Mateus 12

Alacatlatzala Mixtec New Testament (MIM) vs NVT

Sair da comparação
NVT Nova Versão Transformadora
1 Ñii ki̱vi̱ yi̱i̱ ña nákindée najudío, ta ta̱Jesús xíꞌin naxíka xíꞌin ra kua̱ꞌa̱n na yáꞌa na ma̱ꞌñó no̱o̱ yóo yita trigo. Ta naxíka xíꞌin ta̱Jesús ki̱xáꞌá na xíꞌi̱ ní na so̱ko, ta saá xa̱ꞌnda na yoko̱ ta ki̱ndaa na so̱o̱ trigo, ta xa̱xi na trigo.
1 Por aquele tempo, Jesus estava caminhando pelos campos de cereal, num sábado. Seus discípulos, sentindo fome, começaram a colher espigas e comê-las.
2 Ta xi̱ni nafariseo ña ke̱ꞌé nayóꞌo, ta ni̱ka̱ꞌa̱n na saá xíꞌin ta̱Jesús:
2 Alguns fariseus os viram e protestaram: “Veja, seus discípulos desobedecem à lei colhendo cereal no sábado!”.
3 Ta nda̱kuii̱n ta̱Jesús, káchí ra saá xíꞌin na:
3 Jesus respondeu: “Vocês não leram nas Escrituras o que fez Davi quando ele e seus companheiros tiveram fome?
4 Saá chi kui̱ya̱ xi̱na̱ꞌá ni̱ki̱ꞌvi nayóꞌo ini veꞌe Ndios, ta xi̱xi na si̱ta̱ va̱ꞌa ñayi̱i̱ vará o̱n si̱ví su̱tu̱ xi̱kuu na. Ta káchí nda̱yí Ndios saá: “Ndasaá su̱tu̱ kuiti kúchiño kuxu si̱ta̱ va̱ꞌa ñayi̱i̱.”
4 Ele entrou na casa de Deus e, com seus companheiros, comeram os pães sagrados que só os sacerdotes tinham permissão de comer.
5 Ta xa ka̱ꞌvi ndó nda̱yí Ndios ña káꞌa̱n o̱n ki̱ví kasa chiño yó ki̱vi̱ yi̱i̱ ña nákindée yó. Ta nasu̱tu̱ kísa ndivi na chiño veꞌe ño̱ꞌo káꞌno ki̱vi̱ yi̱i̱ ña nákindée yó, ta o̱n ko̱ó kua̱chi ndíso na xa̱ꞌa̱ ñayóꞌo.
5 E vocês não leram na lei de Moisés que os sacerdotes de serviço no templo podem trabalhar no sábado?
6 Ta ndixa káꞌa̱n i̱ xíꞌin ndó, yi̱ꞌi̱ kúu ta̱a ta̱ kómí ní ka̱ nda̱yí no̱o̱ veꞌe ño̱ꞌo káꞌno.
6 Eu lhes digo: há alguém aqui maior que o templo!
7 To̱ꞌon Ndios káchí ña saá: “Kóni i̱ ña kundáꞌví ini ndó koni ndó inka̱ ni̱vi, ta keꞌé ndó ñava̱ꞌa xíꞌin na. Tá o̱n xi̱in ndó kundáꞌví ini ndó koni ndó nayóꞌo, ta saá o̱n vása kusii̱ ini i̱ ña sóko̱ ndó ndaꞌa̱ i̱”, ka̱chí Ndios. Tá va̱ꞌa ná kunda̱a̱ ini ndó to̱ꞌon yóꞌo, níkúu, ta saá o̱n chikaa̱ kua̱chi ini ndó koni ndó ni̱vi na o̱n ko̱ó kua̱chi kómí.
7 Vocês não teriam condenado meus discípulos inocentes se soubessem o significado das Escrituras: ‘Quero que demonstrem misericórdia, e não que ofereçam sacrifícios’.
8 Yi̱ꞌi̱, ta̱a ta̱ ki̱xi no̱o̱ Ndios, kómí i̱ nda̱yí ka̱ꞌa̱n i̱ yukía̱ va̱ꞌa keꞌé yó ki̱vi̱ yi̱i̱ ña nákindée yó ―káchí ta̱Jesús xíꞌin nafariseo.
