Mateus 26
mta (MTA) vs VC
1 Na, egoh i Hésus neubus migtulù iya wé, eg-ikagi diyà sa medoo salu di,
1 — ausente —
2 guwaen di, “Netiigan yu duwa agdaw pa meuma sa Pista Sa Agdaw Kinetalà Sa Kepigtamay i Nemula. Agulé mekebegay sa Kakay Langun diyà sa medoo etaw anì itutuk da diyà sa kayu igbugsud.”
2 Ye know that after two days the passover takes place, and the Son of man is delivered up to be crucified.
3 Agulé, nesetipon sa medoo ulu-ulu tegesimbà owoy sa medoo kaunutan etaw Hudiyu diyà sa dakel dalesan i Kayipas, sa Tigtu Ulu-ulu Tegesimbà.
3 Then the chief priests and the elders of the people were gathered together to the palace of the high priest who was called Caiaphas,
4 Eglagbeten da sa ukit kesigkem da si Hésus anì ipeimatay da, enù ka ungayà da lidungen da diyà sa medoo etaw.
4 and took counsel together in order that they might seize Jesus by subtlety and kill him;
5 Dodoo guwaen da, “Endà mebaluy di sigkemen ta kagdi i diyà siini pista, enù ka sulian kéen sa medoo etaw.”
5 but they said, Not in the feast, that there be not a tumult among the people.
6 Na, egoh i Hésus diyà sa menuwa Bétaniya, eglengen diyà si Simon, sa etaw nelikuan dempid.
6 — ausente —
7 Egoh da egkaen pelà, duen sa bayi migtebow eg-uwit sa metolol tukééy butul alabastelu nepenù lana mepion ngadeg owoy tigtu mapulù. Agulé, migdapag diyà si Hésus owoy hinudud di sa lana diyà sa ulu di egoh di egkaen pelà.
7 a woman, having an alabaster flask of very precious ointment, came to him and poured it out upon his head as he lay at table.
8 Agulé, egoh sa medoo salu i Hésus mighaa sa binaelan sa bayi, egbulit da, owoy guwaen da, “Maen di ya linemet di iya wé?
8 But the disciples seeing it became indignant, saying, To what end {was} this waste?
9 Mepion polo hedem amuk dagangen di anì mekekuwa medoo pilak anì mekebegay diyà sa etaw pubeli.”
9 for this might have been sold for much and been given to the poor.
10 Dodoo netiigan i Hésus sa pesuwan da egbulit, owoy guwaen di, “Yoko egsigbolow duu siini bayi, enù ka tigtu mepion sa binaelan di diyà kenak.
10 But Jesus knowing {it} said to them, Why do ye trouble the woman? for she has wrought a good work toward me.
11 Enù ka tapay doo duen sa etaw pubeli diyà keniyu anì mebuligan yu ma. Dodoo aken, endà dé iseg a melugay mugpà diyà keniyu.
11 For ye have the poor always with you, but me ye have not always.
12 Huenan di, hinududan di aken lana anì tapayen di pepion sa lawa ku sa egoh ku ilebeng.
12 For in pouring out this ointment on my body, she has done it for my burying.
13 Tuu ini i eg-ikagiyen ku diyà keniyu. Endà melipengan di etaw kagdi i, enù ka metulon iya wé binaelan di diyà kenak, sumalà dé sa menuwa diyà siini sinukub langit kenà da egtulù sa Mepion Tegudon.”
13 Verily I say to you, Wheresoever these glad tidings may be preached in the whole world, that also which this {woman} has done shall be spoken of for a memorial of her.
14 Na, duen sebaen maama diyà sa sepulù owoy duwa salu i Hésus, si Hudas Iskaliyot. Mig-angay diyà sa medoo ulu-ulu tegesimbà,
14 — ausente —
15 owoy guwaen di, “Pila sa ibegay yu diyà kenak amuk mekuwa yu Hésus i danà sa egbaelan ku?”
15 and said, What are ye willing to give me, and *I* will deliver him up to you? And they appointed to him thirty pieces of silver.
