Lucas 8
Le'ec Ada' U T'an A Dios A Tumulbene (MOPNT) vs NAA
1 Pues te'i. Tan u manül a Jesus ich caj ich aldea. Tan u t'an te'i. U yadaj ti'ijoo' a qui'il t'an, le'ec biqui ti tan tun u tücaa' a Dioso. Le'ecoo' a doce tuul u yaj cambala, tücünacoo' tu pach a Jesusu.
1 Aconteceu, depois disso, que Jesus andava de cidade em cidade e de aldeia em aldeia, pregando e anunciando o evangelho do Reino de Deus. Iam com ele os doze discípulos,
2 Tücünacoo' ilic ix ch'up tu pach a Jesusu. Le'ecoo' ix ch'up abe'e, le'ec a joc'saboo' a c'ac'asba'al ichiloo' u yool etel a ch'anesaboo' u c'oja'anili. Tu yaamoo' abe' que'en ix Maria. —Ix Magdalena,— cu t'anoo' ti'i. Joc'sabi siete tuul a c'ac'asba'al ichil u yool ala'aji.
2 e também algumas mulheres que haviam sido curadas de espíritos malignos e de enfermidades: Maria, chamada Madalena, da qual saíram sete demônios;
3 Tu yaamoo' ilic ix ch'up abe'e, yan jun tuulu, ix Juana u c'aba'. Le'ec u yicham ala'aji, aj Chuza u c'aba'. Walac u meyaj ichil u yotoch aj rey Herodes. Le'ec ulaac' ix ch'up a que'en pach a Jesusu, ix Susana u c'aba'. Yanoo' ilic ulaac'. Walacoo' u yaantic a Jesus etel c'u' a yanoo' ti'iji.
3 Joana, mulher de Cuza, procurador de Herodes; Suzana e muitas outras, as quais, com os seus bens, ajudavam Jesus e os seus discípulos.
4 Pues te'i. Much'lajoo' ti yaab a cristiano etel a Jesusu. Taloo' cajil caj. Caji ti t'an a Jesus ich mucult'an.
4 Quando uma grande multidão se reuniu e pessoas de todas as cidades vieram até Jesus, ele disse por parábola:
5 —Jun tuul a winiqui, bini ti pac'. Le'ec ti tan u pac', yan a semilla a c'axi tuwich bej. Wa'che'bi a semilla abe'e. C'ochoo' a ch'iich'i. U jantajoo' a semilla abe'e,— cu t'an a Jesus ich mucult'an.
5 — Um semeador saiu a semear. E, ao semear, uma parte caiu à beira do caminho, foi pisada, e as aves do céu a comeram.
6 —Yan a püc'bi tuba ma' pim a lu'umu. Yan a tunich yalama. Le'ec ti tan u ch'iili, tiqui u men ma' yan u ja'il,— cu t'an a Jesusu.
6 Outra parte caiu sobre a pedra e, tendo crescido, secou por falta de umidade.
7 —Yan a püc'bi tuba yan a jabix a c'ünchiimi. Le'ec ti tan u ch'iil a püc'aala, ch'iji ilic a jabix a c'ünchiimi. U c'ascuntaj a püc'aala,— cu t'an a Jesusu.
7 Outra caiu no meio dos espinhos; e os espinhos, ao crescerem com ela, a sufocaram.
8 —Yan a püc'bi ichil a lu'um a siisi. Qui' u ch'iil a püc'aal te'iji. U tz'aj u wich. U tz'aj cien sut mas yaab u wich tuwich boon semilla a püc'biji,— cu t'an a Jesusu. Le'ec ti jobi u yadic a mucult'an abe'e, uchi u t'an ti chich a Jesusu. —Le'ec mac patal u yubi in t'ana, yan u tz'eec tu yool,— cu t'an a Jesusu.
8 Outra, enfim, caiu em boa terra; cresceu e produziu a cem por um. Dizendo isto, Jesus clamou:
9 Pues te'i. Le'ecoo' u yaj cambal a Jesusu, u c'aatajoo' ti'i c'u' a walac u yadic a mucult'an abe'e.
9 Então os discípulos de Jesus lhe perguntaram o que significava essa parábola.
10 —Tz'abi te'ex ca' a ch'a'e'ex u tojil yoc'ol biqui ti tan tun u tücaa' a Dioso. Le'ecoo' ulaac' a cristianojo, jadi' ich mucult'an tanoo' u yubic. Ti baalo'o, ca'ax tanoo' u cha'an, ma' tanoo' u yilic. Ca'ax tanoo' u yubic a t'ana, ma' tanoo' u ch'a'ic u tojil,— cu t'an a Jesus ti'ijoo' u yaj cambala.
