Daniel 2
Bateli Vavaluna (MPX) vs NVI
1 Nebukanesa wana logugui ana baliman labuina gamwanaa inoke i kenonou. Kenonou o i panuwanuwatu-an ge nige i bosowaina ni kenu bubun.
1 No segundo ano de seu reinado, Nabucodonosor teve sonhos; sua mente ficou tão perturbada que ele não conseguia dormir.
2 Inoke baaba i patuna wana totuwalali sisibal bolo hi atena hauna i mamasal sauga i nenem, aloliyau tokukula ge toolaolal, nihi nem ge ana kenonou nihi pasikal. Sauga hi nem hi talmilil matanaa,
2 Por isso o rei convocou os magos, os encantadores, os feiticeiros e os astrólogos para que lhe dissessem o que ele havia sonhado. Quando eles vieram e se apresentaram ao rei,
3 yaka i baek elal i ba, “Kenonou etega ya kenonouan. He i panuwanuwatu-agau, inoke nuwau nuku pasikal.”
3 ele lhes disse: "Tive um sonho que me perturba e quero saber o que significa".
4 Yaka tosiba kin anana hi lahe hi pana Alameik, hi ba, “Oo kin, yawalim ni mihot! Am kenonou u baunanim inoke naha pasikal.”
4 Então os astrólogos responderam em aramaico ao rei: "Ó rei, vive para sempre! Conta o sonho aos teus servos, e nós o interpretaremos".
5 Yaka kin i baek tosiba elal i ba, “No nuwatu hot i ola hiwe. Ebo o kenonou nige nuku babaunanim ge nuku papasikal, nasi na ba nihi gotomwatomwa-agimiu ge wami limi nihi pasamwalekaleka hoti.
5 O rei respondeu aos astrólogos: "Esta é a minha decisão: Se vocês não me disserem qual foi o meu sonho e não o interpretarem, farei que vocês sejam cortados em pedaços e que as suas casas se tornem montes de entulho.
6 Yaa ebo o kenonou nuku baunanim ge nuku pasikal, nasi na pwamolamiu ge alamiu na teli heyan. He sauga ya o kenonou nuku baunanim ge nuku pasikal.”
6 Mas, se me revelarem o sonho e o interpretarem, eu lhes darei presentes e recompensas e grandes honrarias. Por isso, revelem-me o sonho e a sua interpretação".
7 Yaka anana hi lahe al hi ba, “Oo kin, am kenonou nu baunanim inoke naha pasikal.”
7 Mas eles tornaram a dizer: "Conte o rei o sonho a seus servos, e nós o interpretaremos".
8 Inoke i baek elal i ba, “Iyaka ya atenamiu! Nuwamiu sauga nuku payapu, kaiwena no nuwatu iyaka ku atena, i ola hiwe.
8 Então o rei respondeu: "Já descobri que vocês estão tentando ganhar tempo, pois sabem da minha decisão.
9 Ebo o kenonou nige nuku babaunanim, nasi gegewemiu na lahemiu, ami lahi ni olaolaek. Iyaka gegewemiu ku nuwatu haba tage nuku lokalokakawi eliyau, kaiwena ku nuwatu tage ebo sauga ni yapu yaka abwe no nuwatu na pil. He sauga ya o kenonou ku baunanim, inoke na atena age i bosowaimiu o kenonou nuku pasikal.”
9 Se não me contarem o sonho, todos vocês receberão a mesma sentença; pois vocês combinaram enganar-me com mentiras, esperando que a situação mudasse. Contem-me o sonho, e saberei que vocês são capazes de interpretá-lo para mim".
10 Yaka tosiba kin anana hi lahe hi ba, “Oo kin, nige etega i gagan panayawi pwatanaa ge bosowaina ni ginol ni ola wam nuwatu. Nige kin etegana sauga etegana i babaa tage wana tosiba o wana tokukula bugul ololana o nihi ginol, bwagana iya i gasisi o ebo alana i bwata.
10 Os astrólogos responderam ao rei: "Não há homem na terra que possa fazer o que o rei está pedindo! Nenhum rei, por maior e mais poderoso que tenha sido, chegou a pedir uma coisa dessas a nenhum mago, encantador ou astrólogo.
11 Bugul toto owa kin u ba naha ginol i pulowan hot. Nige gamagal etega i bosowaina ni pamasal elam, iyai te yabowaineyau, yaa anamusa nige hi miminaa gamagal elala.”
11 O que o rei está pedindo é difícil demais; ninguém pode revelar isso ao rei, senão os deuses, e eles não vivem entre os mortais".