8 Pois o Filho do Homem é senhor até mesmo do sábado”.
9 Ta ke̱e ta̱Jesús kua̱ꞌa̱n ra, ta ni̱ki̱ꞌvi ra veꞌe ño̱ꞌo sinagoga.
9 Então Jesus foi à sinagoga local,
10 Ta yóo ñii ta̱a, ta̱ yi̱chí ndaꞌa̱ kúu ra, ta o̱n vása kánda ña. Ta ndóo nafariseo xíto na yu kúu ñii ña o̱n váꞌa keꞌé ta̱Jesús, ña kuchiño chikaa̱ na kua̱chi sa̱ta̱ ra. Ta saá ni̱nda̱ka̱ to̱ꞌon na ra:
10 onde viu um homem que tinha uma das mãos deformada. Os fariseus perguntaram a Jesus: “A lei permite curar no sábado?”. Esperavam que ele dissesse “sim”, para que pudessem acusá-lo.
11 Ta nda̱kuii̱n ta̱Jesús, ni̱ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin na:
11 Jesus respondeu: “Se um de vocês tivesse uma ovelha e ela caísse num poço no sábado, não trabalharia para tirá-la de lá?
12 ¡Ta kua̱ꞌa̱ ní ka̱ ndáya̱ꞌví ñii ta̱a no̱o̱ ñii kiti̱ sa̱na̱ yó! Ta ndixa ñava̱ꞌa kúu ña keꞌé yó chiño va̱ꞌa ki̱vi̱ yi̱i̱ ña nákindée yó.
12 Quanto mais vale uma pessoa que uma ovelha! Sim, a lei permite que se faça o bem no sábado”.
13 Ta saá ni̱ka̱ꞌa̱n ta̱Jesús xíꞌin ta̱a ta̱ yi̱chí ndaꞌa̱:
13 Em seguida, disse ao homem: “Estenda a mão”. Ele a estendeu, e ela foi restaurada e ficou igual à outra.
14 Ta ke̱e nafariseo kua̱ꞌa̱n na, ta ki̱xáꞌá na káꞌa̱n na xíꞌin táꞌan na ndasaá koo kaꞌni na ta̱Jesús.
14 Então os fariseus convocaram uma reunião para tramar um modo de matá-lo.
15 Ta ta̱Jesús xíni̱ ra yukía̱ xáni ini nafariseo, ta ke̱ta ra veꞌe ño̱ꞌo sinagoga ta kua̱ꞌa̱n ra. Ta kua̱ꞌa̱ ní ni̱vi xi̱kundiko̱n na sa̱ta̱ ra, ta saá sa̱ndaꞌa ra ndiꞌi na ndeé ndóꞌo.
15 Jesus, sabendo o que planejavam, retirou-se daquela região. Muitos o seguiram, e ele curou todos os enfermos que havia entre eles.
16 Ta ni̱ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin na:
16 Contudo, advertiu-lhes que não revelassem quem ele era.
17 Ñayóꞌo ni̱ka̱ꞌa̱n ra, ta saá ku̱ndivi to̱ꞌon ña ni̱ka̱ꞌa̱n Ndios xíꞌin ta̱profeta Isaías xi̱na̱ꞌá. Ta to̱ꞌon yóꞌo ni̱taa ta̱Isaías ña ni̱ka̱ꞌa̱n Ndios xa̱ꞌa̱ ta̱a ta̱ tiꞌví ra saka̱ku ni̱vi ñoyívi yóꞌo, káchí ña saá:
17 Cumpriu-se, assim, a profecia de Isaías a seu respeito:
18 Yóꞌo yóo ta̱a ta̱ na̱ka̱xin i̱ ña kasa chiño ra no̱o̱ i̱,
18 “Vejam meu Servo, aquele que escolhi. Ele é meu Amado; nele tenho grande alegria. Porei sobre ele meu Espírito, e ele proclamará justiça às nações.
