Lucas 6
Tu̱hun sa̱á ña̱ na̱jándacoo Jesucristo nu̱ yo̱: El Nuevo Testamento en el mixteco de Silacayoapan (MKSNT) vs ARIB
1 In qui̱vi̱ ndíquehe ndée̱ ña̱yivi nani xíca Jesús cua̱ha̱n xi̱hín na̱ xíca tuun xi̱hi̱n á já na̱ya̱ha na tañu nu̱ú na̱xutu na trigo. Já na̱casáhá na̱ cán túhun na yu̱cu̱ ji̱ni̱ trigo cán já tává na̱ trigo já chíníhni ndáha̱ ná a̱ ta sáxí na̱ cása̱ha̱n na̱.
1 E sucedeu que, num dia de sábado, passava Jesus pelas searas; e seus discípulos iam colhendo espigas e, debulhando-as com as mãos, as comiam.
2 Tá na̱xini java na̱ fariseo cán ña̱ cája na já na̱cachi na já:
2 Alguns dos fariseus, porém, perguntaram; Por que estais fazendo o que não é lícito fazer nos sábados?
3 A̱nda̱ já na̱nducú ñehe Jesús tu̱hun nu̱ ná já na̱cachi a:
3 E Jesus, respondendo-lhes, disse: Nem ao menos tendes lido o que fez Davi quando teve fome, ele e seus companheiros?
4 Ña̱ na̱caja da̱ cán quéa̱ na̱qui̱hvi da ini veñu̱hu Ndióxi̱ ta na̱tiin da pan yi̱i̱ já na̱xixi da ña̱ ta na̱sa̱ha̱n da̱ ña̱ nu̱ú na̱ xíca xi̱hi̱n dá ña̱ ná cuxu na. Joo ju̱tu̱ cuití va cúú na̱ ndítahan nu̱ú cuxu ña̱ cán, nduu.
4 Como entrou na casa de Deus, tomou os pães da proposição, dos quais não era lícito comer senão só aos sacerdotes, e deles comeu e deu também aos companheiros?
5 Ta ye̱he̱ va, da̱ na̱chindahá Ndióxi̱ nduu ña̱yivi íin sa̱há i̱ cahnda i̱ chuun sa̱há qui̱vi̱ ndíquehe ndée̱ ña̱yivi —na̱cachi Jesús xi̱hín na̱ cán.
5 Também lhes disse: O Filho do homem é Senhor do sábado.
6 Inga tucu qui̱vi̱ ndíquehe ndée̱ ná já na̱qui̱hvi Jesús ini in veñu̱hu ta na̱casáhá jána̱ha̱ nu̱ ná. Ta ini mé veñu̱hu cán na̱sa̱ndaca̱a̱n in da̱ta̱a, da̱ na̱hi̱chi̱ ndahá cuáha.
6 Ainda em outro sábado entrou na sinagoga, e pôs-se a ensinar. Estava ali um homem que tinha a mão direita atrofiada.
7 Ta ndaja coo na̱ jána̱ha̱ ley Moisés xi̱hín na̱ fariseo nání na̱ Jesús sánde̱hé na̱ ña̱ á ndaja va̱ha mé á da̱ cán qui̱vi̱ ndíquehe ndée̱ na̱. Ta xi̱hín ña̱ yóho cáhán na̱ cuu ñe̱he̱ íní na̱ jácojo na cua̱chi ja̱tá.
7 E os escribas e os fariseus observavam-no, para ver se curaria em dia de sábado, para acharem de que o acusar.
8 Joo sa̱ xíni̱ va Jesús ña̱ cáhvi ini na̱ cán. Sa̱há ña̱ cán quéa̱ na̱cachi a já xi̱hín da̱ na̱hi̱chi̱ ndáha̱ cán já:
8 Mas ele, conhecendo-lhes os pensamentos, disse ao homem que tinha a mão atrofiada: Levanta-te, e fica em pé aqui no maio. E ele, levantando-se, ficou em pé.
