Atos 17
PULU YILI-NGA UNG KONALE (MUX) vs ARIB
1 Poll kene Saillas-sele kolea Pillipai taonale munduku kelku pukulu, kolea Ambipollis kene Apollonia kene taon kanusele munduku kelkulu anju pukulu, kolea Tesallonaika taon-na puringli. Juda-yambu liiku máku toku Pulu Yili-nga ungele piliiring lku te akuna angiliirim.
1 Tendo passado por Anfípolis e Apolônia, chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga dos judeus.
2 Kanu-kene Poll yunu uinga taki-taki tirim akili mele tembandu Juda-yambuma liiku máku toku Pulu Yili-nga ungele piliiring lku kanuna purum. Kanuna yambu kóru muluring ena-Sambat yupukunga Pulu Yili-nga bukna ung ui turing mulurumuma ‘Enini piliangi.’ nimba aima mimi-sipa nimba sipa,
2 Ora, Paulo, segundo o seu costume, foi ter com eles; e por três sábados discutiu com eles as Escrituras,
3 Pulu Yili-ni “Enini nokupa konjumba yi te liipu mundumbu.” nimba makó turum yi-nuim Kraisele mindili nomba kolupa kene alsupa lomburupa ola molumba kanu mele, bukna aku-sipa wendu ombá akili uinga turing mulurum akili piliipaliinga, enini nimba sirim. Penga yunu-ni nimba mele: “Yesos yi ili temani topu siker yi akili kene Pulu Yili-ni “Enini nokupa konjumba yi te liipu mundumbu.” nimba makó turum yi-nuim Kraisele kene akili yi tiluelendu niker.” nirim.
3 expondo e demonstrando que era necessário que o Cristo padecesse e ressuscitasse dentre os mortos; este Jesus que eu vos anuncio, dizia ele, é o Cristo.
4 Juda-yambu mare yunu-ni nirim mele ungele piliikuliinga, ‘Yunu aima sika nikem.’ niku Poll kene Saillas-sele lumbili puring. Juda-yambuma wasie Pulu Yili-nga ungele piliiring yambu-lupa pulele lumbili puringko. Yi-aulimanga minupili-ambu pulele aku-siku lumbili puringko.
4 E alguns deles ficaram persuadidos e aderiram a Paulo e Silas, bem como grande multidão de gregos devotos e não poucas mulheres de posição.
5 Akiliinga-pe yambu pulele Juda-yi aulima munduku kelku Poll kene Saillas-sele lumbili puring kilia kanukuliinga Juda-yi kanuma enini yisele-kene numanu kis panjiring. Numanu kis panjiku kene yambuma liiku máku tu-pui-upui tiring koleana mong kunduring yi mare muluring kanuma liiku máku toku, yambuma pali teku arerembi konjuku “Anduku nangale tangi.” niring kene, lkisiku puku Jeson-nga lkuna ‘Elsele mulunglí.’ niku koruku, yambuma liiku singíndu kururing.
5 Mas os judeus, movidos de inveja, tomando consigo alguns homens maus dentre os vadios e ajuntando o povo, alvoroçavam a cidade e, assaltando a casa de Jáson, os procuravam para entregá-los ao povo.
6 Poll kene Saillas-sele naa muluringli kilia koruku kelkuliinga, Jeson kene Krais-nga yi mare kene liiku meku kolea kaniliinga tápu-yima muluringna meku nangale tolsiliiku pukuliinga niku mele: “Koleamanga pali teku kis-siringli yisele ekupu ya oliunga taon-na úngli.
6 Porém, não os achando, arrastaram Jáson e alguns irmãos à presença dos magistrados da cidade, clamando: Estes que têm transtornado o mundo chegaram também aqui,
7 Úngli kene Jeson-ni “Elsele wasie molamili wale.” nimbaliinga yunga lkuna memba pumko. Enini “Oliunga Rom koleamanga pali nokulemú Yi Aima Auli Kumbina Sisale-nga ung-manima kamu mania pupili, yi te, bili Yesos, alko topa yi nuim kingele molemú.” nilimele.” niring.
7 os quais Jáson acolheu; e todos eles procedem contra os decretos de César, dizendo haver outro rei, que é Jesus.
8 Aku-siku niring piliikuliinga yambu liiku máku turingima kene ⸤Tesallonaika taon⸥ tápu-yima kene aima mini-wale munduku ‘Nambulka temulúnje?’ niku, enini piliiku sunduring.
