Lucas 6
Tuhun tsaa tsa nacoo̱ jutu mañi yo Jesucristo tsi yo (MJCNT) vs ARIB
1 Iin quɨvɨ quitatú nyɨvɨ, yaha̱ ra Jesús mahñu tsa tatsi̱ nyɨvɨ. Tan ra tsicá tsihin ra tuhún ra naha yoco trigu. Tan joco̱n ra naha can tsihin ndaha ra naha. Tan tsatsi̱ ra naha tsɨtɨ can.
1 E sucedeu que, num dia de sábado, passava Jesus pelas searas; e seus discípulos iam colhendo espigas e, debulhando-as com as mãos, as comiam.
2 Tacan tan catyí ra fariseo naha ra tsihin ra naha:
2 Alguns dos fariseus, porém, perguntaram; Por que estais fazendo o que não é lícito fazer nos sábados?
3 Tan nacaha̱n ra Jesús, tan catyí ra:
3 E Jesus, respondendo-lhes, disse: Nem ao menos tendes lido o que fez Davi quando teve fome, ele e seus companheiros?
4 Quɨhvɨ̱ ra tsitsi vehe Nyoo. Tan quihi̱n ra paan tsa tyiso̱ nyɨvɨ nuu altar Nyoo. Tan tsatsi̱ ra. Tan tsaha̱ ndɨhɨ ra tsi ra tsa cutahán tsihin ra. Tan maa ñi maa ra cuví jutu naha ra taahán tsi catsi paan can ―catyí ra Jesús.
4 Como entrou na casa de Deus, tomou os pães da proposição, dos quais não era lícito comer senão só aos sacerdotes, e deles comeu e deu também aos companheiros?
5 Tacan tan catyí ra Jesús:
5 Também lhes disse: O Filho do homem é Senhor do sábado.
6 Inga quɨvɨ quitatú nyɨvɨ quɨhvɨ̱ ra Jesús tsitsi vehe ñuhu. Tan quitsaha̱ jacuahá ra tsi nyɨvɨ. Tan nyehe̱ ra tsi iin ra tsa na ityi̱ ndaha cuaha.
6 Ainda em outro sábado entrou na sinagoga, e pôs-se a ensinar. Estava ali um homem que tinha a mão direita atrofiada.
7 Tan ra cuví maestro cuenda ley vehe ñuhu naha ra tsihin ra cuví fariseo naha ra, nducú cuhva ra naha tsi ra Jesús, tatun janduvaha ra tsi ra cuuhví ican quɨvɨ quitatú nyɨvɨ, tyin tacan tan cuvi tyaa ra naha cuatyi tsi ra Jesús.
7 E os escribas e os fariseus observavam-no, para ver se curaria em dia de sábado, para acharem de que o acusar.
8 Maa tyin ra Jesús tsitó ra tsa tsicá iñi ra naha. Tan catyí ra tsihin ra na ityi̱ ndaha can:
8 Mas ele, conhecendo-lhes os pensamentos, disse ao homem que tinha a mão atrofiada: Levanta-te, e fica em pé aqui no maio. E ele, levantando-se, ficou em pé.
9 Tacan tan catyí ra Jesús tsihin ra nyecú ican naha ra:
9 Disse-lhes, então, Jesus: Eu vos pergunto: É lícito no sábado fazer bem, ou fazer mal? salvar a vida, ou tirá-la?
10 Tacan tan ra Jesús nyehé ra intuhun intuhun ra naha. Yaha̱ can tan catyí ra tsihin ra tsa na ityi̱ ndaha can:
10 E olhando para todos em redor, disse ao homem: Estende a tua mão. Ele assim o fez, e a mão lhe foi restabelecida.
11 Maa tyin ra yucú ican naha ra, cuxaa̱n ra naha. Tan quitsaha̱ tsicá tuhun tahan ra naha tsi ra naha:
11 Mas eles se encheram de furor; e uns com os outros conferenciam sobre o que fariam a Jesus.
12 Quɨvɨ ican ndaa̱ ra Jesús iin yucu. Tan ñiñu maa tsica̱n tahvi ra tsi Nyoo.
12 Naqueles dias retirou-se para o monte a fim de orar; e passou a noite toda em oração a Deus.
13 Tan tsa tuvi, cana̱ ra tsi tandɨhɨ ra nyicún tsi ra. Tan nacatsi̱ ra utsi uvi taahan ra naha. Tan jacunañi̱ ra tsi ra naha apóstol, tan cuñí tsi catyi tsi “ra tsa tava̱ tyiñu Nyoo”.
