Mateus 26
Yang Bago na Togon Kanatu (MSK) vs ARIB
1 Pagkatapos pagindo ni Jesus yaan kariko, maglaong yaan sang kanaan manga inindo,
1 E havendo Jesus concluído todas estas palavras, disse aos seus discípulos:
2 “Yatigam kamo na dowa koman na allaw yang pista na pyagangaranan nang Paglabay. Kayan ako na gyugual nang Anak nang otaw apadakup kay akarabowan nilan asang kaoy na koros.”
2 Sabeis que de hoje a dois dias celebrar-se-á a páscoa, e o Filho do homem será entregue para ser crucificado.
3 Yang manga pangoro na magampoway aw yang mangkatikadung nang manga Judio yanagkatipon asang baray ni Kaipas na labaw na magampoway.
3 Depois se reuniram os principais sacerdotes e os anciãos do povo no pátio da casa do sumo sacerdote, chamado Caifás;
4 Yanagkabaraw silan daw onnoon nilan pagdakup kang Jesus antak di katigaman nang kadaygan na panagdakupun nilan, kay lyalaom nilan na yaan apatayun.
4 e deliberaram prender a Jesus à traição e tirar-lhe a vida.
5 Wakaw kaba yanagkabaraw silan na silanay da, laong nilan, “Di natu yaan adakupun asang atobangan nining magkadaig na yatambong sang pista kay daw silan madaman kayan yasamok aw barusi kita nilan kay madyaw nilan si Jesus.”
5 Mas diziam: Durante a festa, não; para que não haja tumulto entre o povo.
6 Aadto si Jesus sang barrio na Betania, asang baray ni Simon. Sanla yang sakit ni Simon nangaon, wakaw pyagangaranan yaan nang sanlaun.
6 Estando Jesus em Betânia, em casa de Simão, o leproso,
7 Aadto yodorod agkang Jesus yang bobay na yagadara nang tagbi na botelya na yamatmo nang laban maal na maballo na lana. Dyuduput naan bobo sang oro ni Jesus yaan na lana kaba yakaan si Jesus. Yaan yang batasan nilan aw yagataod silan.
7 chegou-se a ele uma mulher que trazia um vaso de alabastro com precioso perfume, e lho derramou sobre a cabeça, quando ele estava à mesa.
8 Pagkita nang manga inindo ni Jesus, mangkadaman silan. Yagalaong silan, “Nanga yaan kyakayam na lana?
8 Vendo isto, seus discípulos indignaram-se e disseram:
9 Barigyaan sa garo yaang maal na lana kayan yang bayad saan pangatag sang manga pobre.”
9 Para que este desperdício? Pois o perfume podia ser vendido por muito dinheiro, e ser este dado aos pobres.
10 Pagkatigam ni Jesus sang pyagalaong nilan, maglaong yaan, “Pabayai mayo yaan na bobay, kay laban madyaw yang yiimo naan kanak.
10 Mas Jesus, percebendo isto, disse-lhes: Por que molestais essa mulher? ela me fez uma boa obra.
11 Maski kano makaatag kamo sang manga pobre kay yabay kamo managkitakita disini na banwa. Awgaid ako, di dak madogay dini kamayo.
11 Pois os pobres sempre os tendes convosco, mas a mim nem sempre me tendes;
12 Byobobo naan yaning maballo na lana antak maballo pataan yaning lawas ko kaba wa pa ak ulubungan.
12 derramando ela este perfume sobre o meu corpo, fê-lo para a minha sepultura.
13 Pagalaong ko kamayo na di yaan na bobay akaringawan, kay maski diin makarimpud yaning madyaw na batok sang kaagi ko asang kariko nang banwa, arag ogogodon yaning yiimo naan kanak.”
13 Em verdade vos digo que onde quer que for pregado em todo o mundo este Evangelho, será também contado para memória sua o que ela fez.
14 Kayan kyomadto sang manga pangoro na magampoway yang isa sang samporo aw dowa na apostol ni Jesus na pyagangaranan ni Judas Iskariote.
14 Então um dos doze, chamado Judas Iscariotes, foi ter com os principais sacerdotes,
15 Yagalaong yaan kanilan, “Pilang abayad mayo kanak aw matabang ak kamayo antak mayo padakup si Jesus?” Byabayadan nilan yaan nang katlowan na book na sapi.