10 Jesus respondeu:
11 —Pues te'i. Le'ec ada' u nu'cul a mucult'an in wadaj to. Le'ec jabix a semillaja, le'ec abe'e, jabix u t'an a Dioso,— cu t'an a Jesusu.
11 — Este é o significado da parábola: a semente é a palavra de Deus.
12 —Le'ec jabix a semilla a c'axi ti beje, le'ec abe'e, jabixoo' a cristiano a aalbi ti'ijoo' u t'an a Dioso. C'ochi a quisin eteloo'o. U tocaj ti'ijoo' u t'an a Dios u yubajoo' ti'i ma' u tz'ocsicoo' abe'e, ti'i ma' u sa'albüloo',— cu t'an a Jesusu.
12 Os que estão à beira do caminho são os que a ouviram; depois vem o diabo e tira-lhes a palavra do coração, para não acontecer que, crendo, sejam salvos.
13 —Le'ec jabix a semilla a püc'bi tuwich a tunichi, le'ec abe'e, jabixoo' a cristiano a aalbi ti'ijoo' u t'an a Dioso,— cu t'an. —Qui'oo' u yool u yubi a t'an abe'e. U c'ümajoo'. C'u' betic ala'oo'o, jabix a püc'aal a ma' yan u can. Ma' ta'achoo' u muc'yaj. Jun p'e rato ilic tan u tz'ocsic. Le'ec ca' u c'ümoo' a yaja, walacoo' u p'ütic u tz'ocsic u t'an a Dioso,— cu t'an a Jesusu.
13 Os que estão sobre a pedra são os que, ouvindo a palavra, a recebem com alegria. Estes não têm raiz, creem apenas por algum tempo e, na hora da provação, se desviam.
14 —Le'ec jabix a semilla a püc'bi tuba yan a jabix a c'ünchiimi, le'ec abe'e, jabixoo' a cristiano a aalbi ti'ijoo' u t'an a Dioso,— cu t'an. —U c'ümajoo' a t'an abe'e. Pachili, top que'enoo' u yool tu pach a jabix a c'u' a ti'i a yoc'olcaba. Top que'enoo' u yool tu pach u ayic'alil. Top que'enoo' u yool tu pach a c'u' a qui'oo' tu wich u beticoo' yoc'olcab. U men abe'e, tan u joc'ol ti'ijoo' ti ma'ax c'u' ti qui'il a tan u yantal ti'ijoo'o,— cu t'an a Jesusu.
14 A parte que caiu entre espinhos, estes são os que ouviram e, no decorrer dos dias, foram sufocados com as preocupações, as riquezas e os prazeres desta vida; os seus frutos não chegam a amadurecer.
15 —Le'ec jabix a semilla a püc'bi tuba siis a lu'umu, le'ec abe'e, jabixoo' a cristiano a aalbi ti'ijoo' u t'an a Dioso,— cu t'an. —U c'ümajoo' a t'an abe'e. Qui'oo' u na'at. Ma' ta'achoo' u p'ütic u tz'ocsic a t'an abe'e. Ma' ta'achoo' u tuc'ul u yool, mentücü, walac u yaabtal a qui'il u menoo',— cu t'an a Jesusu.
15 A parte que caiu na terra boa, estes são os que, tendo ouvido de bom e reto coração, retêm a palavra; estes frutificam com perseverança.
16 —Pues te'i. Le'ec ca' u t'übaj a lamparaja, ma'ax mac walac u nocquintic a c'u'ac yoc'ol ti'i ma' u chictal u saqui. Ma'ax walac u tz'eec abe' yalam cama. Walac u tz'eec abe' tu cuuchil. Ti baalo'o, sasil u wich mac a oqui ich naj u men a lampara abe'e,— cu t'an a Jesus ich mucult'an yoc'ol ma' ti muquic c'u' a tan ti tz'ocsiqui.