13 Depois do amanhecer, chamou seus discípulos, e escolheu doze dentre eles, aos quais deu também o nome de apóstolos:
14 Tan ihya nyaá sɨvɨ tandɨhɨ tsa utsi uvi ra naha: ra Simón, ra tsa jacunañi̱ ra Cristo “Pedro”; tan yañi ra, ra Andrés; tan ra Jacobo; ra Juan; ra Felipe; ra Bartolomé;
14 Simão, ao qual também chamou Pedro, e André, seu irmão; Tiago e João; Filipe e Bartolomeu;
15 ra Mateo; ra Tomás; ra Jacobo, sehe ra Alfeo; tan ra Simón ra nyanaá cuví ra cuenda partido tsa cuñí cuhun cuatyi sɨquɨ ñuu Roma tsa ndacá ñaha tsi ñi;
15 Mateus e Tomé; Tiago, filho de Alfeu, e Simão, chamado Zelote;
16 tan ra Judas, yañi ra Jacobo; tan ra Judas Iscariote, ra tsa xico̱ tsi ra Jesús.
16 Judas, filho de Tiago; e Judas Iscariotes, que veio a ser o traidor.
17 Tacan tan nuu̱ ra Jesús yucu ican tsihin tsa utsi uvi ra naha. Tan ndu ii̱n nyɨvɨ tsa nyicún tsi ra tsaha yucu can. Tan tsaa̱ cuaha tucu nyɨvɨ quee̱ ñuu Jerusalén tsihin tandɨhɨ ca ñuu cayucú Judea, tsihin tucu nyɨvɨ quee̱ ityi yuhu ndutya ñuhu tsa cayucú yatyin ñi ñuu Tiro tsihin ñuu Sidón. Tan tsaa̱ ñi tyin tyaa soho ñi tuhun caahán ra Jesús. Tan tandɨhɨ nyɨvɨ cuuhví cuñí ñi tsa janduvaha ra tsi ñi.
17 E Jesus, descendo com eles, parou num lugar plano, onde havia não só grande número de seus discípulos, mas também grande multidão do povo, de toda a Judéia e Jerusalém, e do litoral de Tiro e de Sidom, que tinham vindo para ouvi-lo e serem curados das suas doenças;
18 Tan tandɨhɨ nyɨvɨ tsa yɨhɨ́ tatyi ña vaha janduvaha̱ ra tsi ñi.
18 e os que eram atormentados por espíritos imundos ficavam curados.
19 Tan tandɨhɨ ñi cuñí ñi tɨɨn ñi tsi ra, tyin janduvaha ra tsi ñi tsihin tunyee iñi tsa iyó tsi ra.
19 E toda a multidão procurava tocar-lhe; porque saía dele poder que curava a todos.
20 Tacan tan nanyehe̱ ra Jesús tsi ra tsicá tsihin ra. Tan catyí ra tsihin ra naha:
20 Então, levantando ele os olhos para os seus discípulos, dizia: Bem-aventurados vós, os pobres, porque vosso é o reino de Deus.
21 ’Tandɨhɨ nyooho tsa tsisocó vityin, sɨɨ xaan cua cuñi ndo. Tyin coo quɨvɨ ña cua cusoco ca maa ndo. Tan tandɨhɨ nyooho tsa tsacú tsa cuiihya cuñí ndo, sɨɨ xaan cua cuñi ndo tyin ña cua coo ca ndo tucuiihya iñi. Tan cua vacu naaha xaan ndo tsihin tsa sɨɨ cuñi ndo.
21 Bem-aventurados vós, que agora tendes fome, porque sereis fartos. Bem-aventurados vós, que agora chorais, porque haveis de rir.
22 ’Cu̱sɨɨ iñi ndo, quɨvɨ ndasɨ cuñi nyɨvɨ nyehe ñi tsi ndo, quɨvɨ tava ñi tsi ndo nu iyó ñi, quɨvɨ nduxaan ñi tsi ndo, quɨvɨ catyi ñi tyin nyɨvɨ ña vaha cuví ndo tyin tsinú iñi ndo tsi maa yu tsa cuví yu Rayɨɨ quee̱ nda gloria.