15 e lhes disse: Que me quereis dar e eu vo-lo entregarei? Eles lhe pesaram trinta moedas de prata.
16 Kayan disaan yabay pagsaitan ni Judas si Jesus daw onnoon naan pagpadakup kang Jesus.
16 Desde então Judas buscava oportunidade para o entregar.
17 Dyomatung da yang mona na allaw nang pista na yaan yang kyakaan nang manga Judio yang paan na way patoron. Kayan dyomorod agkang Jesus yang kanaan manga inindo na yagalaong, “Wain yang baray na gosto mo pagalotowan nami sang iyambong ta nang pista nang Paglabay?”
17 Ora, no primeiro dia dos pães ázimos, vieram os discípulos a Jesus, e perguntaram: Onde queres que façamos os preparativos para comeres a páscoa?
18 Yimibak si Jesus, laong, “Kadto kamo sang syodad adto sang otaw na pyagaindo ko kamayo, aw paglaongan mayo kanaan na yang Ginoo yagalaong na di madogay panagpatayun da yaan. Gosto naan na disaan yaan magaiyambong sang kanmo baray na yaan yang inagad naan yang kanaan manga inindo, kay tikakaan da sang pista nang Paglabay.”
18 Respondeu-lhes: Ide à cidade ter com certo homem, e dizei-lhe que o Mestre diz: O meu tempo está próximo; em tua casa celebrarei a páscoa com meus discípulos.
19 Kayan kyadtowan nang manga inindo ni Jesus yang otaw na pyagaindo naan kanilan, kayan yandam nilan yang iyambong nilan nang pista nang Paglabay.
19 Eles fizeram como Jesus lhes havia ordenado, e prepararam a páscoa.
20 Nang gabi la, yapagsaro si Jesus komaan sang samporo aw dowa na inindo naan.
20 À tarde estava ele sentado à mesa com os doze discípulos.
21 Kaba yakaan silan, yagalaong si Jesus, “Pagalaong ko kamayo na aon isa kamayo na matabang sang yapagkontara kanak antak ako dakupun nilan.”
21 Enquanto comiam, declarou Jesus: Em verdade vos digo que um de vós me trairá.
22 Kayan yangkaundug yang kanaan manga inindo tungud sang pyagalaong naan. Isaisa kanilan yagaosip, laong, “Sini, kay Ginoo, daw ako?”
22 Eles, muitíssimo contristados, começaram um por um a perguntar-lhe: Porventura sou eu, Senhor?
23 Yimibak si Jesus, laong, “Yaan na matabang sang magapadakup kanak yang isa kamayo na yapagsaro kanak domarit nang paan asang sabaw.
23 Ele respondeu: O que põe comigo a mão no prato, esse é o que me trairá.
24 Ako na gyugual nang Anak nang otaw apatayun maynang syosolat na amapagguna kanak. Awgaid kallaat da agaw nang otaw na matabang sang magapadakup kanak, madyaw pa kanaan aw wa yaan magkawtaw.”
24 O Filho do homem vai-se, segundo está escrito a seu respeito, mas ai daquele por quem o Filho do homem é traído! melhor fora para esse homem se não houvesse nascido.
25 Si Judas na matabang sang magapadakup kang Jesus arag yagalaong, “Kay Ginoo, daw ako yang pyagalaong mo?” Kayan yimibak si Jesus kanaan, laong, “Yaan sa agaw, yaang pyagalaong mo.”
25 Judas, que o traiu, perguntou: Porventura sou eu, Mestre? Respondeu-lhe Jesus: Tu o disseste.
26 Kaba yakaan silan, pyopoti ni Jesus yang paan aw pagpasalamat yaan sang Dios, kayan pyagpisangpisang naan yaan aw pandooran naan sang isaisa sang kanaan manga inindo. Kayan yaglaong yaan kanilan, “Yani yang kanak lawas. Dawata mayo aw kaana.”
26 Enquanto comiam, Jesus tomou o pão e, abençoando-o, o partiu e o deu aos discípulos, dizendo: Tomai, comei; isto é o meu corpo.