16 Hê, mig-edung Hudas i eglagbet sa mepion gai di megay si Hésus diyà kenagda.
16 And from that time he sought a good opportunity that he might deliver him up.
17 Na, egoh di neuma dé sa muna agdaw sa pista egoh etaw Hudiyu egkaen sa epan endà duen ipelenuk di, mig-angay da eg-igsà sa medoo salu i Hésus diyà kenagdi, guwaen da, “Ngadan sa kenà ké mael kaenen ta egpista sa Agdaw Kinetalà Sa Kepigtamay i Nemula?”
17 — ausente —
18 Guwaen i Hésus diyà kenagda, “Angay yu dutu siedò etaw diyà menuwa Hélusalém owoy ikagi yu diyà kenagdi, guwaen yu, ‘Ini sa kagi i Mistelu, medapag dé sa kepatay di gaa. Kumaen gaa siini pista ta lapeg sa medoo salu di diyà sa dalesan ko.’”
18 And he said, Go into the city unto such a one, and say to him, The Teacher says, My time is near, I will keep the passover in thy house with my disciples.
19 Agulé, tinuu da sa langun igsugù di diyà kenagda owoy egtapayen da sa kaenen da egpista.
19 And the disciples did as Jesus had directed them, and they prepared the passover.
20 Na, egoh di mahapun dé, egpenuu da egkaen Hésus i sa sepulù owoy duwa salu di.
20 And when the evening was come he lay down at table with the twelve.
21 Egoh da egkaen pelawà, guwaen i Hésus, “Tuu ini i eg-ikagiyen ku diyà keniyu. Duen diyà keniyu sa sebaen etaw tumampil diyà sa medoo kuntelà ku anì meimatayan a.”
21 And as they were eating he said, Verily I say to you, that one of you shall deliver me up.
22 Hê, egkebukul da temù, owoy eg-edung da eg-igsà sigbaenbaenay diyà kenagdi, guwaen da, “O Datù, beken aken sa inikagi ko?”
22 And being exceedingly grieved they began to say to him, each of them, Is it *I*, Lord?
23 Egsagbì Hésus i, guwaen di, “Iya sa megay kenak diyà sa medoo kuntelà ku sa sebaen duma ku egkesetugen egkaen diyà siini bilu.
23 But he answering said, He that dips his hand with me in the dish, *he* it is who shall deliver me up.
24 Mematay doo sa Kakay Langun enù ka meketuu sa kagi i Nemula igpesulat denu kenak. Dodoo tigtu mepigtamayan siedò maama megay kenak diyà sa medoo kuntelà ku. Adi-adi pa hedem amuk endà inanak iya wé maama.”
24 The Son of man goes indeed, according as it is written concerning him, but woe to that man by whom the Son of man is delivered up; it were good for that man if he had not been born.
25 Agulé eg-igsà Hudas i, sa maama migtampil diyà sa kuntelà di, guwaen di, “O Mistelu, beken ma aken sa megay keniko diyà sa kuntelà ko?”
25 And Judas, who delivered him up, answering said, Is it *I*, Rabbi? He says to him, *Thou* hast said.
26 Na, egoh da egkaen pelawà, sinabaan i Hésus sa sebaen epan owoy migsimbà egpesalamat diyà si Nemula. Agulé, tinepitepi di owoy igtukid di igbegay diyà sa medoo salu di. Guwaen di, “Kuwa yu owoy kaen yu dé, enù ka ini sa lawa ku.”
26 — ausente —
27 Agulé, sinabaan di ma sa tabù duen wain, owoy migsimbà ma egpesalamat diyà si Nemula. Tinukid di sa medoo salu di, owoy guwaen di, “Inem yu langun tigtukééykééyéy.
27 And having taken {the} cup and given thanks, he gave {it} to them, saying, Drink ye all of it.
28 Enù ka ini sa depanug ku lumesut amuk meimatayan a anì metigtuwan sa salà sa langun etaw anì mekepeuloy sa salà da. Siini depanug ku, iya sa tandà di neketuu sa magtu ukit igpasad i Nemula umaluk etaw.
28 For this is my blood, that of the {new} covenant, that shed for many for remission of sins.
29 Taa yu, hih. Endà dé uminem a uman siini wain eg-inemen ta taman endà uminem ki sa magtu wain diyà sa kedatù i Emà ku.”
29 But I say to you, that I will not at all drink henceforth of this fruit of the vine, until that day when I drink it new with you in the kingdom of my Father.
