Lucas 12
Tuhun tsaa tsa nacoo̱ jutu mañi yo Jesucristo tsi yo (MJCNT) vs NVT
1 Cuenda mil nyɨvɨ ndu ii̱n nda cuanda catyihí tahan ña ñi, tyin cuaha xaan ñi. Tacan tan ra Jesús caha̱n jihna ra tsihin ra tsicá tsihin ra:
1 Quando as multidões cresceram a ponto de haver milhares de pessoas atropelando-se e pisando umas nas outras, Jesus concentrou seu ensino nos discípulos, dizendo: “Tenham cuidado com o fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Tyin nduve iin tsa yɨhɨ́ xeehe tan cuñí yo, tyin ña cua quituvi. Tan nduve tsa xeehe tan cuñí yo, tyin ña cua coto nyɨvɨ.
2 Virá o dia em que tudo que está encoberto será revelado, e tudo que é secreto será divulgado.
3 Yacan cuenda, náa ndɨhɨ tsa caahán ndo nu xeehe, cua quita tsi nu nditsin. Tan náa ndɨhɨ tsa caahán ndo tsitsi vehe ndo, cua cana tsaa nyɨvɨ jiñi vehe.
3 O que vocês disseram no escuro será ouvido às claras, e o que conversaram a portas fechadas será proclamado dos telhados.
4 ’Tan catyí yu tsihin ndo tsa cuví ndo ra vaha iñi tsi yu, tyin ña na̱yuhvi ndo tsi nu tsahñí cuñu ñuhu yo. Tyin yaha can tan nduve ca tsa cuví javaha nu tsi yo.
4 “Meus amigos, não tenham medo daqueles que matam o corpo; depois disso, nada mais podem lhes fazer.
5 Maa tyin cua catyi yu tsihin ndo yóo taahán tsi nayuhvi ndo. Na̱yuhvi ndo tan tya̱a yahvi ndo tsi Nyoo, ra cuví quinyaa tsa nyito ndo. Tan yaha yacan tan cuví tyihi ra tsi ndo anyaya.
5 Mas eu lhes direi a quem devem temer. Temam a Deus, que tem o poder de matar e lançar no inferno. Sim, a esse vocês devem temer.
6 ’Saa, ña yahvi nyaá tɨ. Cuví jata yo uhun taahan tɨ tsihin uvi ñi xuhun. Vasu ndi maa nyihi ñi tɨ, Nyoo ña naá iñi ra tsi ndi intuhun tɨ.
6 “Qual é o preço de cinco pardais? Duas moedas de cobre? E, no entanto, Deus não se esquece de nenhum deles.
7 Tan nyooho, nyaá yahvi ca ndo nu Nyoo tan ñavin ca tsa cuaha saa can, tan nda cuanda ixi jiñi ndo tan tsitó Nyoo najava taahan tsi iyó tyin tsa nacahvi̱ ra intuhun intuhun tsi. Yacan cuenda ña na̱yuhvi ndo.
7 Até os cabelos de sua cabeça estão todos contados. Portanto, não tenham medo; vocês são muito mais valiosos que um bando inteiro de pardais.
8 ’Catyí yu tsihin ndo tyin tandɨhɨ nyooho tsa janahá ndo tsi nyɨvɨ tyin tsinú iñi ndo tsi yu, tacan tucu maa yu, cua cahan yu tuhun ndo nuu ángel Nyoo nda gloria. Tyin yuhu Rayɨɨ nda gloria quee̱ yu.
8 “Eu lhes digo a verdade: quem me reconhecer aqui, diante das pessoas, o Filho do Homem o reconhecerá na presença dos anjos de Deus.
9 Maa tyin nyooho tsa janahá ndo tyin ña tsinú iñi ndo tsi yu, tacan tucu maa yu, cua cahan yu nuu ángel Nyoo tyin ñavin nyɨvɨ cuenda yu cuví ndo.
9 Mas quem me negar aqui será negado diante dos anjos de Deus.
10 Tan vasu cuxaan nyɨvɨ tsi yuhu, Rayɨɨ tsa quee̱ nda gloria, Nyoo cua jaha ra tucahnu iñi tsi ñi. Maa tyin nyɨvɨ caahán tsa ndavaha ñi sɨquɨ Tatyi Ii Nyoo ña cua coo tucahnu iñi tsi ñi cuenda yacan.
10 Quem falar contra o Filho do Homem será perdoado, mas quem blasfemar contra o Espírito Santo não será perdoado.
11 ’Quɨvɨ tsa cua cundaca nyɨvɨ tsi ndo tsitsi vehe ñuhu, nu juez, a nuu ra cumí tyiñu naha ra, ña caca iñi ndo náa tuhun cua nacahan ndo.
