Lucas 8
Tuhun Ndyoo sihin tyehen ñi (MIHNT) vs NVT
1 Yaha cuan ta cuee ca ta cuahan ra Jesús tahan tahan ñuu nahnu ta ñuu ndyihi. I cahan ra Tuhun Ndyoo nuu ñiyɨvɨ. Ta i zacoto ra sii ñu Tuhun Vaha, cuhva cuñi ra Ndyoo cundyaca ñaha ra sii ñu. Ta ndɨhɨ sa usi uu tahan ra i casi ra sihin ra.
1 Pouco tempo depois, Jesus começou a percorrer as cidades e os povoados vizinhos, anunciando as boas-novas a respeito do reino de Deus. Iam com ele os Doze
2 Ta cuahan tucu ñu zɨhɨ sihin ra. Maa ñu cuu ñu i zanduvaha ra ta cuhu ñu a i ñoho tatyi cuihna sii ñu ta i tava ra. Ta cuahan ña María minoo ñaha ñuu Magdala sihin ñu. I siñoho usa tahan tatyi cuihna sii ña, ta nduvaha ña.
2 e também algumas mulheres que tinham sido curadas de espíritos impuros e enfermidades. Entre elas estavam Maria Madalena, de quem ele havia expulsado sete demônios;
3 Ta cuahan tucu ña Juana, ñazɨhɨ ra Chuza. Minoo ra cu tyiño sa cuenda ra rey Herodes cuu maa ra. Ta cuahan ña Susana ta cuaha xaan ca ñu cuahan. Ta i tyindyee ñu sii ra Jesús sihin xuhun ñu.
3 Joana, esposa de Cuza, administrador de Herodes; Susana, e muitas outras que contribuíam com seus próprios recursos para o sustento de Jesus e seus discípulos.
4 Cuaha xaan ñiyɨvɨ i quita sa zɨɨn zɨɨn ñuu, ta titahan ñu vatyi cua tyizoho ñu sa cahan ra Jesús. Ta i cahan ra sihin ñu zɨquɨ minoo cuhva ta catyi ra:
4 Certo dia, uma grande multidão, vinda de várias cidades, juntou-se para ouvir Jesus, e ele lhes contou uma parábola:
5 Cuahan minoo ra nu iyo tyiño ra vatyi cua quɨtɨ ra sɨtɨ trigo nu ñuhu ra. Ta cuhva sa quɨtɨ ra sii si, zuhva si canacoyo si ityi. Ta i sañi ñiyɨvɨ sii si, ta i sasi zaa sii si.
5 “Um lavrador saiu para semear. Enquanto espalhava as sementes pelo campo, algumas caíram à beira do caminho, onde foram pisadas, e as aves vieram e as comeram.
6 Ta zuhva sɨtɨ cuan, i canacoyo si nu yaxi ñoho ñuhu vatyi ñoho xaan yuu. Ta quɨvɨ i caña si, i na‑ityi si vatyi ña coco caa ñuhu ta i cumañi ndutya sii si.
6 Outras caíram entre as pedras e começaram a crescer, mas as plantas logo murcharam por falta de umidade.
7 Ta zuhva sɨtɨ cuan, i canacoyo si tɨcuɨ iñu. Ta i caña si sisi iñu, zoco i zahvi iñu sii si. Ta ñá saha si sɨtɨ si.
7 Outras sementes caíram entre os espinhos, que cresceram com elas e sufocaram os brotos.
8 Ta zuhva ca sɨtɨ cuan, i canacoyo si nu vaha ñuhu, ta saha xaan si sɨtɨ si. Iyo si saha si minoo ziendu sɨtɨ si. Catyi ra Jesús. Ta sa yaha cahan ra tuhun cuan, i cana saa ra, ta i catyi ra: Tatu siñi ndo, cuɨñɨ ndo sa quehin. Catyi ra.
8 Ainda outras caíram em solo fértil e produziram uma colheita cem vezes maior que a quantidade semeada”. Quando ele terminou de dizer isso, declarou: “Quem é capaz de ouvir, ouça com atenção!”.