27 Kayan tyakmagan ni Jesus yang tabo na aon inumun nilan. Pagpasalamat naan sang Dios, pandool naan kanilan, kayan yaglaong, “Inuma mayo yani kariko,
27 Tomando o cálice, rendeu graças e deu-lho, dizendo: Bebei dele todos;
28 kay yani yang kanak dogo na apatutudun na pagatobos sang sara nang madaig na otaw. Wakaw pinaagi sang kanak dogo na apatutudun amatoman yang maori na saad nang Dios kamayo na olowasun kamo sang kamayo sara.
28 porque este é o meu sangue, o sangue da aliança, que é derramado por muitos para remissão de pecados.
29 Pagalaong ko kamayo na di da ako iminum oman sang inmun na paras matag domatung yang allaw na iminum kita sang baya na inmun asang kasakopan nang kanak Ama na Dios.”
29 Mas digo-vos que desta hora em diante não beberei deste fruto da videira, até aquele dia em que o hei de beber novo convosco no reino de meu Pai.
30 Pagkatapos saan, managkanta silan sang kanta na pagsimba sang Dios, pyagabantog kanaan, kayan lyomogwa silan saan na baray aw singadto sang butay na Kaolibowan.
30 E tendo cantado um hino, saíram para o Monte das Oliveiras.
31 Kayan yaglaong si Jesus kanilan, “Ayawan ako mayo kariko mallaw, kay yaan yang pyapasolat nang Dios kadini na yagalaong, ‘Apatayun ko yang magbantayay sang manga karnero kayan yanagsarimburag mandaragan yang manga karnero.’
31 Então Jesus lhes disse: Todos vós esta noite vos escandalizareis de mim; pois está escrito: Ferirei o pastor, e as ovelhas do rebanho se dispersarão.
32 Awgaid,” laong ni Jesus, “aw papagboiin da ako oman sikun patayun, magaona ako kamayo komadto Galilea.”
32 Todavia, depois que eu ressurgir, irei adiante de vós para a Galiléia.
33 Kayan yaglaong si Pedro kanaan, “Maski ayawan kaw mallaw nang kadaygan, ako dili, di ta kaw ayawan maski nanang amapagguna.”
33 Mas Pedro, respondendo, disse-lhe: Ainda que todos se escandalizem de ti, eu nunca me escandalizarei.
34 Yagalaong si Jesus, “Kay Pedro, pagalaong ko kanmo na di pa yang manok magatagaok mallaw nang pakallawun, pagalaong da mo ako nang makatlo na buku kita nang maginagad.”
34 Disse-lhe Jesus: Em verdade te digo que esta noite, antes que o galo cante três vezes me negarás.
35 Kayan yaglaong si Pedro, “Aw patayun kaw, arag sa ak omonong mapapatay, di ak magalaong na buku kita nang maginagad.” Min da naan arag yang pyagalaong nang kadaygan na manga inindo ni Jesus.
35 Respondeu-lhe Pedro: Ainda que me seja necessário morrer contigo, de modo algum te negarei. E o mesmo disseram todos os discípulos.
36 Kayan kyomadto si Jesus aw yang manga inindo naan sang tatanuman na pyagangaranan nang Getsemane. Aadto yagalaong si Jesus kanilan, “Pagingkod kamo dini kay disadto ako, magaampo ako.”
36 Então foi Jesus com eles a um lugar chamado Getsêmani, e disse aos discípulos: Sentai-vos aqui, enquanto eu vou ali orar.
37 Silan na pyagaagad naan si Pedro aw yang dowa na anak ni Sebedeo. Kayan yakudugkudug si Jesus disaan, laban yamapuruk.
37 E levando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu, começou a entristecer-se e a angustiar-se.
38 Kayan yaglaong yaan sang toro na asang said naan, “Laban ak yamapuruk, maynang mobogto da yang ginawa ko. Disini la kamo, pakatanaw kamo, ayaw magkatorog.”
38 Então lhes disse: A minha alma está triste até a morte; ficai aqui e vigiai comigo.
39 Kayan yapaawatawat si Jesus kanilan, aw pagloob disang lopa, kayan yagampo sang Dios, laong naan, “Kay Ama, aw maimo, pyangayo ko na di garo amapagguna kanak yaning laban marisud na madatung kanak. Awgaid gosto ko, kay Ama, na yang kanmo pagbuut yang amatoman ani kanak, dili yang kanak pagbuut.”
39 E adiantando-se um pouco, prostrou-se com o rosto em terra e orou, dizendo: Meu Pai, se é possível, passa de mim este cálice; todavia, não seja como eu quero, mas como tu queres.