30 Agulé egduyuy da eg-olò si Nemula. Agulé eg-ipanaw da eg-angay Getan Olibu dò.
30 Depois do canto dos Salmos, dirigiram-se eles para o monte das Oliveiras.
31 Agulé, guwaen i Hésus diyà sa medoo salu di, “Igkani sigep, melaguy yu langun owoy salidan yu aken danà sa kelikutan mekeuma diyà kenak, enù ka meketuu sa kagi i Nemula igpesulat, guwaen di,
31 Disse-lhes então Jesus: Esta noite serei para todos vós uma ocasião de queda; porque está escrito: Ferirei o pastor, e as ovelhas do rebanho serão dispersadas {Zc 13,7}.
32 Dodoo, amuk meenaw a dema, hunawan ku kiyu mangay Galiliya dò.”
32 Mas, depois da minha Ressurreição, eu vos precederei na Galiléia.
33 Agulé, eg-ikagi Pidelu i diyà si Hésus, guwaen di, “Apiya sumalid sa medoo duma ta, endà sumalid a, aken i duu.”
33 Pedro interveio: Mesmo que sejas para todos uma ocasião de queda, para mim jamais o serás.
34 Guwaen i Hésus, “Tuu ini i eg-ikagiyen ku diyà keniko. Egoh sa ebos endà pa umukolò amuk buyu sumimag, palawen ko polo aken beken duma ko taman telu gulê.”
34 Disse-lhe Jesus: Em verdade te digo: nesta noite mesma, antes que o galo cante, três vezes me negarás.
35 Dodoo guwaen i Pidelu, “Endà palawen ku duu kuna, apiya di pa meseselengan ki mematay.”
35 Respondeu-lhe Pedro: Mesmo que seja necessário morrer contigo, jamais te negarei! E todos os outros discípulos diziam-lhe o mesmo.
36 Na, mig-angay Hésus i owoy sa medoo salu di diyà sa kenà hinemulaan kepengadan da Gétsémani. Agulé, mig-ikagi diyà kenagda, guwaen di, “Penuu yu dini, enù ka mangay a sumimbà daedò é.”
36 Retirou-se Jesus com eles para um lugar chamado Getsêmani e disse-lhes: Assentai-vos aqui, enquanto eu vou ali orar.
37 Inuwit di Pidelu i owoy sa duwa maama anak i Sébediyu. Agulé, egkebogo dé temù sa pedu di owoy tigtu egkebukul ma.
37 E, tomando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu, começou a entristecer-se e a angustiar-se.
38 Guwaen di diyà kenagda, “Tigtu medaet sa pedu ku owoy lagà a buyu mematay danà sa pedu ku medaet. Ugpà yu pelawà dini. Yoko egtudug ga, dodoo tulik yu polo.”
38 Disse-lhes, então: Minha alma está triste até a morte. Ficai aqui e vigiai comigo.
39 Agulé, migtangkà tukééy Hésus i diyà kenagda owoy miglagkeb diyà tanà. Egsimbà, guwaen di, “O Emà ku, amuk mebaluy, kedani ko diyà kenak siini dakel kelikutan ku lagà wain mepait buyu egkeinem ku. Dodoo peukit ko diyà kenak sa niko uyot, beken sa naken.”
39 Adiantou-se um pouco e, prostrando-se com a face por terra, assim rezou: Meu Pai, se é possível, afasta de mim este cálice! Todavia não se faça o que eu quero, mas sim o que tu queres.
40 Agulé, migpelikù Hésus i diyà sa kenà sa telu salu di, owoy eghauwen di kagda egtudug. Guwaen di diyà si Pidelu, “Ay, negaip a keniyu, enù ka endà metigkelan yu duu taman sakaulas daa, dodoo neketudug yu polo.
40 Foi ter então com os discípulos e os encontrou dormindo. E disse a Pedro: Então não pudestes vigiar uma hora comigo...
41 Yoko egtudug ga, dodoo simbà yu polo anì endà mekeukit yu diyà sa kenà sa pedu yu tepengan anì endà ma mekebael yu salà. Apiya di pa meiyap sa pedu yu mangunut diyà kenak, melenek doo sa lawa yu.”
41 Vigiai e orai para que não entreis em tentação. O espírito está pronto, mas a carne é fraca.
42 Agulé, migtangkà dema Hésus i diyà kenagda owoy egsimbà dema, guwaen di, “O Emà ku, amuk endà mebaluy di mekedan siini kelikutan ku lagà wain mepait egkeinem ku, ungayà ku polo meketuu sa niko uyot.”