16 — Ninguém, depois de acender uma lamparina, a cobre com um vaso ou a põe debaixo de uma cama; pelo contrário, coloca-a num lugar em que ilumina bem, a fim de que os que entram vejam a luz.
17 —Ma' yan a c'u' a muca'an a wa ma' tu chictala. Baalo' ilic a t'an a muca'ana, bel ilic u ca'a u'yajbül. Laj bel u ca'a eeltabül,— cu t'an a Jesusu.
17 Não há nada oculto que não venha a ser manifesto, nem escondido que não venha a ser conhecido e revelado.
18 —U men laj bel u ca'a eeltabülü, tz'aje'ex ta wool c'u' a tane'ex a wu'yiqui. Le'ec mac u yeel a tz'etz'eeque, bel u ca'a tz'abül ti'i ca' u yeelte ti mas yaab. Le'ec mac a tan u tuclic ti u yeele, pero ma'ax c'u' u yeele, bel u ca'a tocbol ti'i c'u' a tan u tuclic ti u yeele,— cu t'an a Jesusu.
18 Portanto, vejam como vocês ouvem. Porque ao que tiver, mais será dado; e ao que não tiver, até aquilo que julga ter lhe será tirado.
19 Pues te'i. Le'ec u na' u yet'ocoo' u yitz'in a Jesusu, c'ochoo' ti sut etel. C'u' betiqui, ma' tu paataloo' u beel tu tzeel ala'i u men u yaabil a cristiano a much'a'anoo' te'iji.
19 A mãe e os irmãos de Jesus chegaram até onde ele estava, mas não podiam aproximar-se por causa da multidão.
20 —Udi a na' u yet'ocoo' a witz'in. Wa'an ti que'enoo' pach naj. U c'atoo' sut ta wetel,— cu t'an u yaalbül a Jesusu.
20 E lhe comunicaram: — A sua mãe e os seus irmãos estão lá fora e querem vê-lo.
21 —Tulacal mac a walacoo' u yubic u t'an a Dioso, y walacoo' u betic c'u' a tanoo' u yubiqui, ala'oo'o, in na' in witz'inoo',— cu t'an a Jesus ti'ijoo' a cristianojo.
21 Jesus, porém, lhes respondeu:
22 Pues te'i. Jun p'eel q'uin oqui a Jesus ich barco u yet'ocoo' u yaj cambal. —Co'ne'ex tac junxeel a lagunaja,— cu t'an ti'ijoo'. Joc'oo' te'i. Cajoo' ti beel junxeel a ja'a.
22 Aconteceu que, num daqueles dias, Jesus entrou num barco em companhia dos seus discípulos e lhes disse: E partiram.
23 Le'ec ti tanoo' u beele, emi u wüyül a Jesusu. Caji a ic' ti chich ti'ijoo' tuwich a lagunaja. Caji ti tudel a barcojo. Sabeensil u budel.
23 Enquanto navegavam, ele adormeceu. E sobreveio uma tempestade de vento no lago, e eles corriam perigo.
24 Binoo' u yajes a Jesusu. —Noochil, Noochil,— cu t'anoo' ti'i a Jesusu. —Tan u budel a barcojo,— cu t'anoo' ti'i. Liq'ui a Jesusu. U chichich chiitaj a ic' y a ja'a. Mani a chichil iq'ui. Jetz'laji a ja'a. Quich'pan ti p'aati.
24 Chegando-se a Jesus, os discípulos o despertaram, dizendo: — Mestre, Mestre, estamos perecendo! Levantando-se, Jesus repreendeu o vento e a fúria da água. Tudo cessou e ficou bem calmo.
25 —¿C'u' ca'a ma' que'ene'ex a wool pach a Dios tu jajili?— cu t'an a Jesus ti'ijoo'o. Jac'oo' u yool. Sa'too' u yool u men c'u' a maniji. —¿C'u' u wich a winic ada'a? Ca'ax ic' ca'ax ja' walac u tz'ocsabül ala'aji. Walac u yuchul jabix ilic ti walac u yadiqui,— cu t'anoo' tu bajil.
25 Então Jesus lhes perguntou: Eles, possuídos de temor e admiração, diziam uns aos outros: — Quem é este que até manda nos ventos e nas ondas, e lhe obedecem?