8 Assim alvoroçaram a multidão e os magistrados da cidade, que ouviram estas coisas.
9 Kanu-kene Jeson kene yi liiku meku uringma kene, yi kanuma “Pame-kot tenjiku eni pai.” niring.
9 Tendo, porém, recebido fiança de Jáson e dos demais, soltaram-nos.
10 ‘Poll kene Saillas-sele kam-kamu liiku ka naa sangi.’ niku sumbulsuli Krais-nga yambuma-ni enaliinga yi-sele “Kolea Beria-ndu pale.” niku liiku munduring.
10 E logo, de noite, os irmãos enviaram Paulo e Silas para Beréia; tendo eles ali chegado, foram à sinagoga dos judeus.
11 Elsele-ni Beria taon-na yambuma temanele toku siringli kene uinga Tesallonaika taon yambuma-ni teku kis-siring akili Beria yambuma-ni aku-siku naa tiring. Ung niringli akili mele lakuku piliiku kaí piliiku, ‘Sika nikimbilinje, mola gólu tokombelenje, kanamili.’ niku taki-taki Pulu Yili-nga buk nusuringmanga ungma mimi-siku kanuku muluring.
11 Ora, estes eram mais nobres do que os de Tessalônica, porque receberam a palavra com toda avidez, examinando diariamente as Escrituras para ver se estas coisas eram assim.
12 ⸤Kanuku piliikuliinga⸥ Juda-yambu pulele-ni ‘Yesos yunu sika ⸤Pulu Yili-ni ‘enini nokupa konjumba yi te liipu mundumbu.’ nimba makó turum yi-nuim Kraisele⸥.’ niku tondulu munduku piliiring. Yambu-lupa pulele-ni aku-sikuko ‘Sika’ niku tondulu munduku piliiring. Yambu-lupamanga ambu bi mulurum ambu pulele kene ambu kanumanga yi pulele kene aku-siku tiring.
12 De sorte que muitos deles creram, bem como bom número de mulheres gregas de alta posição e não poucos homens.
13 Juda-yambu kolea Tesallonaika taon-na muluringma-ni Poll-ni Beria taon-na muluring yambu kanuma Pulu Yili-nga ungele nimba sirim akili piliikuliinga, Beria taon-na yandu oku Beria-yambumanga numanuma toku bulu-bale sinjiku ‘Poll-ni nirim ungele piliiku liiring yambuma kene Poll yunu kene we-yambuma-ni enini arerembi kolangi.’ niku kundi turing.
13 Mas, logo que os judeus de Tessalônica souberam que também em Beréia era anunciada por Paulo a palavra de Deus, foram lá agitar e sublevar as multidões.
14 Aku-siku tiring kene Krais-nga yambuma-ni Poll liiku numú-kusa kéluna mandu meku puku mundu-puring, akiliinga-pe Saillas kene Timoti-sele Beria taon-na we muluringli.
14 Imediatamente os irmãos fizeram sair a Paulo para que fosse até o mar; mas Silas e Timóteo ficaram ali.
15 Poll mundu-puring yima yunu Aten taon-na meku puku munduku kene, enini kelku yandu ungí tiring kene Poll-ni ung te eninindu nimba mundupa kene nimba mele: “Saillas kene Timoti-sele na moliuna wela yandu wangli niai.” nirim kanu-kene Beria-yi kanuma anju puring.
15 E os que acompanhavam a Paulo levaram-no até Atenas e, tendo recebido ordem para Silas e Timóteo a fim de que estes fossem ter com ele o mais depressa possível, partiram.
16 Poll kolea Aten taon-na pupa Saillas kene Timoti-sele nokupa molupaliinga kanurum kene kolea akuna unji kene ku akuma-ni mélema teku mimi teku angnjiku “Oliu nokolemele pulu-yima” niku popu turing pulu-yi gólu túlima kanupa kene yunu aima numanu kis panjipa buni pípili mulurum.
16 Enquanto Paulo os esperava em Atenas, revoltava-se nele o seu espírito, vendo a cidade cheia de ídolos.
17 Aku-siku tiringele kanupaliinga yunu-ni ‘Ung mare nimbú.’ nimba piliipa, Juda-yambuma liiku máku toku Pulu Yili-nga ungele piliiring lkuna pupaliinga, Juda-yambuma kene, Pulu Yili-nga ungele piliiring yambu-lupama kene anju-yandu ung mare tombulku niring.
