Gênesis 37
Godɨn Eghaghanim: Akar Gavgavir Dɨkɨrɨzir Ghurim ko Igiam (MSY2020) vs NVT
1 Jekop Kenanɨn nguazimɨn iti, kar nguazir an afeziam Aisak fomɨra ikezim.
1 Jacó passou a morar na terra de Canaã, onde seu pai tinha vivido como estrangeiro.
2 Ezɨ Jekop ko an ovavir boribar eghaghanimra kara. Josep a gumazir bar igiam, egha 17pla azeniba iti. Egha a sipsipba ko memeba uan aveghbuaba ko dar gari. Kar Bilha ko Silpan otariba, aning an afeziamɨn amuimning. Ezɨ Josepɨn aveghbuaba amir arazir kuraba a zurara dar gun uan afeziam mɨgei.
2 Este é o relato de Jacó e sua família. Quando José tinha 17 anos, cuidava dos rebanhos de seu pai. Trabalhava com seus meios-irmãos, os filhos de Bila e Zilpa, mulheres de seu pai, e contava para seu pai algumas das coisas erradas que seus irmãos faziam.
3 Ezɨ Jekop, an ziar mam Israel. Israel bar ghurizir dughiam an amuim Josep bate. Ezɨ bizir kam bagha, a uan otarir igharazibar tongɨn Josep bar a gifonge. Egha dughiar mam Jekop, Josep bagha korotiar agharir ruarir dirir mamɨn ingarigha a ganɨngi.
3 Jacó amava José mais que a qualquer outro de seus filhos, pois José havia nascido quando Jacó era idoso. Por isso, certo dia Jacó encomendou um presente especial para José: uma linda túnica.
4 Ezɨ aveghbuaba gari afeziam bar Josep gifuegha, deragha me gifongezir puvatɨ. Kamaghɨn, aveghbuaba Josep bar a baseme, egha bar an aghuagha, mɨgɨrɨgɨar aghuibar a gamir puvatɨ.
4 Os irmãos de José, por sua vez, o odiavam, pois o pai deles o amava mais que a todos os outros filhos. Não eram capazes de lhe dizer uma única palavra amigável.
5 Egha dughiar mamɨn Josep irebamɨn ganigha, aveghbuabagh eghari. Ezɨ me a baregha men naviba bar moghɨra an ikufi.
5 Certa noite, José teve um sonho e, quando o contou a seus irmãos, eles o odiaram ainda mais.
6 Ezɨ Josep kamaghɨn mɨgei, “Ia nan irebam baragh.
6 “Ouçam este sonho que tive”, disse ele.
7 E bar moghɨra dagher azenimɨn aven ikia, egha witɨn ikɨziba ikia da arɨsi. Ezɨ nan witɨn ikɨzim voroghɨra tughav iti. Ezɨ ian witɨn ikɨziba nan witɨn ikɨzim gighuigha tuivighav ikia, dar dapaniba avigha ghuaghira nan witɨn ikɨzim mɨtifi.”
7 “Estávamos no campo, amarrando feixes de trigo. De repente, meu feixe se levantou e ficou em pé, e seus feixes se juntaram ao redor do meu e se curvaram diante dele!”
8 Ezɨ an aveghbuaba oregha kamaghɨn Josep mɨgei, “Nɨ ghaze, nɨ en atrivimɨn otogh egh e gativagham?” Egha kamaghɨn, Josep zurara uan irebabagh egharima, an aveghbuabar naviba an derazir puvatɨ.
8 Seus irmãos responderam: “Você imagina que será nosso rei? Pensa mesmo que nos governará?”. E o odiaram ainda mais por causa de seus sonhos e da maneira como os contava.
9 Egha gɨn Josep ua irebar mamɨn ganigha uan aveghbuabagh eghari. Egha kamaghɨn mɨgei, “Kɨ ua irebar mamɨn gani. Egha nan irebamɨn aven, kɨ aruem ko iakɨnim ko mɨkovezir 11plan garima, da nan guamɨn uan dapaniba avingi.”
