Mateus 13
Monkole NT (MKL_SIM) vs NAA
1 Si ɑjɔ ɑkɑ̃u bɛ mɑ́, Jesu í fitɑ hɑi kpɑsɛ̃ í koo í bubɑ itĩi tenku.
1 Naquele mesmo dia, Jesus saiu de casa e se assentou à beira-mar.
2 Nɔ zɑmɑɑ nlɑ nlɑ ɡɔ í tɔtɔɔ siɛ. Ŋɔi í lɔ ɑkɔi inyi ɡɔ í bubɑ ku bɑ ku kɔ ŋɑ si cio. Nɔ zɑmɑɑu fei wɑ leekĩ itĩ tenkuu bɛ.
2 E grandes multidões se reuniram em volta dele, de modo que entrou num barco e se assentou. E toda a multidão estava em pé na praia.
3 Nɔ í sɔ̃ ŋɑ mii nkpɔ do mɔndɑ. Í ni, mɔkɔ ɡɔ í fitɑ wɑ fɑ̃ dimi.
3 E de muitas coisas lhes falou por parábolas, dizendo:
4 Si bɛi wɑ fɑ̃ dimiu, ŋɔi ɡɔɡɔ ŋɑ ɑ̀ cuku si kpɑ̃ɑ nɔ yɛi ŋɑ ɑ̀ nɑɑ ɑ̀ jɔɔ.
4 E, ao semear, uma parte caiu à beira do caminho, e, vindo as aves, a comeram.
5 Nɔ ɡɔɡɔ ŋɑ mɔ ɑ̀ cuku si ilɛ iyi í nɛ kutɑ, tenɡi bii sɑ̃ɑ kù kpɔ. Nɔ í fitɑ bɛ ɡbɑkɑ̃ si nɑ iyi í jɔ̀ sɑ̃ɑ kù lɑ bɛ.
5 Outra parte caiu em solo rochoso, onde a terra era pouca, e logo nasceu, visto não ser profunda a terra.
6 Ammɑ iyi inunu wɑ ce, ŋɔi í joo nɔ í ɡbɛ, domi icɑ̃ɛ kù mi lɛlɛ.
6 Saindo, porém, o sol, a queimou; e, porque não tinha raiz, secou-se.
7 Gɔɡɔ ŋɑ mɔ ɑ̀ cuku si inɔ ɑɡũ ŋɑ. Ŋɔi ɑɡũ ŋɑu ɑ̀ dede siɛ ɑ̀ biiɛ ɑ̀ kpɑɑ.
7 Outra parte caiu entre os espinhos; e os espinhos cresceram e a sufocaram.
8 Nɔ ɡɔɡɔ ŋɑ mɔ ɑ̀ cuku si ilɛ jiidɑ nɔ ɑ̀ bí. Gɔɡɔ ŋɑ ɑ̀ nɛ iju cĩɔ, ɡɔɡɔ ŋɑ mɔ kitɑ, ɡɔɡɔ ŋɑ mɔ kuntɑɑ.
8 Outra, enfim, caiu em boa terra e deu fruto: a cem, a sessenta e a trinta por um.
9 Iyi Jesu í kpɑ mɔndɑu í tɑ̃ ŋɔi í ni, inɛ iyi í nɛ itĩ iyi ɑ́ ɡbɔò ide, ku ɡbɔ.
9 Quem tem ouvidos para ouvir, ouça.
10 Ŋɔi mɔcɔɛ ŋɑ ɑ̀ nɑɑ ɑ̀ beeɛ ɑ̀ ni, nɑ mii í ce ì yɑ mɑɑ sɔ̃ inɛ ŋɑ ide do mɔndɑ.
10 Então os discípulos se aproximaram de Jesus e lhe perguntaram: — Por que o senhor fala com eles por meio de parábolas?