17 Argumentava, portanto, na sinagoga com os judeus e os gregos devotos, e na praça todos os dias com os que se encontravam ali.
18 Epikuriya-yambuma kene Stoik-yambuma kene akuma-ni ‘Yambuma molku niku piliilimilimanga pulele piliimulú.’ niku muluring, yambu-talape kanuselenga yi mare kene enini Poll kene tombulku niring. Poll-ni Yesos-nga temani kaiéle topa sipaliinga Yesos ónu-koleana lomburupa ola mulurum akili mele nimba sirimu-na piliiku kene eninga yi mare-ni niku mele: “Yi ung pulele nikem ili-ni nambulka ung mare nimbándu nikem-nje?” niring. Mare-ni niku mele: “Oliu-ni pulu-yi mare naa piliipu bi silimulu pulu-yimandu nimba nikem-nje?” niring.
18 Ora, alguns filósofos epicureus e estóicos disputavam com ele. Uns diziam: Que quer dizer este paroleiro? E outros: Parece ser pregador de deuses estranhos; pois anunciava a boa nova de Jesus e a ressurreição.
19 Kanu-kene enini Poll liiku Ariopakas kanjoll-yima liiku máku toku muluringna meku puring. Akuna meku puring kene enini yunundu niku mele: “Nu-ni ung kona te-lupa yambuma ung-bo tunjúnu akili nambulka ung te ninuye? Oliu piliamili ni.” niring.
19 E, tomando-o, o levaram ao Areópago, dizendo: Poderemos nós saber que nova doutrina é essa de que falas?
20 “Nu-ni ung nikinele oliu-ni piliipu sundukumulu. Ung akili aima kona tokunu nikinele. Oliu-ni ung-pulele piliamili niku si.” niring.
20 Pois tu nos trazes aos ouvidos coisas estranhas; portanto queremos saber o que vem a ser isto.
21 (Aten yambuma kene kolea-lupana-yambu oku Aten muluring kanuma kene enini pali kongun te-lupa naa teku enamanga pali ung kona wendu urum-ma mindi piliiku anju-yandu tombulku niku muluring. Poll kanjolluma muluringna meku puring yi kanuma-ni ung wendu urum akili piliingíndu meku puring.)
21 Ora, todos os atenienses, como também os estrangeiros que ali residiam, de nenhuma outra coisa se ocupavam senão de contar ou de ouvir a última novidade.
22 Ariopakas kanjolluma liiku máku toku muluring penana okuliinga Poll-ndu “Ung nikinu akiliinga pulele piliamili niku si.” niring kanu-kene yunu ola angiliipaliinga nimba mele:
22 Então Paulo, estando de pé no meio do Areópago, disse: Varões atenienses, em tudo vejo que sois excepcionalmente religiosos;
23 Ui ombú urundu kene Aten yambuma ‘eninga pulu-yima’ niku popu tolemele mélema andupu kanurundu. Mimi-sipu kanurundu kene eninga pulu-yi te niku popu tolemele polu tenga ung mare toku munjuring kanurundu akili i-sipa mele:
23 porque, passando eu e observando os objetos do vosso culto, encontrei também um altar em que estava escrito: AO DEUS DESCONHECIDO. Esse, pois, que vós honrais sem o conhecer, é o que vos anuncio.
24 “Male kene mélema pali tirim Pulu Yili yunu mulále kene male kene mélema pali nokulemú Yi-Nuim Auliele. Yambuma-ni ‘Oliu ku naa pepu, kapula molamili.’ nimbu lku takupu pelemulu akili mele yunu aku-sipa mólu. ‘Pulu Yili oliu-kene mulupili.’ niku lku takunjingí akuna mindi yunu kapula naa molumba.
24 O Deus que fez o mundo e tudo o que nele há, sendo ele Senhor do céu e da terra, não habita em templos feitos por mãos de homens;
25 Yunu méle te kapula mólu naa tolemú, yunu yambu te-ni kapula liipa naa tapunjumba, mólu. Yunu-ni yununu kona mululi ulu-pulele yambuma sipa, múlu liilimele mulúngale sipa, mélema pali yambuma silimú. Akiliinga yambuma-ni yunu nambi-siku kapula liiku tapunjungíye? Kapula mólu.
