Mateus 27
Ley saa ni nacoo Jesucristu (MITNT) vs AAI
1 Daaní, na ní tùinuù, dandu nì càhàn dùtù xícusahnú xì tè‑dàndàcú nùù ñuu mà, nì candatnuhu tnahá‑né nansa quida‑ne, te cui Jesús.
1 Maraumanika Firis ukwarih etei naatu regaregah ai’in bairi Jesu morob isan hio hiyabunai sawar.
2 Dandu nì nachicuhni‑nè ndahà‑yá, te cuàhàn‑nè xì‑yá nùù gobernador Poncio Pilato, te yucán nì ndòo‑ya ndahà témà.
2 Basit uman hifatum hibai hitit Roman hai gawan Pilate umanamaim hiyai.
3 Daaní, Judas, divi ana nì cahin xì‑yá, nì cundaà ini‑nè ñà‑ndisa icúmí Jesús cui‑yà. Ñàyùcàndùá, nì naxicocuíìn ini‑nè, nì sàhàn‑nè nì naxiconihí‑né òcò ùxìn dìhùn plata nùù dùtù xícusahnú, xì nùù stná nècuàchì sahnú xídandacú, cachí‑nè xì nècuàchìmà:
3 Judas, yanuwayan Jesu kakafinamaim hiya’iyai i’itin ana veya dogoron rusib, kabay 30 bai matabir na Firis ukwarih naatu regaregah ai’in nahimaim tit, eo
4 ―Cuàchi nduá nì quide, vàchi còò falta xi nècuàchì nì dàyáhi ndahà‑nsiá.
4 “Ayu asinaf kakaf orot gewasin baban ao emomorob.” Hiya’afut hio, “Nati o a yababan, o akisimo ina’itin inayabunai.”
5 Ñàyùcàndùá, nì ducùn Judas nsidaa dìhùn mà pisu veheñùhu, te nì quee‑ne nì dàcuáhnâ‑nè mii‑né xì yohò.
5 Judas kabay nati Tafaror Bar kabay teya’aya’amaim itaiy re naatu ihamiyih tit in sikan warasa yai morob. Judas kabay bai na rouw ere’er|alt="Judas throwing money down" src="cn01832b.tif" size="col" loc="Mat 27.5" copy="©1978 David C. Cook Publishing Co." ref="27.5"
6 Daaní, después nì dàtàcá dùtù mà dìhùn mà, te nì cachi‑nè:
6 Firis ukwarih kabay hibai hio, “Iti i rara ana kabay, ata ofafar men ebibasit boro Tafaror Bar ana kabay ya’aya’amaim tanayai na’in.”
7 Ñàyùcàndùá, nì ndatnuhu tnahá‑né (nansa quida‑ne xì) dìhùn mà, te nì xiin‑ne iin ñuhù nani Itu Alfareru ñà‑cundua panteón ndé cundùxin nècuàchì inga ñuu.
7 Etei’imak hio hibibasit ufunamaim, kabay hibai noukwat bu’urayan ana kamar hitubun, saise nah touman sabuw hai rah ana efan namatar.
8 Ñàyùcàndùá dìsáhà‑xí nì sàcùnani ñuhù mà Ñuhù Níì, te dècuèndè vichi ducán cachí‑nè xán.
8 Ana’an nati isan kamar wabin “Rara ana Kamar” hibiwab in na iti boun ana veya tit.
9 Pues divi ducán nì cuu nsidaámà sàhà ñà‑nì cùú ndisa ñà‑ndùá nì cachitnùhu iin nècuàchì sànaha nani Jeremías, vàchi dohó nì tiaa‑ne: “Cutu ócò ùxìn dìhùn plata ndiaá‑yà, nì cachi nècuàchì raza Israel. Dandu después nì natnii‑ne dìhùn mà
9 Naatu abistan dinab orot Jeremiah eo ina iturobe.
10 nì xiin‑ne Itu Alfareru, nacua nì cachi Stoho‑ndà Señor xìˊ”.
10 Noukwat bu’urayan ana kamar hitubun Regah ayu iu’uwu na’atube.”
11 Pues (hora yucán sànì sàà‑yà) nùù gobernador, te iín‑yá nùù‑té. Dandu nì ndàcàtnùhù‑té nùù‑yá, cachí‑te:
11 Jesu Roman gawan nanamaim bat, naatu gawan Jesu ibatiy, “O Jews sabuw hai aiwob?” Jesu iya’afut eo. “Nati kuo, ayu boro abi tur anao.”