11 “Quando vocês forem julgados nas sinagogas e diante dos governantes e das autoridades, não se preocupem com o modo como se defenderão nem com o que dirão,
12 Tyin cuhva tsa cua nacahan ndo, cua cuhva maa Tatyi Ii Nyoo náa tuhun taahán tsi cahan ndo ―catyí ra Jesús.
12 pois o Espírito Santo, naquele momento, lhes dará as palavras certas”.
13 Iin ra tsa nyií tsihin nyɨvɨ cuaha tsa ndu ii̱n nu nyií ra Jesús, catyí ra tsihin ra Jesús:
13 Então alguém da multidão gritou: “Mestre, por favor, diga a meu irmão que divida comigo a herança de meu pai!”.
14 Tacan tan catyí ra Jesús tsihin ra:
14 Jesus respondeu: “Amigo, quem me pôs como juiz sobre vocês para decidir essas coisas?”.
15 Tan yaha̱ can tan catyí ra nuu nyɨvɨ cuaha can:
15 Em seguida, disse: “Cuidado! Guardem-se de todo tipo de ganância. A vida de uma pessoa não é definida pela quantidade de seus bens”.
16 Tacan tan tsaha̱ cuenda ra Jesús iin cuhva tsi tandɨhɨ nyɨvɨ, tan catyí ra:
16 Então lhes contou uma parábola: “Um homem rico tinha uma propriedade fértil que produziu boas colheitas.
17 Tacan tan tsicá iñi ra: “¿Nacaa javaha yu? Nduve nu quɨhɨ tandɨhɨ ndaha tyiñu ihya.”
17 Pensou consigo: ‘O que devo fazer? Não tenho espaço para toda a minha colheita’.
18 Tan catyí ra: “Tsa tsitó yu nácaa cua javaha yu. Cua canɨ yu tandɨhɨ yaca nyihi yu, tan cua javaha yu tsa nahnu ca, tan natyihi yu tandɨhɨ ndaha tyiñu can tsihin tandɨhɨ ca tsa iyó tsi yu tsitsi can.
18 Por fim, disse: ‘Já sei! Vou derrubar os celeiros e construir outros maiores. Assim terei espaço suficiente para todo o meu trigo e meus outros bens.
19 Tacan tan cua catyi yu tsihin yu: Cuaha xaan ndaha tyiñu naquihi̱n vaha un, tan vityin cuahán maa cuiya, qu̱itatu, ca̱tsi vaha, co̱ho vaha, tan cu̱sɨɨ iñi.”
19 Então direi a mim mesmo: Amigo, você guardou o suficiente para muitos anos. Agora descanse! Coma, beba e alegre-se!’.
20 Tan Nyoo catyí ra tsihin ra can: “Ra soho, tsacuaa vityin cua cúu un, tan tsa naquihi̱n vaha un ¿Yóo tsii cua cuví yacan?” catyí Nyoo tsihin ra can.
20 “Mas Deus lhe disse: ‘Louco! Você morrerá esta noite. E, então, quem ficará com o fruto do seu trabalho?’.
21 Tacan cuví iin ra tsa jatacá tan tyihí vaha ra tsa cuca tsi ra; maa tyin nuu Nyoo ra ndaahvi cuví ra ―catyí ra Jesús.
21 “Sim, é loucura acumular riquezas terrenas e não ser rico para com Deus”.
22 Tacan tan catyí ra Jesús tsihin ra tsicá tsihin ra:
22 Então, voltando-se para seus discípulos, Jesus disse: “Por isso eu lhes digo que não se preocupem com a vida diária, se terão o suficiente para comer, ou com o corpo, se terão o suficiente para vestir.
23 Tyin nyaá yahvi ca ñayɨvɨ tsa nyito yo tan ñavin ca tsa catsi yo. Tan nyaá yahvi ca cuñu ñuhu yo tan ñavin ca tsa nditsí yo.
23 Pois a vida é mais que comida, e o corpo é mais que roupa.
24 Ja̱ha ndo cuenda saa tyin ña jahá tyiñu tɨ. Tan ndi ña tyihí vaha tɨ tsa catsi tɨ. Maa tyin tsatsí tɨ, tyin Nyoo tsahá ra tsa catsi tɨ. Tan nuu Nyoo nyaá yahvi ca nyooho tan ñavin ca saa.
24 Observem os corvos. Eles não plantam nem colhem, nem guardam comida em celeiros, pois Deus os alimenta. E vocês valem muito mais que qualquer pássaro.