9 Tacuan ta i ndaca tuhun ra i casi ra sii ra ñaa cuñi si catyi si cuhva cahan ra sihin ñiyɨvɨ.
9 Seus discípulos lhe perguntaram o que a parábola significava.
10 Ta i catyi ra Jesús sihin ra: Saha ra Ndyoo sa coto maa ndo tuhun xehe sa cuenda cuhva ndyaca ñaha maa ra. Zoco sihin inga ñiyɨvɨ, maa ñi sihin minoo cuhva quehin vatyi cua ndyehe ñu, zoco ma nacoto ñu ñaa sa ndyehe ñu. Cua cuɨñɨ ñu, zoco ma cutuñi iñi ñu.
10 Ele respondeu: “A vocês é permitido entender os segredos do reino de Deus, mas uso parábolas para ensinar os outros, a fim de que, ‘Quando olharem, não vejam; quando escutarem, não entendam’.
11 Ihya cuu cuhva cuñi si catyi si: Sɨtɨ cuan cuu tañi Tuhun Ndyoo.
11 “Este é o significado da parábola: As sementes são a palavra de Deus.
12 Ta tañi sa canacoyo sɨtɨ cuan ityi, tacuan iyo minoo ityi ñiyɨvɨ siñi Tuhun Ndyoo. Ta saa cuihna, ta quindyaa ra sii si sisi añima ñu coto cua sino iñi ñu ta cacu ñu.
12 As sementes que caíram à beira do caminho representam os que ouvem a mensagem, mas o diabo vem e a arranca do coração deles e os impede de crer e ser salvos.
13 Ta tañi sa canacoyo sɨtɨ nu ñoho xaan yuu iyo inga ityi ñiyɨvɨ sa siñi Tuhun Ndyoo. Zɨɨ xaan cuñi ñu sihin si zuhva ñi quɨvɨ, zoco ña quɨhvɨ vaha si añima ñu. Ta ña naha cua sino iñi ñu. Tatu cua quisi minoo tundoho zɨquɨ ñu a cuxaan ñiyɨvɨ sihin ñu sa cuenda Tuhun Ndyoo, yatyi xaan cua zaña ñu sii si.
13 As sementes no solo rochoso representam os que ouvem a mensagem e a recebem com alegria. Uma vez, porém, que não têm raízes profundas, creem apenas por um tempo e depois desanimam quando enfrentam provações.
14 Ta inga ñiyɨvɨ cuu tañi sa canacoyo sɨtɨ nu ndyaa iñu. Siñi ñu Tuhun Ndyoo, zoco sica xaan iñi ñu inga tuhun, tuhun sa iyo ñuu ñiyɨvɨ. Sica iñi ñu tuhun sa nducuca ñu ta cuhva cua cuzɨɨ iñi ñu ñuu ñiyɨvɨ ya. Ta ma zatyiño vaha Tuhun Ndyoo sihin ñu.
14 As que caíram entre os espinhos representam outros que ouvem a mensagem, mas logo ela é sufocada pelas preocupações, riquezas e prazeres desta vida, de modo que nunca amadurecem.
15 Zoco tañi sɨtɨ canacoyo nu vaha ñuhu, tacuan iyo inga ñiyɨvɨ. Ndoo xaan iyo ñu, ta vaha xaan añima ñu. Siñi ñu Tuhun Ndyoo, ta zavaha ñu sii si. Ta cundyee xaan iñi ñu. Ta cuaha xaan sa vaha zavaha ñu cuhva catyi Tuhun Ndyoo.
15 E as que caíram em solo fértil representam os que, com coração bom e receptivo, ouvem a mensagem, a aceitam e, com paciência, produzem uma grande colheita.”
16 Tatu tyaa ñiyɨvɨ minoo lámpara sisi vehe ñu, ma tyihi ñu sii si xu sito a inga nu xehe. Ña tacuan vatyi tyaa ñu sii si nu zucu vatyi tacuan ta ndundisi sisi vehe, ta cuu ndyehe ñiyɨvɨ quɨhvɨ sisi vehe.