22 Bem-aventurados sereis quando os homens vos odiarem, e quando vos expulsarem da sua companhia, e vos injuriarem, e rejeitarem o vosso nome como indigno, por causa do Filho do homem.
23 Sɨɨ cu̱ñi ndo quɨvɨ can tyin tacan tucu javaha̱ nyɨvɨ ñi taha̱n tsanaha. Cuxaa̱n ñi tsi ra cuvi̱ ndusu yuhu Nyoo. Nda̱va ndo tsihin tsa sɨɨ cuñí ndo. Tyin cahnu xaan ndatu cua ñihi ndo nda gloria.
23 Regozijai-vos nesse dia e exultai, porque eis que é grande o vosso galardão no céu; pois assim faziam os seus pais aos profetas.
24 ’Maa tyin ndahvi nyooho, ñi cuca. Tyin vityin sɨɨ xaan cuñí ndo tsihin tandɨhɨ tsa cuca ndo. Maa tyin cua coo quɨvɨ maa ñi maa tundoho cua nyehe ndo. Tyin nduve tsa cua ñihi ndo nu nyaá Nyoo.
24 Mas ai de vós que sois ricos! porque já recebestes a vossa consolação.
25 ’Tan ndahvi nyooho tsa cuñí maa ndo tyin nduve tsa cumañi tsi ndo tsa vityin, tyin coo quɨvɨ cua cusoco ndo. Nyooho tsa sɨɨ cuñí vityin, ndahvi nyooho, tyin coo quɨvɨ cua coo ndo tucuiihya iñi. Tan cua vacu xaan ndo.
25 Ai de vós, os que agora estais fartos! porque tereis fome. Ai de vós, os que agora rides! porque vos lamentareis e chorareis.
26 Tan ndahvi nyooho tsa vaha caahán nyɨvɨ tuhun ndo. Tyin tacan caa tucu nyɨvɨ tsicoo̱ tsanaha, vaha xaan caha̱n ñi tuhun ra tsa caha̱n tsa ña nditsa tsihin ñi.
26 Ai de vós, quando todos os homens vos louvarem! porque assim faziam os seus pais aos falsos profetas.
27 ’Tandɨhɨ nyooho tsa tsiñí tsa caahán yu, catyí yu tsihin ndo tyin: Cu̱ñi ndo tsi nyɨvɨ xaan iñi tsi ndo. Ja̱vaha ndo tsa vaha tsihin nyɨvɨ tsa ndasɨ cuñí nyehe tsi ndo.
27 Mas a vós que ouvis, digo: Amai a vossos inimigos, fazei bem aos que vos odeiam,
28 Ca̱han ndo tsa vaha tsihin nyɨvɨ tsa caahán ndavaha ñi tsi ndo. Tan nda̱can tahvi ndo tsi Nyoo tsa cuenda nyɨvɨ caahán nyaa tsi ndo.
28 bendizei aos que vos maldizem, e orai pelos que vos caluniam.
29 Tatun iin ra cañí iin tsiyo nuu ndo, cu̱hva ndɨhɨ ndo inga tsiyo, nacañi ndɨhɨ maa ra. Tatun iin ra quinyaá tsaqueta nditsí ndo, cu̱hva ndɨhɨ ndo camiseta ndo.
29 Ao que te ferir numa face, oferece-lhe também a outra; e ao que te houver tirado a capa, não lhe negues também a túnica.
30 Cu̱hva ndo náa ndɨhɨ tsicán nyɨvɨ tsi ndo. Tatun quinyaá ñi náa tsa iyó tsi ndo, ña ndacan ca ndo can tsi ñi.
30 Dá a todo o que te pedir; e ao que tomar o que é teu, não lho reclames.
31 Tumaa cuñí ndo tsa javaha nyɨvɨ tsa vaha tsihin ndo, tacan ja̱vaha tucu maa ndo tsa vaha tsihin ñi.
31 Assim como quereis que os homens vos façam, do mesmo modo lhes fazei vós também.
32 ’Tatun cuñí ndo tsi maa ñi maa nyɨvɨ tsa cuñí tsi ndo, nduve tsa vaha javahá ndo. Tyin tacan icá tucu nyɨvɨ quiñi iyó.
