Lucas 12
Ley saa ni nacoo Jesucristu (MITNT) vs ARA
1 Vichi sànì nataca chitu cuàhà mil nèhivì, dècuèndè sánihni tnahá‑né. Dandu nì càhàn Jesús xì nèhivì mà. Primeru nì càhàn‑yà xì nècuàchì dacuahá‑yá, cachí‑yà:
1 Posto que miríades de pessoas se aglomeraram, a ponto de uns aos outros se atropelarem, passou Jesus a dizer, antes de tudo, aos seus discípulos: Acautelai-vos do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Cunaha‑nsiá còò ni‑iñàha coo dèhé nicanicuahàn. Icúmíâ tùia, te cunitnùhu nèhivì sàhá.
2 Nada há encoberto que não venha a ser revelado; e oculto que não venha a ser conhecido.
3 Dècuèndè stná ñà‑ndùá nì cachi nèhivì na ndoó dèhé‑nè ndé iín tnúú, icúmí palabra mà natùi vate stná ndé nchií orá. Te mate caya nì càhàn iin tiàa sàhà tùtnù compañeru‑nè ndé ndoó‑né vehe chicá ndiadí, doco icúmí palabra mà (cuìtià), vàchi nana ducún nèhivì, te cachitnùhu ndee‑né nsidaámà.
3 Porque tudo o que dissestes às escuras será ouvido em plena luz; e o que dissestes aos ouvidos no interior da casa será proclamado dos eirados.
4 ’Amigos, cachíˋ xì‑nsiá: màsà yúhî‑nsià ana cui cahnì xì cuisì iquìcúñú‑nsià; còó, vàchi nú sànì xìhì‑nsià, dandu còò cá ni‑iñàha cui quida ga‑nè.
4 Digo-vos, pois, amigos meus: não temais os que matam o corpo e, depois disso, nada mais podem fazer.
5 Doco yùhù cachíˋ xì‑nsiá ana ndiá ìcà‑nsiá yùhí‑nsià. Xiñuhu yùhí ndisa‑nsia mii‑yá ana icúmí derechu dandiachi xi anima‑nsià andea nú sànì xìhì‑nsià. Mii‑yá, ndisa xiñuhu yùhí‑nsià.
5 Eu, porém, vos mostrarei a quem deveis temer: temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno. Sim, digo-vos, a esse deveis temer.
6 ’Sàhà cuisì ùì tuní dicó‑né ùhùn chòlìhì. Doco ni‑iin quisì mà, có‑nândòdó Dios‑si.
6 Não se vendem cinco pardais por dois asses? Entretanto, nenhum deles está em esquecimento diante de Deus.
7 Dècuèndè ináhá stná‑yà nadaa idìdínì itá dìnì iin iin nèhivì. Ñàyùcàndùá, màsà nácání inì‑nsia, vàchi chicá ndiaá‑nsià nùù iin chòlìhì tìì, te ò núù cuàhà stná‑si.
7 Até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais! Bem mais valeis do que muitos pardais.
8 ’Yùhù cachíˋ xì‑nsiá, nú cachí vate iin nèhivì ñà‑ndùú‑né nèhivì xí, dandu yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, icúmí stnáì cachì nùù ángel xi Dios ñà‑divi nèhivì xí nduú stná nècuàchìmà.
8 Digo-vos ainda: todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do Homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 Doco nú ni chídèhé‑nè ñà‑ndùú‑né nèhivì xí, dandu yùhù stná, icúmî nacuaà stnáì mii‑né nùù ángel xi Dios.
9 mas o que me negar diante dos homens será negado diante dos anjos de Deus.
10 ’Mate ni cáhàn ùhí iin nèhivì dìquì yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, doco vàtùni nìhì‑né cuicahnú ini Dios sàhà‑né. Doco nú dìquì Espíritu Ìì sànì càhàn ùhí‑nè, dandu mà nunca sàà‑yà cuicahnú ini‑yà sàhà nècuàchìmà.
10 Todo aquele que proferir uma palavra contra o Filho do Homem, isso lhe será perdoado; mas, para o que blasfemar contra o Espírito Santo, não haverá perdão.
11 ’Daaní, nú ni dátnâtuu nèhivì mii‑nsiá nùù nècuàchì dandacú nùù veheñùhu, ò núù juez, te ò nùù tè‑nìhí chuun, màsà nácání ini‑nsià nansa naxiconihí‑nsiá nùù‑té,
11 Quando vos levarem às sinagogas e perante os governadores e as autoridades, não vos preocupeis quanto ao modo por que respondereis, nem quanto às coisas que tiverdes de falar.
