1 Samuel 17
Bateli Vavaluna (MPX) vs NAA
1 Pilistiya wali tolohaveyan haveyan kaiwena hi pamigogoil panuwa Soko Yuda wali labiya. Yaka hi holaviya panuwa Epes-Damim, Aseka ge Soko ali luwaluwala.
1 Os filisteus reuniram as suas tropas para a guerra em Socó, que fica em Judá. Eles acamparam entre Socó e Azeca, em Efes-Damim.
2 Inoke Sol alonau ge wana tolohaveyan hi migogo Elaa abwabwina elana ge hi holaviya to, yaka hi mivatal avaliyau Pilistiya nihi lohaveyan.
2 Saul e os homens de Israel se reuniram e acamparam no vale de Elá, e ali ordenaram a batalha contra os filisteus.
3 He Pilistiya hi minaa oya etega elana ge Isileli hi minek eluwana elana, yaka abwab i minaa ali luwaluwala.
3 Os filisteus estavam num monte e os israelitas estavam no outro monte, ficando o vale no meio deles.
4 Pilistiya wali toasiyala etega alana Golaiya Gat gamagalina, i notagilem wali abaholaviya. Ana yapu kelaubwa ni ola tili (3) mita.
4 Então do arraial dos filisteus saiu um guerreiro chamado Golias. Ele era da cidade de Gate e tinha quase três metros de altura.
5 Ana pepem gasigasisena kopa hi ginoliya i pom kokowanaa, ge babagalina ana eteli kaus kopa hi ginoliya ana pulowan i ola pipti seben kiloglem (57 kg).
5 Trazia na cabeça um capacete de bronze e vestia uma couraça de escamas de bronze, que pesava uns sessenta quilos.
6 Aena lamwana ana ekaukaus kopa hi ginoliya, ge gau kekeisi etega kopa hi ginoliya i minaa abanaa i pakuki eputetenaa.
6 Trazia caneleiras de bronze nas pernas e um dardo de bronze sobre os ombros.
7 Wana gau bwabwatana nimana i tut hot ge matana aiyan ana pulowan seben kiloglem (7 kg). Wana ligovan ana tokaval i nawaa manininaa.
7 A haste da sua lança era como o eixo do tecelão, e a ponta da sua lança era de ferro e pesava mais de sete quilos. E diante dele ia o escudeiro.
8 Golaiya i talmilil yaka i yoga panet Isileli elal i ba, “Ga i ola ge ku nem ku vatal haveyan kaiwena? Nau Pilistiya wali toasiyala ge komiu Sol wana totuwalali loloyowanil. He alomiu etega ku hile yaka ni nem ni lau eliyau.
8 Golias parou e gritou para as tropas de Israel: — Para que vocês saíram para formar a linha de batalha? Não sou eu filisteu, e vocês, servos de Saul? Escolham entre vocês um homem que venha lutar comigo.
9 Ebo ni haveyan elau ge ni lopaaligau, yaka ama naha tabwa wami totuwalali loloyowanil. Yaa ebo na pakokove ge na lopaaliga, yaka komiu nuku tabwa wama totuwalali loloyowanil.”
9 Se ele puder lutar comigo e me matar, seremos servos de vocês. Mas, se eu o vencer e o matar, vocês serão nossos servos e nos servirão.
10 Yaka i ba vevehe al i ba, “Isileli tolohaveyan, i bwe ku taltalmilil, ku nem ta lohaveyan. Alomiu etega ku hile ni nem alou naha lohaveyan.”
10 E o filisteu continuou: — Hoje eu desafio as tropas de Israel. Deem-me um homem, para que lute comigo.
11 Sauga Sol ge wana tolohaveyan baaba o hi hago, inoke ateliya i bwanabwana ge hi lovakun nabi.
11 Quando Saul e todo o Israel ouviram estas palavras do filisteu, ficaram assustados e com muito medo.
12 Deibid tamana alana Diyesi, ana un Epalat, i miminaa Bedeliyema labi Yuda. Natunau bolau ali gewi eit (8). Sol wana sauga logugui elana iya iyaka i liki nabi.
12 Davi era filho daquele efrateu de Belém de Judá cujo nome era Jessé e que tinha oito filhos. Nos dias de Saul, Jessé já era bastante idoso entre os homens.