12 Dandu dùtù xícusahnú, xì nècuàchì xídandacú, nì càhàn tnùhù‑né sàhà‑yá, doco còò ni‑iñàha ni cachí‑yà.
12 Firis ukwarih naatu regaregah ai’in Jesu ubar hitin tur kakafin isan hio men kafa’imo iyafutimih.
13 Dandu nì cachi Pilatu xì‑yá:
13 Basit Pilate Jesu iu, “Sabuw kakafih isan ubar hit teo’orereb kunonowar?”
14 Doco mii‑yá, còò ni‑iñàha ni náxícóníhî‑yá. Ñàyùcàndùá, nì ndulocó gobernador mà.
14 Baise Jesu men kafa’imo awanamaim tur ta tit, naatu Gawan orot ana kasiy ra’at ifofofor men kafaita.
15 Cunaha‑nsiá, cada nacává vicò pascua mà, tùha Pilatu daña‑té iin tè‑ndiàdí, ndéni‑te nì cui ndiadí ni cácàn nèhivì.
15 Tar Nowaten hiyuw ana veya, gawan hai binanakwar eo na’atube, mar etei dibur barane sabuw hai kok orot menatan tirurubin i ebobotait.
16 Te quìvì yucán ndiadí iin tiàa iá cuàhà fama‑xi nani Barrabás.
16 Nati ana veya orot wabin gagamin Jesu Barabas dibur ma’am.
17 Ñàyùcàndùá, na sánì nataca nèhivì cuáhà mà nùù Pilatu, dandu nì xìcàn tnùhù‑té nùù‑né, cachí‑te:
17 Naatu sabuw hiru’ay sawar, basit Pilate ibatiyih, “Orot menatan kwakokok diburune anabotait, Jesu Barabas o Jesu Keriso?”
18 Ducán nì cachì‑te xi‑né, vàchi sà‑ìnáhá‑tê ñà‑cuisì sàhà envidia xi dùtù sànì yàha Jesús ndahà‑té.
18 Anayabin sabuw bobowenamaim Jesu hibai Pilate umanamaim hiya’iyai i so’ob.
19 Daaní, iá ìì‑té nùù silla ndé nsidándáà‑te chuun, te nì quesaa iin razón xi ñahàdìhí‑te, cachí‑nè: “Màsà quídá‑nî ni‑iñàha xi Jesús, vàchi nècuàchì vàha nduú‑né. Cunaha‑ní, cuàhà gá nì sàníˋ ñuú ndùvèhè nì quida nècuàchìmà, te nì nacani cuaá inì”, cachí razón mà.
19 Pilate baibabatiyen ana efanamaim ma’am, aawan tur iyafar na eo, “Orot nati gewasin isan men abisa ta inasinaf, anayabin fai ayu mim fokarin maiyow isan amim au not ekakasiy”
20 Doco dùtù mà xì nècuàchì xídandacú, nì chiyuhù‑né nèhivì cuáhà mà ñà‑nì cácàn‑nè dàñà Barrabás, te cui Jesús.
20 Baise firis ukwarih naatu regaregah ai’in sabuw tafah fair hiyai, Barabas botaitin naatu Jesu asabunin isan Pilate hiokikin.
21 Ñàyùcàndùá, nì càhàn gobernador xì nsidaa nèhivì mà, cachí‑te:
