Atos 17
Anutu Sua Kini Potomaxana (MNA) vs NVT
1 Paulus ziru Silas tipa ma tila pa kar Ampipolis ma kar Apolonia, to tizem mi tila kar Tesalonika. Mi kar tina, lupŋana muriini kizin Yuda ta imbotmbot.
1 Então Paulo e Silas passaram pelas cidades de Anfípolis e Apolônia e chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga judaica.
2 Tana Paulus ito mbulu kini, mi ikoŋuru lupŋana muriini tana. Ni imbotmbot kar tina pa wik tel. Mi aigule potomŋan ta boozomen tau zin Yuda keten su pa i, na ni ilelala lupŋana muriini kizin, mi ikamam mos pa Anutu sua kini, mi itomtoombo be ipei ŋgar kizin.
2 Como era seu costume, Paulo foi à sinagoga e, durante três sábados seguidos, discutiu as Escrituras com o povo.
3 Ziŋan wal kar kan tizzo sua, mi ni iwesweeze kat sua ki Anutu ta iso pa Mesia bela ire yoyouŋana mi imeete, to imaŋga mini pa naala. Mi iso sua tana iur ŋonoono se ki Yesu. Tana iso pizin mi iso: “Keleŋ. Yesu ta aŋzzo yom pini i, ni Mesia tau.”
3 Explicou as profecias e provou que era necessário o Cristo sofrer e ressuscitar dos mortos. “Esse Jesus de que lhes falo é o Cristo”, disse ele.
4 Tomtom kizin pakan tileŋ sua tiŋgi na, tire kembei sua ŋonoono. Tana tila ma tigaaba Paulus ziru Silas. Mi zin iwal biibi ki Grik ta tiurla ki Anutu mi tigabgaaba zin Yuda pa suŋŋana kizin i, ziŋan zin moori zanŋan pakan, ta tila tigaaba zin tomini.
4 Alguns dos judeus que o ouviam foram convencidos e se uniram a Paulo e Silas, bem como muitos gregos tementes a Deus e várias mulheres de alta posição.
5 Tamen zin Yuda tire iwal biibi timokor la kizin, to matan mburmbur. Tana tila tiyo tomooto sananŋan pakan ta tiwwa len sorok i ma tilup zin, mi timaŋga be tikuru zin kar kan lelen. Be molo som na, orooro biibi isala. To wis ma tila Yason ruumu kini, be tiru Paulus ziru Silas. Beso tindeeŋe zin ma iŋgi, to tiso tikam zin ma tipamender zin ila iwal biibi matan.
5 Alguns judeus, porém, ficaram com inveja, reuniram alguns desordeiros e desocupados e, com a multidão, começaram um tumulto. Invadiram a casa de Jasom em busca de Paulo e Silas para entregá-los ao conselho da cidade,
6 — ausente —
6 mas, como não os encontraram, arrastaram para fora Jasom e alguns outros irmãos e os levaram diante do conselho. Gritavam: “Aqueles que têm causado transtornos no mundo todo agora estão aqui, perturbando nossa cidade,
7 — ausente —
7 e Jasom os recebeu em sua casa! São todos culpados de traição contra César, pois afirmam que existe um outro rei, um tal de Jesus”.
8 Iŋgi tipiri sua tiŋgi ila, to zin iwal biibi ziŋan zin peeze kan ki kar timaŋga ma tikam orooro biibi pa.
8 Ao ouvir isso, o povo da cidade e o conselho se agitaram.
9 Tona zin peeze kan tiso pa Yason ziŋan waene bizin ma tikam pat pakan ma ila imbot kizin bekena ipamoto zin. Beso tikam mbulu toro sa mini som, to pat kizin imiili. Tiŋgiimi makiŋ, mana zin peeze kan tizem zin ma tila.
9 Então os oficiais obrigaram Jasom e os outros irmãos a pagarem fiança, e depois os soltaram.
10 Timbot ma mbeŋ to, zin toŋmatiziŋ ta ki Krisi i karau men mi tiur Paulus ziru Silas ma tila pa kar Berea. Ziru tila tipet na, kaŋkaŋ ma tila pa lupŋana muriini kizin Yuda.
10 Ao anoitecer, os irmãos enviaram Paulo e Silas a Bereia. Quando lá chegaram, foram à sinagoga judaica.
11 Zin Yuda ki Berea na, ŋgar kizin ambaiŋana. Tiliplip pizin Tesalonika kan. Pa tiŋgun talŋan pa sua, mi lelen ilip be tikam kat ka uunu. Tana aigule ta boozomen tiwatwaata sua ki Anutu, mi titirtiiri sua ta Paulus izzo na: Ko sua kini ŋonoono, som som?
11 Os judeus que moravam em Bereia tinham a mente mais aberta que os de Tessalônica e ouviram a mensagem de Paulo com grande interesse. Todos os dias, examinavam as Escrituras para ver se Paulo e Silas ensinavam a verdade.