25 Tan vasu ndi maa tsicá xaan iñi ndo maa tyin ña cuví jandusucun ndo luxu ca tsi ndo.
25 Qual de vocês, por mais preocupado que esteja, pode acrescentar ao menos uma hora à sua vida?
26 Tatun ndi luxu can tan ña cuví jahá ndo, ¿nacuenda tsa tsicá xaan iñi ndo tandɨhɨ ca tsa tsiñí ñuhu tsi ndo?
26 E, se não podem fazer uma coisa tão pequena, de que adianta se preocupar com as maiores?
27 ’Ja̱ha ndo cuenda nácaa iyó yutun ita tyin ña jahá tyiñu tun tan ndi ña taví tun yuhva. Maa tyin catyí yu tsihin ndo tyin ndi ra rey Salomón tsihin tandɨhɨ tsa cuca ra tan ña sɨɨ caá tsa tsinditsi̱ ra tumaa tsa jacunditsí Nyoo tsi yutun ita ican.
27 “Observem como crescem os lírios. Não trabalham nem fazem suas roupas e, no entanto, nem Salomão em toda a sua glória se vestiu como eles.
28 Tatun tacan ñi jacunditsí Nyoo tsi yutun ita tsa iyó nu tsɨquɨ vityin, tan ityaan cua cayu tun tsitsi horno, tan nyooho cahnu ca cuví ndo nuu ra tan ñavin ca yutun ita. ¿A ña cua cuhva ra tsa cunditsi ndo? Maa tyin maa ndo ña tsinú vaha iñi ndo tsi ra.
28 E, se Deus veste com tamanha beleza as flores que hoje estão aqui e amanhã são lançadas ao fogo, não será muito mais generoso com vocês, gente de pequena fé?
29 Ña caca xaan iñi ndo tuhun tsa catsi ndo tan tsa coho ndo.
29 “Não se inquietem com o que comer e o que beber. Não se preocupem com essas coisas.
30 Tyin nyɨvɨ tsa ña tsinú iñi tsi Nyoo tsicá iñi ñi yacan. Maa tyin Jutu yo Nyoo tsitó ra náa tsiñí ñuhu tsi ndo.
30 Elas ocupam os pensamentos dos pagãos de todo o mundo, mas seu Pai já sabe do que vocês precisam.
31 Vaha ca tsa nducu ndo nácaa cuhva cuenda ndo tsi ndo tsi Nyoo na cundaca ñaha ra tsi ndo. Tan cuhva tucu ra tandɨhɨ tsa tsiñí ñuhu tsi ndo.
31 Busquem, acima de tudo, o reino de Deus, e todas essas coisas lhes serão dadas.
32 ’Ña nayuhvi nyooho, mbee jana yu. Ña cuaha ndo maa tyin Jutu yo Nyoo cuñí ra tsi ndo. Yacan cuenda cua cuhva ra quɨhvɨ ndo nu ndacá ñaha ra.
32 “Não tenham medo, pequeno rebanho, pois seu Pai tem grande alegria em lhes dar o reino.
33 Xi̱co ndo tsa iyó tsi ndo. Tan jatyinyee ndo tsi nyɨvɨ ndaahvi. Tatun javahá ndo tacan, jacayá ndo tsa vaha nuu nyaá Nyoo. Tyin nuu nyaá Nyoo ña ndɨhɨ tsa vaha. Tyin yoñi yóo jatɨvɨ́ can ndacan, ndi nu ñasuhu, tan ndi quɨtɨ.
33 “Vendam seus bens e deem aos necessitados. Com isso, ajuntarão tesouros no céu, e as bolsas no céu não se desgastam nem se desfazem. Seu tesouro estará seguro; nenhum ladrão o roubará e nenhuma traça o destruirá.
34 Tyin nuu iyó tsa cuca ndo, ican cuví nu nyita iñi ndo. Tan ndacan cua coo ndɨhɨ añima ndo ―catyí ra.
34 Onde seu tesouro estiver, ali também estará seu coração.”
35 ’Cu̱atu vaha ndo tsi yu tsihin ñuhu̱ nditsin Nyoo quɨvɨ quitsi yu inga tsaha.
35 “Estejam vestidos, prontos para servir, e mantenham suas lâmpadas acesas,
36 Tan cu̱vi ndo tumaa musu tsa ndatú tsi tsitoho ra naha náa cuhva quitsi ra tsa cuahán ra iin vico tindaha. Tan ndatú ra naha, tyin tacan tan numi ñi cua nuña ra naha yuvehe cuhva tsa jandatsan tsitoho ra naha tsa tsaa ra.