21 Pilate sabuw ibatiyih, “Orot i rou’ab, imih orot menatan kwakokok ana botait?” Etei’imak hiya’afut hio, “Barabas!”
22 Dandu nì cachì‑te xi‑né:
22 Pilate sabuw ibatiyih, “Bo Jesu wabin Keriso isan boro mi’itube anasinaf?” Etei’imak hiya’afut hio, “Ku’onaf!”
23 Dandu cachí gobernador mà:
23 Pilate ibatiyih, “Abisa kakafin sinaf?” Baise sabuw hitar koukuw hio, “Ku’onaf!” Sabuw rou’ay gagamin nahimaim Pilate Jesu ibatiy|alt="Jesus placed before crowd" src="CN01822b.tif" size="col" loc="Mat 27.23" copy="©1978 David C. Cook Publishing Co." ref="27.23"
24 Dandu nì xini Pilatu còò ni‑iñaha níhìndèè‑té, cuisì quesáhá nacuídà fuerte nèhivì mà. Ñàyùcàndùá, nì xìcàn‑te tècuìí, te nì ndaha‑tè, indéhe nsidaa nèhivì mà, te nì cachì‑te xi‑né:
24 Pilate naniyan bai men karam boro ef ta tasinaf, naatu sabuw auman kougeyagey hibusuruf, imih harew bai sabuw etei nahimaim uman sauwen eo, “Ayu iti orot namomorob isan men ana ubar anabaimih. Nati i kwa akis a ubar.”
25 Dandu nì cachi nsidaa nèhivì mà:
25 Sabuw etei hiya’afut hio, “I namomorob ana ubar i aki anab naatu natunatu auman ana ubar hinab.”
26 Dandu nì dàñà Pilatu Barrabás mà nùù nèhivì mà, doco Jesús, còó; nì dàndàcú‑te ñà‑nì ñáhnì cuìí‑yà, te después cùhùn‑yà màcùtuu‑ya nchìca cruz cui‑yà.
26 Imaibo Pilate Barabas botait, naatu Jesu wabir ana baiyowayah iuwih, onafin isan hibai hin.
27 Dandu soldadu xi gobernador mà, nì saca‑tèyá cuàhàn‑te xi‑yá vehechuún. Te nì cana‑tè nsidaa compañeru‑te ñà‑tnàtuu‑tè ndé iá‑yà.
27 Imaibo Pilate ana baiyowayah Jesu hibai hin gawan ana bar hitit, nati’imaim baiyowayah etei hiru’ay hibebera’uh.
28 Dandu nì tavà‑té sìcoto xi‑ya, te nì chindixi‑tèyá iin capa cuahá.
28 Ana faifuw hi’oromen, faifuw namar hibai hi’us,
29 Te nì cava stná‑te iin corona iñù nì chicaà‑te dìnì‑yá, te nì dàcùníndáha stná‑teyá iin nù‑iin ndahà cuàhá‑yà. Dandu nì sàcuìta sisi‑té nùù‑yá, sácùndiaà‑teyá, cachí‑te:
29 kokor hififin ukwarin ana raramamih hiyara’ah, uman ana asukwafune tu hitin, nanamaim suh hiyowen hi’i’iyab hio, “Jews hai aiwob tanabora’ara’ah.”
30 Te nì casivi dìí‑teyá. Dandu nì dìtá‑te nù‑iin ma ndahà‑yá nì cani fuerte‑te dìnì‑yá.
30 Yumatan hikwaitututur, uman tu hibosair ukwarinamaim hiborabirab.
31 Te na ní nsihi nì sàcùndiaà‑teyá ducán, dandu nì tavà‑té capa mà, te nì nachindixi‑tèyá sìcoto xi mii‑yá. Dandu nì saca‑tèyá cuàhàn‑te chituu‑tèyá nchìca cruz.
31 Hibi’i’iyab ufunamaim, faifuw hi’us ma’am hibosair ana faifuw hibow hina hi’us, imaibo hibai hin onafin isan.
32 Na ní caquee‑tè xì‑yá nì ndacùhun tnahá‑te xi iin tiàa ñuu Cirene nani Simón. Te divi nècuàchìmà nì catnii‑tè nì dàcuìdá‑tené cruz xi‑ya cuàhàn.
32 Hitit hinan efamaim Sairini orot wabin Simon bairi hitar naatu baiyowayah hi’ukikin Jesu ana onaf bai e’abar.
33 Dandu nì casaà‑te xi‑yá iin xaan nani Gólgota. Quìvì jaàn cachí dàhàn yucán, Nùù Iquì Dìnì.
33 Hina efan wabin Golgotha imaim hitit, nati efan hibiwab yabin efan ana itinin i orot ukwarin ana gifow na’atube.
34 Dandu nì cunì‑te dacohó‑teyá vinu ia dácà tnàhá xì ñà‑ùà, doco na ní tuiyàá‑yàñà, cónì cùní gà‑yà coho‑yañà.
34 Nati’imaim wine harew tenakuyakuy auman hisartabir Jesu tomanih hitin bai kakartubun ufunamaim kwahir.
35 Daaní, nì chituu‑tèyá nchìca cruz. Te sìcoto xi‑ya, nì dasàn‑téâ según nansa nì nìhì iin iin‑tè na ní idàdìquí‑te sàhà‑ñá. Pues ducán nì quida‑tè sàhà ñà‑nì cùú ndisa palabra nì cachitnùhu nèhivì xí Dios sànaha na ní cachi‑nè: “Nì dasàn‑té sìcoto xi entre mii‑té, te nì idàdìquí‑te sàhà‑ñá”.
