Lucas 22
Maŋkekerisiere Biŋe Quraŋ Jojofo Gariine (MLH) vs NVT
1 Oŋu gobuŋyoŋ, poroŋ yistine tomiri ore kombaŋ, tinaine Pasowa kombaŋ miegobeneŋ, oi bombeŋgaya
1 A Festa dos Pães sem Fermento, também chamada de Páscoa, se aproximava.
2 Bombeŋgako oo soriŋ gio siŋaŋ eru Kadi buŋore qaqaji yoŋoji ŋiŋigo kubu yoŋore kokoi manebuŋ ore eru yoŋoyoŋe akoŋ tumaŋgaru “Uruŋu ebeneŋ qabi komena?” miku kadi baaru mimane ebuŋ.
2 Os principais sacerdotes e mestres da lei tramavam uma forma de matar Jesus, mas tinham medo da reação do povo.
3 Damaŋ oo Satanji Judasre maŋgo rakaya. Judas iŋo Yesure kiŋariŋpu 12 yoŋoreone mo. Kariot kaeone wareya ore tinaine mo Iskariot mibuŋ.
3 Então Satanás entrou em Judas Iscariotes, um dos Doze,
4 Iŋoji soriŋ gio siŋaŋ eru sorinde sa siŋaŋ qoruine yoŋoreo raru Yesu babae baru meyaŋuŋgo ruainde buŋo yajiya.
4 e ele foi aos principais sacerdotes e aos capitães da guarda do templo para combinar a melhor maneira de lhes entregar Jesus.
5 Yoŋoji oi maneru “Ayo!” miku maŋyaŋunji fiame furiine moneŋ oteiŋgo ore buŋo kipebuŋ.
5 Eles ficaram muito satisfeitos e lhe prometeram dinheiro.
6 Buŋo kipebi Judasji Yesu kamiine babae baru meyaŋuŋgo ruainde kadi baaru ŋone yoyoberu goya. Oŋu.
6 Judas concordou e começou a procurar uma oportunidade de trair Jesus, para que o prendessem quando as multidões não estivessem por perto.
7 Poroŋ yistine tomiri ore kombaŋ una mogo Pasowa lama qaku rigaebuŋ, damaŋ oiji ware fukeya.
7 Chegou o dia da Festa dos Pães sem Fermento, quando o cordeiro pascal era sacrificado.
8 Yesuji Pita eru Jon iŋi yasiru sore yapeya, “Ŋoko raru Pasowa lama bomogabire nokimiŋ.”
8 Jesus mandou Pedro e João na frente e disse: “Vão e preparem a refeição da Páscoa, para que a comamos juntos”.
9 Oŋu yasiru sore yapeme weu tebire, “Oi uro raru bomoganimi?”
9 “Onde o senhor quer que a preparemos?”, perguntaram.
10 Weu tebire iŋi bokirieya, “Maneni, ŋoko sitio ropebire ŋi mo obu dero kukugaru wareko bofukenimi. Bofukeru iŋo boyoberu raru pi ropeiŋ, oo ropeni.
10 Ele respondeu: “Logo que vocês entrarem em Jerusalém, um homem carregando uma vasilha de água virá ao seu encontro. Sigam-no. Na casa onde ele entrar,
11 Roperu pi rauine iŋi ojini, ‘Qaqajiji gore miga: Ogo pigo uro? Niŋoji soine ore maŋineo wareru kiŋariŋpune yoŋoke Pasowa lama nokimiŋ?’
11 digam ao dono: ‘O Mestre pergunta: Onde fica o aposento no qual comerei a refeição da Páscoa com meus discípulos?’.
12 Oŋu ojibire maneru pi paiineo paibe roperu maŋine soguine mo ŋatuiŋ. Oo ŋeŋe ya bomogabi ŋega. Oi ŋatuko oo lama qaku rigani.”
12 Ele os levará a uma sala grande no andar superior, que já estará arrumada. Preparem ali a refeição”.
13 Oŋu miku sore yapeme raru Yesuji buŋo miya, ore so bofukeru dimaku lama qaku rigaru bomogabu. Oŋu.
13 Eles foram e encontraram tudo como Jesus tinha dito, e ali prepararam a refeição da Páscoa.
14 Uqo damaŋineji wareko Yesuji aposolpuine yoŋoke uqo nokimiŋ ore wakiru ŋebuŋ.
14 Quando chegou a hora, Jesus e seus apóstolos tomaram lugar à mesa.
15 Ŋebi iŋi yajiya, “Nonji Pasowa lama yo ŋoŋoke nokimiŋ ore aŋi kokoine maneru goboŋ. Uqo yo nobe tariko joiserereŋ manebemiŋ. Ore damaŋineji bembeŋgaga.
