Mateus 12
Monkole NT (MKL_SIM) vs AAI
1 Si ɑnyii ɑjɔ minji, ɑjɔi kusĩmi ɡɔ, Jesu do mɔcɔɛ ŋɑ ɑ̀ wɑɑ too kɔɔi ilɛ ɡɔ. Nɔ wee ɑri wɑ kpɑ mɔcɔɛ ŋɑu ŋɔi ɑ̀ wɔ ɑmɑɑjɛ iyi ɑ̀ ɡbɛ̃ si ilɛu ɑ̀ nunu ijuɛ si ɑwɔ ɑ̀ wɑɑ ŋɔ.
1 Veya bai’ab na’atube sawar ufunamaim, Jesu Baiyarir Ana Veya sanabey wanawanah remor inan ana bai’ufununayah a himorob, basit sanabey afa hirut hikeb ro’oro’oh hibow hi’aa.
2 Wee Fɑrisi ɡɔ ŋɑ ɑ̀ wɑ bɛ. Iyi ɑ̀ yɔɔ ŋɔi ɑ̀ sɔ̃ Jesu ɑ̀ ni, cɔ, mɔcɔɛ ŋɑ ɑ̀ wɑɑ ce mii iyi ɑ kù nɛ kpɑ̃ɑi ku ce si ɑjɔi kusĩmi.
2 Naatu ofafar bai’obaibiyenayah hi’itih basit Jesu hi’u, “A bai’ufununayah ku’itih, abis tisisinaf i ata ofafar te’a’a’stu’utu’ub, anayabin boun i Baiyarir ana veya.
3 Ammɑ Jesu í jɛ nŋɑ í ni, i kù cio mii iyi Dɑvidi í ce si wɑɑti iyi ɑri wɑ kpɑ nŋu do inɛɛ ŋɑ?
3 — ausente —
4 Í lɔ kpɑsɛ̃i Ilɑɑɔ̃ nɔ í so pɛ̃ɛ iyi ɑ̀ jilɛɑ Ilɑɑɔ̃ í jɛ, nŋu do inɛɛ ŋɑ. Nɔ wee ɑ kù nɛ kpɑ̃ɑi pɛ̃ɛu ku jɛ, í ɡbe woo weei Ilɑɑɔ̃ ŋɑ ɑŋɑ ɑkɑ̃.
4 — ausente —
5 Mɑ̀ i kù cioɛ si tiɑi woodɑi Moizi ŋɑ iyi si ɑjɔi kusĩmi woo wee ŋɑ iyi ɑ̀ yɑ nɛ icɛ si kpɑsɛ̃i Ilɑɑɔ̃ ɑ kù wɑɑ jirimɑ ɑjɔi kusĩmi? Do nŋu fei, ɑ kù jɛ ilu tɑɑle ŋɑ.
5 Naatu Moses ana ofafar ta kwaiyab kwa’itin? Baiyarir ana veya firis terun Tafaror Bar teyayabuna men ofafar te’a’astu’ub? En.
6 Ammɑ ɑn sɔ̃ ŋɛ iyi inɛ ɡɔ í wɑ ihɛ̃ iyi í nɛ bɛɛrɛ í re kpɑsɛ̃i Ilɑɑɔ̃.
6 Baise boun i a tur ao’owen, sawar gagamin anababatun i na tit, men iti Tafaror Bar na’atube’emih.
7 Kukɔi idei Ilɑɑɔ̃ wɑ fɔ í ni, Ilɑɑɔ̃ í ni, ǹ bi i ce ɑrɑɑrei njɛ ŋɑ ku re i ceem kuwee. Bii í jɛ ì mɑ̀ yɑɑsei ideu bɛ ŋɑ wo i kɑɑ mɑɑ yɛ tɑɑlei hɑi nɛ tɑɑle ŋɑ.
7 Buk Atamaninamaim i iti na’atube eo, ‘Kabeber i akokok men sibor.’ Kwa iti sawar yabin anababatun kwatasoso’ob na’at sabuw gewasih boro men kwatakusairih.