35 Naatu hi’o’onaf ana veya arowamaim ana faifuw hikusib hifaram hibow.
36 Daaní, nì sàcùndoo soldadu mà ñà‑cundiaà‑teyá.
36 Imaibo nati’imaim himarir Jesu hima’uh hima.
37 Te dìquì‑xí dìnì cruz xi‑ya nì sàcùtuu iin ñà‑càchítnùhu índù‑ñá dìsáhà‑xí dandohó‑teyá. Te dohó cacháˋ: “Ana yohó nduú Jesús, rey xi tè‑raza Judea”.
37 Naatu tafanamaim ubar hibitin ana tur hikirum hikubar, “ITI I JESU, JEW SABUW HAI AIWOB.”
38 Cunaha‑nsiá, yucán nì sàcuìtandiaa stná ùì tècuìhnà nchìca cruz, iin‑tè ladu cuahá‑yà, te ingà‑te ladu itní‑yà.
38 Naatu bainowan orot rou’ab Jesu bairi hi’onafih, ta ana beyawane ta ana asukwafune.
39 Te nèhivì yáha yucán, nì canàhá stnâ‑nè xì‑yá, dacuico dínì‑né, cahíchì ini‑nèyà, cachí‑nè xì‑yá:
39 Sabuw nanane hinan ukwarih hita’asi’asiy ubar hitin tur kakafih maiyow Jesu hi’i’iyab hio,
40 ―¡Ndahví‑nî! vàchi cuàhàn‑ní dacaá‑nî veheñùhu cahnú, te tìxi ùnì quìvì nsidavàha saa‑níà, cachí‑nî. Nú ducán fuerte guá‑nî, dandu dacácu‑ní mii‑ní, nú ndisa Dèhemanì Dios nduu‑ní, te danuu‑ní mii‑ní nùù cruz jaàn cundehè‑nsí ―nì cachi‑nè.
40 “Tafaror bar tarabounin veya tounu wanawananamaim wowabin sawaramih io! Bo o God Natun na’at kwiyawasi cross afe’enane kure’eban a’it?”
41 Te divi‑ni ducán nì sàcùndiaa stná dùtù xícusahnú, te cutnáhâ stná nècuàchì ley xi veheñùhu, xì stná nècuàchì xídandacú; nsidaa‑né nì sàcùndiaa stná‑nè, cachí‑nè iin‑ne xì inga‑nè (sàhà‑yá):
41 Ef ta’imon firis ukwarih, Ofafar Bai’obaiyenayah naatu regaregah ai’in auman Jesu hi’i’iyab hio,
42 ―Nècuàchì jaàn, nìsa dacácu‑ne nècuàchì dava ga, doco mà cùì dacácu‑ne mii‑né. Nú ndisa rey xi nècuàchì raza‑ndà Israel nduú‑né, dandu ni danuú‑né mii‑né nùù cruz jaàn cundehè‑ndà, dandu cunindisa‑ndané.
42 “Sabuw afa iyawasih, baise i taiyuwin men karam boro niyawas, Israel sabuw hai aiwob! Bo cross afe’enane boun nare tana itin boro tanitumitum.
43 Dios cundéé îní‑nè, (cachí‑nè): pues nú ducán nduá, dandu ni dacácu‑yanè vichi, nú cuní‑yà, te nú ndisa Dèhemanì‑yá nduú‑né nacua cachí‑nè ―nì cachi tè‑xícusahnu‑ma.