40 Pagkatapos naan magampo, magbarik si Jesus sang toro na inindo naan, kikita naan na yamangkatorog silan. Yagalaong yaan kang Pedro, “Di kaw kadi makatigkul sang pagkatodtod mo maski nang sang ka oras gaid?
40 Voltando para os discípulos, achou-os dormindo; e disse a Pedro: Assim nem uma hora pudestes vigiar comigo?
41 Ayaw kamo magkatorog, pangayo kamo sang tabang nang Dios antak di kamo maboyo ni Satanas. Mangagad garo kamo sang pagbuut nang Dios, toyo wa kamo makaimo kay way abay gaom nang otaw.”
41 Vigiai e orai, para que não entreis em tentação; o espírito, na verdade, está pronto, mas a carne é fraca.
42 Kayan kyomadto oman si Jesus kay magaampo oman. Laong naan, “Kay Ama, aw di maimo na ilingatun digkanak yaning laban marisud na madatung kanak, madyaw ko na amatoman yang kanmo pagbuut ani kanak.”
42 Retirando-se mais uma vez, orou, dizendo: Pai meu, se este cálice não pode passar sem que eu o beba, faça-se a tua vontade.
43 Pagori oman ni Jesus sang toro na inindo naan, kitaun naan na yoman silan matorog kay laban yamatodtod.
43 E, voltando outra vez, achou-os dormindo, porque seus olhos estavam carregados.
44 Kayan pyanawan silan naan oman na magaampo nang katlo. Nginyan da, magonawa yang kanaan pagampo.
44 Deixando-os novamente, foi orar terceira vez, repetindo as mesmas palavras.
45 Pagkatapos naan magampo, magbarik yaan agkanilan aw paglaong, “Yabay pa sa kadi kamo matorog? Tanawa mayo, dadatung da nang magadakup kanak. Ako na gyugual nang Anak nang otaw apadakup sang manga saraun na otaw.
45 Então voltou para os discípulos e disse-lhes: Dormi agora e descansai. Eis que é chegada a hora, e o Filho do homem está sendo entregue nas mãos dos pecadores.
46 Kaindug da kamo kay yaibaw da yang yatabang sang magadakup kanak. Bay da ra kamo, mapagkita kita kanilan.”
46 Levantai-vos, vamo-nos; eis que é chegado aquele que me trai.
47 Kaba yagasorit si Jesus, yadatung si Judas na isa sang samporo aw dowa na apostol ni Jesus. Madaig yang inagad naan, yanagdara silan nang manga espada aw manga bobonal na kaoy. Yang gasogo sining manga otaw na inagad ni Judas yang manga pangoro na magampoway aw yang mangkatikadung nang Judio.
47 E estando ele ainda a falar, eis que veio Judas, um dos doze, e com ele grande multidão com espadas e varapaus, vinda da parte dos principais sacerdotes e dos anciãos do povo.
48 Dadaan da pyaglaong ni Judas yang kanaan manga inagad na ayn nang arukan naan, yaan yang adakupun nilan.
48 Ora, o que o traía lhes havia dado um sinal, dizendo: Aquele que eu beijar, esse é: prendei-o.
49 Wakaw pagdatung ni Judas, maparabay yaan domorod kang Jesus aw paglaong, “Wain kaw, kay Ginoo?” Kayan yarukan naan si Jesus.
49 E logo, aproximando-se de Jesus disse: Salve, Rabi. E o beijou.
50 Kayan yaglaong si Jesus, “Pakalluga ra imowa yang imoon mo kanak, kay lagi.” Kayan dyakup si Jesus nang manga inagad ni Judas, pyapakagsun yaan nilan tagunun.
50 Jesus, porém, lhe disse: Amigo, a que vieste? Nisto, aproximando-se eles, lançaram mão de Jesus, e o prenderam.
51 Yang isa na inagad ni Jesus yakabindas sang kanaan espada, titibas naan yang allang nang labaw na magampoway aw kapangori sang sangkilid na taringa naan.
51 E eis que um dos que estavam com Jesus, estendendo a mão, puxou da espada e, ferindo o servo do sumo sacerdote, cortou-lhe uma orelha.