26 Pues te'i. C'ochoo' ich barco chi' ja' tuba que'enoo' a cristiano u c'aba' Gadareno. Junxeel a laguna abe'e, te'i que'en a cuenta Galileaja.
26 Então rumaram para a terra dos gerasenos, que fica de frente para a Galileia.
27 Le'ec ti tan u joc'ol a Jesus ich barcojo, c'ümbi u men jun tuul winic. Te'i que'en u caal a winic abe'e. Yanoo' a c'ac'asba'al ichil u yool ala'aji. Uchi caac ti manül ti aj ma'noc'. Ma' ta'ach u cuntal ich naj. Walac u cuntal tuba walac u mucbul a quimene.
27 Logo que Jesus desembarcou, veio da cidade ao seu encontro um homem possuído de demônios que, havia muito, não se vestia, nem habitava em casa alguma, porém vivia nos túmulos.
28 Le'ec ca' u yilaj a Jesus a winic abe'e, uchi u yawat ti chich. Xonlaji tu taan a Jesusu. —Jesus, ma' c'u' a t'an teni. Inchech u Mejen a Dios ti ca'an a top nooch u yanili. Ca' a bete' ten jun p'eel qui'il. Ma' a tz'eec ten a yaja,— cu t'an a c'ac'asba'al a que'en ichil u yool a winic ti'i a Jesus ti chichi.
28 Quando ele viu Jesus, prostrou-se diante dele, dizendo com voz forte: — O que você quer comigo, Jesus, Filho do Deus Altíssimo? Peço-lhe que não me atormente.
29 U yadaj abe' u men aalbi ti'i u men a Jesus ca' joc'oc ichil u yool a winiqui. Biq'uin ado'o, yaab sut oqui a c'ac'asba'al ichil u yool a winiqui. Walac u c'üxbül a winic tu c'ü' tu yoc ti cadena u menoo' a cristianojo. C'u' betiqui, walac u t'upic a cadenaja. Walac u bensabül a winic abe' u men a c'ac'asba'al ichil a p'atal lu'umu.
29 Porque Jesus havia ordenado ao espírito imundo que saísse do homem, pois muitas vezes se havia apoderado dele. E, embora procurassem conservá-lo preso com cadeias e correntes, despedaçava tudo e era impelido pelo demônio para o deserto.
30 —¿Mac a c'aba' incheche?— cu t'an a Jesus ti'iji. —Jun muuch' in c'aba',— cu t'an ti'i. U yadaj abe' u men u yaabil a c'ac'asba'al a oca'an ichil u yool a winiqui.
30 Jesus perguntou a ele: Ele respondeu: — Legião. Isto porque muitos demônios tinham entrado nele.
31 —Ca' a bete' to'on jun p'eel qui'il. Ma' a tücaa'tico'on ich c'asil,— cu t'anoo' a c'ac'asba'al ti'i a Jesusu.
31 Estes pediram a Jesus que não os mandasse para o abismo.
32 Pues te'i. Ma' naach te'i que'enoo' a pimil eq'uen a tanoo' u janal tuwich witz. Le'ecoo' a c'ac'asba'ala, u c'aatajoo' ti'i a Jesus ca' tücaa'bücoo' tu yaam a eq'uen abe'e. U cha'aj ca' xicoo' te'i.
32 Ora, uma grande manada de porcos estava pastando ali no monte. E os demônios pediram a Jesus que os deixasse entrar naqueles porcos. E Jesus o permitiu.
33 Joc'oo' a c'ac'asba'al ichil u yool a winiqui. Binoo' tu yaam a eq'uene. Joc'oo' ti alca' ti chich a eq'uene. Emoo' tuba c'üs toj wa'an a witzi. Ocoo' ichil a ja'a. Jüc'moo' te'i. Quimoo'.
33 Tendo os demônios saído do homem, entraram nos porcos, e a manada precipitou-se despenhadeiro abaixo, para dentro do lago, e se afogou.
34 Pues te'i. Le'ecoo' aj cünün eq'uene, u yilajoo' c'u' a uchiji. Joc'oo' ti alca'. U yadajoo' ich caj ich aldea c'u' a uchi chi' a ja'a.