16 “Não faz sentido acender uma lâmpada e depois cobri-la com uma vasilha ou escondê-la debaixo da cama. Pelo contrário, ela é colocada num pedestal, de onde sua luz pode ser vista pelos que entram na casa.
17 Ta tañi lámpara tatu ñoho xehe si, tacuan iyo cuhva zacuehi sii ndo vityi. Zoco cua coo quɨvɨ ta cua cuɨñɨ ñiyɨvɨ nacahnu ñuu ñiyɨvɨ cuhva zacuehi ihya.
17 Da mesma forma, tudo que está escondido será revelado, e tudo que está oculto virá à luz e será conhecido por todos.
18 Yucuan cuenda coto vaha ndo sii ndo sihin sa siñi ndo vatyi tatu tyaa ndo yahvi sa quehin, cuaha ca cua zacuehi sii ndo. Zoco tatu ma tyizoho ndo cua quindyei ndya cuhva ndya sa zuhva ñi sa sica iñi ndo vatyi sa cutuñi iñi ndo.
18 “Portanto, ouçam com atenção! Pois ao que tem, mais lhe será dado, mas do que não tem, até o que pensa ter lhe será tomado”.
19 Tacuan ta i saa zɨhɨ ra ta yañi ra Jesús, zoco ñá cuu quɨhvɨ ñu nu ndyaa ra vatyi tuu xaan ñiyɨvɨ.
19 Então a mãe e os irmãos de Jesus foram vê-lo, mas não conseguiram chegar até ele por causa da multidão.
20 Ta i zacoto ñiyɨvɨ yucu yucuan sii ra ta catyi ñu: Zɨhun ta yañun, nandyaa ñu sata vehe, ta cuñi ñu cahan ñu suhun.
20 Alguém disse a Jesus: “Sua mãe e seus irmãos estão lá fora e querem vê-lo”.
21 Ta i nacahan ra Jesús, ta catyi ra: Ñiyɨvɨ sa cuu zɨhi ta yañi cuu ñu siñi Tuhun Ndyoo ta zavaha ñu sii si.
21 Jesus respondeu: “Minha mãe e meus irmãos são aqueles que ouvem a palavra de Deus e a praticam”.
22 Minoo quɨvɨ i quɨhvɨ ra Jesús minoo barco sihin ra i casi ra. Ta i catyi ra sihin ra: Coho yo inga siyo miñi. Ta cuahan ra sihin barco cuan.
22 Certo dia, Jesus disse a seus discípulos: “Vamos para o outro lado do mar”. Assim, entraram num barco e partiram.
23 Ta cuhva sa cuahan ra mahñu miñi cuan, ta quixi ra Jesús. Ta sicava minoo tatyi cahnu xaan. Ta quɨhvɨ ndutya sisi barco. Ta i situ tu, ta i quisaha ndyee tu.
23 Durante a travessia, Jesus caiu no sono. Logo, porém, veio sobre o mar uma forte tempestade. O barco começou a se encher de água, colocando-os em grande perigo.
24 Ta i zandoyo ra sii ra Jesús ta catyi ra: ¡Maestro! ¡Maestro! ¡Sa cuñi cunaa yo! Catyi ra. Ta i nduvita ra Jesús, ta i cahan ra sihin tatyi ta sihin ndutya, ta i cutaxi si.
24 Os discípulos foram acordá-lo, clamando: “Mestre, Mestre, vamos morrer!”. Quando Jesus despertou, repreendeu o vento e as ondas violentas. A tempestade parou, e tudo se acalmou.
25 Ta i catyi ra sihin ra yucu sihin ra: ¿Ñacu ña nɨɨ iñi ndo? Catyi ra. Zoco ra cuan, yuhu xaan ra, ta iyo xaan i cuñi ra. Ta i quisaha ndaca tuhun ra sii ra tahan ra: ¿Yoo ra cuu ra ya? vatyi cuhva ndya tatyi ta cuhva ndya ndutya ta tyaa si yahvi sii ra.
25 Então ele lhes perguntou: “Onde está a sua fé?”. Admirados e temerosos, os discípulos diziam entre si: “Quem é este homem? Quando ele ordena, até os ventos e o mar lhe obedecem!”.