15 Jesus disse: “Estava ansioso para comer a refeição da Páscoa com vocês antes do meu sofrimento.
16 Oi bembeŋgaga ore iŋi ŋajibe maneniŋ: Nonji Pasowa lama moreŋgo yoo jikigaru so nobemiŋ. Jiki uqo tebu yoore foriine fuŋine mo fukeiŋ, oi Anuture qorumaŋ maŋgo paibe nobemiŋ.”
16 Pois eu lhes digo agora que não voltarei a comê-la até que ela se cumpra no reino de Deus”.
17 Oŋu yajiru wain popu roru mifiagaru iŋi miya, “Yo roru ŋoŋo-ŋaŋe boroiŋgaru noniŋ.
17 Então tomou um cálice de vinho e agradeceu a Deus. Depois, disse: “Tomem isto e partilhem entre vocês.
18 Nonji iŋi ŋajibe maneniŋ: Noŋ wain niginde foriine yoo moke jikigaru so nobemiŋ. Moke nobemiŋ, oi Anuture qorumaŋ fuke foreko oo nobemiŋ.”
18 Pois não beberei vinho outra vez até que venha o reino de Deus”.
19 Oŋu miku poroŋ roru mifiagaru baji yareru iŋi miya, “Yo nakene fune. Oi ŋoŋore eru ŋarego. Oi noku noŋ manesu nuinebi.”
19 Tomou o pão e agradeceu a Deus. Depois, partiu-o e o deu aos discípulos, dizendo: “Este é o meu corpo, entregue por vocês. Façam isto em memória de mim”.
20 Oi yareme nobi wain popu oŋuakoŋ roru iŋi miya, “Popu yo oi jojofo buru gariinere popu fukega. Nonji munaŋ qa ŋarebemiŋ ore eru darine keseru komebemiŋ. Dari oiji Anuture jojofo buru oi basanaŋgaiŋ.
20 Depois da ceia, Jesus tomou o cálice de vinho e disse: “Este é o cálice da nova aliança, confirmada com o meu sangue, que é derramado como sacrifício por vocês.
21 “Oŋu fukegayoŋ, maneniŋ, babae banuiŋ, iŋoji moko yoo uqo noku ŋegobeneŋ.
21 “Mas aqui, partilhando da mesa conosco, está o homem que vai me trair.
22 Fofori, Anutuji mitigaya ore so Sombuŋ eru morende Ŋi foriineji moreŋ bokeru raiŋ. Raiŋyoŋ, babae bateiŋ, iŋore oŋga joraku ‘O yei!’ migo. Anutuji geoine ropekiine kerisieru oteiŋ.”
22 Pois foi determinado que o Filho do Homem deve morrer. Mas que aflição espera aquele que o trair!”
23 Oŋu miko kiŋariŋpuineji fuŋgaru botuyaŋuŋgo mi maneru weweu eku mibuŋ, “Niŋoreone moji babae batena?” Oŋu.
23 Os discípulos perguntavam uns aos outros qual deles faria uma coisa dessas.
24 “Kiŋariŋ niŋoreone moji minebobo qoruine fukega?” oŋu mibi ore eru oŋuakoŋ botuyaŋuŋgo migobobo ebuŋ.
24 Depois, começaram a discutir entre si qual deles era o mais importante.
25 Oŋu ebi Yesuji iŋi yajiya, “Morende kantriine kantriine yoŋore kiŋ koitoji ŋi ofoŋ oŋuine fukeru siŋaŋ yabeegobi. Yoŋore koito wakimiine muraŋyaŋunji buŋo mitigaku kufufuŋyaŋuŋ botiŋ yabebi kiŋaŋ qa yareku ‘Ŋi fiine!’ miku miteŋ yabeegobi.
25 Jesus lhes disse: “Neste mundo, os reis e os grandes homens exercem poder sobre o povo e, no entanto, são chamados de seus benfeitores.
