Lucas 12
Tūʼún xuva kō vatā ó ntákaʼan ña ñuú Coatzospan (MIZNT) vs NVT
1 Dukuān ne, ñá tē nté kaa nté kaa ñaꞌa nátaká nuu ña. Uun ito tsi ntaédin nuu taꞌan ña. Dā éni ntuꞌu Jēsuu kakaꞌan ñá ne, diꞌna tsi ña ntɨniꞌi ñā kakaꞌan ñá ni ñā:
1 Quando as multidões cresceram a ponto de haver milhares de pessoas atropelando-se e pisando umas nas outras, Jesus concentrou seu ensino nos discípulos, dizendo: “Tenham cuidado com o fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Tsí ña túvī nee iña é koo xūꞌú iña ko é ña nátidito; ntē ña tuví ne nuu i é ntē xoxo kiní i.
2 Virá o dia em que tudo que está encoberto será revelado, e tudo que é secreto será divulgado.
3 Dukuān ne, un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ e ntákaꞌan nto mí nēé san ne, kūtuni ñáꞌā san mí kāxiꞌí nuu ntuve ngántii san. Nēe é diin diin tsi ntákaꞌan nto dá kāntiꞌú xiꞌi ntó ne, uun ito tsi kachuꞌu ña, kaꞌan ña nté rkɨ viꞌi kan.
3 O que vocês disseram no escuro será ouvido às claras, e o que conversaram a portas fechadas será proclamado dos telhados.
4 ʼNtōꞌo e dóo váꞌa tiin ú ni ntō ne, kakaꞌán u ni ntō é ña ku uꞌví nto xoo é kaꞌní i kúñu kō. Tsí te kúvī ne, ña túvī nee é kuvi vií ka ñá ni kō.
4 “Meus amigos, não tenham medo daqueles que matam o corpo; depois disso, nada mais podem lhes fazer.
5 Ntá tsi kakaꞌán u ni ntō xoo é dií ka uꞌvī nto. Uꞌvī ntó ña é kūvi nakiꞌi ntuvi iña nto ne, da katé nuu ña nto dôꞌvi kan. Dɨvi ñā é uꞌvi ntíꞌxe nto ña.
5 Mas eu lhes direi a quem devem temer. Temam a Deus, que tem o poder de matar e lançar no inferno. Sim, a esse vocês devem temer.
6 ʼ¿Ñā ntu te kadíko ña ūꞌun láā san é ūvi kúdii diúꞌun san? Ntá tsi nté uun tɨ ña kakunáa ini Xúva ko tɨ̄.
6 “Qual é o preço de cinco pardais? Duas moedas de cobre? E, no entanto, Deus não se esquece de nenhum deles.
7 Dɨvi ntō né, un tsi nté idi dɨkɨ nto ntántéꞌvi kui kui uun. Dukuān ne, ñá ku uꞌvī nto. Tsí dɨvi ntō ne, dií dií ka nuu áꞌvi nto é vata ntáa láa, kɨtɨ é ña te da díi san.
7 Até os cabelos de sua cabeça estão todos contados. Portanto, não tenham medo; vocês são muito mais valiosos que um bando inteiro de pardais.
8 ʼNtá tsi kakaꞌán u ni ntō tsí un ntɨꞌɨ ntō xoo é kanakiní i ko nuu ñaꞌa san vevií ne, xuꞌu é vēxkúvi ú ñatīí ne, nakiní u ña nuu ánje Xuva kō kídaā.
8 “Eu lhes digo a verdade: quem me reconhecer aqui, diante das pessoas, o Filho do Homem o reconhecerá na presença dos anjos de Deus.