42 Afastou-se pela segunda vez e orou, dizendo: Meu Pai, se não é possível que este cálice passe sem que eu o beba, faça-se a tua vontade!
43 Agulé, migpelikù dema diyà sa kenà sa medoo salu di owoy eghauwen di kagda egtudug dema enù ka endà metigkelan da duu sa pilut da.
43 Voltou ainda e os encontrou novamente dormindo, porque seus olhos estavam pesados.
44 Agulé, migtangkà dema Hésus i diyà kenagda owoy egsimbà dema sa ketelu di gulê. Diya mendaa sa kagi di egsimbà.
44 Deixou-os e foi orar pela terceira vez, dizendo as mesmas palavras.
45 Agulé, migpelikù dema diyà sa kenà sa medoo salu di owoy guwaen di diyà kenagda, “Ay, maen di ya takà yu polo egtudug? Taa yu. Neuma dé sa ulas egoh ku mekebegay diyà sa medoo etaw tegebael salà, aken i Kakay Langun.
45 Voltou então para os seus discípulos e disse-lhes: Dormi agora e repousai! Chegou a hora: o Filho do Homem vai ser entregue nas mãos dos pecadores...
46 Enaw yu dé. Haa yu, dahini dé sa etaw megay kenak diyà sa kuntelà ku. Mangay ki dé tumelabuk kenagdi.”
46 Levantai-vos, vamos! Aquele que me trai está perto daqui.
47 Na, egoh i Hésus eg-ikagi pelawà, migtebow Hudas i, sa sebaen maama diyà sa sepulù owoy duwa salu di. Duen medoo etaw mig-unut kenagdi migkemkem sundang owoy lubog. Kagda sa pineangay sa medoo ulu-ulu tegesimbà owoy sa medoo kaunutan etaw Hudiyu.
47 Jesus ainda falava, quando veio Judas, um dos Doze, e com ele uma multidão de gente armada de espadas e cacetes, enviada pelos príncipes dos sacerdotes e pelos anciãos do povo.
48 Na, si Hudas sa migtampil diyà sa kuntelà i Hésus, tapay dé tinulon di diyà sa medoo etaw sa tandà baelan di, guwaen di, “Iya sa etaw eglagbeten yu sa ingadekan ku. Sigkem yu dé.”
48 O traidor combinara com eles este sinal: Aquele que eu beijar, é ele. Prendei-o!
49 Na, egoh da migtebow dahiya, migpedapag Hudas i diyà si Hésus owoy guwaen di, “O Mistelu.” Hê, pinengadekan di.
49 Aproximou-se imediatamente de Jesus e disse: Salve, Mestre. E beijou-o.
50 Agulé guwaen i Hésus, “O Akay, petéél ko dé sa niko ungayà.” Agulé, migpedapag sa medoo etaw diyà si Hésus, owoy sinigkem da owoy meeles sa kesabà da.
50 Disse-lhe Jesus: É, então, para isso que vens aqui? Em seguida, adiantaram-se eles e lançaram mão em Jesus para prendê-lo.
51 Na, duen sa sebaen duma i Hésus mighugut sa sundang di, owoy tinigbas di sa egsugùsuguen sa Tigtu Ulu-ulu Tegesimbà. Nesapsap sa telinga di.
51 Mas um dos companheiros de Jesus desembainhou a espada e feriu um servo do sumo sacerdote, decepando-lhe a orelha.
52 Dodoo guwaen i Hésus diyà kenagdi, “Gumà ko sa sundang ko, enù ka amuk duen etaw egkemkem sundang anì mimatay, iya polo sa etaw meimatayan danà sundang.
52 Jesus, no entanto, lhe disse: Embainha tua espada, porque todos aqueles que usarem da espada, pela espada morrerão.
53 Endà metiigan ko duu kéen ini i. Amuk umumow a tabang diyà si Emà ku, peangayen di doo sa ngibu-ngibuwan egsugùsuguen di anì tabangan da aken.