26 Oŋu eegobiyoŋ, ŋoŋoji ore so, so einebi. Ŋoŋore botugo moji soguneŋaŋuŋ fukega, iŋoji wawakiine oŋuine fukeru goine. Mineboboine qoruineji kiŋaŋqoqo oŋuine fukeru goine.
26 Entre vocês, porém, será diferente. Que o maior entre vocês ocupe a posição inferior, e o líder seja o servo.
27 “Moji ŋeku uqo noko moji uqo keku oteru ra wareega, yokoreone ropekiine oi moji? Fofori, ‘Ŋeku uqo noga, iŋoji ropekiine fukega.’ Oŋu ŋajiegobiyoŋ, nonji ŋoŋore botugo kiŋaŋqoqo oŋuine fukeru gogo.
27 Quem é mais importante, o que está à mesa ou o que serve? Não é aquele que está à mesa? Mas não aqui! Pois eu estou entre vocês como quem serve.
28 “Oŋu gobe esoi nubi koŋkoŋ sombuineke ore maŋineo ropebe ŋoŋo jibu yameŋ keku noke qakatoru go wapegobi.
28 “Vocês permaneceram comigo durante meu tempo de provação.
29 Mamaneji mitiga nareme nonji iŋore qorumaŋ usuŋ paiineo siŋaŋ gaego. Ore eru nonji jikigaru mitiga ŋarebe ŋoŋo oŋuakoŋ usuŋ paiineo ŋiŋigo kiŋ oŋuine siŋaŋ yabeenimiŋ.
29 E, assim como meu Pai me concedeu um reino, eu agora lhes concedo o direito de
30 Ore eru ŋoŋo soine nonde qorumaŋgo roperu uqo ŋeŋene roregaru ŋeku obu eru uqo noku gonimiŋ eru ŋi ofoŋ ŋeŋeo ŋeku Israel kufufuŋ kubu 12 yoŋore buŋo osoeru mitari yarenimiŋ.” Oŋu.
30 comer e beber à minha mesa, em meu reino. Vocês se sentarão em tronos e julgarão as doze tribos de Israel”.
31 Yesuji miya, “O Saimon Saimon, mane! Kesari ŋiji wit kurumbu koruŋ juago ruaru tieko komoŋine roiŋgaru wakiega, Satanji ore so ŋoŋoji wirieru iŋore meo wakinimiŋgo itiriŋgaru esoi eŋareiŋgo yameŋ keku jauega.
31 Então o Senhor disse: “Simão, Simão, Satanás pediu para peneirar cada um de vocês como trigo.
32 Jauegayoŋ, gore mamanesinji gbaŋiru egu mataeiŋ ore nonji gore oŋga wosiru goboŋ. Ore eru damaŋ mogo maŋgo moke kerisieru nondeo waremiŋ, oo maŋkekerisie ogopugo kitiŋgaku basanaŋ yabeigoŋ.”
32 Contudo, supliquei em oração por você, Simão, para que sua fé não vacile. Portanto, quando tiver se arrependido e voltado para mim, fortaleça seus irmãos”.
33 Oŋu miko Saimonji bokirieya, “Ofoŋ, nonji goke witi pigo ranimi ore eru moko komenimi ore jaueru gogo.”
33 Pedro disse: “Senhor, estou pronto a ir para a prisão, e até a morrer ao seu lado”.
34 Oŋu bokirieyayoŋ, Yesuji ojiya, “Pita, nonji iŋi gajibe mane: Qoquji muŋambe so oŋgame goji bonieru ‘Iŋo so manego,’ miku noŋ muga nunde ateine yokaomo fukeiŋ.”
34 Jesus, porém, respondeu: “Pedro, vou lhe dizer uma coisa: hoje, antes que o galo cante, você negará três vezes que me conhece”.
35 Yesuji kiŋariŋpuine iŋi weu yareya, “Nonji ŋoŋo bonieru kekereŋaŋuŋ tomiri, moneŋ kopu kekereŋaŋuŋ tomiri, kufu komoŋ-ŋaŋuŋ tomiri oŋu sore ŋabebe rabuŋ, damaŋ oo ya more embimbiŋgabuŋ me mata?” Weu yareme “Ya more so embimbiŋgabeŋ,” ojibuŋ.