52 Kayan yaglaong si Jesus kanaan, “Sooban yang espada mo, kay yang makapoti sang matarum amatay yaan arag nang matarum.
52 Então Jesus lhe disse: Mete a tua espada no seu lugar; porque todos os que lançarem mão da espada, à espada morrerão.
53 Wa kadi kamo akatigam na aw mapatabang ako sang kanak Ama, aparabayun naan pakaniin kanak yang pilang mararan na tagalangit na sogwanun ko?
53 Ou pensas tu que eu não poderia rogar a meu Pai, e que ele não me mandaria agora mesmo mais de doze legiões de anjos?
54 Awgaid, aw mapatabang ak kanaan, di da amatoman yang pyapasolat nang Dios kadini. Wakaw di ak mapatabang sang kanak Ama na Dios kay antak matoman yang pyapasolat naan na kanaan pagbuut.”
54 Como, pois, se cumpririam as Escrituras, que dizem que assim convém que aconteça?
55 Kayan yaglaong si Jesus sang yanagdakup kanaan, “Nanga kamo yanagdara nang manga espada aw bobonal maynang torisan yang panagdakupun mayo? Allawallaw yagaindo ako digsurud nang templo, nanga wa mayo ako adakupa disaan?
55 Disse Jesus à multidão naquela hora: Saístes com espadas e varapaus para me prender, como a um salteador? Todos os dias estava eu sentado no templo ensinando, e não me prendestes.
56 Awgaid abay da ra, kay kariko nini yamapagguna kanak antak matoman yang syosolat kadini nang manga propeta nang Dios.” Pagkatapos ni Jesus maglaong saan, ayawan yaan nang kariko nang kanaan manga inindo, dyaraganan da yaan.
56 Mas tudo isso aconteceu para que se cumprissem as Escrituras dos profetas. Então todos os discípulos, deixando-o fugiram.
57 Kayan dyara si Jesus nang yanagdakup kanaan agkang Kaipas na labaw na magampoway. Yanagkatipon disaan na baray yang manga magindoway sang balaod aw yang mangkatikadung nang manga Judio.
57 Aqueles que prenderam a Jesus levaram-no à presença do sumo sacerdote Caifás, onde os escribas e os anciãos estavam reunidos.
58 Si Pedro yigiyod kang Jesus, toyo maawatawat yang pagurangan. Pagdatung ni Pedro sang baray ni Kaipas, yarasak yaan sang inarad nang baray, toyo wa apanik. Yapagobay yaan digdarum sang manga bantay sang baray, kay magasait yaan daw onnoon nilan si Jesus.
58 E Pedro o seguia de longe até o pátio do sumo sacerdote; e entrando, sentou-se entre os guardas, para ver o fim.
59 Agsurud nang baray yang manga pangoro na magampoway aw yang kariko nang pangoro nang manga Judio na yanagkatipon disaan, yanagkabaraw daw nana na sara yang atakun nilan kang Jesus na akasombong antak patayun.
59 Ora, os principais sacerdotes e todo o sinédrio buscavam falso testemunho contra Jesus, para poderem entregá-lo à morte;
60 — ausente —
60 e não achavam, apesar de se apresentarem muitas testemunhas falsas. Mas por fim compareceram duas,
61 — ausente —
61 e disseram: Este disse: Posso destruir o santuário de Deus, e reedificá-lo em três dias.
62 Kayan yimindug yang labaw na magampoway aw paglaong kang Jesus, “Nanga, way akaibak mo sining sombong nang manga otaw?”
62 Levantou-se então o sumo sacerdote e perguntou-lhe: Nada respondes? Que é que estes depõem contra ti?
63 Toyo wa iibak si Jesus. Kayan pyaglaong yaan nang labaw na magampoway, laong, “Ibaka nang matungtung yaning pagaosip ko kay aani kaw sang atobangan nang Dios na di magkamatay. Paglaongan kanami daw ikaw agaw si Kristo na Anak nang Dios.”
63 Jesus, porém, guardava silêncio. E o sumo sacerdote disse-lhe: Conjuro-te pelo Deus vivo que nos digas se tu és o Cristo, o Filho do Deus.