8 Nɔ ɑɑ mɑ̀ ŋɑ iyi ɑmu Amɑi Amɑnɛi ǹ jɛ inɛ nɡboi ɑjɔi kusĩmi.
8 Anayabin Orot Natun i Baiyarir Tamah anababatun.”
9 Nɔ Jesu í nɛ hɑi bɛ í koo í lɔ ile bii Zuifu ŋɑ ɑ̀ yɑ ce kutɔtɔɔu.
9 Jesu nati efan itumar na hai Kou’ay Bar ta wananwanan run,
10 Wee mɔkɔ ɡɔ í wɑ bɛ, ɑwɔ ɑkɑ̃ɛ í ku í ɡbɛ. Nɔ inɛ ŋɑ iyi ɑ̀ wɑ bɛu ɑ̀ bee Jesu ɑ̀ ni, woodɑ í nɑ inɛ kpɑ̃ɑ ku jɔ̀ inɛ ku bɑ iri si ɑjɔi kusĩmi? À wɑɑ fɔ bɛɛbɛi ku bɑ ɑ yɛ tɑɑleɛ.
10 orot ta uman murubin ma’ama’amaim, naatu sabuw afa nati’imaim hima’am i ef hinunuwet Jesu gamin uwin isan, imih Jesu hibatiy hio, “It ata ofafaramaim Baiyarir ana veya orot babin boro taniyawas ai en?”
11 Nɔ Jesu í jɛ nŋɑ í ni, bii inɛ ɡɔ nŋɛ í nɛ ɑnɡudɑ̃ ɑkɑ̃ nɔ í koo í dɑsi inɔ isɑ bɑɑ bii ɑjɔi kusĩmii, lɑfɛ̃ɛ kɑɑ nyɑɑ?
11 Baise Jesu iyafutih eo, “Bo o orot ta a sheep Baiyarir ana veya hub tare’er, boro itatain tayen o itihamiy ta’in tamorob?
12 Amɑnɛ í bɛi í re ɑnɡudɑ̃ hee bii í jĩ. Nɑ nŋu, inɛ í nɛ kpɑ̃ɑ ku ce mii jiidɑ si ɑjɔi kusĩmi.
12 Orot ana yawas i ra’at kwanekwan men for na’atube’emih. Isan imih Baiyarir ana veya orot babin tanabibais i men tasisinaf kakaf ofafar ta’a’astu’ubimih.”
13 Nɔ Jesu í sɔ̃ mɔkɔu í ni, tɛ ɑwɔɛ. Iyi í tɔɔ nɔ í bɑɑ dee dee bɛi ɑwɔ ɑkɑ̃u mɑ́.
13 Imaibo orot uman murubin isan eo, “Uma ku’otofair a’itin.” Naatu orot uman otofair naatu uman igewasin uman rounane na’atube matar.
14 Ŋɔi Fɑrisi ŋɑu ɑ̀ fitɑ ɑ̀ koo ɑ̀ wɑɑ busi njɛ bɛi ɑɑ ce ɑ kpɑò Jesu.
14 Basit Pharisee Jesu hihamiy hitit ufun, rabin morob isan hiyakitifuw.
15 Ammɑ Jesu í mɑ̀ si ŋɑ nɔ í nɛ hɑi bɛ. Jesui í jɛ woo ce icɛ iyi Ilɑɑɔ̃ í cicɑ Wɑɑti iyi Jesu wɑ nɛ, zɑmɑɑ nlɑ nlɑ ɡɔ í tooɛ. Nɔ í jɔ̀ inɛ ŋɑ iyi ɑ̀ jɛ bɔ̃ɔ ŋɑ fei ɑ̀ bɑ iri.
15 Jesu rabinamih hiyayanuw tur nowar naatu efan nati ihamiy sa’ab in, sabuw rou’ay gagamin na’in hi’itin hi’ufunun bairi hinan, iyabowat hisawow hinan etei iyawasih.