12 vàchi momentu yucán icúmí Espíritu Ìì xí Dios chindee‑yá mii‑nsiá ñà‑cundaà ini‑nsià índù‑ñá chicá ndiaha cachi‑nsià ―nì cachi Jesús.
12 Porque o Espírito Santo vos ensinará, naquela mesma hora, as coisas que deveis dizer.
13 Daaní, iin tiàa iín mahì nèhivì cuáhà yucán, nì cachi‑nè xì Jesús:
13 Nesse ponto, um homem que estava no meio da multidão lhe falou: Mestre, ordena a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Dandu nì cachi‑yà xì nècuàchìmà:
14 Mas Jesus lhe respondeu: Homem, quem me constituiu juiz ou partidor entre vós?
15 Te nì cachi stná‑yà xì nèhivì cuáhà mà:
15 Então, lhes recomendou: Tende cuidado e guardai-vos de toda e qualquer avareza; porque a vida de um homem não consiste na abundância dos bens que ele possui.
16 Dandu nì nacani‑ya xì‑né iin ejemplu, cachí‑yà:
16 E lhes proferiu ainda uma parábola, dizendo: O campo de um homem rico produziu com abundância.
17 Ñàyùcàndùá, nì nacani inì‑te, cachí‑te: “¿Nansa quide? Vàchi có‑cuâhà gá ndé covàha cosecha xi”.
17 E arrazoava consigo mesmo, dizendo: Que farei, pois não tenho onde recolher os meus frutos?
18 Dandu nì cachì‑te: “Chicá vàha dohó quide; cuàhìn duquín vehe cuachi yohó, te quidavàha saí vehe chicá nahnú sàhà‑ñá vàtùni sàà nàcòvàha cosecha xi, xì nsidaa gá stná ñà‑cuìqué.
18 E disse: Farei isto: destruirei os meus celeiros, reconstruí-los-ei maiores e aí recolherei todo o meu produto e todos os meus bens.
19 Dandu cachì inì‑ni mií: Vichi sà‑ìá cuàhà iñàha iá vàha. Vàtùni sàà ñà‑jaàn cutiacuì cuàhà cuìà; vàtùni quetatuì vichi, vàchi iá ñà‑cuxi, te cohi. Contentu cuàhìn coi”, nì cachì‑te.
19 Então, direi à minha alma: tens em depósito muitos bens para muitos anos; descansa, come, bebe e regala-te.
20 Doco nì càhàn Dios xì‑té, cachí‑yà: “¡Loco ió! vàchi ñuú vichi icúmî naquihin animo, dandu nsidaa biene sànì chivàhu, ¿ana ndòo xán?”, nì cachi‑yà.
20 Mas Deus lhe disse: Louco, esta noite te pedirão a tua alma; e o que tens preparado, para quem será?
21 Te ducán icúmí coo xì nèhivì dacáyà xì cuàhà ñà‑cuìcà sàhà mii‑xí, te nú còò ni‑iñàha nduú ñà‑cuìcà ndisa‑ne nùù Dios ―nì cachi Jesús.
21 Assim é o que entesoura para si mesmo e não é rico para com Deus.
22 Daaní, después nì cachi stná‑yà xì nècuàchì dacuahá‑yá:
22 A seguir, dirigiu-se Jesus a seus discípulos, dizendo: Por isso, eu vos advirto: não andeis ansiosos pela vossa vida, quanto ao que haveis de comer, nem pelo vosso corpo, quanto ao que haveis de vestir.
23 vàchi màdì cuisì ñà‑cuxi‑nda nduá xiñuhu sàhà‑ñá cucumi ndisa‑nda vida ndiaha; te cuerpu xi‑nda ¿amádi chicá ndiaámà nùù sìcoto ndìxì‑ndà?
23 Porque a vida é mais do que o alimento, e o corpo, mais do que as vestes.
24 Cundehè‑nsiá càlù, có‑xìtú‑si, có‑ndàníhí‑si cosecha xi‑sì, ni còò vehe icúmí‑sî, ni còò stná ni‑iin lugar ndé chívàha‑sì iñàha; doco Dios, dacútiácú‑yàsi. Te mii‑nsiá, ¿amádi chicá ndiaá‑nsià nùù laa mà?
24 Observai os corvos, os quais não semeiam, nem ceifam, não têm despensa nem celeiros; todavia, Deus os sustenta. Quanto mais valeis do que as aves!