11 Nɔ í sɔ̃ ŋɑ í ni, iŋɛi Ilɑɑɔ̃ í jɔ̀ ì mɑ̀ ɑsiii bommɑɛ ŋɑ. Ammɑ kù jɔ̀ inɛ ŋɑ iyi ɑ̀ ɡbe ŋɑu ɑ mɑ̀ɑ.
11 Ao que Jesus respondeu:
12 Inɛ iyi í nɛ, nŋui ɑ̀ yɑ kɔ̃ɔɑ si, nɔ kunɛu ku lɑ. Ammɑ inɛ iyi kù nɛ, bɑɑ keeke iyi í nɛu ɑ̀ yɑ ɡbɑɑi mɑ́.
12 Pois ao que tem, mais será dado, e terá em abundância; mas, ao que não tem, até o que tem lhe será tirado.
13 Inɛ ŋɑu, ɑ̀ yɑ mɑɑ cɔ ilu ɑmmɑ ɑ kù wɑɑ yɛ, nɔ ɑ̀ wɑɑ sɔ̃ ŋɑ ide ɑmmɑ ɑ kù wɑɑ ɡbɔ yɑɑseɛ. Nɑ ŋɔi i jɔ̀ ǹ yɑ n mɑɑ n sɔ̃ ŋɑ ide do mɔndɑ.
13 Por isso, falo com eles por meio de parábolas: porque, vendo, não veem; e, ouvindo, não ouvem, nem entendem.
14 Mii iyi í bɑ ŋɑu bɛ Ezɑi í tɑko í ce wɑliiɛ í ni,
14 Assim, neles se cumpre a profecia de Isaías:
15 — ausente —
15 Porque o coração deste povo
16 Ammɑ Jesu í sɔ̃ mɔcɔɛ ŋɑu í ni, iŋɛ ilu inɔ didɔ̃ ŋɑi, si nɑ iyi í jɔ̀ iju nŋɛ wɑ yɛ ilu, nɔ itĩ nŋɛ wɑ ɡbɔ ide mɑ́.
16 — Bem-aventurados, porém, são os olhos de vocês, porque veem; e bem-aventurados são os ouvidos de vocês, porque ouvem.
17 Ntɔ ntɔ ǹ wɑ n sɔ̃ ŋɛi, wɑlii do inɛ nkpɔ iyi wɑ jirimɑ idei Ilɑɑɔ̃, ɑ̀ bi ɑŋɑ ɑ̀ yɛ mii iyi ì wɑɑ yɛu ihɛ̃ ŋɑ, ɑmmɑ ɑ kù yɔɔ. Nɔ ɑ̀ bi ɑŋɑ ɑ ɡbɔ mii iyi ì wɑɑ ɡbɔu ihɛ̃ ŋɑ, ɑ kù nɔ ɑ kù ɡbɔɔ.
17 Pois em verdade lhes digo que muitos profetas e justos desejaram ver o que vocês estão vendo, mas não viram; e quiseram ouvir o que vocês estão ouvindo, mas não ouviram.
18 Jesu í sɔ̃ ŋɑ mɑ́ í ni, i de itĩ i ɡbɔ yɑɑsei mɔndɑi woo ɡbɛ̃u ŋɑ.
18 — Ouçam, portanto, o que significa a parábola do semeador.
19 Inɛ iyi wɑ ɡbɔ idei bommɑi Ilɑɑɔ̃ nɔ kù ɡbɔ yɑɑseɛ, í yɛi bɛi kpɑ̃ɑ bii dimiu í cuku. Seetɑm inɛ lɑɑlɔui, i yɑ nɑɑ ku nyɑ ide iyi ɑ̀ ɡbɛ̃ si idɔɛ.
19 A todos os que ouvem a palavra do Reino e não a compreendem, vem o Maligno e arrebata o que lhes foi semeado no coração. Este é o que foi semeado à beira do caminho.
20 Inɛ mɔ iyi í yɛ bɛi ilɛ kutɑ bii dimiu í cukuu, bii wɑ ɡbɔ ideu ɡbɑkɑ̃ í yɑ ɡbɑɑi do inɔ didɔ̃.
20 O que foi semeado em solo rochoso, esse é o que ouve a palavra e logo a recebe com alegria.
21 Ammɑ ci yɑ jɔ̀ ideu ku ce icɑ̃ jiidɑ si idɔɛ, nɔ kɑɑ yɔkɔ ku leekĩ ku kpɛ. Bii wɑhɑlɑ ɡɔ í dede, wɑlɑkɔ ijuukpɑ̃ ɡɔ nɑ irii ideu, í yɑ fũsi ɑwɔi ɡbɑkɑ̃.
21 Mas ele não tem raiz em si mesmo, sendo de pouca duração. Quando chega a angústia ou a perseguição por causa da palavra, logo se escandaliza.