16 Ammɑ í sɔ̃ ŋɑ í kɔnkɔn du ŋɑ í ni ɑ mɑɑ̀ sɔ̃ inɛ ɡɔ inɛ iyi nŋu í jɛ.
16 Naatu eo fafarih eo, “Sabuw afa hai tur men kwana’owenamih.
17 Í jɔ̀ ɑ̀ bɑ iri ku bɑ ide iyi wɑlii Ezɑi í fɔu ku kɔ̃, iyi í ni,
17 Iti i abisa dinab orot Isaiah ana bukamaim kikirum na iturobe.
18 — ausente —
18 ‘Iti orot i ayu isau bowamih arubin,
19 — ausente —
19 I boro men nagam naatu boro men fanan aumetawat niwow;
20 — ausente —
20 Sawasaw ririmih hikimow tere’er boro men na’abar faifiyen,
21 — ausente —
21 Naatu sabuw etei hai not hai baitumatum i biyanamaim hinayai.’”
22 Si ɑnyii nŋu, ɑ̀ nɑɑ Jesu mɔkɔ ɡɔ wɑ iyi inɛi inɔɔko í jɔ̀ í fɛɛju nɔ í dekĩ. Nɔ Jesu í fɑɑbɑ inɛɛu, í jɔ̀ wɑ yɛ ilu nɔ wɑ fɔ ide.
22 Imaibo sabuw afa orot ta matan fim naatu demon awan gugin toun bububur ma’am hibai hina Jesu biyan hitit iyawas naatu misir tur eo naatu matan igewasin nuw.
23 Nɔ zɑmɑɑu fei í biti ɑ̀ wɑɑ ni, debɛi, ɑ́ jɛ tɔkui Dɑvidiu mbɛ.
23 Sabuw rau’ay gagamin na’in Jesu abisa iwa’an hi’i’itin hai hikasiy ra’at hio, “Iti orotom David uwan ta?”
24 Ammɑ iyi Fɑrisi ŋɑu ɑ̀ ɡbɔ ideu, ŋɔi ɑ̀ ni, mɔkɔu ihɛ̃ wɑ lele inɛi inɔɔko ŋɑi do ɡbuɡbɑ̃i Bɛɛlizebuu. ilɑɑlu nŋɑ.
24 Baise Pharisees hinonowar hio, “Iti orot demon enununih, anayabin demon hai ukwarin wabin Beelzebul fair itin, nati esisinaf.”
25 Si bɛi Jesu í mɑ̀ lɑsɑbu nŋɑ, ŋɔi í sɔ̃ ŋɑ í ni, bommɑ iyi inɛɛ ŋɑ ɑ̀ wɑɑ jɑ ɑŋɑ duusɔ̃ɔ ɑ́ nɑ ku ɡbe nɡbɛ. Bɛɛbɛ mɔi ilu wɑlɑkɔ kpɑsɛ̃ ɡɔ iyi inɛɛ ŋɑ ɑ̀ wɑɑ jɑ ɑŋɑ duusɔ̃ɔ kɑɑ nɑ ku kpɛ.
25 Jesu abisa hinotanot so’ob, naatu uwih eo, “Tafaram ta’imon hinakusib rou’ab namatar hinabiyow boro men manin hiniyowamih, naatu bar meraramaim o ain uf rara’amaim hinakusib hinabiyow hai ma boro hini’afiy.
26 Nɑ nŋu, bii Seetɑm wɑ lele ɑrɑɛ, wɑ ce iɡũ do ɑrɑɛi, bommɑɛ kɑɑ kpɛ.
26 Imih Demon Ana Aiwob wanawananamaim hinakusib taiyuwih hinabiyow, i ana aiwob wanawanan ana fair boro naririm.
27 Bii í jɛ do ɡbuɡbɑ̃i Bɛɛlizebuui ǹ wɑ n leleò inɛi inɔɔko ŋɑ, to, do ɡbuɡbɑ̃i yooi mɔcɔ nŋɛ ŋɑ mɔ ɑ̀ wɑɑ leleò ŋɑ. Debɛi ɑŋɑ tɑkɑ nŋɑ ɑɑ yɛ tɑɑle nŋɛ.
27 Naatu kwa i ayu Beelzebul fair baitu demon nunih kwarouw kwa’o. Bo kwa a bai’ufununayah i yait ana fairamaim demon tenununih? Isan imih kwa taiyuw abai’ufununayah hai sinafumaim ebi’obaiyi God ana baibatiyen i wan kwamara’at.
28 Ammɑ bii do ɡbuɡbɑ̃i Hundei Ilɑɑɔ̃i ǹ wɑ n leleò inɛi inɔɔko ŋɑu, nŋu bɛ wɑ nyisi iyi Ilɑɑɔ̃ í sinti ku jɛ bommɑɛ si ɑnini nŋɛ.
28 Baise ayu i God Anunin Kakafiyin ana fairamaim demon anununih, imih nati ebi’obaiyit mar ana aiwob i na tit kwa wanawananamaim.