36 como se esperassem o seu senhor voltar do banquete de casamento. Então poderão abrir-lhe a porta e deixá-lo entrar no momento em que ele chegar e bater.
37 — ausente —
37 Os servos que estiverem prontos, aguardando seu retorno, serão recompensados. Eu lhes digo a verdade: ele mesmo se vestirá como servo, indicará onde vocês se sentarão e os servirá enquanto estão à mesa!
38 — ausente —
38 Quer ele venha no meio da noite, quer de madrugada, ele recompensará os servos que estiverem prontos.
39 Tan co̱to ndo tyin tatun tsitoho vehe, tan tsitó ra náa cuhva cua quɨhvɨ ñasuhu vehe ra, cua jaha ra cuenda vehe ra. Tan ña cua cuhva ra quɨhvɨ nu ñasuhu ican tsitsi vehe ra.
39 “Entendam isto: se o dono da casa soubesse exatamente a que horas o ladrão viria, não permitiria que a casa fosse arrombada.
40 Tan tacan cuví tucu nyooho, cu̱atu ndo. Tyin yuhu, Rayɨɨ tsa quee̱ nda gloria, sana iñi ndo tan cua quitsi yu ―catyí ra Jesús.
40 Estejam também sempre preparados, pois o Filho do Homem virá quando menos esperam”.
41 Tacan tan quitsaha̱ nducú tuhun ra Pedro tsi ra Jesús:
41 Então Pedro perguntou: “Senhor, essa ilustração se aplica apenas a nós, ou a todos?”.
42 Tacan tan nacaha̱n ra Jesús, tan catyí ra tsihin ra:
42 O Senhor respondeu: “O servo fiel e sensato é aquele a quem o senhor encarrega de chefiar os demais servos da casa e alimentá-los.
43 Tan sɨɨ xaan cuñí musu ican tatun cuhva tsa jahá tyiñu ra, tan cua tsaa tsitoho ra. Tyin tyaá yahvi ra tandɨhɨ tsa taahán tsi ica ra.
43 Se o senhor voltar e constatar que seu servo fez um bom trabalho,
44 Tan catyí yu tsihin ndo tyin tsa nditsa. Tyin tsitoho ra cua nacuhva ra tandɨhɨ tsa cumí ra, cua quɨhɨ ndaha ra. Tyin vaha tyaá yahvi ra tsihin tyiñu jahá ra.
44 eu lhes digo a verdade: ele colocará todos os seus bens sob os cuidados desse servo.
45 Maa tyin tatun tsicá iñi musu ican tyin naha xaan cuahán tsitoho ra, tan quitsaha̱ cañí ra tsi inga musu tsa cutahán tsihin ra tan ñiñaha jahá tyiñu ican, tan ña cuñí ra jaha tyiñu ra. Tyiñu tsatsí ñi tan tyiñu tsiñí nyixi ñi iyó ra.
45 O que acontecerá, porém, se o servo pensar: ‘Meu senhor não voltará tão cedo’, e começar a espancar os outros servos, a comer e a beber e se embriagar?
46 Tacan tan sana iñi ra cua tsaa tsitoho ra quɨvɨ tsa ña ndatú ra tsi ra, tan cuhva tsa ña tsitó ra. Tacan tan ñihi xaan cua tatsi tuñi tsitoho ra tsi ra, tumaa tuhvá maa ra icá tsihin nyɨvɨ tsa ña tsiñú iñi tsa caahán ra.
46 O senhor desse servo voltará em dia em que não se espera e em hora que não se conhece, cortará o servo ao meio e lhe dará o mesmo destino dos incrédulos.
47 ’Tan iin musu tsa tsitó nácaa iyó tsitoho ra tan ña javahá ra cuhva cuñí tsitoho ra, cuaha xaan tundoho cua nyehe ra.
47 “O servo que conhece a vontade do seu senhor e não se prepara nem segue as instruções dele será duramente castigado.
48 Maa tyin tatun iin musu tsa ña tsitó, tan javaha ra tsa ña vaha, cua tatsi tuñi tsitoho ra tsi ra, maa tyin luxu ñi. Tyin ña tsito̱ ra can, tan javaha̱ ra. Tatun iin musu tan cuaha tsa tsaha̱ tsitoho ra tsi ra, cuaha tyiñu taahán tsi nacuhva cuenda ra tsi tsitoho ra. Tan ra tsa cuaha xaan yɨhɨ́ ndaha can, cuaha xaan tyiñu taahán tsi nacuhva cuenda ra tsi tsitoho ra.
48 Mas aquele que não a conhece e faz algo errado será castigado com menos severidade. A quem muito foi dado, muito será pedido; e a quem muito foi confiado, ainda mais será exigido.”
