Lucas 6
Tuhun tsaa tsa nacoo̱ jutu mañi yo Jesucristo tsi yo (MJCNT) vs NVT
1 Iin quɨvɨ quitatú nyɨvɨ, yaha̱ ra Jesús mahñu tsa tatsi̱ nyɨvɨ. Tan ra tsicá tsihin ra tuhún ra naha yoco trigu. Tan joco̱n ra naha can tsihin ndaha ra naha. Tan tsatsi̱ ra naha tsɨtɨ can.
1 Num sábado, enquanto Jesus caminhava pelos campos de cereal, seus discípulos colheram espigas, removeram a casca com as mãos e comeram os grãos.
2 Tacan tan catyí ra fariseo naha ra tsihin ra naha:
2 Alguns fariseus lhes disseram: “Por que vocês desobedecem à lei colhendo cereal no sábado?”.
3 Tan nacaha̱n ra Jesús, tan catyí ra:
3 Jesus respondeu: “Vocês não leram nas Escrituras o que fez Davi quando ele e seus companheiros tiveram fome?
4 Quɨhvɨ̱ ra tsitsi vehe Nyoo. Tan quihi̱n ra paan tsa tyiso̱ nyɨvɨ nuu altar Nyoo. Tan tsatsi̱ ra. Tan tsaha̱ ndɨhɨ ra tsi ra tsa cutahán tsihin ra. Tan maa ñi maa ra cuví jutu naha ra taahán tsi catsi paan can ―catyí ra Jesús.
4 Ele entrou na casa de Deus, comeu os pães sagrados que só os sacerdotes tinham permissão de comer e os deu também a seus companheiros”.
5 Tacan tan catyí ra Jesús:
5 E acrescentou: “O Filho do Homem é senhor até mesmo do sábado”.
6 Inga quɨvɨ quitatú nyɨvɨ quɨhvɨ̱ ra Jesús tsitsi vehe ñuhu. Tan quitsaha̱ jacuahá ra tsi nyɨvɨ. Tan nyehe̱ ra tsi iin ra tsa na ityi̱ ndaha cuaha.
6 Em outro sábado, enquanto Jesus ensinava na sinagoga, estava ali um homem cuja mão direita era deformada.
7 Tan ra cuví maestro cuenda ley vehe ñuhu naha ra tsihin ra cuví fariseo naha ra, nducú cuhva ra naha tsi ra Jesús, tatun janduvaha ra tsi ra cuuhví ican quɨvɨ quitatú nyɨvɨ, tyin tacan tan cuvi tyaa ra naha cuatyi tsi ra Jesús.
7 Os mestres da lei e os fariseus observavam Jesus atentamente. Se ele curasse aquele homem, eles o acusariam, pois era sábado.
8 Maa tyin ra Jesús tsitó ra tsa tsicá iñi ra naha. Tan catyí ra tsihin ra na ityi̱ ndaha can:
8 Jesus, porém, sabia o que planejavam e disse ao homem com a mão deformada: “Venha e fique aqui, diante de todos”, e o homem foi à frente.
9 Tacan tan catyí ra Jesús tsihin ra nyecú ican naha ra:
9 Então Jesus lhes disse: “Tenho uma pergunta para vocês: O que a lei permite fazer no sábado? O bem ou o mal? Salvar uma vida ou destruí-la?”.
10 Tacan tan ra Jesús nyehé ra intuhun intuhun ra naha. Yaha̱ can tan catyí ra tsihin ra tsa na ityi̱ ndaha can:
10 Depois, olhando para cada um ao redor, disse ao homem: “Estenda a mão”. O homem estendeu a mão, e ela foi restaurada.
11 Maa tyin ra yucú ican naha ra, cuxaa̱n ra naha. Tan quitsaha̱ tsicá tuhun tahan ra naha tsi ra naha:
11 Com isso, os inimigos de Jesus ficaram furiosos e começaram a discutir o que fazer contra ele.
12 Quɨvɨ ican ndaa̱ ra Jesús iin yucu. Tan ñiñu maa tsica̱n tahvi ra tsi Nyoo.
12 Certo dia, pouco depois, Jesus subiu a um monte para orar e passou a noite orando a Deus.
13 Tan tsa tuvi, cana̱ ra tsi tandɨhɨ ra nyicún tsi ra. Tan nacatsi̱ ra utsi uvi taahan ra naha. Tan jacunañi̱ ra tsi ra naha apóstol, tan cuñí tsi catyi tsi “ra tsa tava̱ tyiñu Nyoo”.