34 Vendo o que tinha acontecido, os que tratavam dos porcos fugiram e foram anunciá-lo na cidade e pelos campos.
35 C'ochoo' a cristiano u yila' c'u' a uchiji. C'ochoo' etel a Jesusu. U yilajoo' a winic a joc'oo' a c'ac'asba'al ichil u yoolo. Tina'an ti que'en ala'i taan a Jesusu. Yan tun u noc'. Tojaji u yool a winiqui. Jac'oo' u yool a cristianojo.
35 Então o povo saiu para ver o que tinha acontecido. Aproximando-se de Jesus, encontraram o homem de quem tinham saído os demônios, vestido, em perfeito juízo, sentado aos pés de Jesus; e temeram.
36 Le'ecoo' aj cünün eq'uene, u yilajoo' c'u' a maniji. C'ochoo' ala'oo'o. U yadajoo' ti'i a cristiano biqui ti joc'saboo' a c'ac'asba'al ichil u yool a winiqui.
36 E algumas pessoas que tinham presenciado os fatos contaram-lhes também como o endemoniado tinha sido salvo.
37 Pachil abe'e, tulacaloo' a cristiano a taloo' cuenta Gadaraja, u yadajoo' ti'i a Jesus ca' joc'oc ala'i te'i. U yadajoo' abe' u men top saacoo' tu jajil. Ca' oqui a Jesus ich barcojo. Caji ti usc'al.
37 Todo o povo da terra dos gerasenos pediu a Jesus que se retirasse, pois ficaram com muito medo. E Jesus, entrando de novo no barco, voltou.
38 Pues te'i. Le'ec a winic a joc'saboo' a c'ac'asba'al ichil u yoolo, u c'aataj ca' xi'ic tu pach a Jesusu. Le'ec a Jesusu, ma' u cha'aj ca' talac tu pach.
38 O homem de quem tinham saído os demônios lhe pediu que o deixasse estar com ele. Jesus, porém, o despediu, dizendo:
39 —Ca' xiquech ta wotoch. Adü ti'ijoo' tulacal a cristiano c'u' u betaj tech a Dioso,— cu t'an a Jesus ti'iji. Bini a winiqui. Tulacal tuba ich caj u yadaj boon a qui' a betabi ti'i u men a Jesusu.
39 — Volte para a sua casa e conte tudo o que Deus fez por você. Então ele foi, proclamando por toda a cidade o que Jesus lhe tinha feito.
40 Pues te'i. Le'ec a Jesusu, usc'aji tu pach junxeel a lagunaja. C'ümbi tu qui'il u menoo' a cristiano a much'a'anoo' te'iji. Laj que'enoo' te'i u paac'te u yudel.
40 Quando Jesus voltou, a multidão o recebeu com alegria, porque todos o estavam esperando.
41 Pues te'i. Jun tuul a winiqui, aj Jairo u c'aba'. Aj tücaa' ichil a naj tuba walacoo' u much'tal aj Israel u c'ajes a Dios ichil a caj abe'e. C'ochi a winic abe' etel a Jesusu. Xonlaji tu taan. U c'aataj ti'i a Jesus wa ma' tu beel tu yotoch.
41 Eis que veio um homem chamado Jairo, que era chefe da sinagoga, e, prostrando-se aos pés de Jesus, suplicou-lhe que fosse até a sua casa.
42 Jun tuul ilic u mejen yan. Ix chu' abe'e. Doce jaab yan ti'i. Watac u quimil.
42 Pois tinha uma filha única de uns doze anos, que estava morrendo. Enquanto Jesus caminhava, as multidões o apertavam.
43 Yanoo' ilic ix ch'up tu yaamoo'o. Jun tuulu, doce jaab tan ti tan u joc'ol u q'uiq'uel le'ec u uju. Jobi u sütic u taq'uin etel aj ilmaj. Ma'ax mac paataji u ch'anes.
43 Certa mulher que, havia doze anos, vinha sofrendo de uma hemorragia e que havia gastado todos os seus bens com os médicos, sem que ninguém a pudesse curar,
44 Naatz'i ala'i tu pach a Jesusu. U tülaj u chi' u noc' a Jesusu. Ch'ani. Ma' tan u ca' joc'ol u q'uiq'uel.
44 veio por trás de Jesus e tocou na borda da capa dele. E logo a hemorragia dela estancou.