32 Se amardes aos que vos amam, que mérito há nisso? Pois também os pecadores amam aos que os amam.
33 Tan tatun tsihin nyɨvɨ tsa vaha icá tsihin ndo, tan icá ndo tsa vaha, tan ña icá ndo tsa vaha tsihin inga nyɨvɨ, nduve tsa vaha icá ndo cuví can, tyin nyɨvɨ caquiñi, tacan icá tucu ñi can.
33 E se fizerdes bem aos que vos fazem bem, que mérito há nisso? Também os pecadores fazem o mesmo.
34 Tatun javahá ndo tumañi iñi tsi iin nyɨvɨ, tan nyitá iñi ndo tyin cua javaha tucu ñi can tumañi iñi tsi ndo, nduve tsa vaha icá ndo. Tyin nyɨvɨ caquiñi, tacan icá ñi. Tatun náa tumañi iñi javahá ñi tsi nyɨvɨ vaha iñi tsi ñi, ndatú ñi tsa nacuhva tucu ñi can tumañi iñi tsi ñi.
34 E se emprestardes àqueles de quem esperais receber, que mérito há nisso? Também os pecadores emprestam aos pecadores, para receberem outro tanto.
35 Maa tyin nyooho, cu̱ñi ndo tsi nyɨvɨ xaan iñi tsi ndo. Tan ja̱vaha ndo tsa vaha tsihin ñi. Tan cu̱hva nuu ndo náa nducú ñi. Maa tyin ña cuatu ndo náa tumañi iñi cua nacuhva ñi tsi ndo. Tacan tan cahnu xaan tsa cua ñihi ndo nuu Nyoo tan cua cuvi ndo sehe maa Nyoo, ra nyaá gloria. Tyin Nyoo vaha iñi ra nda cuanda tsihin nyɨvɨ tsa ña nacuhvá tyahvi nyoo tsi ra, tan tsihin nyɨvɨ caquiñi.
35 Amai, porém a vossos inimigos, fazei bem e emprestai, nunca desanimado; e grande será a vossa recompensa, e sereis filhos do Altíssimo; porque ele é benigno até para com os integrantes e maus.
36 Cu̱ uhvi iñi ndo tsi nyɨvɨ, tumaa uhvi cuñí Nyoo Jutu yo nyehé ra tsi yo.
36 Sede misericordiosos, como também vosso Pai é misericordioso.
37 ’Ña ca̱han nyaa ndo tsi nyɨvɨ, tacan tan Nyoo ña cua cahan nyaa ra tsi maa ndo. Ña catyi ndo tsa cuhun ñi anyaya, tacan tan ña cua jacuhun Nyoo tsi ndo anyaya. Ja̱ha ndo tucahnu iñi tsi nyɨvɨ. Tan Nyoo cua jaha ra tucahnu iñi tsi maa ndo.
37 Não julgueis, e não sereis julgados; não condeneis, e não sereis condenados; perdoai, e sereis perdoados.
38 Cu̱hva ndo tsa tsiñí ñuhu tsi nyɨvɨ. Tacan tan cua cuhva tucu maa Nyoo tsa tsiñí ñuhu tsi maa ndo. Cuaha cua cuhva ra tsi ndo. Tyin tumaa cuhva cua cuhva ndo tsi nyɨvɨ, tacan cuhva cua cuhva Nyoo tsi ndo ―catyí ra Jesús.
38 Dai, e ser-vos-á dado; boa medida, recalcada, sacudida e transbordando vos deitarão no regaço; porque com a mesma medida com que medis, vos medirão a vós.
39 Tan tsaha̱ ra Jesús cuhva ihya tsi ñi, tan catyí ra:
39 E propôs-lhes também uma parábola: Pode porventura um cego guiar outro cego? não cairão ambos no barranco?
40 Ndi intuhun ra cutuhvá ña cua cuvi coto ra tsa tsitó ra jacuahá tsi ra. Tyin ndi quitsaha̱ cahví ra. Cua coto ra nda ndɨhɨ cahvi ra.
40 Não é o discípulo mais do que o seu mestre; mas todo o que for bem instruído será como o seu mestre.
41 ’¿Nacaa tyin nyehé un tsahan luhlu tsa nyií tinuu yañi un, tan ña jahá un cuenda yutun cahnu tsa nyií tinuu maa un?