13 Quando amanheceu, reuniu seus discípulos e escolheu doze para serem apóstolos. Estes são seus nomes:
14 Tan ihya nyaá sɨvɨ tandɨhɨ tsa utsi uvi ra naha: ra Simón, ra tsa jacunañi̱ ra Cristo “Pedro”; tan yañi ra, ra Andrés; tan ra Jacobo; ra Juan; ra Felipe; ra Bartolomé;
14 Simão, a quem ele chamou Pedro, André, irmão de Pedro, Tiago, João, Filipe, Bartolomeu,
15 ra Mateo; ra Tomás; ra Jacobo, sehe ra Alfeo; tan ra Simón ra nyanaá cuví ra cuenda partido tsa cuñí cuhun cuatyi sɨquɨ ñuu Roma tsa ndacá ñaha tsi ñi;
15 Mateus, Tomé, Tiago, filho de Alfeu, Simão, apelidado de zelote,
16 tan ra Judas, yañi ra Jacobo; tan ra Judas Iscariote, ra tsa xico̱ tsi ra Jesús.
16 Judas, filho de Tiago, Judas Iscariotes, que se tornou o traidor.
17 Tacan tan nuu̱ ra Jesús yucu ican tsihin tsa utsi uvi ra naha. Tan ndu ii̱n nyɨvɨ tsa nyicún tsi ra tsaha yucu can. Tan tsaa̱ cuaha tucu nyɨvɨ quee̱ ñuu Jerusalén tsihin tandɨhɨ ca ñuu cayucú Judea, tsihin tucu nyɨvɨ quee̱ ityi yuhu ndutya ñuhu tsa cayucú yatyin ñi ñuu Tiro tsihin ñuu Sidón. Tan tsaa̱ ñi tyin tyaa soho ñi tuhun caahán ra Jesús. Tan tandɨhɨ nyɨvɨ cuuhví cuñí ñi tsa janduvaha ra tsi ñi.
17 Quando Jesus e os discípulos desceram do monte, pararam numa região plana e ampla. Havia ali muitos de seus seguidores e uma grande multidão vinda de todas as partes da Judeia, de Jerusalém e de lugares distantes ao norte, como o litoral de Tiro e Sidom.
18 Tan tandɨhɨ nyɨvɨ tsa yɨhɨ́ tatyi ña vaha janduvaha̱ ra tsi ñi.
18 Tinham vindo para ouvi-lo e para ser curados de suas enfermidades, e os que eram atormentados por espíritos impuros eram curados.
19 Tan tandɨhɨ ñi cuñí ñi tɨɨn ñi tsi ra, tyin janduvaha ra tsi ñi tsihin tunyee iñi tsa iyó tsi ra.
19 Todos procuravam tocar em Jesus, pois dele saía poder, e ele curava a todos.
20 Tacan tan nanyehe̱ ra Jesús tsi ra tsicá tsihin ra. Tan catyí ra tsihin ra naha:
20 Então Jesus se voltou para seus discípulos e disse: “Felizes são vocês, pobres, pois o reino de Deus lhes pertence.
21 ’Tandɨhɨ nyooho tsa tsisocó vityin, sɨɨ xaan cua cuñi ndo. Tyin coo quɨvɨ ña cua cusoco ca maa ndo. Tan tandɨhɨ nyooho tsa tsacú tsa cuiihya cuñí ndo, sɨɨ xaan cua cuñi ndo tyin ña cua coo ca ndo tucuiihya iñi. Tan cua vacu naaha xaan ndo tsihin tsa sɨɨ cuñi ndo.
21 Felizes são vocês que agora estão famintos, pois serão saciados. Felizes são vocês que agora choram, pois no devido tempo rirão.
22 ’Cu̱sɨɨ iñi ndo, quɨvɨ ndasɨ cuñi nyɨvɨ nyehe ñi tsi ndo, quɨvɨ tava ñi tsi ndo nu iyó ñi, quɨvɨ nduxaan ñi tsi ndo, quɨvɨ catyi ñi tyin nyɨvɨ ña vaha cuví ndo tyin tsinú iñi ndo tsi maa yu tsa cuví yu Rayɨɨ quee̱ nda gloria.