9 A̱nda̱ já na̱casáhá Jesús cáha̱n xi̱hín java ga̱ na̱ ndúu cán já na̱cachi a já xi̱hi̱n ná:
9 Disse-lhes, então, Jesus: Eu vos pergunto: É lícito no sábado fazer bem, ou fazer mal? salvar a vida, ou tirá-la?
10 A̱nda̱ já na̱ndicoto nihni Jesús nu̱ú ndihi na na̱ca̱va̱ nuu ndúu xi̱hi̱n á cán. Ta na̱cachi a já xi̱hín da̱ na̱hi̱chi̱ ndáha̱:
10 E olhando para todos em redor, disse ao homem: Estende a tua mão. Ele assim o fez, e a mão lhe foi restabelecida.
11 Joo tócó ndihi na̱ java ndúu cán na̱xo̱jo̱ ndiva̱ha ini na. Já na̱casáhá ndítúhún xi̱hi̱n táhan na ña̱ ndá quéa̱ cuu caja na já ná cuu jándihi na sa̱ha̱ Jesús.
11 Mas eles se encheram de furor; e uns com os outros conferenciam sobre o que fariam a Jesus.
12 Mé tañu já na̱quee Jesús na̱sa̱ha̱n in ji̱ni̱ yúcu̱ ca̱ca̱ ta̱hví a̱ nu̱ Ndióxi̱. Ta níí cúú ñuú na̱xi̱ca̱ ta̱hví a̱ nu̱ Ndióxi̱.
12 Naqueles dias retirou-se para o monte a fim de orar; e passou a noite toda em oração a Deus.
13 Ta tá sa̱ na̱ti̱vi já na̱cana mé á na̱ xíca xi̱hi̱n á. Ta tañu na̱ cán na̱ca̱xi a u̱xu̱ i̱vi̱ da̱ cacuu da in táhndá ta̱a cananí apóstol, da̱ chíndahá a̱ caca nuu cáha̱n tu̱hun Ndióxi̱.
13 Depois do amanhecer, chamou seus discípulos, e escolheu doze dentre eles, aos quais deu também o nome de apóstolos:
14 Na̱ca̱xi a da̱ naní Simón, da̱ na̱sacu tucu a qui̱vi̱ cananí Pedro. Ta na̱ca̱xi a da̱ cúú ñani Pedro, da̱ naní Andrés. Ta na̱ca̱xi a Jacobo xi̱hi̱n Juan xi̱hi̱n Felipe xi̱hi̱n Bartolomé
14 Simão, ao qual também chamou Pedro, e André, seu irmão; Tiago e João; Filipe e Bartolomeu;
15 xi̱hi̱n Mateo xi̱hi̱n Tomás xi̱hi̱n Jacobo, da̱ cúú ja̱hyi Alfeo. Ta na̱ca̱xi a Simón, da̱ na̱xi̱ca cuéntá na̱ cananista.
15 Mateus e Tomé; Tiago, filho de Alfeu, e Simão, chamado Zelote;
16 Ta na̱ca̱xi ri a Judas, ñani Jacobo xi̱hi̱n Judas Iscariote, mé da̱ na̱ji̱có túhún Jesús tá nu̱ ndíhí.
16 Judas, filho de Tiago; e Judas Iscariotes, que veio a ser o traidor.
17 Tá na̱ndihi na̱nuu Jesús ji̱ni̱ yúcu̱ xi̱hín na̱ xíca tuun xi̱hi̱n á já na̱xi̱nu̱ a̱ yojó nda̱a̱ na̱sahi̱in a xi̱hi̱n ná. Ta cán na̱sa̱nduu ri cua̱há ndiva̱ha ña̱yivi táhan na̱ na̱quixi ndijáá ñuu válí ndúu chí estado Judea xi̱hín na̱ ndúu ñuu Jerusalén xi̱hín na̱ ndúu ñuu Tiro xi̱hi̱n Sidón, ña̱ ndúu yati yuhú tañu̱hú. Ta tócó ndihi ña̱yivi yóho na̱xi̱nu̱ na̱ cuni jo̱ho na nu̱ cáha̱n Jesús. Ta na̱xi̱nu̱ na̱ jáchi̱ cúni̱ na̱ ña̱ ná ndaja va̱ha mé á na̱.