9 Ntá tsi xoo é kākukaꞌan nuu i é kāꞌán i iñá ko nuu ñaꞌa san vevií ne, kuan kōo vií u ni ñā nuu ánje Xuva kō kídaā.
9 Mas quem me negar aqui será negado diante dos anjos de Deus.
10 ʼDa xōó ka é kaꞌan ntée i ko, xuꞌu é vēxkúvi ú ñatīí vevií ne, kuvi kada kaꞌnu iní Xuva ko ni ñā. Ntá tsi xoo é kaꞌan kíni i iña Espíritū Sántū ne, ñá kada kaꞌnū iní Xuva ko ni ñā.
10 Quem falar contra o Filho do Homem será perdoado, mas quem blasfemar contra o Espírito Santo não será perdoado.
11 ʼTē kueꞌen niꞌi ña nto viꞌi mí nataká nuu ña Israeé ne, ō kɨꞌɨn niꞌi ña nto ntáꞌa ña kaxntēku kûꞌve sán ne, ō ntáꞌa ña tsiñu naꞌnu i ne, ñá ku kadā kuení nto nté koo nantiko koō ntó, nee é kāꞌan nto.
11 “Quando vocês forem julgados nas sinagogas e diante dos governantes e das autoridades, não se preocupem com o modo como se defenderão nem com o que dirão,
12 Tsí tē xee úra i é kāꞌan ntó ne, Espíritū Sántū sán nañēꞌé ña nto nté koo kaꞌan nto —kaꞌan Jésuu.
12 pois o Espírito Santo, naquele momento, lhes dará as palavras certas”.
13 Uun ñāꞌa, ña nuu taꞌan méꞌñū ñaꞌa sán ne, kakaꞌan ñá ni Jēsuu:
13 Então alguém da multidão gritou: “Mestre, por favor, diga a meu irmão que divida comigo a herança de meu pai!”.
14 Ntá tsi Jesuú ne, kakaꞌan ñá ni ñā:
14 Jesus respondeu: “Amigo, quem me pôs como juiz sobre vocês para decidir essas coisas?”.
15 Kidáā ne, kakaꞌan xtúku ña ni ñāꞌa san:
15 Em seguida, disse: “Cuidado! Guardem-se de todo tipo de ganância. A vida de uma pessoa não é definida pela quantidade de seus bens”.
16 Kidáā né, ntaa ña ni ñā uun nuu i:
16 Então lhes contou uma parábola: “Um homem rico tinha uma propriedade fértil que produziu boas colheitas.
17 Kidáā né, dōo dé kuení ña, kakaꞌan ña: “¿Neé ntu vii ú ve? Tsí ña túvī ka míꞌī natsoo vaꞌá u é tātá ko”, kaꞌan ña.
17 Pensou consigo: ‘O que devo fazer? Não tenho espaço para toda a minha colheita’.
18 Dā dé kuení ña, kakaꞌan ña: “É īní u neé vii ú ve. Nakɨɨ̄n ú a viꞌi atā sán ne, dá xntītsí u uun é dií ka kaꞌnu ka. Ikan nātsuꞌun váꞌa ntɨꞌɨ u é tātá ko ni un ntɨꞌɨ̄ é īó iñá ko.
18 Por fim, disse: ‘Já sei! Vou derrubar os celeiros e construir outros maiores. Assim terei espaço suficiente para todo o meu trigo e meus outros bens.
19 Kidáā ne, káꞌan miī ú ni nīmá ko: Nima míi ko, dɨvīn ne, ñá tē nté kaa iña o é ntoo váꞌa ve. Kutuvín daꞌnan ve. Kaꞌxín ne, koꞌon; na nākunuu dîní nima o.” Kuan kōo kaꞌan ña.
19 Então direi a mim mesmo: Amigo, você guardou o suficiente para muitos anos. Agora descanse! Coma, beba e alegre-se!’.
20 Ntá tsi Xuva ko ne, kākaꞌan ña: “¡Nté kuān nte túntun ntun! tsí niñú ve kuvin. Iña o é ntoo váꞌa ne, ¿xōo ntú iña i kuvi?”, kaꞌan ña.