19 O̱n na̱a ra, ta ni o̱n kutee ra, ta o̱n nda̱ꞌyi ndaa ra xíꞌin nda̱ ñii ni̱vi.
19 Não lutará nem gritará, nem levantará a voz em público.
20 Nda̱tán yóo ñii ta̱a ta̱ o̱n vása kaꞌno ka̱ ñii tón tamá táꞌnó chi tón xa táꞌnó kúu nó, saá yóo ta̱a ta̱ na̱ka̱xin i̱,
20 Não esmagará a cana quebrada, nem apagará a chama que já está fraca. Por fim, ele fará que a justiça seja vitoriosa.
21 Ta ndiꞌi ni̱vi na ñoyívi yóꞌo xíꞌin ndinoꞌo níma̱ na kundati na ra ña keꞌé ra ñava̱ꞌa ta saka̱ku ra na,
21 E seu nome será a esperança de todo o mundo”.
22 Ta ni̱vi kua̱ꞌa̱n na ña kua̱ꞌa̱n ñii ta̱a ta̱ kómí níma̱ ndiva̱ꞌa xíꞌin na no̱o̱ ta̱Jesús, ta ki̱xaa̱ na no̱o̱ yóo ra. Ta̱a ta̱ ndeé ndóꞌo yóꞌo kúu ra ta̱kuáá ta ñíꞌí ra, ta ta̱Jesús sa̱ndaꞌa ñaꞌá ra, ta saá kúchiño nakoto ra ta naka̱ꞌa̱n ra.
22 Então levaram até Jesus um homem cego e mudo que estava possuído por um demônio. Jesus o curou, e ele passou a falar e ver.
23 Ta ndiꞌi ni̱vi na ndóo yóꞌo na̱kaꞌnda ní ini na xi̱ni na ña ke̱ꞌé ta̱Jesús, ta ni̱ka̱ꞌa̱n na, káchí na saá:
23 Admirada, a multidão perguntou: “Será que este homem é o Filho de Davi?”.
24 Ta xi̱ni̱ so̱ꞌo nafariseo ña ni̱ka̱ꞌa̱n ni̱vi yóꞌo, ta saá ni̱ka̱ꞌa̱n táꞌan na:
24 No entanto, quando os fariseus souberam do milagre, disseram: “Ele só expulsa demônios porque seu poder vem de Belzebu, o príncipe dos demônios”.
25 Ta ta̱Jesús xíni̱ ra ndiꞌi ña xáni ini nafariseo, ta ni̱ka̱ꞌa̱n ra saá xíꞌin na:
25 Jesus conhecia os pensamentos deles e respondeu: “Todo reino dividido internamente está condenado à ruína. Uma cidade ou família dividida contra si mesma se desintegrará.
26 Tá ñaníma̱ ndiva̱ꞌa káꞌno Satanás nátava ña ini ni̱vi níma̱ ndiva̱ꞌa táꞌan ña, níkúu, ta saá na̱ta̱ꞌvi̱ táꞌan ñandiva̱ꞌa ta káni táꞌan ña xíꞌin táꞌan ña, ta ya̱chi̱ ní ndiꞌi xa̱ꞌa̱ yichi̱ ña.
26 Se Satanás expulsa Satanás, está dividido e luta contra si mesmo. Seu reino não sobreviverá.
27 Mi̱i ndó káꞌa̱n ndó ndí xíꞌin ndee̱ ñaníma̱ ndiva̱ꞌa káꞌno táva i̱ ñandiva̱ꞌa. Tá ndixa saá xáni ini ndó, ta na ndíko̱n sa̱ta̱ ndó na táva ñandiva̱ꞌa, ¿míchí va̱xi ndee̱ nayóꞌo táva na ñandiva̱ꞌa? Na ndíko̱n sa̱ta̱ ndó kachí na o̱n si̱ví ndee̱ ñaníma̱ ndiva̱ꞌa káꞌno kúu ña kómí na kivi tava na ñandiva̱ꞌa. Ta saá kixaa̱ ñii ki̱vi̱ na ndíko̱n sa̱ta̱ mi̱i ndó yóꞌo kuu na kasa nani xa̱ꞌa̱ kua̱chi ndíso ndó chi ñavatá káꞌa̱n ndó xa̱ꞌa̱ i̱.
27 Se eu expulso demônios pelo poder de Belzebu, o que dizer de seus discípulos? Eles também expulsam demônios, de modo que condenarão vocês pelo que acabaram de dizer.
28 Ta yi̱ꞌi̱, kómí i̱ ndee̱ Níma̱ Ndios ña tava i̱ níma̱ ndiva̱ꞌa, ta ña kéꞌé i̱ yóꞌo káchí ña saá: vitin ki̱xaa̱ ki̱vi̱ ña kíxáꞌá xáꞌnda chiño Ndios no̱o̱ ni̱vi ñoyívi yóꞌo.