25 Cunaha‑nsiá, mate yáha ga sahní‑nsiá dìnì‑nsiá, te nacání inì‑nsia, uun‑ni nduámà, mà níhì‑nsiá cuahnu ga‑nsià ni‑iin dava metro.
25 Qual de vós, por ansioso que esteja, pode acrescentar um côvado ao curso da sua vida?
26 Ñàyùcàndùá, nú mà cùì quida‑nsia chuun tii jaàn, dandu chicá vàha màsà cáhni gá‑nsià dìnì‑nsiá sàhà chuun dava ga.
26 Se, portanto, nada podeis fazer quanto às coisas mínimas, por que andais ansiosos pelas outras?
27 ’Cundehè‑nsiá nansa sahnú ita nani lirio; có‑quìdáchúûn‑yá, ni có‑quìdávàha stná‑yà sìcoto, doco chicá ndiaha ita mà nùù rey Salomón (nìsa ìa sànaha), mate yáha ga vico nì sandixi‑ne.
27 Observai os lírios; eles não fiam, nem tecem. Eu, contudo, vos afirmo que nem Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como qualquer deles.
28 Iin ita, yùcù‑ni nduá, (có‑ndiàá ndisa); quìvì vitni iáˋ campu, te tnaa sànì ìchà, vihini quèa xìtnù coca. Mate ducán nduá, doco ndiaha gá nì quìdavàha Dios ita mà. Ñàyùcàndùá, vihi gá icúmí‑yâ cuàhatahvì stná‑yà ndohó iin ñà‑cundixi‑nda. Doco mii‑nsiá, iyuhu gá xiníndísâ‑nsiá Dios.
28 Ora, se Deus veste assim a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais tratando-se de vós, homens de pequena fé!
29 ’Màsà cácánúú‑nsiá cahnì‑nsiá dìnì‑nsiá nansa tùi ñà‑cuxi‑nsia, coho‑nsia.
29 Não andeis, pois, a indagar o que haveis de comer ou beber e não vos entregueis a inquietações.
30 Vàchi nsidaa nèhivì ndoó ñuhìví, divi ñà‑jaàn nduá nandúcú‑nê. Doco ndohó, iá Yuamánì‑ndà Dios, te ináhá‑yâ xiñuhu nsidaámà nùù‑ndà.
30 Porque os gentios de todo o mundo é que procuram estas coisas; mas vosso Pai sabe que necessitais delas.
31 Ñàyùcàndùá, dihna xiñuhu nanducu‑nsiá nansa chivàha viì‑nsiá ley xi ñuhìví ìì xí‑yá, dandísá nìhì stná‑nsià nsidaa ñà‑ndùá cumánì gá nùù‑nsiá.
31 Buscai, antes de tudo, o seu reino, e estas coisas vos serão acrescentadas.
32 ’Mii‑nsiá, nahi riì‑xí nduú‑nsiá, te cachíˋ xì‑nsiá, màsà yúhî‑nsià, mate mà túù‑nsiá, vàchi sànì chitnùní ini Yuandiaha‑nsiá ñà‑cundiatú anima‑nsià ndè ñuhìví ìì xí‑yá.
32 Não temais, ó pequenino rebanho; porque vosso Pai se agradou em dar-vos o seu reino.
33 ’Dicò‑nsiá biene xi‑nsia, te dacútâhvì‑nsiá nècuàchì ndahví. Dandu queámà na ian sànì chivàha‑nsia ñà‑cuìcà‑nsiá ndè gloria. Te queé stná na ian iá vàha mà ini iin itni mà sáà tèhì, vàchi ndè gloria yucán, mà sáà ndañuhá, vàchi mà quíhín tècuìhnà‑ñá, ni mà cúsíquídí stná.
33 Vendei os vossos bens e dai esmola; fazei para vós outros bolsas que não desgastem, tesouro inextinguível nos céus, onde não chega o ladrão, nem a traça consome,
34 Vàchi ndé quida‑nda cuenta iá vàha ñà‑cuìcà‑ndà, divi lugar yucán cuàhàn‑ndà cunihnu cuàhà ini anima‑ndà ―nì cachi Jesús.
34 porque, onde está o vosso tesouro, aí estará também o vosso coração.
35 — ausente —
35 Cingido esteja o vosso corpo, e acesas, as vossas candeias.
36 — ausente —
36 Sede vós semelhantes a homens que esperam pelo seu senhor, ao voltar ele das festas de casamento; para que, quando vier e bater à porta, logo lha abram.