22 Inɛ mɔ iyi í ɡbɑ ideu bɛi si ilɛ ku nɛ ɑɡũ ŋɑu, wɑ ɡbɔ ideu ɑmmɑ lɑsɑbu bututui mii ŋɑ iyi wɑ bitɑndiɛ do fiɑ ku bi iyi wɑ dĩ ijuɛ, ɑŋɑi ɑ̀ wɑɑ ɡɑnji ideu ku ce icɛ si inɛɛu.
22 O que foi semeado entre os espinhos é o que ouve a palavra, porém as preocupações deste mundo e a fascinação das riquezas sufocam a palavra, e ela fica infrutífera.
23 Inɛ mɔ iyi í ɡbɑ ideu bɛi si ilɛ jiidɑ, nŋui í jɛ inɛ iyi wɑ ɡbɔ ideu nɔ í ɡbɔɔ do yɑɑseɛ, nɔ í so iso. Bi inɛ ɡɔ ŋɑ, dimiu í so iso cĩɔ, inɛ ɡɔ ŋɑ kitɑ, inɛ ɡɔ ŋɑ mɔ kuntɑɑ.
23 Mas o que foi semeado em boa terra é o que ouve a palavra e a compreende; este frutifica e produz a cem, a sessenta e a trinta por um.
24 Nɔ Jesu í kpɑ nŋɑ mɔndɑ mɑ́ í ni, fɑɑji iyi wɑ fɔ idei bommɑi Ilɑɑɔ̃ wee. Mɔkɔ ɡɔi í koo í ɡbɛ̃ dimi jiidɑ si ilɛɛ.
24 Jesus lhes propôs outra parábola, dizendo:
25 Ammɑ idũ si wɑɑti iyi inɛ fei wɑ sĩ njoo, ŋɔi mbɛɛi mɔkɔu í nɑɑ í ɡbɛ̃ɑ fɔfɔ lɑɑlɔsi inɔ ilɛɛ nɔ í nɛɛ.
25 Mas, enquanto todos estavam dormindo, veio o inimigo dele, semeou o joio no meio do trigo e foi embora.
26 Nɔ dimi jiidɑu í fitɑ, wɑ lɑ, nɔ í bí. Fɔfɔ lɑɑlɔu mɔ í fitɑ, nɔ ɑŋɑ fei ɑ̀ lɑ ɑjɔ.
26 E, quando as plantas cresceram e produziram fruto, apareceu também o joio.
27 Ŋɔi ɑmɑɑcɛɛ ŋɑu ɑ̀ nɑɑ ɑ̀ sɔ̃ɔ ɑ̀ ni, lɑfɛ̃ɛ, í jɔ dimi jiidɑi ì ɡbɛ̃ si ilɛɛ yɑ. To, nɔ hɑi iwoi fɔfɔ lɑɑlɔu ihɛ̃ í fitɑ wɑ mɑ́.
27 Então os servos do dono da casa chegaram e disseram: “Patrão, o senhor não semeou boa semente no seu campo? De onde, então, vem o joio?”
28 Ŋɔi í sɔ̃ ŋɑ í ni, mbɛɛ ɡɔi í coo. Nɔ ɑmɑɑcɛɛ ŋɑu ɑ̀ beeɛ ɑ̀ ni, ì bi kɑɑ loɡoo fɔfɔ lɑɑlɔu?
28 Ele, porém, lhes respondeu: “Um inimigo fez isso.” Mas os servos lhe perguntaram: “O senhor quer que a gente vá e arranque o joio?”
29 Nɔ í ni, ɑɑwo. Bii ì wɑɑ bi i loɡoo fɔfɔ lɑɑlɔu bii i kù lɑɑkɑi ŋɑ ɑɑ nɑ i tɔtɔɔ i loɡooò dimi jiidɑu ŋɑ.
29 O dono da casa respondeu: “Não! Porque, ao separar o joio, vocês poderão arrancar também com ele o trigo.
30 I jɔ̀ ɑŋɑ fei ɑ dede nŋɑ hee bii kumuɛ í to. Wɑɑti bɛɛbɛ ɑn sɔ̃ woo mu ŋɑu ɑ kpɑ fɔfɔ lɑɑlɔu titɑ̃ ɑ dũu ɑ dɑsi inɑ, ɑ bɛi ɑ tɔtɔɔ dimi jiidɑu ɑ dɑsi suum.