13 Natunau bolau eton avaliya Sol hi na haveyana: Toto gamaun alana Eliyab, loena Abinadab, ge etonina alana Sama.
13 Os três filhos mais velhos de Jessé tinham ido com Saul para a guerra. Esses três, que tinham ido para a guerra, se chamavam Eliabe, que era o primogênito; Abinadabe, que era o segundo; e Samá, que era o terceiro.
14 Ali melumelu alana Deibid. Talinau eton iyoho avaliya Sol haveyana,
14 Davi era o mais moço; só os três mais velhos seguiram Saul.
15 yaa iya i nem nowa, sauga enuna ni na alona Sol, ge sauga enuna ni minaa Bedeliyema ge tamana wana sipi ni matahikagil.
15 Davi, porém, ia a Saul e voltava, para apascentar as ovelhas de seu pai, em Belém.
16 Lan poti gamwanaa mweluluga ge kokoyavi gegewena, Golaiya ni nonotagil ge ni yoyoga panet Isileli elal.
16 O filisteu vinha de manhã e de tarde, apresentando-se durante quarenta dias.
17 Lan etega Diyesi i baek natuna Deibid elana i ba, “Bali ekekana hiwe ana bwata ni ola ten kiloglem, ginebi ge beleid bolo ya ali gewi elulutega nu ahel talimwau kaiweliya, yaka etimwawa nu pwatanik wali abaholaviya.
17 Jessé disse a Davi, seu filho: — Peço que você leve para os seus irmãos uma medida deste trigo tostado e estes dez pães. Corra e leve isso para os seus irmãos, no acampamento.
18 I ola al, aanan sis hiwe ali gewi elulutega nu ahel ge nu pek ali pwahin ana tohouwa elana. Nu kite talimwau wali minamina ga i ola, ge bugul etega nu pwatanim eliyau yaka na atena te hi mibubun.
18 Porém estes dez queijos, leve-os para o comandante de mil. Veja como os seus irmãos estão passando e traga uma prova de que estão bem.
19 Heliya iyoho avaliya Sol ge wana tolohaveyan gegewel hi holaviya Elaa abwabwina elana ge avaliyau Pilistiya hi hahaveyan.”
19 Saul, eles e todos os homens de Israel estão no vale de Elá, lutando contra os filisteus.
20 Lan i gan mweluluga kekeisi, Deibid sipi i eguluwagiliya tomatahikan etega elana, yaka ana kaval i bugulan ge i nawanawa, i ola Diyesi wana baaba. Sauga i vin abaholaviya, he tolohaveyan iyoho hi tagitagil hi nana abalohaveyana hi yoku haveyan kaiwena.
20 No dia seguinte, Davi se levantou de madrugada, deixou as ovelhas com um guarda, carregou o que havia sido preparado e partiu, como Jessé lhe havia ordenado. Chegou ao acampamento quando as tropas estavam saindo para colocar-se em ordem de combate e, aos gritos, chamavam para a batalha.
21 Isileli wali tolohaveyan hi mivatal ge Pilistiya wali tolohaveyan hi mivatal, awoliya hi pempewa.
21 Os israelitas e filisteus se puseram em ordem, fileira contra fileira.
22 Inoke Deibid i na aanan i telel bugubugul ali tomatahikan elana. Yaka iya i tapalelu i na labi toto Isileli wali tolohaveyan hi vatala ge talinau i nelil wali minamina ga i ola.
22 Davi deixou o que havia trazido aos cuidados do guarda da bagagem e correu para a batalha. Quando chegou lá, perguntou a seus irmãos se estavam bem.
23 He iya iyoho i baaba elal, yaka Golaiya, Pilistiya wali toasiyala Gat gamagalina, i notagilem ali vatal elana. Yaka i yoga panet Isileli elal i ba panapanak-agil, i ola lan gegewena i giginol, inoke Deibid i hago.
23 Enquanto Davi ainda falava com eles, eis que vinha subindo do exército dos filisteus o guerreiro, cujo nome era Golias, o filisteu de Gate. E falou as mesmas coisas que havia falado anteriormente. E Davi escutou.
24 Sauga Isileli wali tolohaveyan Golaiya hi kite, yaka gegewel hi lovakun nabi ge hi lou.
24 Todos os israelitas, vendo aquele homem, fugiam dele, com muito medo.
25 Yaka hi pebaaba-agil hi ba, “Ku kite! Tau o lan maisena maisena i nonotagil, yaka i yoyoga nemnem ge i babaa panapanak-agila. Henala ebo ni lopaaliga, he kin Sol nasi mola bwabwatana ni pek elana. I ola al, natuna meluyovana etega ni pek ni alolonan, ge tamana ana tini nige takis nihi pwapwamola.”