49 ’Tumaa tsa jatahán yu ñuhu̱ nu ñuhu ñayɨvɨ, tacan cuví tyiñu vatsí yu. ¡Tan cuñí xaan yu tsa nacayu catyin ña ñuhu̱ ihya!
49 “Eu vim para incendiar a terra, e gostaria que já estivesse em chamas!
50 Tyin nyaá cua yaha yu iin tundoho cahnu, tan cahnu xaan tundoho iyó yu nda cuanda ndɨhɨ tyiñu jahá yu.
50 No entanto, tenho de passar por um batismo e estou angustiado até que ele se realize.
51 Cuñí maa ndo tyin tsa vatsí cuhva yu tsa taxin coo ndo nu ñuhu ñayɨvɨ ihya. Maa tyin yuhu vatsí yu tyin jasɨɨn yu tsi ndo.
51 Vocês pensam que vim trazer paz à terra? Não! Eu vim causar divisão!
52 Tyin tsa vityin tan ityi nuu ca, uhun taahan nyɨvɨ iin vehe ñi cua cusɨɨn ñi. Uñi taahan ñi cua cañi tahan tsihin uvi taahan ñi. Tan uvi taahan ñi cua cañi tahan tsihin uñi taahan ñi.
52 De agora em diante, numa mesma casa cinco pessoas estarão divididas: três contra duas e duas contra três.
53 Tan ra iyó sehe, cua cañi tahan ra tsihin sehe ra. Tan ra cuví sehe can cua cañi tahan ra tsihin jutu ra. Tan ñaha iyó sehe sɨɨhɨ cua cañi tahan ña tsihin sehe sɨɨhɨ ña. Tan ña cuví sehe sɨɨhɨ can cua cañi tahan ña tsihin sɨhɨ ña. Tan ñaha cuví tyiso cua cañi tahan ña tsihin tsanu ña. Tan ñaha cuví tsanu can cua cañi tahan ña tsihin tyiso ña ―catyí ra Jesús.
53 “O pai ficará contra o filho e o filho contra o pai; a mãe contra a filha e a filha contra a mãe; a sogra contra a nora e a nora contra a sogra”.
54 Catyí tucu ra Jesús tsihin nyɨvɨ cuaha tsa yucú ican:
54 Então Jesus se voltou para a multidão e disse: “Quando vocês veem nuvens se formando no oeste, dizem: ‘Vai chover’. E têm razão.
55 Tatun tsa nyehé ndo tyin tsa yɨhɨ́ tatyi quee̱ ityi ndutya ñuhu, catyí ndo tyin tsa cua ndu ihñi. Tan quita tsa cuii nu caahán ndo.
55 Quando sopra o vento sul, dizem: ‘Hoje vai fazer calor’. E assim ocorre.
56 Nyooho jahá ndo tsa tsitó xaan ndo, tan nacotó ndo tandɨhɨ tsa cuví andɨvɨ, tan tandɨhɨ tsa cuví nu ñuhu ñayɨvɨ ihya. Tan ¿nacuenda tsa ña nacotó ndo náa tyembu iyó ndo vityin?
56 Hipócritas! Sabem interpretar as condições do tempo na terra e no céu, mas não sabem interpretar o tempo presente.
57 ’¿Nacuenda ña jahá ndo cuenda, ndáa tsa vaha tan ndáa tsa ña vaha?
57 “Por que não decidem por si mesmos o que é certo?
58 Tatun iin ra tsicán cuatyi tsaha ndo tan cuahán ndo tsihin ra nu nyaá ra cumí tyiñu, ityi cuahán ndo ndu̱cu ndo cuhva coo vaha ndo tsihin ra tsa ndi cumañi ca tsaa ndo nu nyaá ra cumí tyiñu. Coto nacuhva cuenda ra tsi ndo tsi juez. Tan juez ican cua nacuhva cuenda ra tsi ndo tsi ra vitya naha ra. Tan ra vitya naha ra cua tyihi ra naha tsi ndo tsitsi vehe caa.
58 Quando você e seu adversário estiverem a caminho do tribunal, procurem acertar as diferenças antes de chegar lá. Do contrário, pode ser que o acusador o entregue ao juiz, e o juiz, a um oficial que o lançará na prisão.
59 Tatun tacan cua cuvi, catyí yu tsihin ndo tyin ña cua quita ndo nda cuanda tyahvi ndo tandɨhɨ tsa taahán tsi tyahvi ndo ―catyí ra Jesús.
59 Eu lhe digo: você não será solto enquanto não tiver pago até o último centavo”.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.