45 —¿Mac u tülajen?— cu t'an a Jesusu. —Ma' ineni,— cu t'anoo' tulacaloo' a cristianojo. —Noochil, xooya'anech u men u yaabil a cristianojo. Laj tanoo' u nüt'iquech. ¿C'u' ca'a tan a c'aatic mac u tülajech?— cu t'an aj Pedro eteloo' u yet'oc ti'i a Jesusu.
45 Mas Jesus perguntou: Como todos negassem, Pedro disse: — Mestre, é a multidão que o rodeia e aperta!
46 —Yan mac u tülajen. In weeltaj abe'e, le'ec ti joq'ui in muc' tz'etz'eecac ti'i u ch'aneeb,— cu t'an a Jesusu.
46 Mas Jesus insistiu:
47 Le'ec a nooch'upu, u na'taj ti ma' muca'an c'u' u betaja. Tzützülnac a nooch'upu. Xonlaji tu taan a Jesusu. Tu taan tulacaloo' a cristianojo, u yadaj ti'i c'u' ca'a u tülic u noc' ala'aji, y biqui ti ch'ani.
47 A mulher, vendo que não podia passar despercebida, aproximou-se trêmula e, prostrando-se diante de Jesus, declarou, à vista de todo o povo, o motivo por que havia tocado nele e como imediatamente tinha sido curada.
48 —Nooch'up, a tz'ocsaj ti patalen in ch'aneseech, mentücü, ch'aneech tun. Jetz'a'anac a wool. U paatal a wusc'al,— cu t'an a Jesus ti'iji.
48 Então Jesus lhe disse:
49 Pues te'i. Tan to u t'an a Jesus etel a nooch'upu, ti c'ochi jun tuul aj xa'num a tali tu yotoch aj Jairojo. —Quimi tun a mejen. Ma' a mas tuc'sic u yool a maestrojo,— cu t'an ti'i aj Jairojo.
49 Enquanto Jesus ainda falava, veio uma pessoa da casa do chefe da sinagoga, dizendo: — A sua filha já morreu; não incomode mais o Mestre.
50 Le'ec a Jesusu, u yubaj c'u' a aalbi ti'i aj Jairojo. —Ma' u jac'ül a wool. Tz'a a wool tin pach, y bel u ca'a ti ca' qui'tal,— cu t'an a Jesus ti'i aj Jairojo.
50 Mas Jesus, ouvindo isto, lhe disse:
51 Le'ec ti c'ochi tu yotoch ala'aji, ma' u cha'aj ma'ax mac ca' ococ etel. Jadi' aj Pedro, aj Jacob, aj Juan etel u na' u tat a tz'ubu, jadi' a ocoo' tu pacha.
51 Tendo chegado à casa, Jesus não permitiu que ninguém entrasse com ele, a não ser Pedro, João e Tiago, além do pai e da mãe da menina.
52 Tulacaloo' a que'en te'iji, tanoo' u yoc'ol. Naach u yawat u yoc'too' a quimene. —Ma' a woc'ole'ex. Ma' quimen ala'aji. Jadi' tan u wüyül,— cu t'an a Jesus ti'ijoo'o.
52 E todos choravam e a pranteavam. Mas Jesus disse:
53 U che'ejtajoo' a Jesusu. U yeeloo' ti quimen ix chu'u.
53 E riam-se dele, porque sabiam que ela estava morta.
54 Le'ec a Jesusu, u müchaj ix chu' tu c'ü'. —Liq'uen tz'ub,— cu t'an ti'i ti chich.
54 Mas Jesus, tomando-a pela mão, disse em voz alta:
55 Ca' cuxlaji ix chu'u. Liq'ui. Le'ec a Jesusu, u yadaj ca' tz'abüc u janal ix chu'u.
55 Voltou-lhe o espírito, ela imediatamente se levantou, e Jesus mandou que lhe dessem de comer.
56 Sa'too' u yool u na' u tat ix chu'u. —Ma' a wadique'ex ti'i ma'ax mac c'u' a mani wa'ye'e,— cu t'an a Jesus ti'ijoo'o.
56 Seus pais ficaram maravilhados, mas ele lhes advertiu que a ninguém contassem o que havia acontecido.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 8, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.