17 E Jesus, descendo com eles, parou num lugar plano, onde havia não só grande número de seus discípulos, mas também grande multidão do povo, de toda a Judéia e Jerusalém, e do litoral de Tiro e de Sidom, que tinham vindo para ouvi-lo e serem curados das suas doenças;
18 Ta tócó ndihi na̱ na̱sañuhu ínima̱ quini ini na̱ndaja va̱ha ri Jesús na̱ jáchi̱ na̱tavá a̱ ínima̱ quini na̱sañuhu ini na.
18 e os que eram atormentados por espíritos imundos ficavam curados.
19 Ta tócó ndihi ña̱yivi cúni̱ na̱ cani ndaa ndáha̱ ná Jesús jáchi̱ xi̱hi̱n ndée̱ mé á ndája va̱ha tócó ndihi na̱ quíhvi̱.
19 E toda a multidão procurava tocar-lhe; porque saía dele poder que curava a todos.
20 Tá na̱ndihi já na̱sande̱hé Jesús nu̱ú na̱ xíca tuun xi̱hi̱n á já na̱casáhá cáchí a̱ já xi̱hi̱n ná:
20 Então, levantando ele os olhos para os seus discípulos, dizia: Bem-aventurados vós, os pobres, porque vosso é o reino de Deus.
21 ʼTa̱hví na̱cuu ndó, na̱ cuíco viti ñúhú jáchi̱ ndóhó cacuu na̱ chutú nda̱a̱ tá ná ndihi.
21 Bem-aventurados vós, que agora tendes fome, porque sereis fartos. Bem-aventurados vós, que agora chorais, porque haveis de rir.
22 ʼTa̱hví na̱cuu ndó tá cándají ña̱yivi ndo̱hó ta casáhá táxí na̱ ndo̱hó á cánahá na̱ xi̱hi̱n ndo̱. Ta ta̱hví na̱cuu ndó tá quéhe núu na ndo̱hó sa̱há ña̱ cáhán na̱ ña̱ cúú ndó na̱ núu ndiva̱ha. Tá ná caja na tócó ndihi ña̱ yóho xi̱hi̱n ndo̱ sa̱há ña̱ cándeé ini ndó ye̱he̱, da̱ na̱chindahá Ndióxi̱ nduu ña̱yivi, ta̱hví na̱cuu ndó.
22 Bem-aventurados sereis quando os homens vos odiarem, e quando vos expulsarem da sua companhia, e vos injuriarem, e rejeitarem o vosso nome como indigno, por causa do Filho do homem.
23 Já quéa̱ ndítahan cáji̱i̱ ndiva̱ha ini ndó mé qui̱vi̱ já jáchi̱ sa̱ na̱xi̱ca̱ ta̱hví Ndióxi̱ in ña̱ va̱ha ndiva̱ha íin indiví quia̱hva nu̱ ndo̱. Jáchi̱ tá quia̱hva cája xíxi na̱ ja̱n xi̱hi̱n ndó viti quia̱hva já na̱caja xíxi ri tásáhnu jícó na̱ ja̱n xi̱hín na̱ na̱sacuu profeta sa̱nahá.
23 Regozijai-vos nesse dia e exultai, porque eis que é grande o vosso galardão no céu; pois assim faziam os seus pais aos profetas.
24 ʼJoo ndáhví na̱cuu ndó, na̱ cui̱cá viti jáchi̱ sa̱ na̱caji̱i̱ ndiva̱ha va ini ndó ñuyíví yóho.
24 Mas ai de vós que sois ricos! porque já recebestes a vossa consolação.
25 ʼNdáhví na̱cuu ndó, na̱ na̱chutú nda̱a̱ viti jáchi̱ ndóhó cúú na̱ quixi ta̱ma̱ nu̱u̱.
25 Ai de vós, os que agora estais fartos! porque tereis fome. Ai de vós, os que agora rides! porque vos lamentareis e chorareis.
26 ʼNdáhví na̱cuu ndó tá ná casáhá ña̱yivi ca̱ha̱n va̱ha na sa̱ha̱ ndo̱ jáchi̱ quia̱hva já na̱ca̱ha̱n va̱ha tásáhnu jícó na̱ ja̱n sa̱há na̱ profeta túhún na̱sa̱nduu na̱jándahvi ña̱yivi sa̱nahá.
