Atos 17
Mamamili Wangka (MPJ) vs NAA
1 Puulkamupula Jayilaj yulparirra yanu tawun Yampipulijawana. Kapula yanu tawun Yapuluniyangka warinykatingu. Palunyajanupula wulu yapurra yanu tawun Jijaluniyangka warinykatingu. Jiingkapula yanu Juwukurnu jaajingka jarrpangu.
1 Tendo passado por Anfípolis e Apolônia, Paulo e Silas chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga dos judeus.
2 Puulpanga murrarni yankula jarrpapayi, Juwukurnu jaajingka, tawun kujupangka. Jurripalangka Jarritingka-jananya Puulju wululu Mamamili wangka nintilpayi, kaya ngaparrpa japilpayiya.
2 Paulo, segundo o seu costume, foi procurá-los e, por três sábados, discutiu com eles a respeito das Escrituras,
3 Jilanyalu-jananya nintilpayi, “Mamamilingka wangka jilanya ngarrinpa. Kurayijpanga yiltaya pungku. Ngarrikuka yilta marlaku wankarriku.” Wituka-jananya Puulju jilanyalu nintilpayi, “Ngayulurna-nyurranya nintirnin martu kujupa, palu yini Jiijajpa, yilta Kurayijpanga nyininpa, Mamalu julyju jamartapungu kurtingkuraku.”
3 expondo e demonstrando ter sido necessário que o Cristo padecesse e ressuscitasse dos mortos. Paulo dizia: — Este Jesus, que eu anuncio a vocês, é o Cristo.
4 Juwu karlkinjuya Puulkurnu wangka kulirnuka Jiijajmili walyjarringu, kiriki wangkawintilurrju, jiikajangaya Mamaku walyjaraya julyju nyinapayi. Maaja wantikajalurrjuluya kulirnuka Jiijajmili walyjarringu. Martukaja yarnngaya-pulanya kujungkarripayi Puuljakamu Jayilajja.
4 Alguns deles foram persuadidos e se juntaram a Paulo e Silas. O mesmo aconteceu com numerosa multidão de gregos piedosos e muitas mulheres importantes.
5 Palunyangkaya-janampa Juwu karlkinpa wirrilyirringu, Jiijajmili walyjakajaku. Jurtarringuya-janampa kujungkarnu karlki kujupa, martu walykukaja. Palunyajanuya-jananya jiimartaji wirrilyinu. Jayijanku mayangkaya-pulanya kulirnu kukurripayipula Puulkamu Jayilaj. Palunyangkaya yurnturnu tuwu wupuntamunu jarrparaya-pulanya mankuraku. Kulirnuya, mankulaya-pulanya katira kuutja ngarajunkura.
5 Os judeus, porém, movidos de inveja, trazendo consigo alguns homens maus dentre a malandragem, reuniram uma multidão e provocaram um tumulto na cidade. E, atacando de surpresa a casa de Jasom, procuravam trazer Paulo e Silas para o meio do povo.
6 — ausente —
6 Porém, não os encontrando, arrastaram Jasom e alguns irmãos diante das autoridades, gritando: — Estes que promovem tumulto em todo o mundo chegaram também aqui,
7 — ausente —
7 e Jasom os hospedou na casa dele. Todos estes agem contra os decretos de César, dizendo que existe outro rei, chamado Jesus.
8 Palunyajanuya-jananya wangkangu jiimartaji jaarramurnu, martukaja, maajakajalurrju. Warrkilpayi-ngkuya.
8 Tanto a multidão como as autoridades ficaram agitadas ao ouvir estas palavras.
9 Maaja kuutpurlukaluya-jananya maniku japirnu, Jayijanmapu. Mani manuka-jananya wajarnu, “Puulkamu Jayilajpula kukurringu, mirtapula yanu. Palu kujarrapula yankunyjangkalaju-nyurranya mani marlaku yungku.” Palunyajanu-jananyaya yiyarnu.