37 Nansicáhán‑tê nú ndiatú tùha‑tè na nsiaa‑nè, vàchi seguru icúmí‑nê quidayucun‑nè, te dayáha‑ne peón mà ndé cundoo‑tè cuxi‑tè.
37 Bem-aventurados aqueles servos a quem o senhor, quando vier, os encontre vigilantes; em verdade vos afirmo que ele há de cingir-se, dar-lhes lugar à mesa e, aproximando-se, os servirá.
38 Te nú ndè dava ñùu, ò ndéˋ sinduhá ni nsiaá lamú mà, te xíndiatu ìì peón mà, pues nansicáhán‑tê nì sandiatu‑tè.
38 Quer ele venha na segunda vigília, quer na terceira, bem-aventurados serão eles, se assim os achar.
39 ’(Inga ejemplu), nú ináhá‑ndá ndévì hora quixi tècuìhnà quìhvi‑tè vehe‑nda, dandu cundiatu tùha‑nda, mà cuáha‑nda quìhvi‑tè.
39 Sabei, porém, isto: se o pai de família soubesse a que hora havia de vir o ladrão, [vigiaria e] não deixaria arrombar a sua casa.
40 Divi ducán stná mii‑nsiá, cundoo tùha stná‑nsià, vàchi iin quìvì có‑nìhnú inì‑nsia naxicocuíìn yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví ―nì cachi‑yà.
40 Ficai também vós apercebidos, porque, à hora em que não cuidais, o Filho do Homem virá.
41 Dandu nì cachi Pedro xì‑yá:
41 Então, Pedro perguntou: Senhor, proferes esta parábola para nós ou também para todos?
42 Dandu nì cachi Stoho‑ndà Señor xì‑né:
42 Disse o Senhor: Quem é, pois, o mordomo fiel e prudente, a quem o senhor confiará os seus conservos para dar-lhes o sustento a seu tempo?
43 Pues nansicáhán peón nì ndòo dandacu‑ma nú iin‑ni quidá víi‑té dècuèndè nsiaa tu lamú xi‑tè.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Cunaha‑nsiá, icúmí nècuàchìmà cuàha‑ne peón mà chuun ñà‑dandacú‑te sàhà nsidanicuú ñà‑cuìcà‑né.
44 Verdadeiramente, vos digo que lhe confiará todos os seus bens.
45 Doco nú nacání chicuéhè ini peón mà, te cachí‑te: “Cucuee va lamú xi, dandu nsiaa‑nè”, te quesáhá‑tê cahnì cuií‑te peón dava ga mà, tiàa‑ne te ñahà‑né, te cuisì‑ní ñà‑cuxi‑tè, te coho‑tè cucahan‑té, te cutnáhâ stná‑te xi tè‑xíni xihí‑te.
45 Mas, se aquele servo disser consigo mesmo: Meu senhor tarda em vir, e passar a espancar os criados e as criadas, a comer, a beber e a embriagar-se,
46 Pues nú quidá‑te ducán, dandu icúmí lamú xi‑tè nsiaa‑nè iin quìvì có‑nìhnú inì‑te, cundua iin tiempu có‑ìnáhá‑tê, dandísá nìhì‑té iin castigu cahnú sàstnùhù, iin‑ni ndoho‑tè ñà‑ndùá icúmí ndoho nsidaa gá ana có‑xìníndísâ xí‑yâ.
46 virá o senhor daquele servo, em dia em que não o espera e em hora que não sabe, e castigá-lo-á, lançando-lhe a sorte com os infiéis.
47 ’Iin peón, nú ináhá vâha‑tè ñà‑ndùá cuní lamú xi‑tè quida‑tè, te có‑quìdá‑teá, có‑ìníní‑te ñà‑ndùá cachí‑nè, dandu cuàhà gá icúmí‑tê ñàhnì‑té.
47 Aquele servo, porém, que conheceu a vontade de seu senhor e não se aprontou, nem fez segundo a sua vontade será punido com muitos açoites.
48 Doco nú có‑cùndáà vàha ini peón mà, te quidá‑te iin falta, dandu chicá iyuhu ñàhnì‑te. Vàchi ducán queá na ian nacóó‑ndá cuàhà ñà‑ìcúmí‑ndá nùù ndahà inga nèhivì (ñà‑cundiaa‑nèà). Pues nú ducán, dandu cuàhà stná iñàha icúmí‑ndá naquihin‑nda nùù nècuàchìmà. Vàchi nú ni ndóo cuàhà iñàha ndahà iin nèhivì, dandu divi‑ni ducán cuàhà iñàha icúmí stná‑ndà nandacàn‑ndà nùù‑né.