29 Bɛirei inɛ ɑ́ ce ku lɔ kpɑsɛ̃i inɛ iyi í nɛ ɡbuɡbɑ̃ ku coo ile bii kù jɛ í tɑko í dĩ ilu ɡbuɡbɑ̃u. Ammɑ bii í dũu ɑ́ yɔkɔ ku coo ile.
29 “Orot fairin ana bar boro men asir hinarun ana sawar hinabainomih, baise wantoro’ot orot hinab hinafatum nabat, imaibo ana sawar hinabainuw.
30 Inɛ iyi kù jɛ tom, mbɛɛm nii. Inɛ iyi kù wɑɑ bɑm ku tɔtɔɔ, wɑ fɑnɡɑɑɛi.
30 “Orot yait ayu airi men abita’imon i ayu au wosai, naatu orot yait men ayu ibaisu airi bobaituw abigenamih, nati orot i wasgeyayan.
31 Nɑ ŋɔi í ce ǹ wɑ n sɔ̃ ŋɛ, Ilɑɑɔ̃ ɑ́ yɔkɔ ku kpɑ idei dulum do ɑrɑbu fei. Ammɑ inɛ iyi wɑ bu Hundei Ilɑɑɔ̃, kɑɑ bɑ ɑ kpɑ idei dulum dɛɛ pɑi.
31 Ana’an nati isan imih a tur ao’owen, bowabow kakafih ta ta naatu bai’ib tur ta ta God boro nanotawiyen, baise orot yait Anun Kakafiyin ni’ib isan tur kakafin na’o, i ana bowabow kakafih boro men nanotawiyimih.
32 Bii ɑmɑnɛ wɑ fɔ lɑɑlɔi Amɑi Amɑnɛ Ilɑɑɔ̃ ɑ́ yɔkɔ ku kpɑ idei dulum dɛɛ. Ammɑ inɛ iyi wɑ fɔ tɑɑlei Hundei Ilɑɑɔ̃ kɑɑ bɑ ɑ kpɑ idei dulum ndɛɛ hɑi nnyi hee do ɑlɑ fei.
32 Naatu orot yait Orot Natun isan tur kakafin na’o nabigigim boro ana bowabow kakafin nanotawiyen, baise orot yait God Anun Kakafiyin isan na’o nabi’iyab, i boro tafaramamaim men nanotawiy na’atube maramaim.
33 Jesu í sɔ̃ ŋɑ mɑ́ í ni, ɑ̀ yɑ mɑ̀ jĩii hɑi si isoɛ. Jĩi jiidɑ iso jiidɑi í yɑ so, ɑmmɑ jĩi lɑɑlɔ, iso lɑɑlɔi í yɑ so.
33 “A ai inakaif gewas boro ro’on gewasin inab, a ai men inakaif gewas ro’on boro kakafin inab, anayabin ai i boro ro’onamaim ina’inan.
34 Iŋɛ inɛ buu ŋɑi bɛi njo wukuku. Iŋɛ inɛ lɑɑlɔ ŋɑ, bɛirei ɑɑ ce i fɔ ide jiidɑ ŋɑ. Mii iyi wɑ kɔ̃ si idɔɛ nŋui ɡɛlɛɛ í yɑ fɔ.
34 Kwa i tuwamorob foufuh, dogor wanawanan kakafin ema’am boro mi’itube tur gewasih kwana’o. Anayabin abisa dogor wanawanan ema’am i awamaim etitit.
35 Inɛ jiidɑ ide jiidɑi í yɑ fɔ. Nɔ ide jiidɑu í yɑ nɑɑi hɑi si ide jiidɑ iyi wɑ sinɡɑ si idɔɛ. Bɛɛbɛ mɔi inɛ lɑɑlɔ ide lɑɑlɔi í yɑ fɔ. Nɔ ide lɑɑlɔu mɔ í yɑ nɑɑi hɑi si ide lɑɑlɔ iyi wɑ sinɡɑ si idɔɛ.
35 Orot gewasin ana bar wanawanan sawar gewasih ya ti’inu’in boro nabow naya taiten, naatu orot kakafin ana bar wanawanan sawar kakafih ya ti’inu’in boro naya taiten.