9 Porém, depois de terem recebido deles a fiança estipulada, as autoridades soltaram Jasom e os outros.
10 Mungajarraya-pulanya junu yanu, Puulkamu Jayilaj, Jiijajmili walyjakajalu, Juwukajangkamarra. Ngapartipula yanu tawun Puriyakarti. Puriyangkapula warinykatinguka yanu Juwuku jaajingka jarrpangu.
10 E logo, durante a noite, os irmãos enviaram Paulo e Silas para Bereia. Ali chegados, dirigiram-se à sinagoga dos judeus.
11 Puriyamartajiya palya nyinapayi. Mamaku wangkakuraya kulira pukurlarripayi, mirtaraya parlanypa nyinapayi, Jijaluniyamartajiyuru. Karrpuparakuya karrpu Mamamili wangka riitamura nyinapayi. Puuljukamu Jayilajju-jananya Mamaku wangka nintilpayi, kayilaya ngurrirnu nyangu mirlimirlingka Puulju-jananya wajanyjajanungka. Kulirnuya, “Mayiti-lanyangku wiyawana wajarnin.” Palujanuya mirlimirlingka nyangu.
11 Ora, estes de Bereia eram mais nobres do que os de Tessalônica, pois receberam a palavra com toda a avidez, examinando as Escrituras todos os dias para ver se as coisas eram, de fato, assim.
12 Palunyajanuya jiimartajilu Jiijajmili wangka kulirnuka walyjarringu, Juwukaja, Kiriki wangkawintikajalurrju, jiinpaya karlkinpa wantikaja maajakaja.
12 Com isso, muitos deles creram, mulheres gregas de alta posição social e muitos homens.
13 Puulju-jananya Mamamili wangka tawun Puriyangka nintilpayi. Jijaluniyamartajiluya Juwukajalu jakurlpa kulirnuka yanuya Puriyakarti. Yanuya-jananya wirrilyinu Puulkukamu Jayilajku.
13 Mas, logo que os judeus de Tessalônica souberam que a palavra de Deus era anunciada por Paulo também em Bereia, foram lá agitar e perturbar o povo.
14 Palunyajanuya Puriyamartajilu Puulpa wajarnu yiyarnu, Jiijajmili walyjakajalu, pungkujakuya, tawunkutu kalyungka yirrirringka. Jayilajkamupula Timiti tawun Puriyangka wulu nyinapayi.
14 Então os irmãos fizeram com que Paulo fosse imediatamente para os lados do mar. Porém Silas e Timóteo continuaram em Bereia.
15 Puriyamartajikajaluya Puulpa walarnu katingu yulparirra tawun Yajankarti. Puulju-jananya marlaku wajarnu yiyarnu, Jayilajjakamuya-pulanya Timitingka jakurljunkura. Jilanya-janampa wajarnu, “Yarrarnipula walayuru tawun Yajankarti!” Kaya-pulampa marlaku yanu Puriyakutu.
15 Os responsáveis por Paulo levaram-no até Atenas e regressaram trazendo ordem a Silas e Timóteo para que fossem encontrá-lo o mais depressa possível.
16 Puulpa-pulampa majalpayi tawun Yajanja. Wulu-jananya Puulju nyinara nyakupayi, Mamayuruya laltu ngarajunkupayi, marninypungkuraku. Jiimartajiluya-jananya laltu marninypungkupayi. Jumajiya Mama ngarnawarrapurlukaku ngurrpa, Puulju-jananya nyangu, nyarrurringu-janampa.
16 Enquanto Paulo os esperava em Atenas, o seu espírito se revoltava em face da idolatria dominante na cidade.
17 Palunyajanu Juwuku jaajikutu yanu-jananya wangkapayi. Nintilpayi-jananya Jiijajmili wangka, Juwukajangkakamu Juwuparnikajangka, kaya marlaku japilpayi. Jiiya Juwuparnikajaya Mamakuraya walyja nyinapayi. Tawunja kutungkalurrju-jananya wajalpayi, Jiijajmili wangka. Puulju-jananya nyurilu wajalpayi, jampaya jiiwana karrujunkupayi, karlkiluraya japilpayi.