35 Em seguida, Jesus lhes perguntou: “Quando eu os enviei para anunciar as boas-novas sem dinheiro, sem bolsa de viagem e sem sandálias extras, alguma coisa lhes faltou?”. “Não”, responderam eles.
36 Ojibi iŋi jikigaru yajiya, “Rone oŋu ebuŋyoŋ, damaŋ yoo more kekere eru moneŋ kopu kekere pega, oi roru ruberu goigoŋ. Jigore siqo sogo oi more so pega, iŋoji marikuine furiine banimiŋ ore ruaru moneŋ bofukeru siqo oi furiine baigoŋ.
36 Então ele disse: “Agora, porém, peguem dinheiro e uma bolsa de viagem. E, se não tiverem uma espada, vendam sua capa e comprem uma.
37 Nonji ore eru iŋi ŋajibe maneniŋ: Anuture buŋoo nonde mibi pega, buŋo sosowo oi foriineke fuke foreiŋ. Ore damanji ware fukeiŋgo ega. Biŋe buŋo mo oi iŋi quraŋgabi pega, ‘Iŋoji sembene bobo yoŋore kubuo peine, mibuŋ.’ Ore eru migo: Buŋo ore foriine oi nondeo fuke foreiŋ.”
37 Pois é necessário que se cumpra esta profecia a meu respeito: ‘Ele foi contado entre os rebeldes’. Sim, tudo que os profetas escreveram a meu respeito se cumprirá”.
38 Oŋu yajiko kiŋariŋpuineji ojibuŋ, “Ofoŋ ŋone, jigore siqo sogo yoyoka yoo ŋegobire.” Oŋu ojibi “Oi sagaga,” miku bokirie yareya. Oŋu.
38 Eles responderam: “Senhor, temos aqui duas espadas”. “É suficiente”, disse ele.
39 Yesuji pi bokeru mosiine boyoberu Oliwe yo tukuo ropeko kiŋariŋpuineji ŋadiineo rabuŋ.
39 Então, acompanhado de seus discípulos, Jesus foi, como de costume, ao monte das Oliveiras.
40 Oo roperu iŋi yajiya, “Eesoigo egu waki ŋabeiŋ ore oŋgawowosi gio baniŋ.”
40 Ao chegar, disse: “Orem para que vocês não cedam à tentação”.
41 Oŋu yajiru boke yaberu ko bokebeneŋ raega, ore so raru dikanji keru oŋga wosiya.
41 Afastou-se a uma distância como de um arremesso de pedra, ajoelhou-se e orou:
42 Oŋga wosiru iŋi miya, “Mamane, goji maŋ aŋigo manege ine, joisererende popu yoji nonde paio egu ropeiŋ ore oga nu. Oga numiŋ me mata, oi gakere maŋ aŋire so fukeine. Oi nonde aŋire so mata.”
42 “Pai, se queres, afasta de mim este cálice. Contudo, que seja feita a tua vontade, e não a minha”.
43 Oŋu oŋga wosiko mimerereŋ moji Sombuŋgone fukeru basanaŋgaya.
43 Então apareceu um anjo do céu, que o fortalecia.
44 Basanaŋgako koŋkoŋ ropekiine maneru yameŋ keku maŋine qojugaru oŋga wosiya. Oŋga wosime foroine oi dari jeje oŋuine oderu moreŋgo wakiya.
44 Ele orou com ainda mais fervor, e sua angústia era tanta que seu suor caía na terra como gotas de sangue.
45 Oŋga wosi foreru pakereru kiŋariŋpuine yoŋoreo raya. Raru bofukeru ŋone yabeme beusembeji bawaki yabeko kubaŋ pebuŋ.
45 Por fim, ele se levantou, voltou aos discípulos e os encontrou dormindo, exaustos de tristeza.
46 Pebi yajiya, “Ŋoŋo wamore kubaŋ akoŋ pegobi? Pakereru eesoigo egu waki ŋabeiŋ ore oŋga wosiniŋ.” Oŋu.
46 “Por que vocês dormem?”, perguntou ele. “Levantem-se e orem para que não cedam à tentação.”
47 Yesuji oŋu miku dimako oo akoŋ ŋi kubu wapebuŋ. Kiŋariŋpuine 12 yoŋoreone mo tinaine Judas iŋoji miine eyareku Yesureo waperu mi bibiine mudugaya.