30 Deixem que cresçam juntos até a colheita. E, no tempo da colheita, direi aos ceifeiros: ‘Ajuntem primeiro o joio e amarrem-no em feixes para ser queimado; mas recolham o trigo no meu celeiro.’”
31 Nɔ Jesu í kpɑ nŋɑ mɔndɑ ɡɔ mɑ́ í ni, bommɑi Ilɑɑɔ̃ í yɛi bɛi nɡboi mutɑɑdi iyi inɛ ɡɔ í so í ɡbɛ̃ si ilɛɛ.
31 Jesus lhes propôs outra parábola, dizendo:
32 Nɡbou í kere í re nɡbo ŋɑ iyi ɑ̀ ɡbe fei, ɑmmɑ bii ɑ̀ ɡbɔ̃ɔ, nŋui í yɑ fitɑ ku lɑ́ ku re ɑmɑ jĩi fei, hee yɛi ŋɑ ɑ̀ yɑ mɑɑ ce ɑntɛ si ɑmɑɑwɔɛ ŋɑ.
32 Esse grão é, na verdade, a menor de todas as sementes, mas, quando cresce, é maior do que as hortaliças, e chega a ser uma árvore, de modo que as aves do céu vêm se aninhar nos seus ramos.
33 Nɔ Jesu í kpɑ nŋɑ mɔndɑ ɡɔ mɑ́ í ni, bommɑi Ilɑɑɔ̃ í yɛi bɛi lefee iyi ɑbo ɡɔ í so í dɑsi iyɑfũi pɛ̃ɛ ɡũɑ mɛɛtɑ, nɔ fei í dede í kpɑnte.
33 Jesus lhes contou ainda outra parábola:
34 Ide ŋɑu bɛ fei sɑ̃ɑ sɑ̃ɑ do mɔndɑi Jesu í sɔ̃ zɑmɑɑu, ci yɑ fɔ ide iyi kù jɛ do mɔndɑ.
34 Jesus disse todas estas coisas às multidões por parábolas e sem parábolas nada lhes dizia.
35 Bɛɛbɛi idei inɛ ɑkɑ̃i wɑlii ŋɑu í ce iyi í ni,
35 Isso aconteceu para se cumprir o que foi dito por meio do profeta: “Abrirei a minha boca em parábolas; publicarei coisas ocultas desde a criação do mundo.”
36 Jesu í jɔ̀ zɑmɑɑu nɔ í koo í lɔ kpɑsɛ̃. Nɔ mɔcɔɛ ŋɑu ɑ̀ bɔ bi tɛɛ ɑ̀ ni, sisi nwɑ yɑɑsei mɔndɑi fɔfɔ lɑɑlɔu.
36 Então, despedindo as multidões, Jesus foi para casa. E, aproximando-se dele os seus discípulos, disseram: — Explique-nos a parábola do joio do campo.
37 Nɔ í jɛ nŋɑ í ni, inɛ iyi í ɡbɛ̃ dimi jiidɑu ɑmu Amɑi Amɑnɛi.
37 E Jesus respondeu:
38 Ilɛui í jɛ ɑndunyɑ. Dimi jiidɑu mɔ, nŋui í jɛ inɛi bommɑi Ilɑɑɔ̃ ŋɑ. Fɔfɔ lɑɑlɔu nŋui í jɛ inɛi Seetɑm ŋɑ.
38 O campo é o mundo. A boa semente são os filhos do Reino; o joio são os filhos do Maligno.
39 Mbɛɛ iyi í ɡbɔ̃ɔ nŋui í jɛ Seetɑm. Ajɔi kumuu mɔi í jɛ ɑjɔ iyi ɑndunyɑ ɑ́ kpɑ iri, nɔ woo mu ŋɑu mɔ ɑŋɑi ɑ̀ jɛ ɑmɑlekɑ ŋɑu.