9 Pouco tempo depois, José teve outro sonho e, mais uma vez, contou-o a seus irmãos. “Ouçam, tive outro sonho”, disse ele. “O sol, a lua e onze estrelas se curvavam diante de mim!”
10 A irebar kamɨn uan afeziam ko uan aveghbuabagh eghanigha gɨvazɨ, an afeziam an atara kamaghɨn a mɨgei, “Kar irebar manmagh amizim? Nɨ ti ghaze, kɨ ko nɨn amebam ko nɨn aveghbuaba, e bar izɨ nɨn guamɨn tevibar pɨrigh dapaniba avigham?”
10 Dessa vez, contou o sonho não apenas aos irmãos, mas também ao pai, que o repreendeu, dizendo: “Que sonho é esse? Por acaso eu, sua mãe e seus irmãos viremos e nos curvaremos até o chão diante de você?”.
11 Ezɨ Josepɨn aveghbuaba naviba bar a baseme, ezɨ afeziam Josepɨn irebamning puvɨram aning gɨnɨghnɨsi.
11 Os irmãos de José ficaram com inveja dele, mas seu pai se perguntou qual seria o significado dos sonhos.
12 Ezɨ dughiar mamɨn Josepɨn aveghbuaba uan afeziamɨn sipsipbar ganasa Sekemɨn nguibamɨn ghue.
12 Pouco depois, os irmãos de José levaram os rebanhos de seu pai para pastar junto de Siquém.
13 Ezɨ Israel kamaghɨn Josep mɨgei, “Nɨn aveghbuaba sipsipbar gara Sekemɨn nguibamɨn iti. Ezɨ nɨ mangɨ men ganasa kɨ ifonge.”
13 Então Jacó disse a José: “Seus irmãos estão cuidando das ovelhas em Siquém. Apronte-se, e eu o enviarei até eles”. “Estou pronto para ir”, respondeu José.
14 Ezɨ afeziam kamaghɨn a mɨgei, “Nɨ mangɨ uan aveghbuabar ganigh fogh suam, me deraghavɨra ti, o puvatɨ? Egh uaghan sipsipbar ganigh fogh, da dera, o puvatɨ? Nɨ men ganigh, egh uamategh izɨ na mɨkemegh.” Ezɨ dughiar kamɨn Israelɨn adarasi, Hebronɨn danganir zarimɨn iti. Ezɨ Josep Sekemɨn nguibamɨn otogha gɨfa.
14 “Vá ver como estão seus irmãos e os rebanhos”, disse Jacó. “E traga-me notícias deles.” Jacó o enviou, e José viajou de sua casa no vale de Hebrom até Siquém.
15 Egha danganir kam garua uan aveghbuaba bagha rui. Ezɨ gumazir mam an ganigha kamaghɨn an azara, “Nɨ bizir tizim buri?”
15 Quando José chegou a Siquém, um homem da região notou que ele andava perdido pelos campos. “O que você está procurando?”, perguntou o homem.
16 Ezɨ Josep kamaghɨn mɨgei, “Kɨ uan aveghbuaba bagha rui. Nɨ danganir me ikia uan sipsipbar garim, an gun na mɨkɨmam o?”
16 “Estou procurando meus irmãos”, respondeu José. “O senhor sabe onde eles estão cuidando dos rebanhos?”
17 Ezɨ gumazir kam a mɨgɨa ghaze, “Me danganir kam ataki. Egha kɨ orazi, me Dotan nguibamɨn mangasa mɨkeme.” Ezɨ Josep uan aveghbuabar gɨn ghua Dotan nguibamɨn me bato.
17 O homem lhe disse: “Sim, eles foram embora daqui, mas eu os ouvi dizer: ‘Vamos a Dotã’”. Então José foi atrás de seus irmãos e os encontrou em Dotã.