26 Tacuan ta i saa ra Jesús nu cu si Gadara sa ndyaa inga siyo miñi cahnu sa nañi Galilea.
26 Então chegaram à região dos gadarenos, do outro lado do mar da Galileia.
27 I quita ra Jesús barco, ta i tuhva minoo ra ñuu cuan sii ra. Sa naha xaan ñoho tatyi cuihna sii ra, ta ña ñoho ra zahma ra, ta ña ndyaa ra vehe ra. Sica noo ñi maa ra nu ñaña.
27 Quando Jesus desembarcou, um homem possuído por demônios veio ao seu encontro. Fazia muito tempo que ele não tinha casa nem roupas e vivia num cemitério fora da cidade.
28 — ausente —
28 Assim que viu Jesus, gritou e caiu diante dele. Então disse em alta voz: “Por que vem me importunar, Jesus, Filho do Deus Altíssimo? Suplico que não me atormente!”.
29 — ausente —
29 Pois Jesus já havia ordenado que o espírito impuro saísse dele. Esse espírito tinha dominado o homem em várias ocasiões. Mesmo quando era colocado sob guarda, com os pés e as mãos acorrentados, ele quebrava as correntes e, sob controle do demônio, corria para o deserto.
30 Ta zɨquɨ i ndaca tuhun ra Jesús sii ra: ¿Ñaa nañun? Ta tatyi cuan nacahan si ta catyi si: Nañi Legión. Tacuan catyi tatyi ña vaha cuan vatyi cuaha xaan si ñoho sii ra.
30 Jesus lhe perguntou: “Qual é o seu nome?”. “Legião”, respondeu ele, pois havia muitos demônios dentro do homem.
31 Ta i sica tatyi ña vaha cuan tumañi iñi sii ra Jesús sa ma zacuhun ra sii si sisi minoo xahva cono xaan nu ma cuu quita si.
31 E imploravam que Jesus não os mandasse para o abismo.
32 Ta sica tatyi ña vaha cuan sii ra Jesús vatyi nacuhva ra sa quɨhvɨ si sisi quɨnɨ vatyi yucu xaan tɨ yucuan. Ta i saha ra Jesús sa quɨhvɨ si sisi quɨnɨ cuan.
32 Ali perto, uma grande manada de porcos pastava na encosta de uma colina, e os demônios suplicaram que ele os deixasse entrar nos porcos. Jesus lhes deu permissão.
33 Ta i quita tatyi ña vaha cuan sii ra ndahvi cuan, ta i quɨhvɨ si sisi quɨnɨ cuan. Ta ñihi xaan i cacono quɨnɨ cuan nu iñi noo yuhu miñi. Ta i sihi tandɨhɨ tɨ sisi ndutya.
33 Os demônios saíram do homem e entraram nos porcos, e toda a manada se atirou pela encosta íngreme para dentro do mar e se afogou.
34 Ta cuhva sa ndyehe ra zacuenda quɨnɨ cuan sa tahan tɨ, i sino xaan ra, ta i nacatyi ra sihin ñiyɨvɨ sa ndyehe ra sisi cuhu ta sisi ñuu.
34 Quando os que cuidavam dos porcos viram isso, fugiram para uma cidade próxima e para seus arredores, espalhando a notícia.
35 Ta i quita coyo ñiyɨvɨ vatyi cua ndyehe ñu ñaa sa cuu, ta i saa ñu nu ndyaa ra Jesús. Ta i ndyehe ñu sii ra sa quita tatyi cuihna cuan. Nandyee ra nuu ra Jesús. Sa ñoho ra zahma ra, ta sa nduvaha cuñi xiñi ra. Ta i yuhu xaan ñu.
35 O povo correu para ver o que havia ocorrido. Uma multidão se juntou ao redor de Jesus, e eles viram o homem que havia sido liberto dos demônios. Estava sentado aos pés de Jesus, vestido e em perfeito juízo, e todos tiveram medo.