12 Baaba ya kaiwena kin i huga nabi, inoke i ba tosiba gegewel Babiloni gamwanaa nihi lolil.
12 Isso deixou o rei tão irritado e furioso que ele ordenou a execução de todos os sábios da Babilônia.
13 Yaka logugui i ginol i ola to ge i patuna tagilan, inoke Daniyela ge alonau hi loyaagil ge nihi lolil.
13 E assim foi emitido o decreto para que fossem mortos os sábios; os encarregados saíram à procura de Daniel e dos seus amigos, para que também fossem mortos.
14 Aliyoka, iya kin wana tolohaveyan bolo wana limi ana tomatahikan wali tohouwa, i tagil i nana Babiloni ana tosiba ni tagapaaligal. Sauga i vin Daniyela elana, inoke Daniyela alona wana siba ge wana nuwasapu i baaba elana.
14 Arioque, o comandante da guarda do rei, já se preparava para matar os sábios da Babilônia, quando Daniel dirigiu-se a ele com sabedoria e bom senso.
15 I nel i ba, “Hauna kaiwena kin logugui pupulowanina ya i ginol?” Inoke Aliyoka kin wana logugui puna i baunan elana.
15 Ele perguntou ao oficial do rei: "Por que o rei emitiu um decreto tão severo? " Arioque explicou o motivo a Daniel.
16 Yaka Daniyela i na kin elana i awanun sauga enuna al ni talamwan ge abwe ana kenonou ni pasikal.
16 Diante disso, Daniel foi pedir ao rei que lhe desse um prazo, e ele daria a interpretação.
17 Inoke Daniyela i sikal wana limiya bugul ya i wasaan wana heliyamwau Hananaya, Miseil ge Asalaiya elal.
17 Daniel voltou para casa, contou o problema aos seus amigos Hananias, Misael e Azarias,
18 Yaka i baek elal nihi awanun Yabowaine labulabumwa elana ni atilomwan-agil, inoke bugul misusumena ya ni pwamwananal eliyalil ge bahi avaliyau ge Babiloni ana tosiba nihi tatagapaaligal.
18 e lhes pediu que rogassem ao Deus dos céus que tivesse misericórdia acerca desse mistério, para que ele e seus amigos não fossem executados com os outros sábios da Babilônia.
19 Yaka bulin o Yabowaine bugul misusumena o ana mwananal i pamasal Daniyela ana pankite elana. Inoke Yabowaine labulabumwa i tobalan,
19 Então o mistério foi revelado a Daniel de noite, numa visão. Daniel louvou o Deus dos céus
20 i ba:
20 e disse: "Louvado seja o nome de Deus para todo o sempre; a sabedoria e o poder a ele pertencem.
21 Iya baliman ge huwalu ali sauga i logugui-an,
21 Ele muda as épocas e as estações; destrona reis e os estabelece. Dá sabedoria aos sábios e conhecimento aos que sabem discernir.
22 Bugul misusumena ge limwalimwanina iya i pankitela,
22 Revela coisas profundas e ocultas; conhece o que jaz nas trevas, e a luz habita com ele.
23 Owa tubuwau wali Yabowaine, ya ba mulolu ge ya tobalagiwa.
23 Eu te agradeço e te louvo, ó Deus dos meus antepassados; tu me deste sabedoria e poder, e me revelaste o que te pedimos, revelaste-nos o sonho do rei".
24 Inoke Daniyela i na Aliyoka eliyana, toto kin i ba tage Babiloni ana tosiba ni tagapaaligal, ge i baek elana i ba, “Bahi Babiloni ana tosiba nu tatagapaaligal. U aheyau ta na kin elana ge ana kenonou na pasikal.”
24 Então Daniel foi falar com Arioque, a quem o rei tinha nomeado para executar os sábios da Babilônia, e lhe disse: "Não execute os sábios. Leve-me ao rei, e eu interpretarei para ele o sonho que teve".
25 Yaka sauga o Aliyoka Daniyela i ahe ge alona hi na kin elana ge i ba, “Tau etega ya pwawa Yuda bolo yowayowanil gamwaliyaa, iya bosowaina am kenonou ni pasikal.”
25 Imediatamente Arioque levou Daniel ao rei e disse: "Encontrei um homem entre os exilados de Judá que pode dizer ao rei o significado do sonho".
26 Yaka kin i nel Daniyela elana, alana al hi ba Beltesesa, i ba, “I bosowaim ya o kenonou nu baunanim ge nu pasikal?”
26 O rei perguntou a Daniel, também chamado Beltessazar: "Você é capaz de contar-me o que vi no meu sonho e interpretá-lo? "
27 Yaka anana Daniyela i lahe i ba, “Nige tosiba etega, o ebo tokukula ge toolaolal etega bosowaina am kenonou ni baunaniwa.