17 Por isso, falava na sinagoga com os judeus e os gentios piedosos; também na praça, todos os dias, com os que se encontravam ali.
18 Karlkiluya mitunyjarripurlukamili wangka nintilpayi, Yipikurujkurnu. Jiinjuya Puulpa warrkilpayi, karlkinjulurrju Juwikaku wangka-nintikajalu.
18 E alguns dos filósofos epicureus e estoicos discutiam com ele, havendo quem perguntasse: — Que quer dizer esse tagarela? Outros diziam: — Parece pregador de deuses estranhos. Diziam isso porque Paulo pregava Jesus e a ressurreição.
19 Palunyangkaya katingu Puulpa kanjulkutu. Murrarniya kujungkarripayi yapu palungka wangka kujupa kulilkuraku. Karaya wajarnu, “Wajala-lanyaju wangka palunya! Nganan wangka wajalpayi?
19 Então, tomando-o consigo, levaram-no ao Areópago, dizendo: — Podemos saber que nova doutrina é essa que você ensina?
20 Kuwarrilaju wangka palunya kulirnu, wangka kujupa kujupa. Nintila-lanyaju wangka palunya!”
20 Pois você nos traz aos ouvidos coisas estranhas e queremos saber o que vem a ser isso.
21 Yajanjamartajiya kujungkarripayi, kaya pukurlarripayiya wangka kujupaya kulilkuraku. Murrarniya kujungkarripayi wangka kujupa kujupaya wajaraka kulilpayi.
21 Acontece que todos os de Atenas e os estrangeiros residentes não se ocupavam com outra coisa senão dizer ou ouvir as últimas novidades.
22 Kanjulukajangka-jananya Puulju ngaranguka wajarnu jilanya, “Martukajalurniya kulila!, ngaamartajilu ngurralu. Ngayulurna tawunja ngaawanalu nyakupayi, Mama kujupayurunyurra marninypunkupayi.
22 Então Paulo, levantando-se no meio do Areópago, disse: — Senhores atenienses! Percebo que em tudo vocês são bastante religiosos,
23 Mama kujupayurunyurra purlijanu ngapira marninypunkupayi. Kujurna nyangu mama kujupa, yiniparni. Purli jiinya wakarnunyurra jilanya, ‘Purli ngaanyanyurra nyakura mama kujupa kulirni, yiniparni.’” Puulju-jananya yarrarnu wajarnu, “Mamayuru palunya yiniparni nintilkurna-nyurranya. Palunyakurayan ngurrpa, marninypunkurayan.
23 porque, andando pela cidade e observando os objetos de culto que vocês têm, encontrei também um altar no qual aparece a seguinte inscrição: “ Ao Deus Desconhecido ”. Pois esse que vocês adoram sem conhecer é precisamente aquele que eu lhes anuncio.
24 Mama palunyalu parnakamu ngarnka, kalyukamu martulurrju ngapirnu. Mirta palunya jaajingka nyininpakamu purlingka, paki, palunga yilta murlpirrminyirri nyininpa, parnakukamu ngarnkakulurrju, maaja.
24 — O Deus que fez o mundo e tudo o que nele existe, sendo ele Senhor do céu e da terra, não habita em santuários feitos por mãos humanas;
25 Mirtalara Mama ngapira parnajanu yunginpa, paki, palunyalu ngaanya parna ngapirnu. Mirrkakamu kukalurrju-lanya yunginpa, ka wanka kanyini-lanya.
25 nem é servido por mãos humanas, como se precisasse de alguma coisa, pois ele mesmo é quem a todos dá vida, respiração e tudo mais.
26 Palunyalu yirna kuju ngapirnu, palunyajanuya martuya laltu yarnngarringu. Martuya laltu wangka kujupa kujupa-jananya ngapirnu, nyinajunu parlparri. Mamalu-jananya karlki parna kujupa kujupangka nyinajulpayi, ngurra walyjangka, warrarn kujupangka. Mamalu-janampa kurtingkuni kalyu tayimungka, palunyajanu-janampa yukuri pakarni, mirrka wartangka. Mamalu-janampa tayimpa kanyirni.