28 Mas, se expulso demônios pelo Espírito de Deus, então o reino de Deus já chegou até vocês.
29 ’Ta yóo ñii ta̱a ndeé ní ndaku, ta ni̱vi o̱n kúchiño ki̱ꞌvi na veꞌe ra ña kindaa na ñakuíká kómí ra. Siꞌna xíni̱ ñóꞌó katón na ra, ta saá kuchiño ki̱ꞌvi na kindaa na ndiꞌi ñakuíká kómí ra. Nda̱tán yóo ta̱a ndeé ní ndaku yóꞌo, saá yóo ñaníma̱ ndiva̱ꞌa káꞌno.
29 Afinal, quem tem poder para entrar na casa de um homem forte e saquear seus bens? Somente alguém ainda mais forte, alguém capaz de amarrá-lo e saquear sua casa.
30 ’Ndiꞌi ni̱vi na o̱n vása yóo yuꞌú xíꞌin i̱, nayóꞌo kúu na o̱n xi̱in koni na yi̱ꞌi̱. Ta ndiꞌi ni̱vi na o̱n vása chíndeé yi̱ꞌi̱ nakaya na ni̱vi ña kundiko̱n na yichi̱ Ndios, nayóꞌo kúu na sákui̱ta̱ níꞌnó ni̱vi ña o̱n kundiko̱n na yichi̱ Ndios.
30 “Quem não está comigo opõe-se a mim, e quem não trabalha comigo na verdade trabalha contra mim.
31 ’Ta ndixa káꞌa̱n i̱ xíꞌin ndó, Ndios kúchiño kasa káꞌno ini ra xa̱ꞌa̱ ndiꞌi ña o̱n váꞌa kéꞌé ni̱vi, ta kúchiño kasa káꞌno ini ra xa̱ꞌa̱ ndiꞌi to̱ꞌon ña káꞌa̱n ndiva̱ꞌa na xíꞌin Ndios. Ta ndiꞌi ni̱vi na káꞌa̱n ndiva̱ꞌa xíꞌin Níma̱ Ndios, ta Ndios o̱n kasa káꞌno ini ra xa̱ꞌa̱ ni̱vi yóꞌo.
31 “Por isso eu lhes digo: todo pecado e toda blasfêmia serão perdoados, mas a blasfêmia contra o Espírito não será perdoada.
32 Ta ni̱vi na káꞌa̱n ndiva̱ꞌa xíꞌin yi̱ꞌi̱, ta̱a ta̱ ki̱xi no̱o̱ Ndios, ta Ndios kúchiño kasa káꞌno ini ra xa̱ꞌa̱ na. Ta ni̱vi na káꞌa̱n ndiva̱ꞌa xíꞌin Níma̱ Ndios, ta Ndios o̱n kasa káꞌno ini ra xa̱ꞌa̱ nayóꞌo vitin, ni ndiꞌi saá kui̱ya̱ ña va̱xi ―káchí ta̱Jesús xíꞌin na.
32 Quem falar contra o Filho do Homem será perdoado, mas quem falar contra o Espírito Santo não será perdoado, nem neste mundo nem no mundo por vir.
33 Ta tuku ni̱ka̱ꞌa̱n ta̱Jesús xíꞌin na, káchí ra saá:
33 “Uma árvore é identificada por seus frutos. Se a árvore é boa, os frutos serão bons. Se a árvore é ruim, os frutos serão ruins.
34 Ta ndóꞌó, káꞌa̱n i̱ xíꞌin ndó, ¡sa̱ꞌya ko̱o̱ xati̱ kúu ndó! Chi mi̱i ndó kúu ni̱vi na o̱n váꞌa, ta ña̱kán o̱n kúchiño ka̱ꞌa̱n ndó to̱ꞌon va̱ꞌa. Nda̱tán yóo níma̱ ni̱vi, saá yóo to̱ꞌon ña káꞌa̱n na.
34 Raça de víboras! Como poderiam homens maus como vocês dizer o que é bom e correto? Pois a boca fala do que o coração está cheio.
