nilimú mele teamili.’ nimbu yambuma liipu tapunjumulú kene kapula mola yambuma tepu kis-simulú kene kapulaye? ‘Naa kolangi. Kona pangi.’ nimbu temulále kapula mola topu konjumulále mandaye?’ nimbuliinga walsiker.” nirim.
9 Então Jesus disse a eles:
10 Aku-sipa enini walsipa kene yunu-ni enini pali nem-nemi nimba kanupa kene ki kukuli yi kanilindu nimba mele: “Nunga kili sunu si.” nirim kene yili-ni yunga kili sunu sirim kene ki kolupa kukurumele alsupa kamu kaí lirim.
10 Então Jesus, olhando para todos que estavam ao seu redor, disse ao homem: Ele assim o fez, e a mão lhe foi restaurada.
11 Aku-sipa tirim kanuku kene arerembi lakuku kolku eni-enini anju-yandu tombulku niku mele: “Tepa kis-sikimeliinga yunu nambulka teamiliye?” niku muluring.
11 Mas eles se encheram de furor e discutiam entre si quanto ao que fariam contra Jesus.
12 Penga walse sumbulsuli Yesos yunu Pulu Yili-kene popu topa ung nimbándu ma-pangi tenga ola pupa Pulu Yili-kene popu topa ung nimba mulupili kolea tangurum.
12 Naqueles dias, Jesus se retirou para o monte, a fim de orar, e passou a noite orando a Deus.
13 Ipulam-ui yunu lumbili andúlimandu “Wai.” nimba kene ‘Eninga yi engkaki-rurepu nanga kongunale tenjangi liipu mundambu.’ nimba kene yi akuma makó topa kene eninindu nimba mele: “Eni ‘Nanga kongunale tenji-pangi.’ nimbuliinga liipu mundukur yima.” nirim.
13 E, quando amanheceu, chamou a si os seus discípulos e escolheu doze dentre eles, aos quais deu também o nome de apóstolos:
14 ⸤Yi rurepu makó turum kanumanga bima i-sipa mele:⸥ Saimon (yunga bi te Pita) yunu kene, Pita angin Endru kene, Jemis kene, Jon kene, Pillip kene, Batollomiu kene,
14 Simão, a quem acrescentou o nome de Pedro, e André, seu irmão; Tiago e João; Filipe e Bartolomeu;
15 Matyu kene, Tomas kene, Alpias-nga málu Jemis kene, “Oliu Juda-yambuma oliuliu gapman molamili.” niring talape-yi Saimon kene,
15 Mateus e Tomé; Tiago, filho de Alfeu, e Simão, chamado Zelote;
16 Jemis málu Judas kene, Judas-Iskeriot, Yesos penga liipa ele-túma sirim yili kene, ⸤yi akuma ‘nanga kongun tenji-pangi liipu mundukur.’ nimba makó turum yima⸥.
16 Judas, filho de Tiago, e Judas Iscariotes, que se tornou traidor.
17 Kanu-kene yunu kene, yunu-ni “Nanga kongunale tenji-pangi.” nimba liipa mundurum yi kanuma kene, ma-pangina mania uring kene yunga lumbili anduring yambu pulele kene, kolea Judia distrik muluring yambu pulele kene, kolea-auli Jerusallem piring yambu pulele kene, numú-kusa kéluna lirim kolea-auli Taya kene Saidon-selenga piring yambu pulele, yambu akuma yunu mulurumna sukundu-sukundu oku liiku máku turing.
17 E, descendo com eles do monte, Jesus parou num lugar plano onde se encontravam muitos discípulos seus e grande multidão do povo, de toda a Judeia, de Jerusalém e do litoral de Tiro e de Sidom,
18 Yunu temani-kaí topa, ung-mani sipa tirimele piliingíndu uring kene, yunu-ni enini kuru turum yambuma ‘Tepa kaí tipili.’ niku uring. Eninga yambu mare numanuna kuru kis mulurumuma tepa kaí tirim-ko.
18 que vieram para o ouvir e para ser curados de suas doenças. Também os atormentados por espíritos imundos eram curados.