64 Yimibak si Jesus, laong, “Yaan sa agaw, yaang pyagalaong mo. Pagalaong ko kamayo na madatung yang allaw na akatigaman mayo na ako na gyugual nang Anak nang otaw yang makagagaom sang kariko kay ikitaun mayo ako asang apit karinto nang Labi na way tatamanan nang kanaan gaom. Arag ikitaun mayo ako na magabarik ani sang donya sikun diglangit na madari nang panganod.”
64 Respondeu-lhe Jesus: É como disseste; contudo vos digo que vereis em breve o Filho do homem assentado à direita do Poder, e vindo sobre as nuvens do céu.
65 Pagdungug nang labaw na magampoway sang sorit ni Jesus, parabay naan lasiin yang kanaan dagom, kay laban lyarangutan yaan. Kayan yaglaong yaan, “Yang kanaan sorit yang pagminos sang Dios, wakaw di da kita magatagad sang kadaygan pa na tistigos kay dyumungug da kita sang kanaan sorit na pagminos naan sang Dios kay yagalaong yaan na mayn kono kanaan yang Dios.
65 Então o sumo sacerdote rasgou as suas vestes, dizendo: Blasfemou; para que precisamos ainda de testemunhas? Eis que agora acabais de ouvir a sua blasfêmia.
66 Wakaw onnoon da mayo yaan na otaw?” Kayan yimibak yang manga pangoro nang Judio, laong, “Angay yaan patayun.”
66 Que vos parece? Responderam eles: É réu de morte.
67 — ausente —
67 Então uns lhe cuspiram no rosto e lhe deram socos;
68 — ausente —
68 e outros o esbofetearam, dizendo: Profetiza-nos, ó Cristo, quem foi que te bateu?
69 Si Pedro agdarum da, yagapogaang. Aon disaan sogwanun na bobay nang labaw na magampoway na yodorod kang Pedro, kayan yaglaong yaan kanaan, “Ikaw yang arag inagad ni Jesus na taga Galilea.”
69 Ora, Pedro estava sentado fora, no pátio; e aproximou-se dele uma criada, que disse: Tu também estavas com Jesus, o galileu.
70 Awgaid wa aangkun si Pedro asang atobangan nilan kariko na maginagad silan si Jesus. Sana yaglaong da yaan, “Wara ako akatigam sang pyagalaong mo daw nana.”
70 Mas ele negou diante de todos, dizendo: Não sei o que dizes.
71 Kayan kyomadto yaan sang apit nang tatakup nang inarad. Aon disaan kadaygan na sogwanun na bobay na ikita kanaan, laong naan sang manga otaw disaan, “Yani na otaw, arag inagad ni Jesus na taga Nasaret.”
71 E saindo ele para o vestíbulo, outra criada o viu, e disse aos que ali estavam: Este também estava com Jesus, o nazareno.
72 Wa oman si Pedro aangkun asang atobangan nilan na maginagad silan si Jesus. Sana yaglaong da yaan, “Buku kami nang maginagad, laban sa wa ak ikilara saan na otaw.” Kayan yaglaong yaan na isilotan yaan nang Dios aw buku nang matungtung yang pyagalaong naan.
72 E ele negou outra vez, e com juramento: Não conheço tal homem.
73 Wa akadogay, aon manga otaw na yanagkoro disaan na yodorod kang Pedro. Yagalaong silan, “Tinuud sa agaw na ikaw arag inagad ni Jesus. Yatigam kami kay tobok yang kanmo tingug sang kanami.”
73 E daí a pouco, aproximando-se os que ali estavam, disseram a Pedro: Certamente tu também és um deles pois a tua fala te denuncia.
74 Pagdungug ni Pedro saan, maglaong yaan oman, “Isilotan ako nang Dios aw buku nang matungtung yang pyagalaong ko na wa ak ikilara saan na otaw.” Pagkampus nang sorit naan, magtagaok yang manok.
74 Então começou ele a praguejar e a jurar, dizendo: Não conheço esse homem. E imediatamente o galo cantou.
75 Pagdungug ni Pedro sang tyagaok nang manok, kaundan naan yang pyagalaong kanaan ni Jesus na yagalaong, “Nang di pa yang manok magatagaok mallaw, magalaong da kaw nang makatlo na buku kita nang maginagad.” Kayan lyomogwa si Pedro sang inarad kayan yagdaraw, laban yamaundug.
75 E Pedro lembrou-se do que dissera Jesus: Antes que o galo cante, três vezes me negarás. E, saindo dali, chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.