22 Felizes são vocês quando os odiarem e os excluírem, quando zombarem de vocês e os caluniarem como se fossem maus porque seguem o Filho do Homem.
23 Sɨɨ cu̱ñi ndo quɨvɨ can tyin tacan tucu javaha̱ nyɨvɨ ñi taha̱n tsanaha. Cuxaa̱n ñi tsi ra cuvi̱ ndusu yuhu Nyoo. Nda̱va ndo tsihin tsa sɨɨ cuñí ndo. Tyin cahnu xaan ndatu cua ñihi ndo nda gloria.
23 Quando isso acontecer, alegrem-se e exultem, porque uma grande recompensa os espera no céu. E lembrem-se de que os antepassados deles trataram os profetas da mesma forma.
24 ’Maa tyin ndahvi nyooho, ñi cuca. Tyin vityin sɨɨ xaan cuñí ndo tsihin tandɨhɨ tsa cuca ndo. Maa tyin cua coo quɨvɨ maa ñi maa tundoho cua nyehe ndo. Tyin nduve tsa cua ñihi ndo nu nyaá Nyoo.
24 “Que aflição espera vocês, ricos, pois já receberam sua consolação!
25 ’Tan ndahvi nyooho tsa cuñí maa ndo tyin nduve tsa cumañi tsi ndo tsa vityin, tyin coo quɨvɨ cua cusoco ndo. Nyooho tsa sɨɨ cuñí vityin, ndahvi nyooho, tyin coo quɨvɨ cua coo ndo tucuiihya iñi. Tan cua vacu xaan ndo.
25 Que aflição espera vocês que agora têm fartura, pois um terrível tempo de fome os espera! Que aflição espera vocês que agora riem, pois em breve seu riso se transformará em lamento e tristeza!
26 Tan ndahvi nyooho tsa vaha caahán nyɨvɨ tuhun ndo. Tyin tacan caa tucu nyɨvɨ tsicoo̱ tsanaha, vaha xaan caha̱n ñi tuhun ra tsa caha̱n tsa ña nditsa tsihin ñi.
26 Que aflição espera vocês que são elogiados por todos, pois os antepassados deles também elogiaram falsos profetas!”
27 ’Tandɨhɨ nyooho tsa tsiñí tsa caahán yu, catyí yu tsihin ndo tyin: Cu̱ñi ndo tsi nyɨvɨ xaan iñi tsi ndo. Ja̱vaha ndo tsa vaha tsihin nyɨvɨ tsa ndasɨ cuñí nyehe tsi ndo.
27 “Mas a vocês que me ouvem, eu digo: amem os seus inimigos, façam o bem a quem os odeia,
28 Ca̱han ndo tsa vaha tsihin nyɨvɨ tsa caahán ndavaha ñi tsi ndo. Tan nda̱can tahvi ndo tsi Nyoo tsa cuenda nyɨvɨ caahán nyaa tsi ndo.
28 abençoem quem os amaldiçoa, orem por quem os maltratam.
29 Tatun iin ra cañí iin tsiyo nuu ndo, cu̱hva ndɨhɨ ndo inga tsiyo, nacañi ndɨhɨ maa ra. Tatun iin ra quinyaá tsaqueta nditsí ndo, cu̱hva ndɨhɨ ndo camiseta ndo.
29 Se alguém lhe der um tapa numa face, ofereça também a outra. Se alguém exigir de você a roupa do corpo, deixe que leve também a capa.
30 Cu̱hva ndo náa ndɨhɨ tsicán nyɨvɨ tsi ndo. Tatun quinyaá ñi náa tsa iyó tsi ndo, ña ndacan ca ndo can tsi ñi.
30 Dê a quem pedir e, quando tomarem suas coisas, não tente recuperá-las.
31 Tumaa cuñí ndo tsa javaha nyɨvɨ tsa vaha tsihin ndo, tacan ja̱vaha tucu maa ndo tsa vaha tsihin ñi.
31 Façam aos outros o que vocês desejam que eles lhes façam.
32 ’Tatun cuñí ndo tsi maa ñi maa nyɨvɨ tsa cuñí tsi ndo, nduve tsa vaha javahá ndo. Tyin tacan icá tucu nyɨvɨ quiñi iyó.