19 Kuru tuli yambuma tepa kaí tili tondulale yunu-kene pípili mulurumeliinga enini uringma pali ‘Yunu ambulumulú.’ niku yunu mulurumna nondupa-nondupa uring. Kanu-kene oku yunu ambuluring kene tondulu kanili-ni enini pali tepa kaí tirim.
19 E todos da multidão procuravam tocar em Jesus, porque dele saía poder; e curava todos.
20 Kanu-kene Yesos mania molupa yunga lumbili anduli yima olandu-sipa kanupa kene eninindu nimba mele:
20 Então, olhando para os seus discípulos, Jesus lhes disse:
21 “Eni ekupu engle tolemúma
21 — Bem-aventurados são vocês
22 “Mania Omba Mana-Yi Au Talurum Yili
22 — Bem-aventurados são vocês quando as pessoas os odiarem, expulsarem da sua companhia, insultarem e rejeitarem o nome de vocês como indigno, por causa do Filho do Homem.
23 “⸤Yambuma-ni eni aku-siku mele telemeláliinga⸥ eni mulú-koleana pungí kene kanuna ⸤Pulu Yili-ni⸥ eni méle kalupa konjumbaliinga ⸤yambu kanuma-ni eni aku-siku teku kis-singí⸥ kene numanu lakuku siku, numanu aima kaí pípili molai. Yambuma-ni ekupu eni mindili silimele mele akili, aku-siku eni naa molangi kóru-ui Pulu Yili-ni “Ninjai!” nimba ung nimba sirimuma piliiku yambuma niku silsiliiku anduring yambuma we-yambuma-ni enini kepe mindili siringko kanili.
23 Alegrem-se naquele dia e exultem, porque grande é a recompensa de vocês no céu; porque os pais dessas pessoas fizeram o mesmo com os profetas.
24 “Akiliinga-pe eni kamako lelemelema,
24 — Mas ai de vocês, os ricos,
25 Eni ekupu olu telemú yambuma
25 — Ai de vocês
26 We-yambuma-ni pali eni kape niku
26 — Ai de vocês, quando todos os elogiarem, porque os pais dessas pessoas fizeram o mesmo com os falsos profetas!
27 ⸤Aku-sipa nimba kene Yesos-ni we muluring yambumandu nimba mele:⸥ “⸤Akili na lumbili andúlimandu niker⸥ akiliinga-pe na-ni ung nikerele piliiku molemele yambuma, enindu ung te kene wasie niambu piliangiko.
27 — Digo, porém, a vocês que me ouvem: amem os seus inimigos, façam o bem aos que odeiam vocês.
28 Enindu ‘Yambu kísima kene molku kis-sangi.’ nilimele yambumandu anju munduku ‘Yambu kaíma kene molku konjangi.’ niai.
28 Abençoem aqueles que os amaldiçoam, orem pelos que maltratam vocês.
29 “Yambu te-ni nunga kumbi-keri ekendunga lkarauwa-ni tomba kene topele toku ‘Ekendunga kamu lkarauwa-ni tupili.’ ni.
29 Ao que lhe bate numa face, ofereça também a outra; e, ao que lhe tirar a capa, deixe que leve também a túnica.
30 “Mélema si.” niku mawa tingí yambuma pali mélema we si.
30 Dê a todo o que lhe pedir alguma coisa; e, se alguém levar o que é seu, não exija que seja devolvido.
31 “‘Yambuma-ni nu-kene teangi.’ niku piliillu mele, nu-ni anju yambuma aku-sikunu ti.
31 Façam aos outros o mesmo que vocês querem que eles façam a vocês.
32 “Ulu-pulu-kis telemele yambuma kepe enini anju-yandu kondu kolemele kanili piliiku kene eni yandu kondu kolemele yambuma mindi kondu kulungéle kapula mólu. Eni kanuku kis piliilimili yambuma pali kondu kolai.
32 — Se vocês amam aqueles que os amam, que recompensa terão? Porque até os pecadores amam aqueles que os amam.