43 God i bitumitum, bo God boun iyawasiban ta’itin, anayabin i taiyuwin i God Natun rouw eo.”
44 Te dècuèndè stná tècuìhnà itándiaa stná nchìca cruz yucán, nì canàhá stná‑te xi‑yá.
44 Ef ta’imon bainowah orot rou’ab Jesu bairi hi’onafih hi’inu’in ubar hitin tur kakafih hi’u.
45 Daaní, dècuèndè càxíhúì xì ndéˋ càhúnì nì nàcuììn tnùù inicutu ñuu yucán.
45 Veya yen tafat yan tafaram etei gugum inu’in veya botabir re 3 korok bai.
46 Te nahi càhúnì nì ndàhì ndee‑yá, cachí‑yà:
46 Veya 3 korok na’atube, Jesu fanan aumetawat rerey eo, “Eloi, Eloi Lema Sabachthani?” Anayabin, “Au God, au God, aisim ihamiyu?”
47 Te dava nècuàchì itá yucán, nì tiacu‑nè ndáhì‑yà ducán, ñàyùcàndùá nì cachi‑nè:
47 Sabuw afa nati’imaim hibatabat hinowar hio, “Elijah isan eafa’af kwanowar.”
48 Ñàyùcàndùá, nì dàyáà iin‑tè nì quihin‑tè iin ñà‑ñàhmá uun nani esponja, te nì chindaxin‑tèá xì vinu nì xìò, nì chihi‑tèá dìnì iin vara yutnù, te nì sàha‑tèyá nì sihvi‑yá.
48 Naatu orot ta nunuw in sawar ta biyan sou’usau bai, wine tenakuyakuy butu’ub, eot ra’ah Jesu awanamaim yai tomamih.
49 Dandu nì cachi ingà‑te:
49 Baise sabuw afa hio, “Kubat, Elijah nan nabiyawas tana’itin!”
50 Dandu inga xichi nì ndàhì ndee‑yá, te nì xìhì‑yà.
50 Jesu iban maiye fanan aumetawat rerey, naatu ayubin tabaratait.
51 Daaní, yucán ini veheñùhu cahnú nì quedava ìì cortina cahnú sadí nihni cuartu xan; iin‑ni nì ndàtà‑ñá ndè dìnì‑xí xì ndéˋ tìxi‑xi. Te nì tnàa stná ñuhìví, te nì ndàtà cavà nahnú.
51 Faifuw Tafaror Bar wanawanan hita’iy re efan kakafiyin hirafut inu’in yate rusib re in uran tit rou’ab himatar, iriyoy tit kabay hitaseseb.
52 — ausente —
52 Rah awah hiha’e, sabuw kakafiyih moumurih na’in marasika himorob hi’inu’in etei hiyawas himisir.
53 — ausente —
53 Hai rah hitumaren hitit, Jesu morobone mimisir ufunamaim, murumurubih etei hitit hin Jerusalem hitit, sabuw moumurih na’in hi’itih.
54 (Cunaha‑nsia, frente ndé iín cruz xi Jesús,) yucán iín stná iin capitán xì compañeru‑te, xíndiaà‑teyá. Te na ní caxinì‑te nansa nì cuu ñà‑nì tnàa guá, dandu nì yùhí gà‑te, cachí‑te:
54 Baiyowayah hai orot ukwarih naatu baiyowayah afa bairi nati’imaim Jesu hima’uh hima’am iriyoy hitatam, naatu abisa’awat himamatar hi’itah hai bir ra’at hio, “Turobe iti orot i anababatun God Natun!”
55 Daaní, yucán itá xica stná cuàhà nècuàchì ñahà, indéhe‑ne: nècuàchì ladu Galilea nduú‑né, te cutnáhâ‑né xì‑yá nì quixi ndè ñuu mà ñà‑chindee stná‑nèyà.
55 Nati’imaim baibin moumurih na’in hina ef yokaika hibat abisa’awat himamatar hi’itah. Iti baibin i Galilee’ine Jesu hi’ufunun bairi hina hibibais.
56 Iin‑ne nduú María Magdalena, te inga‑nè nduú María dihi Jacobo xì José, te inga‑nè nduú ñahàdìhí Zebedeo.
56 Baibin wanawanahimaim i Mary Magdalene, Mary, James, Joseph hairi hinah naatu Zebedee aawan.
57 Daaní, na ní cuaà quìvì yucán, dandu nì sàà stná iin nècuàchì ñuu tii Arimatea nani José. Iin nècuàchì cuìcà nduú‑né, te nchícùn stná‑nè ichì‑yá.