47 Enquanto Jesus ainda falava, chegou uma multidão conduzida por Judas, um dos Doze. Ele se aproximou de Jesus e o cumprimentou com um beijo.
48 Mudugayayoŋ, Yesuji iŋi ojiya, “Judas, go mi bibine mudugaru oŋuine oiji Sombuŋ eru morende Ŋi foriine babae ege me?”
48 Jesus, porém, lhe disse: “Judas, com um beijo você trai o Filho do Homem?”.
49 Oŋu fukeko goineji Yesu roregaru dimabuŋ, yoŋoji ya fukeiŋgo eme oi ŋoneru mibuŋ, “Ofoŋ, niŋo jigore siqo sogoji yabekimiŋ me?”
49 Quando aqueles que estavam com Jesus viram o que ia acontecer, disseram: “Senhor, devemos lutar? Trouxemos as espadas!”.
50 Oŋu miku yoŋoreone moji soriŋ gio siŋaŋ qoruinere kiŋaŋqoqo qaku kaje furoine kemukume wakiya.
50 E um deles feriu o servo do sumo sacerdote, cortando-lhe a orelha direita.
51 Wakiyayoŋ, Yesuji kirieru “Oi boke!” miku kiŋaŋqoqore kaje kemukuya, oi yoŋoko fiaya.
51 Mas Jesus disse: “Basta!”. E, tocando a orelha do homem, curou-o.
52 Fiame dimaku soriŋ gio siŋaŋpuyaŋuŋ, sorinde sa siŋaŋ (sikiriti) qoruine eru kantrire minebobo yoŋoji Yesu roiŋgo wapebuŋ, yoŋo iŋi yajiya, “Noŋ suroŋqoqo ŋi matayoŋ, jibu nonde oŋu maneru jigore siqo sogo eru damu roru wapegobi.
52 Então Jesus se dirigiu aos principais sacerdotes, aos capitães da guarda do templo e aos líderes do povo que tinham vindo buscá-lo: “Por acaso sou um revolucionário perigoso para que venham me prender com espadas e pedaços de pau?
53 Nonji una so boji soriŋgo ŋoŋoke gobe ŋoŋoji meŋaŋuŋ sineru noŋ so oga nubuŋ. Oi matayoŋ, muŋambe yoo qisirire usunji gbiŋ eru totogo fukeko ŋoŋore damanji ware fukega.” Oŋu.
53 Por que não me prenderam no templo? Todos os dias eu estava ali, ensinando. Mas esta é a hora de vocês, o tempo em que reina o poder das trevas”.
54 Oŋu fukeko mamari ŋi yoŋoji Yesu roru kiperu ogagaru soriŋ gio siŋaŋ qoruinere pigo rabuŋ. Rabi Pitaji ŋadiyaŋuŋgo taitai yobe yabeku raya.
54 Então eles o prenderam e o levaram à casa do sumo sacerdote. Pedro o seguiu de longe.
55 Oo raru morumboŋ pire sa maŋineo rakaru kae jiŋo botuineo misi rigaru moko ŋebuŋ. Pitaji oŋuakoŋ yoŋore botugo ŋeya.
55 Os guardas acenderam uma fogueira no meio do pátio e sentaram-se em volta, e Pedro sentou-se com eles.
56 Ŋeko kiŋaŋqoqo ŋigo moji Pitaji misi bembeŋgo ŋeko bibitatara eru iŋi miya, “Ŋi yoji oŋuakoŋ iŋoke goya.”
56 Uma criada o notou à luz da fogueira e começou a olhar fixamente para ele. Por fim, disse: “Este homem era um dos seguidores de Jesus!”.
57 Oŋu miyayoŋ, Pitaji mugaru iŋi ojiya, “Ŋigomeŋ, nonji oi so manego.”
57 Mas Pedro negou, dizendo: “Mulher, eu nem o conheço!”.
58 Oŋu ojiru ŋeko so joroko ŋi moji iŋo ŋoneru ojiya, “Go oŋuakoŋ yoŋoreone mo fukege.” Oŋu ojiyayoŋ, Pitaji bokirieya, “Ogone, noŋ mata.”