20 “Mas Deus lhe disse: ‘Louco! Você morrerá esta noite. E, então, quem ficará com o fruto do seu trabalho?’.
21 Dukuan ō ntákuvi ñaꞌa, ña e ntátsoo váꞌa dokuika iña mii i, ntá tsi dóo ntaꞌvī ñá nuu Xuva ko —kaꞌan Jésuu.
21 “Sim, é loucura acumular riquezas terrenas e não ser rico para com Deus”.
22 Kakaꞌan Jésuu ní ña ntɨniꞌi ñā:
22 Então, voltando-se para seus discípulos, Jesus disse: “Por isso eu lhes digo que não se preocupem com a vida diária, se terão o suficiente para comer, ou com o corpo, se terão o suficiente para vestir.
23 Tsí ntuvi iña kó ne, dií ka nuu áꞌvi é vāta kaa é kāꞌxi o. Dií ka nuu áꞌvi kúñu kō é vāta kaa dóo é kuꞌun ō.
23 Pois a vida é mais que comida, e o corpo é mais que roupa.
24 Koto nto nté o de rkáka san: Ñá katāꞌxi tɨ é tātá, ntē ña katáꞌvi tɨ, ntē ña tuvi míꞌī ntánatsoo váꞌa tɨ iña tɨ́ dɨ. Ntá tsi Xuva kō ne, kaxéꞌe ña é kāꞌxi tɨ. Ntōꞌó ne, ¿ñā ntu te dií dií ka nuu áꞌvi nto é vāta ntáa láa san?
24 Observem os corvos. Eles não plantam nem colhem, nem guardam comida em celeiros, pois Deus os alimenta. E vocês valem muito mais que qualquer pássaro.
25 Nté uun ñaꞌa nto ña kuvi vií nto é kuēꞌnu ka kúñu nto, nté un síin ka, kuān te dóo kadā kuení nto.
25 Qual de vocês, por mais preocupado que esteja, pode acrescentar ao menos uma hora à sua vida?
26 Tē ña kuvi vií nto nte un síin sāꞌá ne, ¿nté kui ntádē kuení ntu nto tuku nuu i?
26 E, se não podem fazer uma coisa tão pequena, de que adianta se preocupar com as maiores?
27 ʼKóto nto nté o ntaéꞌnu láa san, é ntē ña ntáde tsiñu ne, ntē ña ntánakuido xuꞌve. Ntá tsi kakaꞌán u ni ntō tsí rei Salamuún ne, kuān te dóo vaꞌa kueꞌen dóo ñá ne, ñá tē nté sa váꞌa ito ña é vata ntáa láa san.
27 “Observem como crescem os lírios. Não trabalham nem fazem suas roupas e, no entanto, nem Salomão em toda a sua glória se vestiu como eles.
28 Te Xuva ko kāxéꞌe ña e dóo váꞌa ito kuꞌu é kaa má kūꞌú kān vevií ne, tevāá ne, tutun kuvi ne, ¿ñā ntu te dií ka kueꞌe kuenta víi ña nto nēe é kuꞌun nto, ntōꞌo é ña ntákuintiꞌxe nto?
28 E, se Deus veste com tamanha beleza as flores que hoje estão aqui e amanhã são lançadas ao fogo, não será muito mais generoso com vocês, gente de pequena fé?
29 Dukuan ne, ñā ku nantɨ́ꞌɨ nto iní nto é ntuku ntō é kāꞌxi nto.
29 “Não se inquietem com o que comer e o que beber. Não se preocupem com essas coisas.
30 Tsí ñaꞌa, ña é ña ini Xúva kō né, dōo ntaítsuꞌun ña īña é un ntɨꞌɨ nuū i sáꞌa. Ntá tsi dɨvi ntō né, īó uun Xuva ntō, ña é īní nee é ntátaan núu nto.