48 Aquele, porém, que não soube a vontade do seu senhor e fez coisas dignas de reprovação levará poucos açoites. Mas àquele a quem muito foi dado, muito lhe será exigido; e àquele a quem muito se confia, muito mais lhe pedirão.
49 ’Cunaha‑nsiá, yùhù vàxi cundui nahi ñuhu quìñuhu ñuhìví, (vàchi sàhà yùhù icúmí nèhivì tàhndè dava‑ne). Te ¡a sácú vàha ñà‑sànì quiñuhu ñuhu mà ni cúndúá!
49 Eu vim para lançar fogo sobre a terra e bem quisera que já estivesse a arder.
50 Vàchi iá iin tnùndoho icúmî yàhi, te cuàhà gá nacání inì ndè cachi sàà hora yàhamà.
50 Tenho, porém, um batismo com o qual hei de ser batizado; e quanto me angustio até que o mesmo se realize!
51 ¿A túxí inì‑nsia vàxi ñuhìví yohó ñà‑cucumi nèhivì paz? Còó, vàchi sàhà yùhù icúmí tàhndè dava nsidaa‑né.
51 Supondes que vim para dar paz à terra? Não, eu vo-lo afirmo; antes, divisão.
52 Ndè vichi xi ndéˋ quìvì nùù‑xí icúmí tàhndè dava‑ne. Por ejemplu, nú iá iin vehe, te ndoó ùhùn nèhivì, ùnì‑nè cuni ùhì xì nècuàchì ùì mà. Te nú coó, ùì‑nè cuni ùhì xì nècuàchì ùnì mà.
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos numa casa: três contra dois, e dois contra três.
53 Te ò iin tiàa, cuàhàn‑nè cuni ùhì‑nè dèhe‑ne, te nú coó, dèhe‑ne cuàhàn cuni ùhì xì mii‑né; te ò iin nècuàchì ñahà, cuni ùhì‑nè dèheyoco‑né; ò nú coó, dèheyoco‑némà cuni ùhì xì mii‑né; te ò dìdo iin nècuàchì ñahà cuni ùhì xì sànu‑ne; ò nú coó, sànu‑nemà cuni ùhì xì mii‑né.
53 Estarão divididos: pai contra filho, filho contra pai; mãe contra filha, filha contra mãe; sogra contra nora, e nora contra sogra.
54 Dandu nì cachi‑yà xì nèhivì cuáhà ndoó yucán:
54 Disse também às multidões: Quando vedes aparecer uma nuvem no poente, logo dizeis que vem chuva, e assim acontece;
55 Te nú caná tàchì ladu sur, dandu cachí‑nsià: “Cuàhàn coo ihni”, te divi ducán coo.
55 e, quando vedes soprar o vento sul, dizeis que haverá calor, e assim acontece.
56 ¡Ndahví‑nsià! Danani uun‑nsia nchichí ndisa‑nsia, vàchi mate túha‑nsia nacuni‑nsià seña iá ñuhìví xì ansivi, doco ¿índù chuun mà cùì nacuni stná‑nsià índù tiempu nduá vichi?
56 Hipócritas, sabeis interpretar o aspecto da terra e do céu e, entretanto, não sabeis discernir esta época?
57 Có‑chìndéé sàxìnítnùní‑nsià mii‑nsiá sàhà‑ñá cui mànìhì inì‑nsia índù chuun nduá chuun vàha.
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 ’Nú sànì sanicuàchi iin tiàa sàhà iin‑nsia, te ndacá‑tensiá cuàhàn nùù tè‑nìhí chuun, dandu chicá vàha nanducu‑nsiá ñà‑nacahan stnahá‑nsiá Dios sàhà‑nsiá na meru xicá‑nsiá ichì cuàhàn‑nsià, te màdìá cundaca‑tènsiá sàà nùù juez, vàchi juez mà, dayáha‑tènsiá ndahà comandante xi‑tè, te chicadi tèmà‑nsiá vehecàa.
58 Quando fores com o teu adversário ao magistrado, esforça-te para te livrares desse adversário no caminho; para que não suceda que ele te arraste ao juiz, o juiz te entregue ao meirinho e o meirinho te recolha à prisão.
59 Te ñà‑ndáà nduá cachíˋ xì‑nsiá, nú ni cuu‑xi‑nsiá ducán, dandu mà quéé gá‑nsià dècuèndè nú sànì dànáà nsìhí‑nsiá nsidanicuú ñà‑ndùá nihícá‑nsiâ ―nì cachi Jesús.
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o último centavo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.