27 Daniel respondeu: "Nenhum sábio, encantador, mago ou adivinho é capaz de revelar ao rei o mistério sobre o qual ele perguntou,
28 Yaa Yabowaine etega i gan labulabumwa, iya bosowaina bugul misusumena ni pankitela. Inoke owa kin Nebukanesa i pankitewa hauna abwe ni masal sauga i nenem. He am kenonou ge am pankite toto i masal eliyam sauga owa iyoho u kenukenu wam abakenuwa i ola hiwe.
28 mas existe um Deus nos céus que revela os mistérios. Ele mostrou ao rei Nabucodonosor o que acontecerá nos últimos dias. O sonho e as visões que passaram por tua mente quando estavas deitado foram os seguintes:
29 “Oo kin, sauga u kenukenu, inoke bugul bolo abwe nihi gan hi nem wam nuwatu elana, ge Yabowaine toto bugul misusumena ali topapamasal i pankitewa hauna abwe ni masal.
29 "Quando estavas deitado, ó rei, tua mente se voltou para as coisas futuras, e aquele que revela os mistérios te mostrou o que vai acontecer.
30 Bugul misusumena ya i pamasal elau, puna nige i oola tage nau no siba gamagal gegewel wali siba i bwata lake. Yaa i pamasal elau, kaiwena nuwana owa kin am kenonou, toto i nem wam nuwatu elana, ana sapu nu atena.
30 Quanto a mim, esse mistério não me foi revelado porque eu tenha mais sabedoria do que os outros homens, mas para que tu ó rei, saibas a interpretação e entendas o que passou pela tua mente.
31 “Oo kin, am kenonou elana gogoginol bwabwatana etega, gamagal kakanununa, u kite i talmilila maninimwa, i namanamal ge ana kite i lolovakun.
31 "Tu olhaste, ó rei, e diante de ti estava uma grande estátua: uma estátua enorme, impressionante, e sua aparência era terrível.
32 Balomana gold enowana hot elana hi ginoliya, babagalina ge nimana silba elana hi ginoliya, tinena ge nagilina kopa elana hi ginoliya,
32 A cabeça da estátua era feita de ouro puro, o peito e o braço eram de prata, o ventre e os quadris eram de bronze,
33 aibibilana aiyan elana hi ginoliya, ge aena pwatana ge gamwana aiyan ginebi ge ulun hi ginoliya.
33 as pernas eram de ferro, e os pés eram em parte de ferro e em parte de barro.
34 Sauga owa iyoho u gagayawa, inoke pat bwabwatana hi gotomwa yohem labilabiya, yaa nige gamagal nimaliya elana i oola. Kakanun aena pwatana toto aiyan ginebi ulun hi ginoliya i lol ge i tagamukumuku-an.Daniyela 2:34|alt="Daniel and king, vision of stone hitting statue" src="CO01349B.TIF" size="col" ref="Daniyela 2:34"
34 Enquanto estavas observando, uma pedra soltou-se, sem auxílio de mãos, atingiu a estátua nos pés de ferro e de barro e os esmigalhou.
35 Sauga o pamaisena, aiyan, ulun, kopa, silba ge gold i tagamukumuku-agil. Mumwina i kekeisisi hot, i ola witi musana sauga witi enona alona ge musana hi asiasi. Mumwina gegewena mana i yu yoho, nige mulina i gagan. Yaa pat toto kakanun i lol i tabwa oya bwabwatana ge panayawi gegewena i pakalaopop.
35 Então o ferro, o barro, o bronze, a prata e o ouro foram despedaçados, viraram pó, como o pó da debulha do trigo na eira durante o verão. O vento os levou sem deixar vestígio. Mas a pedra que atingiu a estátua tornou-se uma montanha e encheu a terra toda.
36 “He am kenonou i ola to, inoke sauga ya na pasikal.
36 "Foi esse o sonho, e nós o interpretaremos para o rei.
37 Oo kin, owa kin gegewel wali kin. Yabowaine toto labulabumwa i telewa owa tologugui bwabwatana, gasisi ge wasawasa i pewa eliyam.
37 Tu, ó rei, és rei de reis. O Deus dos céus te tem dado domínio, poder, força e glória;
38 Gamagalau ge bwasumu, bolo bilibiliya ge bolo hawawala, i telel nimwamwa. Ebo hauna labi ona hi minaana, i telewa nu logugui-agil. He owa to, baloma toto gold elana hi ginoliya.
38 nas tuas mãos ele colocou a humanidade, os animais selvagens e as aves do céu. Onde quer que vivam, ele fez de ti o governante deles todos. Tu és a cabeça de ouro.
39 “Emwa, yaka abwe abalogugui etega al ni milil, yaa nige wana gasisi ni oola wam abalogugui wana gasisi. Toto o enaa, yaka abalogugui etonina wana gasisi ni ola kopa, panayawi bwalibwaligena ni logugui-an.