25 nem tampouco é servido por mãos humanas, como se necessitasse de alguma coisa; pois ele mesmo é quem dá a todos a vida, a respiração e todas as coisas;
26 Pulu Yili-ni oliunga anda-kolepa tiluele mindi tirim kanili-ni oliu mana-yambuma pali kalupa liirim. Oliu ‘ma-koleamanga pali molupu kapula tenjamili.’ nimbaliinga aku-sipa tirim. Yununu yambumanga ena-mongma nimba panjipa, yambu-talape lupa-lupa molangi nimba máma makó turum.
26 e de um só fez todas as raças dos homens, para habitarem sobre toda a face da terra, determinando-lhes os tempos já dantes ordenados e os limites da sua habitação;
27 ‘Mana-yambuma yunu waka lembama yunu kanuku liingí uluma teangi.’ nimba Pulu Yili-ni aku-sipa tirim. Yunu koruku liingí uluma pali telsiliiku pungí kene kapula tímu lem enini yunu sika kapula liingí. Akiliinga-pe yunu oliu-kene sulu tenjipaliinga naa molemú. Oliu yambuma-kene tilu-tilu nimba nondupa molemú.
27 para que buscassem a Deus, se porventura, tateando, o pudessem achar, o qual, todavia, não está longe de cada um de nós;
28 Niker akiliinga eninga yi mare numanale-ni piliiku konana turing yimanga yi te-ni turum konanaliinga sukundu nimba molemú mele i-sipa:
28 porque nele vivemos, e nos movemos, e existimos; como também alguns dos vossos poetas disseram: Pois dele também somos geração.
29 “Sika oliu Pulu Yili-nga kalupa liirim yambuma molemuláliinga ‘Yunu ku-gollu mola ku-sillipa mola ku-mulú yunu aku-sipa méle te.’ nimbu naa piliamili. Piliipa kungnjuli pelemú yambu te-ni numanale-ni piliikuliinga méle te kíli-ni teku mimi telemele aku mele Pulu Yili yunu aku-sipa aima mólu.
29 Sendo nós, pois, geração de Deus, não devemos pensar que a divindade seja semelhante ao ouro, ou à prata, ou à pedra esculpida pela arte e imaginação do homem.
30 Ui yambuma-ni Pulu Yili yunga bili naa piliiku walu molku we-mélema pulu-yili niku popu turing kanu-kene Pulu Yili yunu enini aku-siku ulu-pulu teku kis-siringma pundu topa ‘Mong liikimele akiliinga mindili nangi.’ naa nirim, kanupa konde tenjipa mulurum. Akiliinga-pe ekupu “Yambuma pali molemele mele numanu topele toku molku konjangi.” nikem.
30 Mas Deus, não levando em conta os tempos da ignorância, manda agora que todos os homens em todo lugar se arrependam;
31 Yunu-ni mana-yambuma pali kot tenjipa apurumba ena te makó turumele wendu ombáliinga “Ekupu enini numanu topele tai.” nikem. Yunu-ni makó turum yi kanili-ni kot kanili sumbi-sipa tenjimba. ‘Yambuma-ni ‘Ena akili sika wendu ombá.’ niku piliangi.’ nimba yunu-ni yi kanili ónu-koleana topa makinjirim.” nimba Poll-ni aku-sipa nirim.
31 porquanto determinou um dia em que com justiça há de julgar o mundo, por meio do varão que para isso ordenou; e disso tem dado certeza a todos, ressuscitando-o dentre os mortos.
32 “Yambu te kolkuliinga lomburuku ola mulungí.” nirim kene enini piliiku kene, mare-ni “Gólu tokum.” niku ung-taka tunjuring. Akiliinga-pe mare-ni niku mele: “Ulu temba nikem ili mele walse ena tenga alsupu piliamili nipili.” niring.
32 Mas quando ouviram falar em ressurreição de mortos, uns escarneciam, e outros diziam: Acerca disso te ouviremos ainda outra vez.
33 Aku-siku niring kene Poll enini mundupa kelepa yunu purum.
33 Assim Paulo saiu do meio deles.
34 Yambu talse yunu-ni nirim ungma ‘Sika ungma.’ niku tondulu munduku piliikuliinga Poll yunu lumbili puring. Te Diyonisias, yunu Ariopakas kanjoll te; te ambu te, ambaliinga bili Damaris; yambu mare wasie yunu lumbili puring.
34 Todavia, alguns homens aderiram a ele, e creram, entre os quais Dionísio, o areopagita, e uma mulher por nome Dâmaris, e com eles outros.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.