25 E diziam uns aos outros: — Vocês viram aquele homem? Ele veio para afrontar Israel. O rei dará muitas riquezas para quem matar aquele homem. Também lhe dará a filha em casamento, e à casa de seu pai isentará de impostos em Israel.
26 Deibid i nel bolau elal, bolo hi taltalmilil labenaa, i ba, “Tau toto ebo Pilistiya gamagalina o ni lopaaliga ge kila Isileli ala puluwawi ni ahek yoho, hauna gun kin ni ginol kaiwena? Pilistiya o nige Yehoba i aatena ge nige gotomwa yoho paganina i aahe. Inoke iya henala ge bosowaina kila Yabowaine yawalina gaganina wana tolohaveyan ni ba panapanak-agila?”
26 Então Davi perguntou aos homens que estavam perto dele: — O que será dado ao homem que matar esse filisteu e livrar Israel de tal afronta? Quem é esse filisteu incircunciso para afrontar os exércitos do Deus vivo?
27 Inoke baaba maisena o hi baunan al Deibid elana, ge hi ba, “He kin ni ginol ola to tau kaiwena, toto Golaiya ni lopaaliga.”
27 E o povo lhe repetiu as mesmas palavras, dizendo: — É isso que será dado ao homem que o matar.
28 Deibid iyoho alonau bolau hi baaba, yaka talina gamaun alana Eliyab i hago. Inoke i huga nabi ge i neli i ba, “Hauna kaiwena u nem u lau e? Henala abwe wam sipi bolo u tataluwagil ula kekevana elana ni matahikagil? Ya atena owa tohanaha ge tolokalokakawi! He u nem nuwam te haveyan nu gagayawa.”
28 Eliabe, o irmão mais velho, ouviu Davi falando com aqueles homens. Ele ficou irado com Davi e disse: — Por que você veio para cá? E com quem você deixou aquelas poucas ovelhas no deserto? Sei que você é presunçoso e mau. Você veio aqui só para ver a batalha.
29 Anana Deibid i lahe i ba, “Hauna gun ya ginol panak? Age bahi na baaba?”
29 Davi respondeu: — O que foi que eu fiz agora? Apenas fiz uma pergunta.
30 Inoke i mipil i na tolohaveyan etega elana ge nel maisena o i neli al. Yaka i lahe i ola toto houwan.
30 Então Davi se desviou dele na direção de outro e fez a mesma pergunta. E o povo lhe deu a mesma resposta de antes.
31 He Deibid wana baaba tolohaveyan enuna hi hago, yaka hi na hi wasaanik Sol elana, inoke Sol Deibid ana baaba i patuna ge ni nok elana.
31 Alguns homens que tinham ouvido as palavras de Davi foram anunciá-las a Saul, que mandou chamar Davi.
32 Sauga Deibid i na Sol elana, yaka i baek elana i ba, “Bahi kila etega Pilistiya gamagalina o ni lolovakunan! Nau wam totuwalali na nok alou naha lohaveyan.”
32 Davi disse a Saul: — Que ninguém desanime por causa dele. Este seu servo irá e lutará contra esse filisteu.
33 Anana Sol i lahe i ba, “Owa nige bosowaim nu na alom Pilistiya wali toasiyala o nuku lohaveyan! He owa wawayam ya, ge iya tolohaveyan waiwaisana, i telipunaa wana sauga heval ana siga sauga ya.”
33 Porém Saul disse a Davi: — Você não poderá ir contra esse filisteu para lutar contra ele. Você ainda é jovem, e ele é guerreiro desde a sua mocidade.
34 Yaa Deibid i ba lawalawakik i ba, “Nau wam totuwalali nam wana sipi ya mamatahikagil. Sauga ebo bwasumu sosokana laiyoni o ebo beya etega ni nem ge sipi ni alaegonan ali yawi gamwanaa,
34 Davi respondeu: — Este seu servo apascentava as ovelhas do pai. Quando vinha um leão ou um urso e levava um cordeiro do rebanho,
35 yaka no suki na ahe na tatauliulil enaa, na lol ge sipi yawalina na pwamwal. Ge ebo ni topil tage ni tatalau, yaka na lib mwamwalinaa ge na tagapaaliga.
35 eu saía atrás dele, batia nele e livrava o cordeiro da sua boca. Se ele se levantava contra mim, eu o agarrava pela barba e o golpeava até matá-lo.
