Atos 17
PULU YILI-NGA UNG KONALE (MUX) vs VC
1 Poll kene Saillas-sele kolea Pillipai taonale munduku kelku pukulu, kolea Ambipollis kene Apollonia kene taon kanusele munduku kelkulu anju pukulu, kolea Tesallonaika taon-na puringli. Juda-yambu liiku máku toku Pulu Yili-nga ungele piliiring lku te akuna angiliirim.
1 Passaram por Anfípolis e Apolônia e chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga de judeus.
2 Kanu-kene Poll yunu uinga taki-taki tirim akili mele tembandu Juda-yambuma liiku máku toku Pulu Yili-nga ungele piliiring lku kanuna purum. Kanuna yambu kóru muluring ena-Sambat yupukunga Pulu Yili-nga bukna ung ui turing mulurumuma ‘Enini piliangi.’ nimba aima mimi-sipa nimba sipa,
2 Paulo dirigiu-se a eles, segundo o seu costume, e por três sábados disputou com eles.
3 Pulu Yili-ni “Enini nokupa konjumba yi te liipu mundumbu.” nimba makó turum yi-nuim Kraisele mindili nomba kolupa kene alsupa lomburupa ola molumba kanu mele, bukna aku-sipa wendu ombá akili uinga turing mulurum akili piliipaliinga, enini nimba sirim. Penga yunu-ni nimba mele: “Yesos yi ili temani topu siker yi akili kene Pulu Yili-ni “Enini nokupa konjumba yi te liipu mundumbu.” nimba makó turum yi-nuim Kraisele kene akili yi tiluelendu niker.” nirim.
3 Explicava e demonstrava, à base das Escrituras, que era necessário que Cristo padecesse e ressurgisse dos mortos. E este Cristo é Jesus que eu vos anuncio.
4 Juda-yambu mare yunu-ni nirim mele ungele piliikuliinga, ‘Yunu aima sika nikem.’ niku Poll kene Saillas-sele lumbili puring. Juda-yambuma wasie Pulu Yili-nga ungele piliiring yambu-lupa pulele lumbili puringko. Yi-aulimanga minupili-ambu pulele aku-siku lumbili puringko.
4 Alguns deles creram e associaram-se a Paulo e Silas, como também uma grande multidão de prosélitos gentios, e não poucas mulheres de destaque.
5 Akiliinga-pe yambu pulele Juda-yi aulima munduku kelku Poll kene Saillas-sele lumbili puring kilia kanukuliinga Juda-yi kanuma enini yisele-kene numanu kis panjiring. Numanu kis panjiku kene yambuma liiku máku tu-pui-upui tiring koleana mong kunduring yi mare muluring kanuma liiku máku toku, yambuma pali teku arerembi konjuku “Anduku nangale tangi.” niring kene, lkisiku puku Jeson-nga lkuna ‘Elsele mulunglí.’ niku koruku, yambuma liiku singíndu kururing.
5 Os judeus, tomados de inveja, ajuntaram alguns homens da plebe e com esta gente amotinaram a cidade. Assaltaram a casa de Jasão, procurando-os para os entregar ao povo.
6 Poll kene Saillas-sele naa muluringli kilia koruku kelkuliinga, Jeson kene Krais-nga yi mare kene liiku meku kolea kaniliinga tápu-yima muluringna meku nangale tolsiliiku pukuliinga niku mele: “Koleamanga pali teku kis-siringli yisele ekupu ya oliunga taon-na úngli.
6 Mas como não os achassem, arrastaram Jasão e alguns irmãos à presença dos magistrados, clamando: Estes homens amotinam todo o mundo. Estão agora aqui! E Jasão os acolheu!
7 Úngli kene Jeson-ni “Elsele wasie molamili wale.” nimbaliinga yunga lkuna memba pumko. Enini “Oliunga Rom koleamanga pali nokulemú Yi Aima Auli Kumbina Sisale-nga ung-manima kamu mania pupili, yi te, bili Yesos, alko topa yi nuim kingele molemú.” nilimele.” niring.
7 Todos eles contrariam os decretos de César, proclamando outro rei: Jesus.
8 Aku-siku niring piliikuliinga yambu liiku máku turingima kene ⸤Tesallonaika taon⸥ tápu-yima kene aima mini-wale munduku ‘Nambulka temulúnje?’ niku, enini piliiku sunduring.