36 Ta ñiyɨvɨ i ndyehe, i nacatyi ñu sihin inga ñu cuhva i quita tatyi ña vaha sii ra ta i nduvaha ra.
36 Os que presenciaram os acontecimentos contaram aos demais como o homem possuído por demônios tinha sido curado.
37 Tacuan ta cuaha xaan ñiyɨvɨ nacahnu Gadara i catyi ñu sihin ra Jesús vatyi nacuhun ra vatyi i yuhu xaan ñu sa cuenda cuhva i zavaha ra sihin tatyi cuihna cuan. Ta i nandɨhvɨ ra Jesús sisi barco.
37 Todo o povo da região dos gadarenos suplicou que Jesus fosse embora, pois ficaram muito assustados. Então ele voltou ao barco e partiu.
38 Ta ra sa quita tatyi cuihna cuan, i sica ra sii ra Jesús sa cuhun ra sihin ra, zoco i catyi ra Jesús sihin ra:
38 O homem que tinha sido liberto dos demônios suplicou para ir com ele, mas Jesus o mandou para casa, dizendo:
39 Cuanuhun ndya vehun. Ta nacatyun sihin ñiyɨvɨ suun ñaa sa i zavaha ra Ndyoo suhun, cuhva sa cahnu xaan i tyindyee ra suun. Ta cuahan ra cuan, ta i nacatyi ra nacahnu ñuu ra cuhva sa cahnu xaan i zavaha ra Jesús sihin ra.
39 “Volte para sua família e conte a eles tudo que Deus fez por você”. E o homem foi pela cidade inteira, anunciando tudo que Jesus tinha feito por ele.
40 Ta quɨvɨ sa nasaa ra Jesús inga siyo miñi, cuaha xaan ñiyɨvɨ ndatu sii ra. Ta zɨɨ xaan cuñi ñu vatyi nasaa ra.
40 Do outro lado do mar, as multidões receberam Jesus com alegria, pois o estavam esperando.
41 Tacuan ta i saa minoo ra sa nañi Jairo. Minoo ra cu tyiño cuenda vehe ñuhu ñuu cuan cuu ra. Ta i sicuɨñɨ sɨtɨ ra nuu ra Jesús, ta i sica xaan ra tumañi iñi sii ra sa cuhun ra sihin ra ndya vehe ra.
41 Então um homem chamado Jairo, um dos líderes da sinagoga local, veio e se prostrou aos pés de Jesus, suplicando que ele fosse à sua casa.
42 Vatyi minoo tuhun ñi zehe ra iyo. Usi uu cuiya ña, ta sa cuñi cuu ña sihin cuehe. Ta cuahan ra Jesús vehe ra cuan. Ta i sindyico cuaha xaan ñiyɨvɨ sii ra. Ñihi xaan i catyihi ñu sii ra.
42 Sua única filha, de cerca de doze anos, estava à beira da morte. Jesus o acompanhou, cercado pela multidão.
43 Ta tɨcuɨ ñiyɨvɨ cuan ñoho minoo ñaha cuhu. Sa usi uu cuiya sa cuhu ña cuehe sa cuu ña nɨñɨ. Cuaha xaan médico i zacuu tata sii ña. I zanaa ña tandɨhɨ cuii sa iyo sii ña. Zoco ñá nduvaha ña sihin cuhva zavaha médico.
43 Uma mulher no meio do povo sofria havia doze anos de uma hemorragia, sem encontrar cura.
44 Ta i quisi ña ityi sata ra Jesús zava mahñu ñiyɨvɨ cuan, ta i tɨɨn ña yuzahma ra. Ta zuun ñi caa cuhva cuan i sicuita nɨñɨ ña.
44 Ela se aproximou por trás de Jesus e tocou na borda de seu manto. No mesmo instante, a hemorragia parou.
45 Ta i catyi ra Jesús: ¿Yoo sa tɨɨn sii? Ta tandɨhɨ ñiyɨvɨ cuahan sihin ra catyi ñu vatyi yɨvɨ maa ñu. Ta ra Pedro ta inga ra ndɨhɨ sihin ra Jesús i catyi ra: Maestro, tuu xaan ñiyɨvɨ cuahan suhun, ta catyihi ñu suun. ¿Ta ñaa cuenda ndaca tuhun yoo sa tɨɨn suun?