18 Egha a saghon ghuavɨra itima, an aveghbuaba an apigha, a mɨsueghtɨ an aremeghasa akam mɨsosi.
18 Quando os irmãos de José o viram, o reconheceram de longe. Antes que ele se aproximasse, planejaram uma forma de matá-lo.
19 Egha me uarir tongɨn uarira kamaghɨn uariv gɨa ghaze, “Ia munagh gan, gumazir irebabar garim izi.
19 “Lá vem o sonhador!”, disseram uns aos outros.
20 Aria, e a mɨsueghtɨ an aremeghtɨ, e an kuam inigh mozir kabar tam mɨkɨnika. Egh e gɨn suam, ‘Asɨzir atiar mam a mɨsoghezɨ an areme.’ Egh e ganam, an irebamning manmaghɨn otivam!”
20 “Vamos matá-lo e jogá-lo numa dessas cisternas. Diremos a nosso pai: ‘Um animal selvagem o devorou’. Então veremos o que será dos seus sonhos!”
21 Ezɨ Ruben me barasi, me mɨgɨrɨgɨar kam gamizɨ, a Josepɨn akurvaghasa. Egha ghaze, “E a mɨsueghtɨ an aremeghan markiam.
21 Mas, quando Rúben ouviu o plano, tratou de livrar José. “Não o matemos”, disse ele.
22 E uari an ikɨrɨmɨrim agɨvaghan kogham. A inigh gumazamiziba puvatɨzir danganimɨn itir mozir kam mɨkɨnigh.” Guizbangɨra Ruben kamaghɨn nɨghnɨsi, a Josep uam a inigh an aku uam afeziam bagh mangasa, akar kam mɨkeme.
22 “Por que derramar sangue? Joguem-no nesta cisterna vazia aqui no deserto e não toquemos nele.” Rúben planejava resgatar José e levá-lo de volta ao pai.
23 Ezɨ Josep uan aveghbuaba batozɨma, me pamten an suiragha, a gekuava an korotiar agharir ruarir dirir an afeziam a ganɨngizim sue.
23 Assim, quando José chegou, os irmãos lhe arrancaram a linda túnica que ele estava usando,
24 Egha me a inigha ghua mozir dɨpar mɨsɨngizir mam mɨkɨni.
24 o agarraram e o jogaram na cisterna vazia, ou seja, sem água.
25 Egha gɨn me apiaghava api. Me apa ikia garima, Ismaelian gumaziba uan kamelba ko izi. Gumazir kaba, Gileatɨn nguazimɨn ikegha iza, Isipɨn kantrin zui. Egh me mangɨ bizir bar pɨn koziba dagɨaba bagh da mangasa, bizir kabanang, temebar eboriba, ko mɨkarzibagh azuir bizir guar avɨriba, ko mughuriar aghuim zuir boreba.
25 Mais tarde, quando se sentaram para comer, viram ao longe uma caravana de camelos vindo em sua direção. Era um grupo de negociantes ismaelitas, que transportavam especiarias, bálsamo e mirra de Gileade para o Egito.
26 Ezɨ Juda kamaghɨn uan aveghbuabav gɨa ghaze, “E uan aveghbuam mɨsueghtɨ an aremeghtɨ, bizir e amizir kam modoghtɨ, arazir kam manmaghɨn en akuragham?
26 Judá disse a seus irmãos: “O que ganharemos se matarmos nosso irmão e encobrirmos o crime?
27 Kamaghɨn e ti Ismaelɨn adarazi bagh anemadaghtɨ, me pura ingangarir gumazir kɨnimɨn mɨn a givezegham. Guizbangɨra, an en aveghbuamra egha ghuzir vamɨra, kamaghɨn e uari a gasɨghasɨghan kogham.” Ezɨ an aveghbuaba akar kam gifonge.
27 Em vez de matá-lo, vamos vendê-lo aos negociantes ismaelitas. Afinal, ele é nosso irmão, sangue do nosso sangue!”. Seus irmãos concordaram.