8 Assim excitavam o povo e os magistrados.
9 Kanu-kene Jeson kene yi liiku meku uringma kene, yi kanuma “Pame-kot tenjiku eni pai.” niring.
9 E só depois de receberem uma caução de Jasão e dos outros é que os deixaram ir.
10 ‘Poll kene Saillas-sele kam-kamu liiku ka naa sangi.’ niku sumbulsuli Krais-nga yambuma-ni enaliinga yi-sele “Kolea Beria-ndu pale.” niku liiku munduring.
10 Logo que se fez noite, os irmãos enviaram Paulo e Silas para Beréia. Quando ali chegaram, entraram na sinagoga dos judeus.
11 Elsele-ni Beria taon-na yambuma temanele toku siringli kene uinga Tesallonaika taon yambuma-ni teku kis-siring akili Beria yambuma-ni aku-siku naa tiring. Ung niringli akili mele lakuku piliiku kaí piliiku, ‘Sika nikimbilinje, mola gólu tokombelenje, kanamili.’ niku taki-taki Pulu Yili-nga buk nusuringmanga ungma mimi-siku kanuku muluring.
11 Estes eram mais nobres do que os de Tessalônica e receberam a palavra com ansioso desejo, indagando todos os dias, nas Escrituras, se essas coisas eram de fato assim.
12 ⸤Kanuku piliikuliinga⸥ Juda-yambu pulele-ni ‘Yesos yunu sika ⸤Pulu Yili-ni ‘enini nokupa konjumba yi te liipu mundumbu.’ nimba makó turum yi-nuim Kraisele⸥.’ niku tondulu munduku piliiring. Yambu-lupa pulele-ni aku-sikuko ‘Sika’ niku tondulu munduku piliiring. Yambu-lupamanga ambu bi mulurum ambu pulele kene ambu kanumanga yi pulele kene aku-siku tiring.
12 Muitos deles creram, como também muitas mulheres gregas da aristocracia, e não poucos homens.
13 Juda-yambu kolea Tesallonaika taon-na muluringma-ni Poll-ni Beria taon-na muluring yambu kanuma Pulu Yili-nga ungele nimba sirim akili piliikuliinga, Beria taon-na yandu oku Beria-yambumanga numanuma toku bulu-bale sinjiku ‘Poll-ni nirim ungele piliiku liiring yambuma kene Poll yunu kene we-yambuma-ni enini arerembi kolangi.’ niku kundi turing.
13 Mas os judeus de Tessalônica, sabendo que também em Beréia tinha sido pregada por Paulo a palavra de Deus, foram para lá agitar e sublevar o povo.
14 Aku-siku tiring kene Krais-nga yambuma-ni Poll liiku numú-kusa kéluna mandu meku puku mundu-puring, akiliinga-pe Saillas kene Timoti-sele Beria taon-na we muluringli.
14 Então os irmãos fizeram que Paulo se retirasse e fosse até o mar, ao passo que Silas e Timóteo ficaram ali.
15 Poll mundu-puring yima yunu Aten taon-na meku puku munduku kene, enini kelku yandu ungí tiring kene Poll-ni ung te eninindu nimba mundupa kene nimba mele: “Saillas kene Timoti-sele na moliuna wela yandu wangli niai.” nirim kanu-kene Beria-yi kanuma anju puring.
15 Os que conduziam Paulo levaram-no até Atenas. De lá voltaram e transmitiram para Silas e Timóteo a ordem de que fossem ter com ele o mais cedo possível.
16 Poll kolea Aten taon-na pupa Saillas kene Timoti-sele nokupa molupaliinga kanurum kene kolea akuna unji kene ku akuma-ni mélema teku mimi teku angnjiku “Oliu nokolemele pulu-yima” niku popu turing pulu-yi gólu túlima kanupa kene yunu aima numanu kis panjipa buni pípili mulurum.
16 Enquanto Paulo os esperava em Atenas, à vista da cidade entregue à idolatria, o seu coração enchia-se de amargura.
17 Aku-siku tiringele kanupaliinga yunu-ni ‘Ung mare nimbú.’ nimba piliipa, Juda-yambuma liiku máku toku Pulu Yili-nga ungele piliiring lkuna pupaliinga, Juda-yambuma kene, Pulu Yili-nga ungele piliiring yambu-lupama kene anju-yandu ung mare tombulku niring.