36 Nau wam totuwalali, laiyoni ge beya ya tagapaaligal. He nasi na ginol ola al to Pilistiya gamagalina o elana, iya nige Yehoba i aatena ge nige gotomwa yoho paganina i aahe. Kaiwena Yabowaine yawalina gaganina wana tolohaveyan i ba panapanak-agimiu.
36 Este seu servo matou tanto o leão como o urso. Este filisteu incircunciso será como um deles, porque afrontou os exércitos do Deus vivo.
37 Yehoba i pwamwalau laiyoni ge beya elal, iya al nasi ni pwamwalau Pilistiya gamagalina nimanaa.”
37 E Davi continuou: — O Então Saul disse a Davi: — Vá, e que o
38 Inoke kin Sol wana haveyan kalikona i ahe Deibid i pagaloi. Babagalina ana eteli kaus i pahe elana ge ana pepem gasigasisena kopa hi ginoliya i pom Deibid kokowanaa.
38 Saul vestiu Davi com a sua própria armadura, pôs um capacete de bronze na cabeça dele, e o vestiu com uma couraça.
39 Yaka Deibid Sol wana haveyan kilepana i pakuki lulunaa, inoke i nonobobosa, yaa nige i totounuwe.
39 Davi cingiu a espada sobre a armadura e tentou andar, pois jamais a havia usado. Então Davi disse a Saul: — Não posso andar com isto, porque nunca o usei. E Davi tirou aquilo de sobre si.
40 Yaka wana suki i ahe ge i na sinawel elana pat bobomwil nimala panuna i hivatil ge i usan wana nabwaa. Yaka wana elopeu i noahe ge i nawa nok Golaiya gegelinaa.
40 Pegou o seu cajado na mão, escolheu cinco pedras lisas do ribeiro, e as pôs no alforje de pastor, que trazia consigo. E, com a sua funda na mão, foi na direção do filisteu.
41 Golaiya Pilistiya gamagalina, alona ge wana ligovan ana tokaval i nawaa awonaa, hi nanawa Deibid kaiwena.
41 O filisteu também vinha caminhando e se aproximava de Davi, tendo à frente dele o seu escudeiro.
42 Yaka matana i nok Deibid i kite hevalina ya, tuwana i sapusapu ge ana awa i waisi. Inoke i kite lowan te iya nige bosowaina bugul etega ni ginol.
42 O filisteu olhou e, vendo Davi, o desprezou, porque era apenas um moço ruivo e de boa aparência.
43 Yaka i yoga nok elana i ba, “Age nau wanuka ge suki u ahe u nem ei?” Inoke i yoga wana yabowaine elal tage Deibid nihi nuwamutan.
43 O filisteu disse a Davi: — Será que eu sou um cachorro, para que você venha contra mim com pedaços de pau? E, pelos seus deuses, o filisteu amaldiçoou Davi.
44 Yaka i yoga i ba, “U nem hiwe, inoke na lopaaligawa ge tuwam bwasumu hi youyou hawawala ge bekik nihi an.”
44 E disse mais a Davi: — Venha aqui, que eu darei a sua carne às aves dos céus e aos animais do campo.
45 Yaka anana Deibid i lahe i ba, “Owa haveyan kilepana, gau bwabwatana ge gau kekeisi u ahe ge u nem nu lohaveyan elau. Yaa nau na lohaveyan elam Yehoba Togasisi Hot alana elana, iya Isileli wama tolohaveyan wali Yabowaine, toto alana u ba panapanak-an.
45 Davi, porém, disse ao filisteu: — Você vem contra mim com espada, com lança e com escudo. Eu, porém, vou contra você em nome do
46 Lan ebe Yehoba ni telewa nimwawa, inoke na tagapasogowa ge mwamwalim na gotomwa yoho. Yaka Pilistiya wami tolohaveyan naha lopaaligal, inoke tuwaliya bwasumu hi youyou hawawala ge bekik nihi anil. Inoke panayawi labena gegewena nihi atena te Isileli wama Yabowaine i gan.
46 Hoje mesmo o Senhor entregará você nas minhas mãos. Eu o matarei, cortarei a sua cabeça e hoje mesmo darei os cadáveres do arraial dos filisteus às aves dos céus e às feras da terra. E toda a terra saberá que há Deus em Israel.
47 I ola al, bolau gegewel hi migogo e nihi atena te Yehoba wana gamagalau i pwapwamwalil, yaa nige haveyan kilepana ge gau elana i oola. Kaiwena Yehoba te ni lohaveyan, inoke nasi ni telemiu nimameya.”