53 Crês tu que não posso invocar meu Pai e ele não me enviaria imediatamente mais de doze legiões de anjos?
54 Dodoo amuk baelan ku iya wé, endà meketuu di sa kagi i Nemula igpesulat egoh anay denu sa kelikutan mehaa ku.”
54 Mas como se cumpririam então as Escrituras, segundo as quais é preciso que seja assim?
55 Agulé, mig-ikagi Hésus i diyà sa medoo etaw migtebow, guwaen di, “Maen di ya eg-uwit yu sundang owoy lubog egoh yu eg-angay egsigkem kenak? Beken a sa etaw tegelampas. Uman agdaw egpenuu a diyà sa Dalesan i Nemula egoh ku egtulù keniyu, dodoo endà egsigkemen yu duu aken.
55 Depois, voltando-se para a turba, falou: Saístes armados de espadas e porretes para prender-me, como se eu fosse um malfeitor. Entretanto, todos os dias estava eu sentado entre vós ensinando no templo e não me prendestes.
56 Dodoo ukitan ku dé siini langun kebael yu kenak, enù ka neketuu dé sa kagi i Nemula igsulat sa medoo tegesugkow di egoh anay denu kenak.”
56 Mas tudo isto aconteceu porque era necessário que se cumprissem os oráculos dos profetas. Então os discípulos o abandonaram e fugiram.
57 Agulé, sa medoo etaw migsigkem si Hésus, inuwit da kagdi i eg-angay diyà sa dalesan i Kayipas, sa Tigtu Ulu-ulu Tegesimbà. Nesetipon dé dahiya sa medoo kaunutan Hudiyu owoy sa medoo tegetulù uledin igsugkow i Mosis.
57 Os que haviam prendido Jesus levaram-no à casa do sumo sacerdote Caifás, onde estavam reunidos os escribas e os anciãos do povo.
58 Na, migtangkà Pidelu i eg-unut diyà kenagda, dodoo neketaman daa diyà sa ilis duwangen sa dalesan sa Tigtu Ulu-ulu Tegesimbà. Agulé, mig-angay migpenuu diyà sa duwangen kenà sa medoo tegebantay anì metiigan di sa mebaelan i Hésus.
58 Pedro seguia-o de longe, até o pátio do sumo sacerdote. Entrou e sentou-se junto aos criados para ver como terminaria aquilo.
59 Na, sa medoo ulu-ulu tegesimbà owoy sa medoo kaunutan Hudiyu, eglagbeten da sa kenà i Hésus mekesalà anì tipuwen da anì ipeimatay da.
59 Enquanto isso, os príncipes dos sacerdotes e todo o conselho procuravam um falso testemunho contra Jesus, a fim de o levarem à morte.
60 Dodoo apiya di pa egbutbut sa medoo etaw denu sa binaelan di, endà dé duen sa pesuwan di ipeimatay da. Agulé, duen duwa etaw mig-angay diyà kenagda,
60 Mas não o conseguiram, embora se apresentassem muitas falsas testemunhas.
61 owoy guwaen da, “Dinineg ké sa inikagi siini etaw, guwaen di melukat di gaa sa Dalesan i Nemula daedò é owoy petigdegen di dema gaa amuk meuma sa ketelu di agdaw.”
61 Por fim, apresentaram-se duas testemunhas, que disseram: Este homem disse: Posso destruir o templo de Deus e reedificá-lo em três dias.
62 Agulé, migtigdeg sa Tigtu Ulu-ulu Tegesimbà, owoy guwaen di diyà si Hésus, “Ngadan sa sagbì ko denu iya wé? Tuu pa atu iya wé itipu da keniko, ataw ka endà?”
62 Levantou-se o sumo sacerdote e lhe perguntou: Nada tens a responder ao que essa gente depõe contra ti?
63 Dodoo migpetemed Hésus i. Agulé, eg-ikagi dema sa Tigtu Ulu-ulu Tegesimbà, guwaen di, “Danà sa egkegaga i Nemula mehagtay taman melugay, egsuguen ku kuna anì tumulon ka sa tuu kagi. Tuloni ko kami amuk kuna si Mésayas sa Anak i Nemula ataw ka beken.”
63 Jesus, no entanto, permanecia calado. Disse-lhe o sumo sacerdote: Por Deus vivo, conjuro-te que nos digas se és o Cristo, o Filho de Deus?