39 O inimigo que o semeou é o diabo. A colheita é o fim dos tempos, e os ceifeiros são os anjos.
40 Nɔ si bɛi ɑ̀ yɑ kpɑ fɔfɔ lɑɑlɔu ɑ dɑsi inɑu, bɛɛbɛ mɔi ɑ́ jɛ si ɑjɔ iyi ɑndunyɑ ɑ́ kpɑ iri.
40 Pois, assim como o joio é colhido e jogado no fogo, assim será no fim dos tempos.
41 Amu Amɑi Amɑnɛ, ɑn bɛ ɑmɑlekɑm ŋɑ wɑ ɑ nɑ ɑ nyɑ inɛ ŋɑ iyi ɑ̀ wɑɑ dɑsi inɛ ŋɑ kurɑrɑ do woo ce lɑɑlɔ ŋɑu ɑ tekĩò ŋɑ hɑi tenɡi bii ɑn nɑ n jɛ bommɑm,
41 O Filho do Homem mandará os seus anjos, que ajuntarão do seu Reino todos os que servem de pedra de tropeço e os que praticam o mal
42 nɔ ɑ dɑsi ŋɑ inɑ iyi ci yɑ ku. Tenɡi bɛi ɑɑ lesi ɑwɔ si iri ɑ kpɑtɑò.
42 e os lançarão na fornalha acesa; ali haverá choro e ranger de dentes.
43 Nɔ wɑɑti bɛɛbɛ inɛ ŋɑ iyi ɑ̀ wɑɑ dɛ idɔɔbii Ilɑɑɔ̃ ku ce ɑɑ mɑɑ mɑ́ inyɑi bɛi inunu si bommɑi Ilɑɑɔ̃ Bɑɑ nŋɑ. Inɛ iyi í nɛ itĩ iyi ɑ́ ɡbɔò ide, ku ɡbɔ.
43 Então os justos resplandecerão como o sol, no Reino de seu Pai. Quem tem ouvidos para ouvir, ouça.
44 Nɔ Jesu í ni mɑ́, mɔndɑ ɡɔ iyi wɑ fɔ idei bommɑi Ilɑɑɔ̃ wee. Ajɔ nŋu ɡɔ inɛ ɡɔ í koo í kɑ̃si ɑmɑni iyi wɑ sinɡɑ si inɔ ilɛ. Iyi í yɔɔ nɔ í teese í sinɡɑɛ mɑ. Nɔ í nɛ do inɔ didɔ̃ í koo í tɑ mii iyi í nɛ fei, nɔ í nɑɑ í rɑ ikou.
44 — O Reino dos Céus é semelhante a um tesouro escondido no campo, que um homem achou e escondeu. Então, transbordante de alegria, vai, vende tudo o que tem e compra aquele campo.
45 Jesu í ni, bommɑi Ilɑɑɔ̃ í yɛi mɑ́ bɛi lɛɡɛ jiidɑ ŋɑ iyi woo nyɑ sĩɑ ɡɔ wɑ dɛ.
45 — O Reino dos Céus é também semelhante a um homem que negocia e procura boas pérolas.
46 Iyi í yɛ ɑkɑ̃ iyi í jɛ jiidɑ ti fiɑ nkpɔ ɡɔ, nɔ í koo í tɑ mii iyi í nɛ fei í nɑɑ í rɑɑ.
46 Quando encontrou uma pérola de grande valor, ele foi, vendeu tudo o que tinha e comprou a pérola.
47 Jesu í ni mɑ́, bommɑi Ilɑɑɔ̃ í yɛi mɑ́ bɛi tɑɑo iyi ɑ̀ sɔsi inɔ inyi ku mu cɛ̃ɛ dimi ikɑ̃ ikɑ̃ fei.
47 — O Reino dos Céus é ainda semelhante a uma rede que foi lançada ao mar e apanhou peixes de toda espécie.
48 Bii í mu cɛ̃ɛ ŋɑu í tɑ̃, sɔɔkɔ ŋɑu ɑ̀ yɑ fɑɑ wɑ icei. Nɔ ɑ bubɑ ɑ cicɑ cɛ̃ɛ jiidɑ ŋɑu ɑ dɑsi kɔlɔ, cɛ̃ɛ ŋɑ iyi ɑ kù ce ncɛɛu mɔ nɔ ɑ nikɑ̃ ŋɑ.
48 E, quando já estava cheia, os pescadores a arrastaram para a praia e, assentados, escolheram os bons para os cestos e jogaram fora os ruins.