47 Toda esta multidão saberá que o Senhor salva, não com espada, nem com lança. Porque do Senhor é a guerra, e ele entregará todos vocês nas nossas mãos.
48 Inoke Golaiya i nawa nok al, yaka Deibid etimwawa i tapalelu nok awonaa Golaiya elana.
48 E aconteceu que, quando o filisteu se levantou e começou a se aproximar de Davi, este se apressou e, deixando as suas fileiras, correu de encontro ao filisteu.
49 Nimana i lau wana nabwa gamwanaa, pat etega i ahe tagilan, inoke i telek wana elopeu elana. Yaka i tagapipili ge pat i na Golaiya lamwana i tagahawan i tuk awaa, inoke i sogu ge i talpo bilibiliya.
49 Davi meteu a mão no alforje, tirou dali uma pedra e, com a sua funda, a atirou contra o filisteu, atingindo-o na testa. A pedra se encravou na testa, e ele caiu com o rosto no chão.
50 He liwanina i ola to, pat ge elopeu elana te Deibid Golaiya i pakokove ge i lopaaliga. Nige haveyan kilepana i gagan nimanaa te i ginol ola o.
50 Assim Davi derrotou o filisteu, com uma funda e com uma pedra. Ele o derrubou e o matou. Não havia nenhuma espada na mão de Davi.
51 Yaka Deibid i patalelu i na i milil awawe. Nimana i nok Golaiya wana haveyan kilepana i momol tagilanem abanaa, yaka mwamwalina i gotomwa yoho ge i aliga.
51 Por isso, Davi correu e, lançando-se sobre o filisteu, pegou a espada dele, tirou-a da bainha e o matou, cortando com ela a cabeça dele. Quando os filisteus viram que o seu herói estava morto, fugiram.
52 Inoke Isileli ge Yuda wali tolohaveyan hi yoku analiya i bwata ge hi tapalelu Pilistiya eliyaa. Hi takel hi na ali siga panuwa Gat ge Eklon ali abatuktuka. He Pilistiya bwaliwawagal i wehel Salaim ana kamwasaa ana siga Gat ge Eklon.
52 Então os homens de Israel e Judá se levantaram, deram um grito e perseguiram os filisteus até Gate e até os portões de Ecrom. E os filisteus caíram feridos pelo caminho, de Saaraim até Gate e até Ecrom.
53 Sauga Isileli iyaka Pilistiya hi takel yohil, inoke hi sikal hi na bugubugul gegewena bolo Pilistiya hi eguluwagil wali abaholaviya hi bugulagil.
53 Então os filhos de Israel voltaram da perseguição aos filisteus e saquearam os acampamentos deles.
54 He Deibid Golaiya balomana i ahe, yaka abwe sauga etega i pwatanik Yelusalema, yaa wana elohaveyan i bugulan i na i teleliya wana epanapana gamwanaa.
54 Davi pegou a cabeça do filisteu e a levou para Jerusalém. Porém as armas dele Davi colocou em sua própria tenda.
55 He sauga Deibid iyoho i tagitagil ni na alona ge Golaiya nihi haveyan, kin Sol i gagayawa-an, inoke i nel tolohaveyan wali tohouwa elana i ba, “Abna, heval o henala natuna?”
55 Quando Saul viu Davi saindo para encontrar-se com o filisteu, perguntou a Abner, o comandante do exército: — Abner, aquele jovem é filho de quem? Abner respondeu: — Juro pela sua vida, ó rei, que não sei.
56 Inoke kin Sol i baek elana i ba, “Nu na nu nel tolohaveyan elal heval o henala natuna.”
56 E o rei disse: — Então pergunte de quem esse jovem é filho.
57 Sauga Deibid Golaiya i lopaaliga i mowasi ge i sikal abaholaviya, inoke Abna i en ge i pwatanik Sol manininaa. He Golaiya balomana iyoho ya nimanaa.
57 Quando Davi voltou, depois de matar o filisteu, Abner o tomou e o levou à presença de Saul. Davi ainda trazia na mão a cabeça do filisteu.
58 Yaka Sol i nel elana i ba, “Heval, owa henala natuna?”
58 Então Saul lhe perguntou: — Meu jovem, de quem você é filho? Davi respondeu: — Sou filho de seu servo Jessé, o belemita.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar 1 Samuel 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.