26 De um só homem fez todas as nações para habitarem sobre a face da terra, havendo fixado os tempos previamente estabelecidos e os limites da sua habitação;
27 Mamalu-jananya jilanya mangarri yungkupayi, martukajaluya palunya kulilkura jilanya, ‘Yilta Mama ngarnawarrapurluka nyininpa, mangarri-lanya yunginpa. Yilta-lanya kulini, mirta-lampa yurtuyurtu nyininpa.’” Puulju-janampa yarrarnu wajarnu, “Mirta-lampa Mama yurtuyurtu nyinani, wirrirli, paki, ngamu-lanya nyinani, kulini-lanya.
27 para buscarem Deus se, porventura, tateando, o possam achar, ainda que não esteja longe de cada um de nós;
28 Kujupalu julyju wajarnu, ‘Mama-lanya nyinani, palunyangkala wanka nyininpa.’ Nyuntunku-nyurrampa mirlimirlipurlukalu wajarnu jilanya, ‘Mamakulara jijikajayuru nyininpa.’
28 pois nele vivemos, nos movemos e existimos, como alguns dos poetas de vocês disseram: “Porque dele também somos geração.”
29 “Mamalu-lanya ngarnawarrapurlukalu wanka nyinajunu, mirtala kulilkura palunya purlijanukamu kuulujanu, paki, mirtaya yalyjirrju ngapirnu mama purlijanukamu kuulujanu, wiya, paki.
29 Portanto, visto que somos geração de Deus, não devemos pensar que a divindade é semelhante ao ouro, à prata ou à pedra, trabalhados pela arte e imaginação do homem.
30 Julyjuya martukaja Mamakuraya ngarnawarrapurlukaku ngurrpa nyinapayi. Palunyangka-jananya Mamalu mirta pungkupayi, jampaya nyinapayi wuumurru, junkupayi-jananya. Kuwarri Mamalu-lanya nintirni parlparringka walykukajala junkura, kala Mamaku junga nyinara.
30 Deus não levou em conta os tempos da ignorância, mas agora ele ordena a todas as pessoas, em todos os lugares, que se arrependam.
31 Mamalu-lanya ngula kuutja ngarajunku, walykukaja-jananya wajalku wiyalku. Kuutja jiingka Jiijajpa maaja nyinaku, Mamalu wajarnu. Palunyangka tayimja Jiijajju-jananya wajalku jungalu, walykukajangka. Julyju Mamalu maaja maju Jiijajpa wankarnu, mitujanu. Ngayunjulaju nintilu kulirni Mamalu palunya mitujanu wankarnu, ka maaja maju nyinajunu kuutja.”
31 Porque Deus estabeleceu um dia em que julgará o mundo com justiça, por meio de um homem que escolheu. E deu certeza disso a todos, ressuscitando-o dentre os mortos.
32 Jilanyaya kulirnu Jiijajpa mitujanu wankarringu, karlkiya nyurni yikarringu. “Wiya, paki wajarni.” Karlki kujupaluya wajarnu Puulja, “Karrpu kujupangkalajunta kulilku.”
32 Quando ouviram falar de ressurreição de mortos, uns zombaram, e outros disseram: — A respeito disso ouviremos você em outra ocasião.
33 Palunyangka-jananya Puulju junu yanu.
33 A essa altura, Paulo se retirou do meio deles.
34 Karlkiluya wanarnu kaya kujungkarrira wangkamaya. Karlkiluya kulirnu Jiijajku wangka junga, jiingka kuju nyinapayi yini Tiyunijiyajpa, maaja palunyamartajiku, wantiyila yini Tamariyajpakamu martu karlkinpalurrju.
34 Houve, porém, alguns homens que se juntaram a ele e creram; entre eles estava Dionísio, o areopagita, uma mulher chamada Dâmaris e, com eles, mais algumas pessoas.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.