26 Ai de vós, quando todos os homens vos louvarem! porque assim faziam os seus pais aos falsos profetas.
27 ʼTócó ndihi ndó, na̱ xíni̱ jo̱ho nu̱ cáha̱n i̱ yóho, ndítahan qui̱hvi̱ ini ndó na̱ co̱ cúní ndo̱hó. Ta xíní ñúhú caja va̱ha ndó xi̱hi̱n ndá na̱ cándají ndo̱hó.
27 Mas a vós que ouvis, digo: Amai a vossos inimigos, fazei bem aos que vos odeiam,
28 Xíní ñúhú ca̱ca̱ ta̱hví ndó nu̱ Ndióxi̱ ña̱ ná caja yi̱i̱ á na̱ na̱chica̱a̱n cháhan ja̱ta̱ ndo̱. Ta ca̱ca̱ ta̱hví ndó nu̱ Ndióxi̱ sa̱há na̱ cánahá xi̱hi̱n ndo̱.
28 bendizei aos que vos maldizem, e orai pelos que vos caluniam.
29 Ta ndá na̱ ná cani in xoo sa̱jóho ndó, cata ñee ndó inga xoo sa̱jóho ndó nu̱ ná ña̱ ná cani na. Ta tá ná candaa na jahmá ndeé ndo̱ quia̱hva ndó ña̱ma̱ni̱ ña̱ ná quehe ri na cotó ndo̱ tá já cúni̱ na̱.
29 Ao que te ferir numa face, oferece-lhe também a outra; e ao que te houver tirado a capa, não lhe negues também a túnica.
30 A̱ cájíhnda̱ ndó nu̱ú na̱ xíca̱ ña̱ha nu̱ ndo̱. Ta ndá na̱ cándaa ña̱ cúú ña̱ha ndó, a̱ ndínda̱ca̱ ndó ña̱ nu̱ ná.
30 Dá a todo o que te pedir; e ao que tomar o que é teu, não lho reclames.
31 Tá quia̱hva cúni̱ ndó caja ña̱yivi xi̱hi̱n ndo̱ quia̱hva já ndítahan caja ri ndóhó va xi̱hi̱n ná.
31 Assim como quereis que os homens vos façam, do mesmo modo lhes fazei vós também.
32 ʼJáchi̱ tá quíhvi̱ ini ndó ña̱yivi sa̱há ña̱ quíhvi̱ ri ini na̱ cán ndo̱hó va, ndía va̱ha cája ndó jáchi̱ quia̱hva já cája ña̱yivi quini.
32 Se amardes aos que vos amam, que mérito há nisso? Pois também os pecadores amam aos que os amam.
33 Ta tá cája va̱ha cuití ndo̱ xi̱hín na̱ cája va̱ha xi̱hi̱n mé ndó, ndía va̱ha cája ndó jáchi̱ quia̱hva já cája ri ña̱yivi quini va.
33 E se fizerdes bem aos que vos fazem bem, que mérito há nisso? Também os pecadores fazem o mesmo.
34 Ta tá sáhan tóo ndó ña̱ha ndó nu̱ú ña̱yivi sa̱há ña̱ cáhán ndo̱ caja na ña̱ma̱ni̱ xi̱hi̱n mé ndó, ndía va̱ha cája ndó jáchi̱ quia̱hva já cája ri ña̱yivi quini va.
34 E se emprestardes àqueles de quem esperais receber, que mérito há nisso? Também os pecadores emprestam aos pecadores, para receberem outro tanto.
35 Joo ndóhó, xíní ñúhú qui̱hvi̱ ini ndó na̱ co̱ cúní ndo̱hó. Ta xíní ñúhú caja va̱ha ndó xi̱hín ña̱yivi. Ta xíní ñúhú quia̱hva tóo ndó ña̱ha ndó ta a̱ cándati ndó ña̱ ná nducú ñehe na̱ cán ña̱ nu̱ ndo̱. Tá ná caja ndó já já quéa̱ ñe̱he̱ táhvi̱ ndó ña̱ va̱ha ndiva̱ha caja Ndióxi̱ ta nduu ndó ja̱hyi Ndióxi̱, mé a̱ cúú Ndióxi̱ cáhnu ndiva̱ha. Jáchi̱ mé Ndióxi̱ cándáhví ini a ndá na̱ co̱ ndíquia̱hva ndixa̱hvi nu̱ mé á ta cándáhví ri ini a ña̱yivi quini va.