58 Pouco depois, um homem olhou para ele e disse: “Você também é um deles!”. “Não sou!”, retrucou Pedro.
59 Aua moakonde so tariko moji buŋo oi moke yameŋ keku miya, “Ŋi yoji oŋuakoŋ fofori iŋoke goya. Iŋoji Galili ŋi fukega.”
59 Cerca de uma hora mais tarde, outro homem afirmou: “Com certeza esse aí também estava com ele, pois também é galileu!”.
60 Oŋu miyayoŋ, Pitaji bokirieya, “Ŋimeŋ, buŋo mige, nonji oi kikiraŋgago.” Oŋu bokirieru miku dimako oo akoŋ qoquji oŋgaya.
60 Pedro, porém, respondeu: “Homem, eu não sei do que você está falando”. E, no mesmo instante, o galo cantou.
61 Oŋgame Ofonji kirieru Pita piku ŋoneko oo akoŋ buŋoine iŋi miya, oi manesuya, “Go muŋambe ateine yokaomo muga nunde qoquji oŋgaiŋ.”
61 Então o Senhor se voltou e olhou para Pedro. E Pedro se lembrou das palavras dele: “Hoje, antes que o galo cante, você me negará três vezes”.
62 Buŋo oi manesuku beuine pougaiŋgo eko sakibe rakaru bobiqobiri eku kuyoya. Oŋu.
62 E Pedro saiu dali, chorando amargamente.
63 Mamari ŋi Yesu roru kipebuŋ, yoŋoji igosisi eteru dimaku kepiebuŋ.
63 Os guardas encarregados de Jesus começaram a zombar dele e a bater nele.
64 Kepieru jiŋo maiine komoŋ garu weu teru ojibuŋ, “Go kajeqouŋ ŋi fukege ore moji guga, iŋore tina miigoŋ!”
64 Vendaram seus olhos e diziam: “Profetize para nós! Quem foi que lhe bateu desta vez?”.
65 Oŋu miku kokoine oŋga rurugaku igosisi eteku mi qopiebuŋ. Oŋu.
65 E o insultavam de muitas outras maneiras.
66 Miku qopieru gokabi kae fureme kantrire minebobo eru soriŋ gio siŋaŋ eru Kadi buŋore qaqaji yoŋoji tumaŋgaru Yesu ogagaru Juda yoŋore soriŋ kaunsol kubu yoŋore jiŋo maio ruabuŋ.
66 Ao amanhecer, todos os líderes do povo se reuniram, incluindo os principais sacerdotes e os mestres da lei. Jesus foi conduzido à presença desse conselho,
67 Oo ruabi ojibuŋ, “Goji Munaŋqoqo Rauine Kristo fukege ine, oi totogo misoguende manekimiŋ.” Oŋu ojibi bokirieya, “Oi ŋajinoboyoŋ, oi so manesiŋ ganimiŋ.
67 e eles perguntaram: “Diga-nos, você é o Cristo?”. Jesus respondeu: “Se eu lhes disser, de modo algum acreditarão em mim.
68 Me weu ŋarenoboyoŋ, oi so bokirie narenimiŋ.
68 E, se eu lhes fizer uma pergunta, não responderão.
69 Oŋu manegoyoŋ, damaŋ yoo akoŋ fuŋgaru Sombuŋ eru morende Ŋi foriine iŋoji Anutu, usuŋ Rauinere me furoineo ŋeku goiŋ.”
69 Mas, de agora em diante, o Filho do Homem se sentará à direita do Deus Poderoso”.
70 Oŋu bokirieme oo akoŋ sosowo yoŋoji iŋi miku weubuŋ, “Fofori, go Anuture made fukege me mata?” Oŋu weu tebi iŋi bokirie yareya, “Oi fukeinde buŋo oi ŋoŋo-ŋaŋe migobi.”
70 Todos gritaram: “Então você afirma que é o Filho de Deus?”. E ele respondeu: “Vocês dizem que eu sou”.
71 Bokirie yareko mibuŋ, “Iŋoyoŋe sakigo rua qaku komeinde kikitiŋ buŋoine iŋoyoŋunde miineji miko mane foregobeneŋ. Ore eru goineji buŋoine kitiŋganimiŋ ore wamore moke weu yarenobeŋ?” Oŋu.
71 “Que necessidade temos de outras testemunhas?”, disseram eles. “Nós mesmos o ouvimos de sua boca!”
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 22, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.