64 Guwaen i Hésus, “Tuu iya wé gelal igbegay ko kenak. Dodoo tulonen ku ma diyà keniyu, endà melugay di hauwen yu aken i Kakay Langun menuu denu kuwanan i Nemula épê dakel egkegaga. Owoy hauwen yu ma aken kani petuntun kedu langit dò unutan gaeb.”
64 Jesus respondeu: Sim. Além disso, eu vos declaro que vereis doravante o Filho do Homem sentar-se à direita do Todo-poderoso, e voltar sobre as nuvens do céu.
65 Hê, eglisien sa Tigtu Ulu-ulu Tegesimbà sa kawal di anì tandaan di sa kebulit di danà iya wé inikagi i Hésus. Guwaen di, “Sinumbung di dé Nemula i enù ka guwaen di Anak i Nemula gaa. Endà dé lumagbet ki uman sa ketipu etaw denu kagdi enù ka dinineg ta langun sa kesumbung di.
65 A estas palavras, o sumo sacerdote rasgou suas vestes, exclamando: Que necessidade temos ainda de testemunhas? Acabastes de ouvir a blasfêmia!
66 Ngadan sa penemdem yu denu kenagdi?”
66 Qual o vosso parecer? Eles responderam: Merece a morte!
67 Agulé, egteptepan da Hésus i owoy egsesuntuken da ma. Duen ma etaw egtagpì kenagdi,
67 Cuspiram-lhe então na face, bateram-lhe com os punhos e deram-lhe tapas,
68 owoy guwaen da, “O Tegesugkow i Nemula, amuk kuna si Mésayas sa pineangay i Nemula, ingadani ko sa etaw egtagpì keniko.”
68 dizendo: Adivinha, ó Cristo: quem te bateu?
69 Na, egpenuu Pidelu i dahiya diyà sa duwangen dalesan. Duen sa bayi egsugùsuguen sa Tigtu Ulu-ulu Tegesimbà eg-angay egdapag diyà si Pidelu owoy guwaen di, “Kuna ma sa duma i Hésus tegeGaliliya.”
69 Enquanto isso, Pedro estava sentado no pátio. Aproximou-se dele uma das servas, dizendo: Também tu estavas com Jesus, o Galileu.
70 Dodoo egpalaw Pidelu i, owoy egdinegen sa medoo etaw kagdi i egpalaw, guwaen di, “Endà netiigan ku duu iya wé guwaen ko.”
70 Mas ele negou publicamente, nestes termos: Não sei o que dizes.
71 Agulé, mighalì Pidelu i medapag diyà sa gemowon. Duen dema sa sebaen bayi egsugùsuguen mighaa si Pidelu, owoy guwaen di diyà sa medoo etaw dahiya, “Siini maama sa duma i Hésus tegeNasalét.”
71 Dirigia-se ele para a porta, a fim de sair, quando outra criada o viu e disse aos que lá estavam: Este homem também estava com Jesus de Nazaré.
72 Dodoo egpalaw dema Pidelu i. Egpengibet owoy guwaen di, “Endà netiigan ku duu iya wé maama.”
72 Pedro, pela segunda vez, negou com juramento: Eu nem conheço tal homem.
73 Egoh di nelugaylugay, duen dema sa liyu etaw migpedapag diyà si Pidelu, owoy guwaen da, “Tigtu tuu, kuna sa duma i Hésus, enù ka netiigan ké kuna ma sa etaw tegeGaliliya danà sa kagi ko.”
73 Pouco depois, os que ali estavam aproximaram-se de Pedro e disseram: Sim, tu és daqueles; teu modo de falar te dá a conhecer.
74 Dodoo guwaen i Pidelu, “Mepigtamayan a i Nemula amuk egbutbut a. Tigtu endà netiigan ku duu iya wé maama.” Hê, umukolò dé sa ebos.
74 Pedro então começou a fazer imprecações, jurando que nem sequer conhecia tal homem. E, neste momento, cantou o galo.
75 Agulé, netulengan i Pidelu sa inikagi i Hésus diyà kenagdi, guwaen di, “Egoh sa ebos endà pa umukolò amuk buyu sumimag, palawen ko polo aken beken duma ko taman telu gulê.” Agulé, mig-ipanaw Pidelu i owoy temù egsinegaw danà sa pedu di nebukul.
75 Pedro recordou-se do que Jesus lhe dissera: Antes que o galo cante, negar-me-ás três vezes. E saindo, chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.