28 Egha an aveghbuaba mɨgɨavɨra itima, Midian gumazir dagɨaba bagha ingarir maba iza Josepɨn garima, a mozimɨn iti. Ezɨ aveghbuaba a gekuizɨ an anabozɨ, me pura ingangarir gumazir kɨnimɨn mɨn Ismaelian gumazibar anemada. Ezɨ Ismaelian gumaziba 20 silvan dagɨaba Midianian gumazibagh anigha, Josep inigha Isipɨn kantrin zui.
28 Então, quando os ismaelitas, que eram negociantes midianitas, se aproximaram, os irmãos de José o tiraram da cisterna e o venderam para eles por vinte peças de prata. E os negociantes o levaram para o Egito.
29 Ezɨ gɨn Ruben ua ghua mozimɨn garima, Josep mozimɨn itir puvatɨ. Ezɨ a dɨgavir kuram gamigha nɨghnɨgha avegha uan korotiam abɨki,
29 Algum tempo depois, Rúben voltou para tirar José da cisterna. Quando descobriu que seu irmão não estava lá, rasgou as roupas.
30 egha uamategha uan aveghbuaba bagha ghua kamaghɨn me mɨgei, “Josep mozimɨn itir puvatɨ. Ezɨ kɨ manmaghɨn damuam?”
30 Voltou a seus irmãos e lamentou-se: “O menino sumiu! E agora, o que farei?”.
31 Ezɨ an aveghbuaba memen mam mɨsuegha, me Josepɨn korotiar agharir ruarir dirim isa an ghuzim garugha uam a ini.
31 Então os irmãos mataram um bode e mergulharam a túnica de José no sangue do animal.
32 Egha me an korotiar dirim inigha afeziam bagha ghugha, an akaghava a mɨgei, “Nɨ kagh ganigh, korotiar dirir kam a danganir mamɨn iti e an api. Ka ti nɨn borir tamɨn korotiam, o puvatɨ?”
32 Enviaram a linda túnica para o pai, com a seguinte mensagem: “Veja o que encontramos. Não é a túnica de seu filho?”.
33 Ezɨ afeziam korotiar dirir kamɨn ganigha fogha kamaghɨn mɨgei, “Are, kar Josepɨn korotiam. Laionɨn tam ti nan otarim mɨsoghezɨ an aremezɨ, a ti bar anemeghama.”
33 O pai a reconheceu de imediato e disse: “Sim, é a túnica de meu filho. Um animal selvagem o deve ter devorado. Com certeza José morreu despedaçado!”.
34 Ezɨ Jekop uan borim bar an apangkuvigha, uan korotiam abigha, azir korotiar mam aru. Egha dughiar ruarimɨn uan borim bagha azia iti.
34 Jacó rasgou suas roupas e vestiu-se de pano de saco. Por longo tempo, lamentou profundamente a morte do filho.
35 Ezɨ an otariba ko guiviba, iza an navim damutɨ a ua deraghasa mɨgɨrɨgɨabar a mɨgei. Ezɨ a bar aghuagha kamaghɨn mɨgei, “Kɨ a bagh arang mamaghɨra ikɨ mangɨ, Gumazamizir Oveaghuezibar Nguibamɨn magɨrɨgh a batogham.” Egha Jekop aziavɨra iti.
35 A família toda tentou consolá-lo, mas ele se recusava. “Descerei à sepultura lamentando a morte de meu filho”, dizia, e continuou a lamentar-se.
36 Ezɨ Midianian gumazir kaba Josep inigha ghua Isipɨn kantrin otogha, pura ingangarir gumazir kɨnimɨn mɨn a isa dagɨaba bagha Potifan anemada. A Isipɨn atrivimɨn ingangarir gumazir mam. Potifar, a Isipɨn atrivimɨn dɨpenir ekiamɨn garava, mɨdorozir gumazibar faragha zuir gumazim.
36 Enquanto isso, os negociantes midianitas chegaram ao Egito, onde venderam José a Potifar, oficial e capitão da guarda do faraó.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 37, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.