12 Tabe zin Yuda boozo tiurla. Mi zin Grik nan ta zanŋan na, ziŋan tomooto pakan tiurla tomini.
12 Como resultado, muitos judeus creram, assim como vários gregos de alta posição, tanto homens como mulheres.
13 Beso zin Yuda ta ki kar Tesalonika tileŋ Paulus uruunu kembei ikamam Anutu sua kini isu kar Berea tomini na, timar be tikuru zin iwal lelen mi tipese zin.
13 Mas, quando os judeus de Tessalônica souberam que Paulo estava pregando a palavra de Deus em Bereia, foram até lá e criaram um alvoroço.
14 Tamen zin toŋmatiziŋ ta ki Krisi i loŋa men mi tiur Paulus ma ipera lene tai. Mi Silas ziru Timoti na, timbot men Berea.
14 Os irmãos agiram de imediato e enviaram Paulo para o litoral, enquanto Silas e Timóteo permaneceram na cidade.
15 Zin tau tiur Paulus na, ziŋan tipa ma tila ta kar zaanaŋana Atens a. To Paulus iso pizin ta kembei: “Kimiili ma kala mini pa Berea, to koso pa Silas ma Timoti be loŋa timar.”
15 Os que acompanharam Paulo o levaram até Atenas e, depois, voltaram a Bereia com instruções para Silas e Timóteo irem ao encontro dele o mais depressa possível.
16 Indeeŋe Paulus imbotmbot Atens mi inamnaama Silas ziru Timoti na, keteene malmal mi leleene ipata biibi kat. Pa irre la pa kar lene na, bok kat pa merere pakaamŋan kunun.
16 Enquanto Paulo esperava por eles em Atenas, ficou muito indignado ao ver ídolos por toda a cidade.
17 Tana ni ilelala lupŋana muriini kizin Yuda, mi ziŋan zin Yuda mi wal pakan ta tiurla ki Anutu mi tigabgaaba zin Yuda pa suŋŋana kizin na, tizzo sua. Mi aigule ta boozomen na, ziŋan zin wal ta timarmar pa nol muriini i tomini, ni ziŋan tizzo sua.
17 Por isso, ia à sinagoga debater com os judeus e com os gentios tementes a Deus e falava diariamente na praça pública a todos que ali estavam.
18 Zin wal ŋgarŋan tau tipaute zin tomtom pa ŋgar bibip i, timbot la uunu ru. Ta, tipaata zin be Epikurean. Mi uunu toro na, tipaata zin be Stoik. Ina zin tomini ziŋan Paulus tiparzorzooro. To pakan timaŋga mi tiparso pizin ma tiso: “A, niom kere. To na, iyyo kwoono paso? Ina sa ileŋ la kizin wal pakan, ta izzo na.” Mi pakan tiso: “E-e, iŋgi ko isombe ikam ma tuurla kizin merere sorok ta kizin wal pakan.” Tiso ta kembei paso, Paulus izzo pa uruunu ambaiŋana ki Yesu mi maŋgaŋana kini tau.
18 Paulo também debateu com alguns dos filósofos epicureus e estoicos. Quando lhes falou de Jesus e da ressurreição, eles perguntaram: “O que esse tagarela está querendo dizer?”. Outros disseram: “Parece estar falando de deuses estrangeiros”.
19 Tabe timaŋga mi titeege lae pini, to tikami ma tila pa lupŋana kizin biibi ta zaana Areopagus na. To tiso pini. Tiso: “Lak, niam leleyam be amkam kat sua ta nu zzo pa na.
19 Então levaram Paulo ao conselho da cidade e disseram: “Pode nos dizer que novo ensino é esse?
20 Pa koroŋ pakan ta amleŋ nu zzo i, ina popoŋana piam. Tana leleyam be nu so mini mi amkam kat ka uunu.”
20 Você diz coisas um tanto estranhas, e queremos saber o que significam”.
21 Pa zin tomtom ki Atens mi zin leembe ta timbotmbot tana na, re beso tileŋ sua popoŋana sa ta buri ipet i, na irao tilae timaare som. Timap ma kwon itekteege len mi timbombooren.
21 (Convém explicar que os atenienses, bem como os estrangeiros que viviam em Atenas, pareciam não fazer outra coisa senão discutir as últimas novidades.)
22 To Paulus imaŋga mi imender la lupŋana tana matan mi iso: “O niom tomtom ki Atens, nio aŋkilaala yom kembei niom kosombe kembeeze kat pizin merere ta boozomen.
22 Então Paulo se levantou diante do conselho e assim se dirigiu a seus membros: “Homens de Atenas, vejo que em todos os aspectos vocês são muito religiosos,
23 Pa aŋwwa pa kar lene ti, mi aŋrre zin koroŋ tau kuzuŋzuŋ pizin i na, aŋdeeŋe artaal ta. Mi bude ta imbot se i, ina iso ta kembei. Iso: ‘Merere ta niam amute zaana som, ta ampo artaal ti pini.’ Lak, Merere soŋana? Ni tau niom kuute i som mi kuzuŋzuŋ pini i, ta nio aŋzzoyaryaara uruunu piom i.