49 Nɔ bɛɛbɛ mɔi ɑ́ yɛ si iri ku kpɑi ɑndunyɑ. Amɑlekɑ ŋɑ ɑɑ nɑ ɑ nyɑ inɛ ŋɑ iyi ɑ̀ wɑɑ ce lɑɑlɔ hɑi si inɔi inɛ ŋɑ iyi ɑ̀ wɑɑ ce idɔɔbii Ilɑɑɔ̃,
49 Assim será no fim dos tempos: os anjos sairão, separarão os maus dentre os justos
50 ɑ dɑsi ŋɑ inɑ iyi ci yɑ ku. Bɛi ɑɑ lesi ɑwɔ si iri ɑ kpɑtɑ.
50 e os lançarão na fornalha acesa; ali haverá choro e ranger de dentes.
51 Jesu í bee ŋɑ í ni, ì ɡbɔ yɑɑsei ideu fei ŋɑ? Nɔ ɑ̀ jɛ ɑ̀ ni, oo.
51 Então Jesus perguntou: Eles responderam: — Sim!
52 Nɔ í sɔ̃ ŋɑ í ni, bɛɛbɛ mɔi, woo kɔ inɛ ŋɑ si woodɑ bɑɑ yoomɑ fei iyi í bɑɑ í jɛ inɛ iyi í mɑ̀ idei bommɑi Ilɑɑɔ̃, í yɛi bɛi ilu kpɑsɛ̃ ɡɔ iyi wɑ nyɑ mii titɔ̃ ŋɑ do mii nwo ŋɑ hɑi si ɑmɑniɛ.
52 Então Jesus lhes disse:
53 Iyi Jesu í kpɑ nŋɑ mɔndɑ ŋɑu bɛ í tɑ̃, nɔ í nɛ hɑi bɛ.
53 Quando Jesus acabou de contar essas parábolas, retirou-se dali.
54 Í bɔ ilu bii í jɛ ɑmɑ. Iyi í to bɛ í lɔsi ku kɔ inɛ ŋɑ si cio ile bii ɑ̀ yɑ mɑɑ ce kutɔtɔɔ hee inɛ ŋɑ iyi ɑ̀ wɑɑ ɡbɔ ideɛ ŋɑu ɑ̀ nɑ ɑ̀ biti. Nɔ ɑ̀ wɑɑ ni, hɑi iwoi inɛɛu ihɛ̃ í bɑ dimii bisiu ihɛ̃ wɑ. Bɛirei í ce wɑ ceò mɑɑmɑɑke ŋɑu ihɛ̃.
54 E, chegando à sua terra, ensinava-os na sinagoga, de modo que se maravilhavam e diziam: — De onde lhe vêm esta sabedoria e estes poderes miraculosos?
55 Í jɔ ɑmɑi woo ɡbe jĩi nɔu mbɛ yɑ. Kù jɛ iyeɛi ɑ̀ yɑ kpe Mɑɑriu? Zɑɑki do Zozɛfu do Simɔɔ do Zudu ŋɑ si ɑ̀ jɛ ifɔɛ ŋɑ?
55 Não é este o filho do carpinteiro? A sua mãe não se chama Maria, e seus irmãos não são Tiago, José, Simão e Judas?
56 Awɑò wecĩɛ ŋɑ fei si ɑ̀ wɑ ihɛ̃ bɑ. Bii bɛɛbɛi nɔ hɑi iwoi í bɑ ɡbuɡbɑ̃u ihɛ̃ fei wɑ.
56 Todas as suas irmãs não vivem entre nós? Então, de onde lhe vem tudo isto?
57 To, lɑsɑbu nŋu ŋɑu bɛi í ɡɑnji ŋɑ ɑ dɑsiɛ nɑɑnɛ. Nɔ Jesu í sɔ̃ ŋɑ í ni, kù nɛ bii wɑlii ci yɑ nɛ bɛɛrɛ bii kù jɛ si ilɛi ideɛ do si kpɑsɛ̃ɛ.
57 E escandalizavam-se por causa dele. Jesus, porém, lhes disse:
58 Kù nɔ kù ce mɑɑmɑɑke nkpɔ bɛ si nɑ iyi í jɔ̀ ɑ kù dɑsiɛ nɑɑnɛ.
58 E não fez ali muitos milagres, por causa da incredulidade deles.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.