32 “Se vocês amam apenas aqueles que os amam, que mérito têm? Até os pecadores amam quem os ama.
33 Tan tatun tsihin nyɨvɨ tsa vaha icá tsihin ndo, tan icá ndo tsa vaha, tan ña icá ndo tsa vaha tsihin inga nyɨvɨ, nduve tsa vaha icá ndo cuví can, tyin nyɨvɨ caquiñi, tacan icá tucu ñi can.
33 E, se fazem o bem apenas aos que fazem o bem a vocês, que mérito têm? Até os pecadores agem desse modo.
34 Tatun javahá ndo tumañi iñi tsi iin nyɨvɨ, tan nyitá iñi ndo tyin cua javaha tucu ñi can tumañi iñi tsi ndo, nduve tsa vaha icá ndo. Tyin nyɨvɨ caquiñi, tacan icá ñi. Tatun náa tumañi iñi javahá ñi tsi nyɨvɨ vaha iñi tsi ñi, ndatú ñi tsa nacuhva tucu ñi can tumañi iñi tsi ñi.
34 E, se emprestam dinheiro apenas aos que podem devolver, que mérito têm? Até os pecadores emprestam a outros pecadores, na expectativa de receber tudo de volta.
35 Maa tyin nyooho, cu̱ñi ndo tsi nyɨvɨ xaan iñi tsi ndo. Tan ja̱vaha ndo tsa vaha tsihin ñi. Tan cu̱hva nuu ndo náa nducú ñi. Maa tyin ña cuatu ndo náa tumañi iñi cua nacuhva ñi tsi ndo. Tacan tan cahnu xaan tsa cua ñihi ndo nuu Nyoo tan cua cuvi ndo sehe maa Nyoo, ra nyaá gloria. Tyin Nyoo vaha iñi ra nda cuanda tsihin nyɨvɨ tsa ña nacuhvá tyahvi nyoo tsi ra, tan tsihin nyɨvɨ caquiñi.
35 “Portanto, amem os seus inimigos, façam-lhes o bem e emprestem a eles sem esperar nada de volta. Então a recompensa que receberão do céu será grande e estarão agindo, de fato, como filhos do Altíssimo, pois ele é bondoso até mesmo com os ingratos e perversos.
36 Cu̱ uhvi iñi ndo tsi nyɨvɨ, tumaa uhvi cuñí Nyoo Jutu yo nyehé ra tsi yo.
36 Sejam misericordiosos, assim como seu Pai é misericordioso.”
37 ’Ña ca̱han nyaa ndo tsi nyɨvɨ, tacan tan Nyoo ña cua cahan nyaa ra tsi maa ndo. Ña catyi ndo tsa cuhun ñi anyaya, tacan tan ña cua jacuhun Nyoo tsi ndo anyaya. Ja̱ha ndo tucahnu iñi tsi nyɨvɨ. Tan Nyoo cua jaha ra tucahnu iñi tsi maa ndo.
37 “Não julguem e não serão julgados. Não condenem e não serão condenados. Perdoem e serão perdoados.
38 Cu̱hva ndo tsa tsiñí ñuhu tsi nyɨvɨ. Tacan tan cua cuhva tucu maa Nyoo tsa tsiñí ñuhu tsi maa ndo. Cuaha cua cuhva ra tsi ndo. Tyin tumaa cuhva cua cuhva ndo tsi nyɨvɨ, tacan cuhva cua cuhva Nyoo tsi ndo ―catyí ra Jesús.
38 Deem e receberão. Sua dádiva lhes retornará em boa medida, compactada, sacudida para caber mais, transbordante e derramada sobre vocês. O padrão de medida que adotarem será usado para medi-los”.
39 Tan tsaha̱ ra Jesús cuhva ihya tsi ñi, tan catyí ra:
39 Jesus deu ainda a seguinte ilustração: “É possível um cego guiar outro cego? Não cairão os dois num buraco?
40 Ndi intuhun ra cutuhvá ña cua cuvi coto ra tsa tsitó ra jacuahá tsi ra. Tyin ndi quitsaha̱ cahví ra. Cua coto ra nda ndɨhɨ cahvi ra.
40 Os discípulos não são maiores que seu mestre. Mas o aluno bem instruído será como o mestre.
41 ’¿Nacaa tyin nyehé un tsahan luhlu tsa nyií tinuu yañi un, tan ña jahá un cuenda yutun cahnu tsa nyií tinuu maa un?