41 Por que vês o argueiro no olho de teu irmão, e não reparas na trave que está no teu próprio olho?
42 Tatun tinuu maa un nyií iin yutun cahnu, ¿nácaa cua cuvi catyi un tsihin ra yañi un: “Na̱ha, na tava yu tsahan luhlu tsa nyií tinuu un.”? ¡Yooho tsa jahá tyin vaha xaan un! Ta̱va jihna yutun cahnu tsa nyií tinuu maa un. Tyin tacan tan cuvi nyehe vaha un tsahan luhlu tsa cua tava un tinuu yañi un.
42 Ou como podes dizer a teu irmão: Irmão, deixa-me tirar o argueiro que está no teu olho, não vendo tu mesmo a trave que está no teu? Hipócrita! tira primeiro a trave do teu olho; e então verás bem para tirar o argueiro que está no olho de teu irmão.
43 ’Iin yutun vaha tsahá tun yucu vixi, yucu vaha. Tan iin yutun ña vaha tsahá tun yucu ña vaha.
43 Porque não há árvore boa que dê mau fruto nem tampouco árvore má que dê bom fruto.
44 Tandɨhɨ yutun nacotó yo tsi tun tsihin tsɨtɨ tun. Tyin tiñata, ña cua cuhva tun mangu. Tan ndi intuhun iñu nduuhva ña cua cuhva tun uvas [tsa cuví yucu vixi].
44 Porque cada árvore se conhece pelo seu próprio fruto; pois dos espinheiros não se colhem figos, nem dos abrolhos se vindimam uvas.
45 Tan tacan tandɨhɨ nyɨvɨ vaha, vaha caahán ñi, tyin yɨhɨ́ tsa vaha añima ñi. Maa tyin nyɨvɨ ña vaha, maa ñi maa tsa ña vaha caahán ñi tyin yɨhɨ́ tsa caquiñi añima ñi. Tyin tsihin yuhu yo caahán yo tandɨhɨ tsa quitá tsitsi añima yo.
45 O homem bom, do bom tesouro do seu coração tira o bem; e o homem mau, do seu mau tesouro tira o mal; pois do que há em abundância no coração, disso fala a boca.
46 ’¿Nacuenda catyí ndo tsihin yu, “Jutu Mañi yu, Jutu Mañi yu”, tan ña javahá ndo tsa caahán yu?
46 E por que me chamais: Senhor, Senhor, e não fazeis o que eu vos digo?
47 Vityin cua catyi yu tsihin ndo yóo ndacú nyooho tsa vatsí ndo tsi maa yu, tan tyaá soho ndo tsa caahán yu, tan javahá ndo cuhva catyí yu.
47 Todo aquele que vem a mim, e ouve as minhas palavras, e as pratica, eu vos mostrarei a quem é semelhante:
48 Cuví ndo tumaa cuví iin ra tsitó janduvita vehe. Tyin jihna ca tahvi̱ cunu xaan ra tan taha̱n ra yuu. Tan tyaa̱ ra tyihyo tsaha vehe can tsata yuu can. Tan quɨvɨ nduñihi̱ cuún savi, ndutya can tsatya̱ xaan tsi tsaha vehe, maa tyin vehe can ña tanɨ̱ maa tsi tyin vaha xaan quita̱ tyihyo tsaha tsi.
48 É semelhante ao homem que, edificando uma casa, cavou, abriu profunda vala, e pôs os alicerces sobre a rocha; e vindo a enchente, bateu com ímpeto a torrente naquela casa, e não a pôde abalar, porque tinha sido bem edificada.
49 Maa tyin nyɨvɨ tsa tsiñí tsa caahán yu tan ña javahá ñi tsa caahán yu, cuví ñi tumaa iin ra javaha̱ vehe tan ña vaha javaha̱ ra itsi. Tyin nduve tyihyo tsaha tsi javaha̱ ra. Tan quɨvɨ tsaa̱ savi, tan cuñihi̱ cuún savi, tan yaha̱ ndutya cuaha tsaha vehe can. Tan vehe can, iin yaha ñi tanɨ̱ tsi ―tacan catyí ra Jesús.
49 Mas o que ouve e não pratica é semelhante a um homem que edificou uma casa sobre terra, sem alicerces, na qual bateu com ímpeto a torrente, e logo caiu; e foi grande a ruína daquela casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.