35 Ni̱vi na kómí níma̱ va̱ꞌa, káꞌa̱n na to̱ꞌon va̱ꞌa. Ta ni̱vi na kómí níma̱ o̱n váꞌa, káꞌa̱n na to̱ꞌon o̱n váꞌa.
35 A pessoa boa tira coisas boas do tesouro de um coração bom, e a pessoa má tira coisas más do tesouro de um coração mau.
36 Ta káꞌa̱n i̱ xíꞌin ndó, kixaa̱ ñii ki̱vi̱ ña kasa nani Ndios xa̱ꞌa̱ ndiꞌi ni̱vi ñoyívi yóꞌo, ta koni̱ ñóꞌó ndiꞌi ni̱vi taxi na kuenda xa̱ꞌa̱ ndiꞌi to̱ꞌon ña o̱n váꞌa ni̱ka̱ꞌa̱n na.
36 Eu lhes digo: no dia do juízo, vocês prestarão contas de toda palavra inútil que falarem.
37 Chi xa̱ꞌa̱ to̱ꞌon mi̱i ndó ña ni̱ka̱ꞌa̱n ndó, Ndios kasa nani ra xa̱ꞌa̱ ndóꞌó, ta saá ka̱ꞌa̱n ra án kundo̱o ndó xíꞌin ra, án ko̱ꞌo̱n ndó nda̱ya ―káchí ta̱Jesús xíꞌin na.
37 Por suas palavras vocês serão absolvidos, e por elas serão condenados”.
38 Ta sava nafariseo xíꞌin na sánáꞌa nda̱yí Ndios ni̱ka̱ꞌa̱n na xíꞌin ta̱Jesús, káchí na saá:
38 Alguns dos mestres da lei e fariseus vieram a Jesus e disseram: “Mestre, queremos que nos mostre um sinal de sua autoridade”.
39 Ta nda̱kuii̱n ta̱Jesús:
39 Jesus, porém, respondeu: “Vocês pedem um sinal porque são uma geração perversa e adúltera, mas o único sinal que lhes darei será o do profeta Jonas.
40 Ta ta̱Jonás xi̱nakaa̱ ra u̱ni̱ ndiví, ta u̱ni̱ ñoó ti̱xin títia̱ká káꞌno. Ta saá yi̱ꞌi̱, ta̱a ta̱ ki̱xi no̱o̱ Ndios, kunakaa̱ i̱ u̱ni̱ ndiví, ta u̱ni̱ ñoó ti̱xin ñoꞌo̱.
40 Pois, assim como Jonas passou três dias e três noites no ventre do grande peixe, o Filho do Homem ficará três dias e três noites no coração da terra.
41 Tá kixaa̱ ki̱vi̱ kasa nani Ndios xa̱ꞌa̱ ni̱vi ñoyívi yóꞌo, ta nañoo Nínive chikaa̱ na kua̱chi sa̱ta̱ ndóꞌó na táku̱ vitin. Saá chi xi̱ni̱ so̱ꞌo na ña ni̱ka̱ꞌa̱n ta̱Jonás xíꞌin na, ta na̱ndikó ini na ta ka̱ndixa na Ndios. Ta yi̱ꞌi̱, ta̱a ta̱ yóo xíꞌin ndó vitin, kúu ñii ta̱káꞌno ka̱ no̱o̱ ta̱Jonás, ta o̱n xi̱in ndó koni̱ so̱ꞌo ndó ña káꞌa̱n i̱.
41 “No dia do juízo, os habitantes de Nínive se levantarão contra esta geração e a condenarão, pois eles se arrependeram de seus pecados quando ouviram a mensagem anunciada por Jonas; e vocês têm à sua frente alguém maior que Jonas!
42 Tá kixaa̱ ki̱vi̱ kasa nani Ndios xa̱ꞌa̱ ni̱vi ñoyívi yóꞌo, ta saá tuku ñii ñáreina, ñá ni̱xaꞌnda chiño no̱o̱ ñoo na̱ní Sabá xi̱na̱ꞌá, chikaa̱ ñá kua̱chi sa̱ta̱ ndóꞌó na táku̱ vitin. Chi ñáreina yóꞌo xíká ní ni̱xa̱ꞌa̱n ñá xi̱ni̱ so̱ꞌo ñá to̱ꞌon ña ni̱ka̱ꞌa̱n ta̱rey Salomón, chi ta̱ ndíchí ní si̱ni̱ xi̱kuu ra. Ta yi̱ꞌi̱, ta̱a ta̱ yóo xíꞌin ndó vitin, kúu ñii ta̱káꞌno ka̱ no̱o̱ ta̱Salomón, ta o̱n xi̱in ndó koni̱ so̱ꞌo ndó to̱ꞌon ña káꞌa̱n i̱ ―káchí ta̱Jesús xíꞌin na.