33 Ulu-pulu-kis telemele yambuma kepe enini anju-yandu kondu kolku teku konjulemele piliiku kene eni yandu kondu kolku teku konjulemele yambuma mindi teku kunjingéle kapula mólu. Eni teku kis-silimele yambuma pali teku konjai.
33 Se fizerem o bem aos que lhes fazem o bem, que recompensa terão? Até os pecadores fazem isso.
34 Ulu-pulu-kis telemele yambuma kepe enini anju-yandu pundu angnjiku, ‘Walse alsupu sukundu liimbu.’ niku pundu angnjilimele kanili piliiku kene, eni yandu pundu tolemele yambuma mindi pundu angnjingéle kapula mólu. Eni pundu naa tolemele yambuma pali pundu angnjangi.
34 E, se emprestam àqueles de quem esperam receber, que recompensa terão? Também os pecadores emprestam aos pecadores, para receberem outro tanto.
35 “⸤Ulu-pulu-kis telemele yambuma enini anju-yandu telemele akili eni ulu te ola-kilia teangiko.⸥ Eni eninga ele-tu yambuma kepe kondu kolku, teku konjuku, pundu angnjiku, teangi. ‘Enini penga walse alsuku aku-siku yandu teai.’ ni naa niku, we teai. Aku-siku tingí kene Pulu Yili-nga kangambulama molku kene, yunu-ni eni méle pulele kalomba liingí. Pulu Yili yunu-ni mana-yambuma-kene aku-sipa mele tepa molemúko. Yunu teku kis-silimele yambuma kene, yunundu ‘Angke’ naa niku we molemele yambuma kene kanuma tepa konjulimú.
35 Vocês, porém, amem os seus inimigos, façam o bem e emprestem, sem esperar nada em troca; vocês terão uma grande recompensa e serão filhos do Altíssimo. Pois ele é bondoso até para os ingratos e maus.
36 Eninga Lapa Pulu Yili teku kis-silimele yambuma kepe yunu aku-sipa kondu kolupa we tepa konjulimú mele eni teku kis-singí yambuma aku-siku kondu kolku teku konjai.” ⸤nirim⸥.
36 Sejam misericordiosos, como também é misericordioso o Pai de vocês.
37 “Eni yambuma telemele uluma naa apurungí kene ⸤Pulu Yili-ni⸥ eni ulu telemelema naa apurumbako. Eni anju yambuma-ni telemele mele apuruku kanuku kene “Teku kis-sikimili. Tekemele mele ⸤Pulu Yili-ni⸥ kanupa kis piliipili.” naa ningí kene ⸤Pulu Yili-ni⸥ eni telemele mele apurupa kanupa kene “Teku kis-sikenu. Tekenu mele kanupu kis piliiker.” naa nimbáko. Yambuma-ni eni-kene teku kis-singí uluma ‘Mania pupili.’ niku kanuku konde tinjingí kene ⸤Pulu Yili-ni⸥ eninga ulu-pulu-kisma ‘Mania pupili.’ nimba kanupa konde tenjimbako.
37 — Não julguem e vocês não serão julgados; não condenem e vocês não serão condenados; perdoem e serão perdoados;
38 Eni yambuma penga kepe ‘Pundu naa tupili.’ niku mélema we singí kene yunu-ni eni aku-sipa we simbako. Mélema simbandu koltale naa simba; lakupa pulele simba. Eni anju singí kanupa kene eni yandu aku-sipa simbako.” nirim.
38 deem e lhes será dado; boa medida, prensada, sacudida e transbordante será dada a vocês; porque com a medida com que tiverem medido vocês serão medidos também.
39 Yesos-ni eninindu ung-eku te topa sirimuko. Akili i-sipa mele:
39 Jesus lhes contou também uma parábola:
40 Ung-bo tunjuliele-nga ungele piliiku mululi yambuma eninga ung-bo tunjuliele toku mania naa mundulimele. Ui ung-bo tonjupa mani simba ungma piliiku puku pora silimele kene penga mindi eninga ung-bo tunjuliele-kene wasie kapula-kapula mele molemele.