17 Disputava na sinagoga com os judeus e prosélitos, e todos os dias, na praça, com os que ali se encontravam.
18 Epikuriya-yambuma kene Stoik-yambuma kene akuma-ni ‘Yambuma molku niku piliilimilimanga pulele piliimulú.’ niku muluring, yambu-talape kanuselenga yi mare kene enini Poll kene tombulku niring. Poll-ni Yesos-nga temani kaiéle topa sipaliinga Yesos ónu-koleana lomburupa ola mulurum akili mele nimba sirimu-na piliiku kene eninga yi mare-ni niku mele: “Yi ung pulele nikem ili-ni nambulka ung mare nimbándu nikem-nje?” niring. Mare-ni niku mele: “Oliu-ni pulu-yi mare naa piliipu bi silimulu pulu-yimandu nimba nikem-nje?” niring.
18 Alguns filósofos epicureus e estóicos conversaram com ele. Diziam uns: Que quer dizer esse tagarela? Outros: Parece que é pregador de novos deuses. Pois lhes anunciava Jesus e a Ressurreição.
19 Kanu-kene enini Poll liiku Ariopakas kanjoll-yima liiku máku toku muluringna meku puring. Akuna meku puring kene enini yunundu niku mele: “Nu-ni ung kona te-lupa yambuma ung-bo tunjúnu akili nambulka ung te ninuye? Oliu piliamili ni.” niring.
19 Tomaram-no consigo e levaram-no ao Areópago, e lhe perguntaram: Podemos saber que nova doutrina é essa que pregas?
20 “Nu-ni ung nikinele oliu-ni piliipu sundukumulu. Ung akili aima kona tokunu nikinele. Oliu-ni ung-pulele piliamili niku si.” niring.
20 Pois o que nos trazes aos ouvidos nos parece muito estranho. Queremos saber o que vem a ser isso.
21 (Aten yambuma kene kolea-lupana-yambu oku Aten muluring kanuma kene enini pali kongun te-lupa naa teku enamanga pali ung kona wendu urum-ma mindi piliiku anju-yandu tombulku niku muluring. Poll kanjolluma muluringna meku puring yi kanuma-ni ung wendu urum akili piliingíndu meku puring.)
21 Ora {como se sabe}, todos os atenienses e os forasteiros que ali se fixaram não se ocupavam de outra coisa senão a de dizer ou de ouvir as últimas novidades.
22 Ariopakas kanjolluma liiku máku toku muluring penana okuliinga Poll-ndu “Ung nikinu akiliinga pulele piliamili niku si.” niring kanu-kene yunu ola angiliipaliinga nimba mele:
22 Paulo, em pé no meio do Areópago, disse: Homens de Atenas, em tudo vos vejo muitíssimo religiosos.
23 Ui ombú urundu kene Aten yambuma ‘eninga pulu-yima’ niku popu tolemele mélema andupu kanurundu. Mimi-sipu kanurundu kene eninga pulu-yi te niku popu tolemele polu tenga ung mare toku munjuring kanurundu akili i-sipa mele:
23 Percorrendo a cidade e considerando os monumentos do vosso culto, encontrei também um altar com esta inscrição: A um Deus desconhecido. O que adorais sem o conhecer, eu vo-lo anuncio!
24 “Male kene mélema pali tirim Pulu Yili yunu mulále kene male kene mélema pali nokulemú Yi-Nuim Auliele. Yambuma-ni ‘Oliu ku naa pepu, kapula molamili.’ nimbu lku takupu pelemulu akili mele yunu aku-sipa mólu. ‘Pulu Yili oliu-kene mulupili.’ niku lku takunjingí akuna mindi yunu kapula naa molumba.
24 O Deus, que fez o mundo e tudo o que nele há, é o Senhor do céu e da terra, e não habita em templos feitos por mãos humanas.
25 Yunu méle te kapula mólu naa tolemú, yunu yambu te-ni kapula liipa naa tapunjumba, mólu. Yunu-ni yununu kona mululi ulu-pulele yambuma sipa, múlu liilimele mulúngale sipa, mélema pali yambuma silimú. Akiliinga yambuma-ni yunu nambi-siku kapula liiku tapunjungíye? Kapula mólu.
25 Nem é servido por mãos de homens, como se necessitasse de alguma coisa, porque é ele quem dá a todos a vida, a respiração e todas as coisas.