36 An sɔ̃ ŋɛ, ide nfe iyi inɛ ŋɑ ɑ̀ wɑɑ fɔ fei, Ilɑɑɔ̃ ɑ́ nɑ ku bee ŋɑ si ɑjɔi kiitiu,
36 Imih a tur ao’owen, baibatebat ana maramaim sabuw etei awahimaim tur abisa hi’o boro God ana tur hina’owen aisim nati tur hi’o.
37 domi hɑi si ideɛi Ilɑɑɔ̃ ɑ́ kiitiɛ, nɔ ku kpeɛ hɑi nɛ tɑɑle wɑlɑkɔ ilu tɑɑle.
37 Naatu o taiyuw a tur io’omaim God boro nibatiyi, naatu o taiyuw a turamaim boro naorereb o i gewas o kakaf.”
38 Ŋɔi woo kɔ inɛ ŋɑ si woodɑ do Fɑrisi ɡɔ ŋɑ ɑ̀ sɔ̃ Jesu ɑ̀ ni, Mɛɛtu, ɑ̀ bi i ce mɑɑmɑɑke ɡɔ iyi ɑ́ nyisi wɑ iyi Ilɑɑɔ̃i í bɛɛ wɑ.
38 Imaibo Pharisee naatu Ofafar bai’obaiyenayah afa himisir hi’o, “Bai’obaiyenayan, aki akokok ina’inan ta iniwa’an ana’itin.”
39 Ammɑ Jesu í jɛ nŋɑ í ni, inɛ lɑɑlɔi nsɛi ŋɑ iyi ɑ kù wɑɑ leekĩ do Ilɑɑɔ̃ nŋu ɑkɑ̃, mɑɑmɑɑkei ɑ̀ yɑ mɑɑ bi, ɑmmɑ mɑɑmɑɑke ɡɔ kù wɛɛ iyi ɑɑ nyisi ŋɑ mɑ́ bii kù jɛ ti wɑlii Zonɑsi,
39 Baise Jesu iyafut eo, “Kwa iti mar boun nan ana sabuw a fanasair ra’at, ina’inan itinamih kwa’o. Baise ina’inan boro men ta kwana’itinamih, ina’inan ta’imon nati dinab orot Jonah biyanamaim kwa’itinika.
40 domi si bɛi Zonɑsi í ce dɑsɑ̃ mɛɛtɑ do idũ mɛɛtɑ si inɔi cɛ̃ɛ nlɑu, bɛɛbɛ mɔi Amɑi Amɑnɛ ɑ́ ce dɑsɑ̃ mɛɛtɑ do idũ mɛɛtɑ si bɑlɛ.
40 Jonah siy gagamin tonan yan wanawanan in fai tounu auyit tounu na’atube, Orot Natun boro fai tounu auyit tounu me wanawanan na’in.
41 Si ɑjɔi kiitiu, inɛi Ninivu ŋɑ ɑɑ dede si inɛi nnyi ŋɑ ɑ yɛ tɑɑle nŋɑ, si nɑ iyi í jɔ̀ ɑ̀ kpɑɑsi idɔ nŋɑ nɑ wɑɑzoi Zonɑsi. Wee nsɛi inɛ iyi wɑ sɔ̃ ŋɛ ideu ihɛ̃ í re Zonɑsi.
41 Jonah binan Nineveh sabuw hinonowar ufunamaim hai bowabow kakafih hisisinaf etei hihamiyen, imih baibatebat ana veya boro hinamisir kwa kwabiwa’an kakaf isan boro hina’uwi, anayabin binan iti boun abit i men marasika Jonah bibinan na’atube’emih!
42 Si ɑjɔi kiitiu, ilɑɑlu inɑɑbo iyi í nɑɑ hɑi ɑwɔ cɑnɡɑi kpɑ̃ɑi inunu ɑ́ dede si inɛi nnyi ŋɑ ku yɛ tɑɑle nŋɑ, si nɑ iyi í jɔ̀ hɑi jĩijĩi í dede í nɑɑ ku ɡbɔ idei bisii Sɑlomɔɔ, ilɑɑlu nlɑu. Nɔ wee nsɛi inɛ iyi wɑ sɔ̃ ŋɛ ideu ihɛ̃ í re Sɑlomɔɔ.