40 — O discípulo não está acima do seu mestre; todo aquele, porém, que for bem-instruído será como o seu mestre.
41 “Nu-ni angenanga mongselenga nurupalu te lelemú kanollu akiliinga-pe nunga mongselenga unji auli te lelemále naa kanollu akili nambimuna telluye?
41 — Por que você vê o cisco no olho do seu irmão, mas não repara na trave que está no seu próprio olho?
42 Nunga mongselenga unji auli lelemále naa kanuku kene angenandu “Ang, nunga mongselenga nurupalu te lelemále wendu liinjambu.” nambi-sikunu nilluye? Topele-mapele tuli yambale, nu-ni nunga mongselenga lelemú unji auliele ui wendu liikunu kene penga kanuku kongnjukunu angenanga mongselenga lelemú nurupalale kapula wendu liinjani.” ⸤nirim.⸥
42 Como você poderá dizer a seu irmão: “Deixe, irmão, que eu tire o cisco que está no seu olho”, se você não repara na trave que está no seu próprio olho? Hipócrita! Tire primeiro a trave do seu olho e então você verá claramente para tirar o cisco que está no olho do seu irmão.
43 ⸤Kanu-kene Yesos-ni ung te wasie nimba kene ung-eku talse topa kene nimba mele:⸥
43 — Não há árvore boa que dê mau fruto, nem árvore má que dê bom fruto.
44 Unji mong te kanuku kene mong turum unji kanili bi kapula silimele. ‘Ámu nambu.’ niku, takeme kapula olku toku naa nolkemela. Mola ‘Me te nambu.’ niku, silipú kapula meku naa nolkemela. Ámu lupako takeme lupako kanuku, me lupako silipú lupako kanolemele kanili.
44 Porque cada árvore é conhecida pelos frutos que produz. Porque não se colhem figos de ervas daninhas, nem se apanham uvas dos espinheiros.
45 Aku-sipa mele, yambu kaí te-ni yunga numanuna ulu kaí pelemúma telemú, akiliinga-pe yambu kis te-ni yunga numanuna ulu kis pelemúma telemú. Yambu te yunga numanuna pelemú ungma mindi kerina nilimú.” ⸤nirim.⸥
45 A pessoa boa tira o bem do bom tesouro do coração, e a pessoa má tira o mal do mau tesouro; porque a boca fala do que está cheio o coração.
46 “Na-ni niliu ungma piliiku liiku naa teku kene eni nandu “Auliele” we nambimuna nilimeleye?” ⸤nimba kene penga yunu-ni ung-eku te wasie topa yambumandu nimba mele:⸥
46 — Por que vocês me chamam “Senhor, Senhor!”, e não fazem o que eu mando?
47 “Nanga ung ima piliiku liiku tingí yambuma eni yi te molemú mele niambu:
47 Eu vou mostrar a vocês a quem é semelhante todo aquele que vem a mim, ouve as minhas palavras e as pratica.
48 Yi te yunu-ni yunga lkuli ‘Gi nimba angiliipili.’ nimba we ma kene okea kene ukupa wendu mundupa kene, akuna mania ku-polu tepa ola takurum. Lkuli aku-sipa takupa kunjurumeliinga penga no topa lkuli aima topa kalalu sipa tirim kene topa tekisi naa tekisipa gi nimba we angiliirim.
48 Esse é semelhante a um homem que, ao construir uma casa, cavou, abriu profunda vala e lançou o alicerce sobre a rocha. Quando veio a enchente, as águas bateram contra aquela casa e não a puderam abalar, por ter sido bem-construída.
49 “Akiliinga-pe nanga ung ima piliiku liiku naa tingí yambuma eni yi te molemú mele niambu: Yi te yunga lkuli we ma tondulu naa púlina ola walu-sipa takurum. Penga no topa lku kanili walsekale topa kalalu sirim.” nirim.
49 Mas o que ouve e não pratica é semelhante a um homem que construiu uma casa sobre a terra, sem alicerces, e, quando as águas bateram contra ela, logo desabou; e aconteceu que foi grande a ruína daquela casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.