42 A rainha de Sabá também se levantará contra esta geração no dia do juízo e a condenará, pois veio de uma terra distante para ouvir a sabedoria de Salomão; e vocês têm à sua frente alguém maior que Salomão!
43 Ta tuku ni̱ka̱ꞌa̱n ta̱Jesús xíꞌin na:
43 “Quando um espírito impuro deixa uma pessoa, anda por lugares secos à procura de descanso, mas não o encontra.
44 ta xáni ini ña saá: “Ndikó yó ndi̱ꞌvi yó ini ta̱a no̱o̱ ke̱e yó va̱xi yó”, káchí ña. Ta ndíkó ña, náxaa̱ ña no̱o̱ yóo ta̱a no̱o̱ ke̱e ña, ta nákoto ña vi̱chí ini ra. Nda̱tán yóo ñii veꞌe ni̱ti̱ꞌví ta nda̱sa livi na, saá yóo ini ta̱a yóꞌo.
44 Então, diz: ‘Voltarei à casa da qual saí’. Ele volta para sua antiga casa e a encontra vazia, varrida e arrumada.
45 Ta ndíkó níma̱ ndiva̱ꞌa kua̱ꞌa̱n ña, ta nándukú ña inka̱ níma̱ ndiva̱ꞌa, ta náníꞌi ña u̱xa̱ níma̱ ña ndiva̱ꞌa ní ka̱ no̱o̱ mi̱i ña. Ta ndíkó koo ña, ta kua̱ꞌa̱n u̱xa̱ níma̱ ndiva̱ꞌa yóꞌo xíꞌin ña, ta kíxaa̱ ndiꞌi ña nakoo ña ini ta̱a yóꞌo. Ta saá xóꞌvi̱ ní ka̱ ra vitin no̱o̱ ña siꞌna. Saá kundoꞌo ndóꞌó na ndóo ñoyívi yóꞌo vitin tá o̱n xi̱in ndó koni̱ so̱ꞌo ndó to̱ꞌon i̱ ―káchí ta̱Jesús xíꞌin na.
45 Então o espírito busca outros sete espíritos, piores que ele, e todos entram na pessoa e passam a morar nela, e a pessoa fica pior que antes. Assim acontecerá com esta geração perversa”.
46 Tá káꞌa̱n ka̱ ta̱Jesús xíꞌin ni̱vi, ta saá ki̱xaa̱ siꞌí ra xíꞌin nañani ra, ta yíta na ke̱ꞌe no̱o̱ yóo ra, ta kóni na ka̱ꞌa̱n na xíꞌin ra.
46 Enquanto Jesus falava à multidão, sua mãe e seus irmãos estavam do lado de fora, pedindo para falar com ele.
47 Ta ñii ta̱a nda̱to̱ꞌon ra xíꞌin ta̱Jesús:
47 Alguém disse a Jesus: “Sua mãe e seus irmãos estão lá fora e querem falar com o senhor”.
48 Ta nda̱kuii̱n ta̱Jesús, ni̱ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin ta̱yóꞌo:
48 Jesus respondeu: “Quem é minha mãe? Quem são meus irmãos?”.
49 Ta sa̱náꞌa ndaꞌa̱ ra naxíka xíꞌin ra, ta ni̱ka̱ꞌa̱n ra, káchí ra saá:
49 Então apontou para seus discípulos e disse: “Vejam, estes são minha mãe e meus irmãos.
50 Chi ni̱vi na kísa ndivi ña kóni Yivá i̱ Ndios, ta̱ yóo ñoyívi ni̱no, nayóꞌo kúu ñani i̱ xíꞌin ki̱ꞌva̱ i̱ xíꞌin siꞌí i̱ ―káchí ta̱Jesús.
50 Quem faz a vontade de meu Pai no céu é meu irmão, minha irmã e minha mãe”.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.