41 “Por que você se preocupa com o cisco no olho de seu amigo enquanto há um tronco em seu próprio olho?
42 Tatun tinuu maa un nyií iin yutun cahnu, ¿nácaa cua cuvi catyi un tsihin ra yañi un: “Na̱ha, na tava yu tsahan luhlu tsa nyií tinuu un.”? ¡Yooho tsa jahá tyin vaha xaan un! Ta̱va jihna yutun cahnu tsa nyií tinuu maa un. Tyin tacan tan cuvi nyehe vaha un tsahan luhlu tsa cua tava un tinuu yañi un.
42 Como pode dizer: ‘Amigo, deixe-me ajudá-lo a tirar o cisco de seu olho’, se não consegue ver o tronco em seu próprio olho? Hipócrita! Primeiro, livre-se do tronco em seu olho; então você verá o suficiente para tirar o cisco do olho de seu amigo.”
43 ’Iin yutun vaha tsahá tun yucu vixi, yucu vaha. Tan iin yutun ña vaha tsahá tun yucu ña vaha.
43 “Uma árvore boa não produz frutos ruins, e uma árvore ruim não produz frutos bons.
44 Tandɨhɨ yutun nacotó yo tsi tun tsihin tsɨtɨ tun. Tyin tiñata, ña cua cuhva tun mangu. Tan ndi intuhun iñu nduuhva ña cua cuhva tun uvas [tsa cuví yucu vixi].
44 Uma árvore é identificada por seus frutos. Ninguém colhe figos de espinheiros, nem uvas de arbustos espinhosos.
45 Tan tacan tandɨhɨ nyɨvɨ vaha, vaha caahán ñi, tyin yɨhɨ́ tsa vaha añima ñi. Maa tyin nyɨvɨ ña vaha, maa ñi maa tsa ña vaha caahán ñi tyin yɨhɨ́ tsa caquiñi añima ñi. Tyin tsihin yuhu yo caahán yo tandɨhɨ tsa quitá tsitsi añima yo.
45 A pessoa boa tira coisas boas do tesouro de um coração bom, e a pessoa má tira coisas más do tesouro de um coração mau. Pois a boca fala do que o coração está cheio.”
46 ’¿Nacuenda catyí ndo tsihin yu, “Jutu Mañi yu, Jutu Mañi yu”, tan ña javahá ndo tsa caahán yu?
46 “Por que vocês me chamam ‘Senhor! Senhor!’, se não fazem o que eu digo?
47 Vityin cua catyi yu tsihin ndo yóo ndacú nyooho tsa vatsí ndo tsi maa yu, tan tyaá soho ndo tsa caahán yu, tan javahá ndo cuhva catyí yu.
47 Eu lhes mostrarei como é aquele que vem a mim, ouve as minhas palavras e as pratica.
48 Cuví ndo tumaa cuví iin ra tsitó janduvita vehe. Tyin jihna ca tahvi̱ cunu xaan ra tan taha̱n ra yuu. Tan tyaa̱ ra tyihyo tsaha vehe can tsata yuu can. Tan quɨvɨ nduñihi̱ cuún savi, ndutya can tsatya̱ xaan tsi tsaha vehe, maa tyin vehe can ña tanɨ̱ maa tsi tyin vaha xaan quita̱ tyihyo tsaha tsi.
48 Ele é como a pessoa que está construindo uma casa e que cava fundo e coloca os alicerces em rocha firme. Quando a água das enchentes sobe e bate contra essa casa, ela permanece firme, pois foi bem construída.
49 Maa tyin nyɨvɨ tsa tsiñí tsa caahán yu tan ña javahá ñi tsa caahán yu, cuví ñi tumaa iin ra javaha̱ vehe tan ña vaha javaha̱ ra itsi. Tyin nduve tyihyo tsaha tsi javaha̱ ra. Tan quɨvɨ tsaa̱ savi, tan cuñihi̱ cuún savi, tan yaha̱ ndutya cuaha tsaha vehe can. Tan vehe can, iin yaha ñi tanɨ̱ tsi ―tacan catyí ra Jesús.
49 Mas quem ouve e não obedece é como a pessoa que constrói uma casa sobre o chão, sem alicerces. Quando a água bater nessa casa, ela cairá, deixando uma pilha de ruínas”.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.