23 pois, enquanto andava pela cidade, reparei em seus diversos altares. Um deles trazia a seguinte inscrição: ‘Ao Deus Desconhecido’. Esse Deus que vocês adoram sem conhecer é exatamente aquele de que lhes falo.
24 “Ni Anutu ta iur toono mi koroŋ ta munŋaana men ta timbot pa. Saamba mi toono katuunu ta ni. Mi urum suŋŋana kana ta tomtom zitun tiwwo pa naman na, ni imbotmbot pa som.
24 “Ele é o Deus que fez o mundo e tudo que nele há. Uma vez que é Senhor dos céus e da terra, não habita em templos feitos por homens
25 Som ni iru sokorei bekena tomtom tikam pini? Som. Pa ni itunu, ta ikam ma tomtom ta boozomen matan yaryaaraŋan, mi ikam koroŋ ta munŋaana men pizin.
25 e não é servido por mãos humanas, pois não necessita de coisa alguma. Ele mesmo dá vida e fôlego a tudo, e supre cada necessidade.
26 Muŋgu kat, ni iur tomtom tamen ŋonoono. To tomtom tamen ŋonoono tina, ta tomtom ta boozomen un tipet pini, mi timasak ma tirao toono ta boozomen. Mi muŋgu kek, ni itunu ŋgar kini mi leleene iur pa lele pakaana boozomen tabe tomtom timbotmbot pa. Mi iur len mazwaana be timbot su toono kizin kizin.
26 De um só homem ele criou todas as nações da terra, tendo decidido de antemão onde se estabeleceriam e por quanto tempo.
27 Anutu ikam ta kembena bekena ipei ŋgar kizin tomtom ma tikam kinkiini be tiute i. Mi iti kembei tomtom mata pisŋana ta izoromrom kosa sa be ikam. Tamen Anutu, ni imbot molo pa tomtom sa som.
27 “Seu propósito era que as nações buscassem a Deus e, tateando, talvez viessem a encontrá-lo, embora ele não esteja longe de nenhum de nós.
28 Pa pai kiti mi mboti kiti ta tombot su toono tiŋgi na, iti tombot se kini men tau. Mi ina kembei ta tomtom tiom mboe kan pakan tisombe: ‘Iti ta boozomen na, Ni lutuunu bizin.’
28 Pois nele vivemos, nos movemos e existimos. Como disseram alguns de seus próprios poetas: ‘Somos descendência dele’.
29 “Tana sombe Anutu lutuunu bizin iti, na irao takam ŋgar ma toso ni kembei koroŋ kunun ta tomtom tiurpewe pa pat milmilŋan na som. Pa Anutu ŋonoono na, ni kembei merere soroksorok ta tomtom matan iur, mi zitun tikam mos pa naman keteene na som.
29 E, por ser isso verdade, não devemos imaginar Deus como um ídolo de ouro, prata ou pedra, projetado por artesãos.
30 “Ŋonoono, muŋgu zin tomtom kembei matan munŋan ma tiute i som. Tanata Anutu iŋgal matan pa sanaana kizin som. Mi koozi, ni iur sua pizin tomtom boozomen ta timbot irao lele ta munŋaana men be tizem kat mbulu kizin sananŋan mi titooro lelen.
30 “No passado, Deus não levou em conta a ignorância das pessoas acerca dessas coisas, mas agora ele ordena que todos, em todo lugar, se arrependam.
31 Pa ni itunu iur nol pataaŋa kek be itiiri iwal ta timap timbot su toono ti pa mbulu kizin mi iur kadoono pizin. Mi kadoono tabe ikam pizin i, ko indeeŋe men. Mi tomtom ta, Anutu iuri ma zaana imender pa uraata tana kek. Mi iwal ta munŋaana men tirao be tikilaali paso, ni, Anutu ipei i ma burup ma imaŋga pa naala kek.”
31 Pois ele estabeleceu um dia para julgar o mundo com justiça, por meio do homem que ele designou, e mostrou a todos quem é esse homem ao ressuscitá-lo dos mortos”.
32 Indeeŋe ta tileŋ Paulus kwoono la pa sua lwoono tau “burup ma imaŋga pa naala kek” na, tomtom kizin pakan tiseeŋge pini. Mi pakan na, tiso pini ma tiso: “Kozo kaimer to so sua tana mini ma amleŋ.”
32 Quando ouviram Paulo falar da ressurreição dos mortos, alguns riram com desprezo. Outros, porém, disseram: “Queremos ouvir mais sobre isso em outra ocasião”.
33 To Paulus izem zin mi ila.
33 Então Paulo se retirou do conselho,
34 Mi tomtom pakan tiurla, tana tila tigaabi. Zin ta tito i ŋan na, kizin ta zaana Dionisis. Ni tomtom ki lupŋana biibi tana. Mi moori ta, zaana Damaris, ni iurla tomini. Mi zin pakan.
34 mas alguns se juntaram a ele e creram. Entre eles estavam Dionísio, membro do conselho, uma mulher chamada Dâmaris, e alguns outros.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.