35 Amai, porém a vossos inimigos, fazei bem e emprestai, nunca desanimado; e grande será a vossa recompensa, e sereis filhos do Altíssimo; porque ele é benigno até para com os integrantes e maus.
36 Xíní ñúhú ta̱hnda̱ ini ndó sa̱há ña̱yivi tá quia̱hva táhnda̱ ini Ndióxi̱ sa̱ha̱ ná.
36 Sede misericordiosos, como também vosso Pai é misericordioso.
37 ʼA̱ cánde̱hé ndaa ndó ña̱yivi já ná a̱ cája Ndióxi̱ já xi̱hi̱n ndo̱. A̱ chíca̱a̱n ndó cua̱chi ja̱tá inga na já ná a̱ quéhe Ndióxi̱ cuéntá sa̱há cua̱chi mé ndó. Caja cáhnu ini ndó sa̱ha̱ ná já ná caja cáhnu ini Ndióxi̱ sa̱ha̱ mé ndó.
37 Não julgueis, e não sereis julgados; não condeneis, e não sereis condenados; perdoai, e sereis perdoados.
38 Jasá ndo̱ ña̱ha nu̱ú ña̱yivi já ná ñe̱he̱ ndó ña̱ha nu̱ Ndióxi̱. Cúú á tátu̱hun cája ña̱yivi tá jáchutú na̱ in ndo̱ho̱ xi̱hín nu̱ni̱ ta quíji nihni na ndo̱ho̱ já ná ndituun a ta jácu̱yu chága̱ na̱ nu̱ni̱ já táán na̱ ña̱ ini a ja̱nda̱ quia̱hva xíta̱ ña̱ yuhú ndo̱ho̱ cán. Tá quia̱hva cája mé ndó xi̱hín ña̱yivi quia̱hva já caja Ndióxi̱ xi̱hi̱n ndo̱ jáchi̱ tá cua̱ha̱ sáhan ndó nu̱ú ña̱yivi quia̱hva já cua̱ha̱ quia̱hva ri Ndióxi̱ nu̱ ndóhó va —na̱cachi Jesús xi̱hín na̱ cán.
38 Dai, e ser-vos-á dado; boa medida, recalcada, sacudida e transbordando vos deitarão no regaço; porque com a mesma medida com que medis, vos medirão a vós.
39 Tá na̱ndihi já na̱sacu a quia̱hva nu̱ ná já na̱cachi a já:
39 E propôs-lhes também uma parábola: Pode porventura um cego guiar outro cego? não cairão ambos no barranco?
40 Ni in túhún toho da̱ xíca jácuaha tia̱hva chága̱ nu̱ mé da̱ jána̱ha̱ ñahá cán. Joo tá ná xi̱nu̱ qui̱vi̱ já catia̱hva va̱ha da já canda̱a̱ ini da tócó ndihi ña̱ xíni̱ da̱ na̱jána̱ha̱ ñahá cán.
40 Não é o discípulo mais do que o seu mestre; mas todo o que for bem instruído será como o seu mestre.
41 ʼJáchi̱ ndá cuéntá quéa̱ sánde̱hé ndó ña̱ núu cája ñani táhan ndó ta co̱ sánde̱hé ndo̱ ndá quia̱hva náhnu chága̱ ña̱ núu cája mé ndó. Cúú á tátu̱hun ndáca̱a̱n in xe̱he̱ loho nduchú núú ñani táhan ndó nani ndáca̱a̱n in yíto̱ ndúhu̱ cáhnu ini nduchú núú ndo̱.
41 Por que vês o argueiro no olho de teu irmão, e não reparas na trave que está no teu próprio olho?
42 Ta tá a̱ cu̱ú cuni ndó yitó cáhnu ndáca̱a̱n ini nduchú núú mé ndó ndaja caja ndó cachi ndó xi̱hín ñani táhan ndó: “Ñani i̱, ná tavá loho i̱ xe̱he̱ ndáca̱a̱n nduchú núún ja̱n.” Jándahvi ndó mé ndó xi̱hín ña̱ cája ndó. Xíní ñúhú tavá ndo̱ yíto̱ cáhnu ndáca̱a̱n nduchú núú mé ndó já ná nu̱na̱ nu̱ ndó cuni va̱ha ndó já ná cuu tavá ndó xe̱he̱ loho ndáca̱a̱n nduchú núú ñani táhan ndó —na̱cachi Jesús.