42 Na’atube tafaram Sheba hai aiwob babin Solomon ana binan gewasin nowaramih ana tafaram ef yok na’in ihamiy na tur nowar, imih baibatebat ana veya boro namisir, kwabiwa’an kakaf isan na’uwi, anayabin Solomon bibinan i men boun ayu abibinan na’atube’emih!
43 Ŋɔi Jesu í kpɑ nŋɑ mɔndɑu ihɛ̃ í ni, bii inɛi inɔɔko í fitɑ si inɛ, í yɑ mɑɑ dɑbii si ɡbɑɑ ŋɑi ku mɑɑ dɛ bi ku sĩmi. Bii í kuɑ,
43 “Demon kakafin orot biyanamaim ema’am tenun etit i boro watu owararinamaim ma baiyarir isan ana efan nanuwet, naatu efan men natitita’ur na’at,
44 ŋɔi í yɑ ni, ɑn nyi inyɑ nwom hɑi bii ǹ fitɑ wɑi. Wɑɑti iyi í nyi wɑ nɔ í bɑ inɛɛu í yɛ bɛi ile nɡbɛ iyi ɑ̀ kpɑ̃ ɑ̀ teeseɛ sɑ̃ɑ sɑ̃ɑ,
44 i boro na’o, ‘Ayu boro anamatabir maiye au ubar anan.’ Naatu namatabir nan ana bar natitit, ana bar wanawanan i owararin naatu hirereb hiyabuna inu’in boro na’itin.
45 ɑ́ koo ku dɛdɛ kpɑɑsi lɑɑlɔ ŋɑ iyi ɑ̀ roo wɑ mɑ́ bɛi ɑŋɑ mɛɛje, ɑ nɑ ɑ lɔ si inɛɛu ɑ mɑɑ wɑ bɛ. Wɑɑti bɛɛbɛ kuwɛɛi tɑkoi inɛɛu ɑ́ tiɑ bɑɑ ti ɑnkɑ̃ɑnyiɛ mɑ́. Mii iyi ɑ́ bɑ inɛ lɑɑlɔi nsɛi ŋɑ mbɛ.
45 Imaibo boro namatabir maiye demon kakafih anababatun etei seven nanawiyih bairi hinan nati bar hinasusuw hinama. Naatu nati orot i boro na’af narauwabon men marasika ma’am na’atube’emih. Imih iti sabuw boun hima kakafih tesisinaf boro isah na’atube namatar.”
46 Wɑɑti iyi Jesu wɑ bɑ zɑmɑɑu ide ku fɔ, ŋɔi iyeɛ do ifɔɛ ŋɑ ɑ̀ nɑɑ ɑ̀ leekĩ wɑduude, ɑ̀ wɑɑ bi ɑ bɑɑ ide ku fɔ.
46 Jesu eo, sabuw hima hinonowar ana tur baisawarina’e, hinah taitin hina hitit ufun hibat hi’o, “Aki akokok Jesu bairi ana’o.”
47 Nɔ inɛ ɡɔ í nɑɑ í sɔ̃ Jesu í ni, iyeɛ do ifɔɛ ŋɑ wee, ɑ̀ wɑ wɑduude ɑ̀ wɑɑ bi ɑ bɑɛ ide ku fɔ.
47 Basit orot ta run Jesu iu, “Hinat taiti hina ufun tebatabat, tekokok bairi kwana’o.”
48 Ammɑ Jesu í jɛɑ inɛɛu í ni, yooi í jɛ iyem, nɔ yoo ŋɑi ɑ̀ jɛ ifɔm ŋɑ.
48 Jesu orot iya’afut eo, “Ayu hinai naatu taitu anababatun ana’o inanowar.”
49 Nɔ í tosi mɔcɔɛ ŋɑu ɑwɔ í ni, iŋɛi ì jɛ iyem do ifɔm ŋɑ.
49 Imaibo ana bai’ufununayah isah uman fufunih eo, “Ayu hinai naatu taitu i iti tema’am ku’itih.
50 Ntɔ ntɔ inɛ iyi wɑ ce idɔɔbii Bɑɑm iyi í wɑ lele, lɑfɛ̃ɛi í jɛ ifɔm wɑlɑ wecĩm wɑlɑ iyem.
50 Orot yait ayu Tamai maramaim eo na’atube fanan bai esisinaf i ayu taiu, ayu rubu naatu ayu hinai.”
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.