26 Pulu Yili-ni oliunga anda-kolepa tiluele mindi tirim kanili-ni oliu mana-yambuma pali kalupa liirim. Oliu ‘ma-koleamanga pali molupu kapula tenjamili.’ nimbaliinga aku-sipa tirim. Yununu yambumanga ena-mongma nimba panjipa, yambu-talape lupa-lupa molangi nimba máma makó turum.
26 Ele fez nascer de um só homem todo o gênero humano, para que habitasse sobre toda a face da terra. Fixou aos povos os tempos e os limites da sua habitação.
27 ‘Mana-yambuma yunu waka lembama yunu kanuku liingí uluma teangi.’ nimba Pulu Yili-ni aku-sipa tirim. Yunu koruku liingí uluma pali telsiliiku pungí kene kapula tímu lem enini yunu sika kapula liingí. Akiliinga-pe yunu oliu-kene sulu tenjipaliinga naa molemú. Oliu yambuma-kene tilu-tilu nimba nondupa molemú.
27 Tudo isso para que procurem a Deus e se esforcem por encontrá-lo como que às apalpadelas, pois na verdade ele não está longe de cada um de nós.
28 Niker akiliinga eninga yi mare numanale-ni piliiku konana turing yimanga yi te-ni turum konanaliinga sukundu nimba molemú mele i-sipa:
28 Porque é nele que temos a vida, o movimento e o ser, como até alguns dos vossos poetas disseram: Nós somos também de sua raça...
29 “Sika oliu Pulu Yili-nga kalupa liirim yambuma molemuláliinga ‘Yunu ku-gollu mola ku-sillipa mola ku-mulú yunu aku-sipa méle te.’ nimbu naa piliamili. Piliipa kungnjuli pelemú yambu te-ni numanale-ni piliikuliinga méle te kíli-ni teku mimi telemele aku mele Pulu Yili yunu aku-sipa aima mólu.
29 Se, pois, somos da raça de Deus, não devemos pensar que a divindade é semelhante ao ouro, à prata ou à pedra lavrada por arte e gênio dos homens.
30 Ui yambuma-ni Pulu Yili yunga bili naa piliiku walu molku we-mélema pulu-yili niku popu turing kanu-kene Pulu Yili yunu enini aku-siku ulu-pulu teku kis-siringma pundu topa ‘Mong liikimele akiliinga mindili nangi.’ naa nirim, kanupa konde tenjipa mulurum. Akiliinga-pe ekupu “Yambuma pali molemele mele numanu topele toku molku konjangi.” nikem.
30 Deus, porém, não levando em conta os tempos da ignorância, convida agora a todos os homens de todos os lugares a se arrependerem.
31 Yunu-ni mana-yambuma pali kot tenjipa apurumba ena te makó turumele wendu ombáliinga “Ekupu enini numanu topele tai.” nikem. Yunu-ni makó turum yi kanili-ni kot kanili sumbi-sipa tenjimba. ‘Yambuma-ni ‘Ena akili sika wendu ombá.’ niku piliangi.’ nimba yunu-ni yi kanili ónu-koleana topa makinjirim.” nimba Poll-ni aku-sipa nirim.
31 Porquanto fixou o dia em que há de julgar o mundo com justiça, pelo ministério de um homem que para isso destinou. Para todos deu como garantia disso o fato de tê-lo ressuscitado dentre os mortos.
32 “Yambu te kolkuliinga lomburuku ola mulungí.” nirim kene enini piliiku kene, mare-ni “Gólu tokum.” niku ung-taka tunjuring. Akiliinga-pe mare-ni niku mele: “Ulu temba nikem ili mele walse ena tenga alsupu piliamili nipili.” niring.
32 Quando o ouviram falar de ressurreição dos mortos, uns zombavam e outros diziam: A respeito disso te ouviremos outra vez.
33 Aku-siku niring kene Poll enini mundupa kelepa yunu purum.
33 Assim saiu Paulo do meio deles.
34 Yambu talse yunu-ni nirim ungma ‘Sika ungma.’ niku tondulu munduku piliikuliinga Poll yunu lumbili puring. Te Diyonisias, yunu Ariopakas kanjoll te; te ambu te, ambaliinga bili Damaris; yambu mare wasie yunu lumbili puring.
34 Todavia, alguns homens aderiram a ele e creram: entre eles, Dionísio, o areopagita, e uma mulher chamada Dâmaris; e com eles ainda outros.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.