42 Ou como podes dizer a teu irmão: Irmão, deixa-me tirar o argueiro que está no teu olho, não vendo tu mesmo a trave que está no teu? Hipócrita! tira primeiro a trave do teu olho; e então verás bem para tirar o argueiro que está no olho de teu irmão.
43 A̱nda̱ já na̱casáhá tucu a cáchí já:
43 Porque não há árvore boa que dê mau fruto nem tampouco árvore má que dê bom fruto.
44 Jáchi̱ xi̱hín cui̱hi cúun nu̱ú in in yíto̱ cánda̱a̱ iní ndá yíto̱ cúú dó. A̱ vája cúú tu̱hun sáhndá ña̱yivi tití ñu̱hú nu̱ú to̱híñú. Ta ni a̱ vája cúú tu̱hun sáhndá na̱ uva nu̱ú tonáña̱ yúcú.
44 Porque cada árvore se conhece pelo seu próprio fruto; pois dos espinheiros não se colhem figos, nem dos abrolhos se vindimam uvas.
45 In ta̱a va̱ha cáha̱n da̱ ndinuhu ña̱ va̱ha jáchi̱ ndinuhu ña̱ va̱ha ñúhu ínima̱ dá. Ta in ta̱a quini cáha̱n da̱ ndinuhu ña̱ núu jáchi̱ ña̱ núu quéa̱ ndáca̱a̱n ínima̱ dá. Jáchi̱ yúhu̱ ña̱yivi cána tócó ndihi ña̱ na̱ndicutú ñúhu ínima̱ ná —na̱cachi Jesús.
45 O homem bom, do bom tesouro do seu coração tira o bem; e o homem mau, do seu mau tesouro tira o mal; pois do que há em abundância no coração, disso fala a boca.
46 Cáha̱n tucu Jesús já cáchí a̱ já:
46 E por que me chamais: Senhor, Senhor, e não fazeis o que eu vos digo?
47 Ná ca̱ha̱n i̱ xi̱hi̱n ndó ndaja íin da̱ va̱xi nu̱ú i̱ cuni jo̱ho da tu̱hun cáha̱n i̱ ta cája da ña̱ cáchí i̱.
47 Todo aquele que vem a mim, e ouve as minhas palavras, e as pratica, eu vos mostrarei a quem é semelhante:
48 Cúú dá tátu̱hun in da̱ta̱a na̱cava̱ha vehe. Tá na̱casáhá da̱ tává da̱ sa̱há vehe da já na̱sata cúná da̱ já ná chinúu da vehe da ja̱ta̱ tóto̱. Ta tá na̱sa̱hnu̱ cua̱há yu̱ta já na̱cani ndaa ni̱hi ticui̱í cán ja̱tá vehe da. Joo co̱ó na̱ndicava vehe da na̱caja ticui̱í cán jáchi̱ tóyíí cándichi vehe da ja̱ta̱ tóto̱ cán.
48 É semelhante ao homem que, edificando uma casa, cavou, abriu profunda vala, e pôs os alicerces sobre a rocha; e vindo a enchente, bateu com ímpeto a torrente naquela casa, e não a pôde abalar, porque tinha sido bem edificada.
49 Joo ndá da̱ xíni̱ jo̱ho nu̱ cáha̱n i̱ ta co̱ cája da ña̱ cáchí i̱, cúú dá tátu̱hun inga da̱ta̱a, da̱ na̱cava̱ha vehe nu̱ ñúhu̱ uun. Ta co̱ó na̱sata da nu̱ú na̱ndu̱xu̱ sa̱há. Ta tá na̱sa̱hnu̱ cua̱há yu̱ta já na̱cani ndaa ni̱hi ticui̱í cán ja̱tá vehe da. Ta xi̱hín ña̱ yóho na̱ndicava vehe da ta chí na̱ndihi sa̱ha̱ chí uun —na̱cachi Jesús.
49 Mas o que ouve e não pratica é semelhante a um homem que edificou uma casa sobre terra, sem alicerces, na qual bateu com ímpeto a torrente, e logo caiu; e foi grande a ruína daquela casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.