45 “Quem tocou em mim?”, perguntou Jesus. Todos negaram, e Pedro disse: “Mestre, a multidão toda se aperta em volta do senhor”.
46 Zoco i catyi ra Jesús: Iyo minoo ñiyɨvɨ i tɨɨn sii, vatyi tuu iñi vatyi cuahan zuhva tundyee iñi sii.
46 Jesus, no entanto, disse: “Alguém certamente tocou em mim, pois senti que de mim saiu poder”.
47 Ta sa sito ñaha cuan vatyi ma cuu tyixehe ña, ta i quisaha nɨhɨ ña vatyi yuhu xaan ña. Ta i sicuɨñɨ sɨtɨ ña nuu ra Jesús. Ta ityi nuu tandɨhɨ ñiyɨvɨ i nacatyi ña sihin ra ñaa cuenda i tɨɨn ña sii ra ta yozo caa i nduvaha ña sa zuun ñi caa cuhva cuan.
47 Quando a mulher percebeu que não poderia permanecer despercebida, começou a tremer e caiu de joelhos diante dele. Todos a ouviram explicar por que havia tocado nele e como havia sido curada de imediato.
48 Ta i catyi ra Jesús sihin ña: Zihi, i nduvohon vatyi i sino iñun sii. Cuahan sihin sa vaha. Catyi ra.
48 Então ele disse: “Filha, sua fé a curou. Vá em paz”.
49 Nɨɨ ñi sa cahan ra Jesús tuhun ya, ta i quisi minoo ra iyo vehe ra Jairo cuan. Ta i catyi ra sihin ra Jairo: Sa sihi zehun. Ma zayanga con sii ra maestro ya.
49 Enquanto Jesus ainda falava com a mulher, chegou um mensageiro da casa de Jairo, o líder da sinagoga, a quem disse: “Sua filha morreu. Não incomode mais o mestre”.
50 Ta sa siñi ra Jesús tuhun cuan, i catyi ra: Ma yuhun. Sino iñun ta cua nduvaha ña.
50 Ao ouvir isso, Jesus disse a Jairo: “Não tenha medo. Apenas creia, e ela será curada”.
51 Ta sa saa ra Jesús vehe ra Jairo, ñá saha ra quɨhvɨ ñiyɨvɨ, maa ñi ra Pedro ta ra Jacobo ta ra Juan ta ra Jairo, zutu ña, sihin ñazɨhɨ ra.
51 Quando chegaram à casa de Jairo, Jesus não deixou que ninguém o acompanhasse, exceto Pedro, João, Tiago e o pai e a mãe da menina.
52 Ta i sacu xaan tandɨhɨ ñiyɨvɨ vatyi i sihi ña, zoco i catyi ra Jesús: Ma vacu ndo. Ñá sihi ña. Quixi ña.
52 A casa estava cheia de gente chorando e se lamentando, mas ele disse: “Parem de chorar! Ela não está morta; está apenas dormindo”.
53 Ta i sacu ndyaa ñu sii ra vatyi sito ñu vatyi sa sihi ña.
53 A multidão riu dele, pois todos sabiam que ela havia morrido.
54 Tacuan ta i tɨɨn ra Jesús ndaha ña luhlu cuan, ta i catyi ra sihin ña: Ñaha luhlu, nduviton.
54 Então Jesus a tomou pela mão e disse em voz alta: “Menina, levante-se!”.
55 Ta i nandɨhvɨ añima ña, ta zuun ñi caa cuhva cuan i nduvita ña. Ta i catyi ra sihin ñu nacuhva ñu sa casi ña.
55 Naquele momento, ela voltou à vida e levantou-se de imediato. Então Jesus ordenou que dessem alguma coisa para ela comer.
56 Iyo xaan i cuñi zutu ña ta zɨhɨ ña, zoco ñihi xaan i saha ra tyiño sii ñu sa ma nacatyi ñu nu sihin minoo ñiyɨvɨ cuhva i cuu.
56 Os pais dela ficaram maravilhados, mas Jesus insistiu que não contassem a ninguém o que havia acontecido.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 8, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.