30 Elas ocupam os pensamentos dos pagãos de todo o mundo, mas seu Pai já sabe do que vocês precisam.
31 Ntukū nuu iní nto nēe e váꞌā é viī nto é ntio Xuva ko ne, níꞌi ntō é un ntɨꞌɨ nuū i sáꞌā.
31 Busquem, acima de tudo, o reino de Deus, e todas essas coisas lhes serão dadas.
32 ʼÑá ku uꞌvī ntó, a leꞌntu míī ko. Ñá tē nté sa tɨtɨ́n nto, ntá tsi Xuva kō ne, iō ñá dodîni é tāꞌxi ña nto é vāꞌá iña ña.
32 “Não tenham medo, pequeno rebanho, pois seu Pai tem grande alegria em lhes dar o reino.
33 Nadiko ntō é īó iña nto ne, dá kuēꞌé nto ña ntátaan núu i san. Kuan kōo kaváꞌa nto itɨ́n nto é ña kakuátā é kuntōo váꞌa iña ntó e dukún kan ntii dañu ntūvi. Tsi íkān ne, ña kakɨ́ꞌvi ña duꞌu, ntē ña kadúku tɨ́ iña ko.
33 “Vendam seus bens e deem aos necessitados. Com isso, ajuntarão tesouros no céu, e as bolsas no céu não se desgastam nem se desfazem. Seu tesouro estará seguro; nenhum ladrão o roubará e nenhuma traça o destruirá.
34 Míꞌi ntōo é nuu áꞌvi iña ntó ne, ikan kuntōo nima ntó dɨ.
34 Onde seu tesouro estiver, ali também estará seu coração.”
35 ʼNa kōo túꞌve nto duꞌnu nto ni ñūꞌu é nātuún nto.
35 “Estejam vestidos, prontos para servir, e mantenham suas lâmpadas acesas,
36 Vií nto vata tsī o dé ña ntáde tsiñu, ña ntantétu tóꞌo i, ñā é ñeꞌe mi tántaꞌa ñaꞌa. Tē náxee ñá ne, kanakeꞌxen ñā xiꞌí ne, ura tsí i nakaan.
36 como se esperassem o seu senhor voltar do banquete de casamento. Então poderão abrir-lhe a porta e deixá-lo entrar no momento em que ele chegar e bater.
37 Nté kui dîni tóꞌō ña ntáde tsiñu san e ntántíto ña te naxēé ña. Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō tsí dɨvi tsī tóꞌo ñā ne, nákuntēé ña donúu ñā ne, da káꞌan ñā tsí na kuntōo ña ntáde tsiñu san nú mēsa ñá ne, mii toꞌo ñā tsuꞌun koꞌo ña é kāꞌxí ña.
37 Os servos que estiverem prontos, aguardando seu retorno, serão recompensados. Eu lhes digo a verdade: ele mesmo se vestirá como servo, indicará onde vocês se sentarão e os servirá enquanto estão à mesa!
38 Nté kui váꞌa ña ntáde tsiñu san, tsí kuān te davá ñūú ne, ō e veꞌxi túvi ne, ntantíto ña tē née tóꞌo ñā.
38 Quer ele venha no meio da noite, quer de madrugada, ele recompensará os servos que estiverem prontos.
39 Na kūtuni nto sáꞌā. Tē dɨ́ ini tóꞌō viꞌi san neé ura kiꞌxi ñá duꞌú san ne, koo túꞌve ña kuntētu ña. Ñá kuēꞌé ña itsi é kɨ̄ꞌví ña duꞌú san má viꞌi ñā é kiꞌi dúꞌu ña iña ña.
39 “Entendam isto: se o dono da casa soubesse exatamente a que horas o ladrão viria, não permitiria que a casa fosse arrombada.
40 Kuan dɨvi ntō dɨ́ ne, na kōo túꞌve nto, tsí dā née inī nto ntuvi dá ña ntántétu nto xee ña vexkúvi ñatīi —kaꞌan Jésuu.