39 "Depois de ti surgirá um outro reino, inferior ao teu. Em seguida surgirá um terceiro reino, reino de bronze, que governará sobre toda a terra.
40 He mowamowasena abalogugui esopalena wana gasisi ni ola aiyan. He aiyan bosowaina bugul gegewena ni tagagebagebal-an ge ni mukumuku-an. Inoke abalogugui ya, abwe abalogugui bolo houwan ni pasamwalekaleka-agil ni ola aiyan wana ginol.
40 Finalmente, haverá um quarto reino, forte como o ferro, pois o ferro quebra e destrói tudo; e assim como o ferro a tudo despedaça, também ele destruirá e quebrará todos os outros.
41 U kite al aena pwatana ge aena gigina aiyan ginebi ulun hi ginoliya. He ana mwananal heiya abalogugui ya nihi waliwali-an. Yaa nasi kekeisi wana gasisi ni ola aiyan, kaiwena aiyan ginebi ulun hi vikuhu.
41 Como viste, os pés e os dedos eram em parte de barro e em parte de ferro. Isso quer dizer que esse será um reino dividido, mas ainda assim terá um pouco da força do ferro, embora tenhas visto ferro misturado com barro.
42 Aen gigina, aiyan ginebi ulun hi ginoliya. He i ola al, abalogugui o kekeisi ni gasisi ge kekeisi ni pweyata.
42 Assim como os dedos eram em parte de ferro e em parte de barro, também esse reino será em parte forte e em parte frágil.
43 U kite aiyan alona ge ulun hi vikuhu. He ana mwananal heiya gamagalau tomaha ge tomaha nihi gan gamwanaa. Yaa nige nihi boboda pamaisena, i ola nige bosowaina aiyan ginebi ulun ta vikuhu bubun.
43 E, como viste, o ferro estava misturado com o barro. Isso quer dizer que se procurará fazer alianças políticas por meio de casamentos, mas essa união não se firmará, assim como o ferro não se mistura com o barro.
44 “Kin bolo o wali sauga logugui gamwanaa, inoke Yabowaine toto labulabumwa abalogugui etega ni pamilil, toto nige nihi aapapanak-an ge nige boda getoga nihi aahe. Inoke abalogugui gegewel o ni pasamwalekaleka-agil ge ni pwamowasel, yaa iya ni mihot.
44 "Na época desses reis, o Deus dos céus estabelecerá um reino que jamais será destruído e que nunca será dominado por nenhum outro povo. Destruirá todos esses reinos e os exterminará, mas esse reino durará para sempre.
45 He pat toto u kite hi gotomwa yohem labilabiya, yaa nige gamagal nimaliya elana i oola, yaka aiyan, kopa, ulun, silba ge gold i tagagebagebal-agil, ana sapu i ola to.
45 Esse é o significado da visão da pedra que se soltou de uma montanha, sem auxílio de mãos, pedra que esmigalhou o ferro, o bronze, o barro, a prata e o ouro. "O Deus poderoso mostrou ao rei o que acontecerá no futuro. O sonho é verdadeiro, e a interpretação é fiel".
46 Inoke kin Nebukanesa i talpo Daniyela manininaa, ge i ba bwasumu nihi powonan ge bugul bwaleliya waiwaisana nihi ton Daniyela ana awatauwan kaiwena.
46 Então o rei Nabucodonosor caiu prostrado diante de Daniel, prestou-lhe honra e ordenou que lhe fosse apresentada uma oferta de cereal e incenso.
47 Yaka i baek Daniyela elana i ba, “I tunahot wam Yabowaine iya yabowaineyau wali Yabowaine, ge kin wali Babala, iya bugul misusumel ali topapamasal. He iyaka ya atena to, kaiwena bugul misusumena ya iyaka u pwamwananal.”
47 O rei disse a Daniel: "Não há dúvida de que o seu Deus é o Deus dos deuses, o Senhor dos reis e aquele que revela os mistérios, pois você conseguiu revelar esse mistério".
48 Inoke abatuwalali mihahaina i pek Daniyela elana, ge ana mulolu waiwaisal hi gewi i pek. Yaka i teli labi Babiloni ni logugui-an, ge ana tosiba gegewel ni houwaagil.
48 Então o rei colocou Daniel num alto cargo e o cobriu de presentes. Ele o designou governante de toda a província da Babilônia e o encarregou de todos os sábios da província.
49 I ola al, Daniyela wana nuwatu eliyana yaka kin, Setaleki, Mesake ge Abedenigo i telel labi Babiloni nihi matahikan. He Daniyela iya i miminaa kin ana tolabe elal kin wana awana.
49 Além disso, a pedido de Daniel, o rei nomeou Sadraque, Mesaque e Abede-Nego administradores da província da Babilônia, enquanto o próprio Daniel permanecia na corte do rei.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Daniel 2, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.