57 Birabirab auman orot sawar wairafin, wabin Joseph ana tafaram Arimathea’ane na tit. Iti orot i Jesu ana bai’ufununayan ta, baise wa’iwa’iramaim bi’ufununun. Tafaror bar wanawanan faifuw taseb ro’ab himatar|alt="temple veil being torn down" src="CN01843B.TIF" size="col" loc="Mat 27.57" copy="©1978 David C. Cook Publishing Co." ref="27.57"
58 Te divi‑ne nì sàhàn nùù Pilatu, nì xìcàn‑nè cuerpu‑yà. Dandu nì cachi Pilatu xì soldadu ñà‑nì cuáha‑tè nècuàchìmà iquìcúñú‑yà.
58 Joseph na Pilate nanamaim tit, Jesu biyan bai na ya’in isan fefeyan, naatu Pilate ana baiyowayah uwih Jesu biyan hibai hitin.
59 Ñàyùcàndùá, nì sàhàn José nì naquihin‑neyà, te nì chidùcún‑nèyà iin dahmà iá ndoo.
59 Joseph, Jesu biyan bai faifuw boubunamaim sum
60 Te sàhà ñà‑làcà nì sate nèhivì xí‑né iin cueva nùù cavà, ñàyùcàndùá, divi yucán nì chinacaa‑nèyà. Dandu nì dàtùí nihni‑ne iin cavà cahnú nì sàcùndiadi yuhù cueva mà, te cuàhàn‑nè.
60 bai in hub boubun i isan iti boro’omo to naiwanamaim bai inu’in, imaim Jesu yai naatu kabay ifururuw na sou hir naatu ana ubar in.
61 Doco yucán nì ndòo María Magdalena xì inga María mà, xíndoo‑ne frente lugar ndé nì ndùxin‑ya.
61 Mary Magdalene naatu Mary, James, Joseph hairi hinah i rah rewan rounane himare hima hi’itin.
62 Daaní, nì yàha quìvì mà, divi quìvì nduú vigilia xi quìvì descansu. Dandu meru quìvì (descansu) mà nì sàhàn itnii dùtù xì iin ùì stná nècuàchì fariseu, nì tnàtuu‑ne nùù Pilatu,
62 Mar natot i boro Sabbath ana veya, imih Firis ukwarih naatu Pharisee hina Pilate nanamaim hitit
63 nì cachi‑nè xì‑té:
63 hio, “Regah ni’i orot baifufuwenayan yawasin ma’am eo, ‘Ayu boro veya tounu ufunamaim morobone anamisir.’ Iti na’atube eo i aki anotanot.
64 Ñàyùcàndùá, cuní‑nsì dandacu‑ní ñà‑cundiaa vàha soldadu sepultura dècuèndè nì xínu quìvì únì, vàchi nú coó, vihini nataca nèhivì xí nècuàchìmà ñuú, te tavà‑nàné, dandu después cachi‑nè xì nèhivì ñà‑sànì natiacu nècuàchìmà nduá. Te nú ducán, dandu cundua iin tnùhu chicá cahnú nùù palabra nìsa cachi nècuàchìmà antes.
64 Isan imih akokok baiyowayah afa iniyafarih hinan rah hinama’uh hinama veya tounu, saise ana bai’ufununayah boro men hinan biyan hinabain hinabihir, naatu morobone misir maiye hinarouw hinao sabuw hinifuwihimih. Anayabin baifuwen iti boun natitit boro kakafin anababatun men wan anabifuwen na’atube’emih.”
65 Dandu nì cachi Pilatu xì‑né:
65 Pilate iyafutih eo, “Ma’utenayah orot kwa aso’obamaim kwanabuwih naatu kwana’uwih matah toniwa’an rah hinama’uh gewas hinama.”
66 Ñàyùcàndùá, nì caquihin nècuàchìmà ichì cuàhàn‑nè ndè sepultura, te chicá fuerte nì chicadi‑nè lugar mà. Te nì candòo stná itnii soldadu xíndiaa.
66 Basit hitit hin rah ana etawan kabay tafanamaim kwah hiyai, naatu ma’utenayah orot nati’imaim rah hima’uh hima. Mautenayah rah awan hibat firis bairi teo|alt="soldiers guarding tomb" src="cn01849b.tif" size="col" loc="Mat 27.66" copy="©1978 David C. Cook Publishing Co." ref="27.66"
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 27, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.