40 Estejam também sempre preparados, pois o Filho do Homem virá quando menos esperam”.
41 Pedrú ne, katsixeꞌe ñā:
41 Então Pedro perguntou: “Senhor, essa ilustração se aplica apenas a nós, ou a todos?”.
42 Kakaꞌan Tóꞌo kō:
42 O Senhor respondeu: “O servo fiel e sensato é aquele a quem o senhor encarrega de chefiar os demais servos da casa e alimentá-los.
43 ¡Nté kui váꞌa ña ntáde tsiñu, ña kade ntaá san! Tē náxee tóꞌo ñā ne, é un ntɨꞌɨ kāde ntaa ñá vatā o uvé tsiñu ña.
43 Se o senhor voltar e constatar que seu servo fez um bom trabalho,
44 Nuu é ntāa ntíꞌxe i é kākaꞌán u tsi tóꞌo ña ne, xtuvī ñá ña é kuēnta víi ña é un ntɨꞌɨ̄ é īo íña ña.
44 eu lhes digo a verdade: ele colocará todos os seus bens sob os cuidados desse servo.
45 Ntá tsi te ña ntáde tsiñu san kade kuení ña tsí kukuií ka dá nāxee tóꞌo ñā ne, kani ntuꞌu ña kadā xení ña ni ña ntáde tsiñu niꞌi ña, te tīí, te ñadɨ̄ꞌɨ́ ne, kani ntuꞌu ñā é kōꞌo ña, é kāꞌxí ña, é kada kɨꞌvi ñā.
45 O que acontecerá, porém, se o servo pensar: ‘Meu senhor não voltará tão cedo’, e começar a espancar os outros servos, a comer e a beber e se embriagar?
46 Kidáā ne, da née inī tsí ña naxee tóꞌo ñā ntuvi dá ña kantétu ña, tsí ña íni ña neé ura naxée ña. Kidáā ne, nakiꞌi ña tsiñu ñā ne, natee xío ña ña é kɨ̄ꞌɨn ñá ni ñāꞌa, ña é ña ini de ntáa san.
46 O senhor desse servo voltará em dia em que não se espera e em hora que não se conhece, cortará o servo ao meio e lhe dará o mesmo destino dos incrédulos.
47 ʼÑa ntáde tsiñu, ña é īní nēe e ntío tóꞌo ī ntá tsi ña te īó tuꞌvé ña, ntē ña ni de ntáa ña é kākaꞌan tóꞌo ñā né, dōo nakáꞌxi vaꞌa tóꞌo ña ñā.
47 “O servo que conhece a vontade do seu senhor e não se prepara nem segue as instruções dele será duramente castigado.
48 Ntá tsi ña ntáde tsiñu, ña e ñá ini nee e ntío tóꞌo ī ntá tsi idé ña nee iña e ñá ini ña ne, níꞌi ñā é ntōꞌo ña dɨ, ntá tsi ña dóo nee. Tsí xoo é dií ka kueꞌe níꞌi i ne, dií ka kueꞌe kantio é kueꞌé ña ña nguiī san. Xoo é dií ka kueꞌe ntada ña kuénta ntáꞌa i ne, dií ka kueꞌe kantio é kāda ntaa ña.
48 Mas aquele que não a conhece e faz algo errado será castigado com menos severidade. A quem muito foi dado, muito será pedido; e a quem muito foi confiado, ainda mais será exigido.”
49 ʼVéꞌxī u e xnteé ñuꞌu ú ñuxiví sa. ¡Dōó ntio kó tē dɨ́ kaiꞌxi vevíi!
49 “Eu vim para incendiar a terra, e gostaria que já estivesse em chamas!
50 Īo úun nuu i e dóo ntoꞌo kó rkontûví ne, un váꞌa tsi kantɨꞌɨ iní ko un tsi da nte inú kava.
50 No entanto, tenho de passar por um batismo e estou angustiado até que ele se realize.
51 ¿Vá vēꞌxí ntu ú vata koo é kuntoo váꞌa ñaꞌa san ñuxiví sa, te kuinī nto? ¡Ñaꞌa ní san! tsí veꞌxí u é kii nteé xio taꞌan ñaꞌa san kuenta iñá ko.
51 Vocês pensam que vim trazer paz à terra? Não! Eu vim causar divisão!
52 Tsí un tsi nte vevií ne, kii nteé xio taꞌan ñaꞌa. Uꞌun ñáꞌa san uun tsi viꞌi ntoo ña. Uni ñáꞌa ña naa núu ña nī ña uvi ñáꞌa sán ne, ña uvi ñaꞌa sán ne, naa núu ña nī ña uni ñáꞌa san.
52 De agora em diante, numa mesma casa cinco pessoas estarão divididas: três contra duas e duas contra três.
53 Uva ī ne, naa núu ña ni iꞌxā ña. Iꞌxá ña ne, naa núu ña ni uva ñā. Dɨꞌɨ ñā ne, naa núu ña nī dióko ñā. Diōkó ña ne, naa núu ña ni dɨꞌɨ ñā. Ñúntɨ̄ɨ́ ña ne, naa núu ña nī énu ñā. Ēnú ña ne, naa núu ña nī ñuntɨ́ɨ ña —kaꞌan Jésuu.
53 “O pai ficará contra o filho e o filho contra o pai; a mãe contra a filha e a filha contra a mãe; a sogra contra a nora e a nora contra a sogra”.
54 Kakaꞌan Jésuu ní ñaꞌa san:
54 Então Jesus se voltou para a multidão e disse: “Quando vocês veem nuvens se formando no oeste, dizem: ‘Vai chover’. E têm razão.
55 Dá kaīnu tatsin xéꞌe ī kán ne, ntákaꞌan nto é vēꞌxí ntuvi kaꞌni. Kuan kōo kuvi ntiꞌxe.
55 Quando sopra o vento sul, dizem: ‘Hoje vai fazer calor’. E assim ocorre.
56 Ntoꞌó ne, da mii tsī rkɨ xaa nto nteku é ntákaꞌan nto. Ntoꞌó e dóo íni nto é kāꞌan nto nté koo kúvi e dukún kan ni ñūxiví a ne, ¿nté kuī ña ntáñeꞌe dɨkɨ ntu nto núu i é kataꞌxi Xuva kō nté koo kuvi ntuvi é ntoo o vevii?
56 Hipócritas! Sabem interpretar as condições do tempo na terra e no céu, mas não sabem interpretar o tempo presente.
57 ʼ¿Nté kui ña káde kúꞌven míin nee é vāꞌa iña nto?
57 “Por que não decidem por si mesmos o que é certo?
58 Tē xoó ñaꞌa kɨꞌɨn níꞌi ña o ntaꞌa ña tsíñu i é tsiꞌi kuétsi i ō ne, koón ntiin nātiin váꞌan ni ña itsi kān vata koo é ña kɨ́ꞌɨn niꞌi ña o ntaꞌa ña tsíñu i san. Tsí tē ña tsiñu i san ntada ña o kuénta ntáꞌa sntadún san ne, xnuu kutu ña ō viutun.
58 Quando você e seu adversário estiverem a caminho do tribunal, procurem acertar as diferenças antes de chegar lá. Do contrário, pode ser que o acusador o entregue ao juiz, e o juiz, a um oficial que o lançará na prisão.
59 Kakaꞌán u ni ō tsí ña ntiin viútun san un tsi da nte ntáꞌvin ntɨꞌɨn é kakan ña —kaꞌan Jésuu ni ña.
59 Eu lhe digo: você não será solto enquanto não tiver pago até o último centavo”.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.