Lucas 8
Tuhun Ndyoo sihin tyehen ñi (MIHNT) vs NTLH
1 Yaha cuan ta cuee ca ta cuahan ra Jesús tahan tahan ñuu nahnu ta ñuu ndyihi. I cahan ra Tuhun Ndyoo nuu ñiyɨvɨ. Ta i zacoto ra sii ñu Tuhun Vaha, cuhva cuñi ra Ndyoo cundyaca ñaha ra sii ñu. Ta ndɨhɨ sa usi uu tahan ra i casi ra sihin ra.
1 Algum tempo depois Jesus saiu e viajou por cidades e povoados, anunciando a boa notícia do Reino de Deus . Os doze discípulos foram com ele,
2 Ta cuahan tucu ñu zɨhɨ sihin ra. Maa ñu cuu ñu i zanduvaha ra ta cuhu ñu a i ñoho tatyi cuihna sii ñu ta i tava ra. Ta cuahan ña María minoo ñaha ñuu Magdala sihin ñu. I siñoho usa tahan tatyi cuihna sii ña, ta nduvaha ña.
2 e também algumas mulheres que haviam sido livradas de espíritos maus e curadas de doenças. Eram Maria, chamada Madalena, de quem tinham sido expulsos sete demônios;
3 Ta cuahan tucu ña Juana, ñazɨhɨ ra Chuza. Minoo ra cu tyiño sa cuenda ra rey Herodes cuu maa ra. Ta cuahan ña Susana ta cuaha xaan ca ñu cuahan. Ta i tyindyee ñu sii ra Jesús sihin xuhun ñu.
3 Joana, mulher de Cuza, que era alto funcionário do governo de Herodes; Susana e muitas outras mulheres que, com os seus próprios recursos, ajudavam Jesus e os seus discípulos.
4 Cuaha xaan ñiyɨvɨ i quita sa zɨɨn zɨɨn ñuu, ta titahan ñu vatyi cua tyizoho ñu sa cahan ra Jesús. Ta i cahan ra sihin ñu zɨquɨ minoo cuhva ta catyi ra:
4 Uma grande multidão, vinda de várias cidades, veio ver Jesus. Quando todos estavam reunidos, ele contou esta parábola :
5 Cuahan minoo ra nu iyo tyiño ra vatyi cua quɨtɨ ra sɨtɨ trigo nu ñuhu ra. Ta cuhva sa quɨtɨ ra sii si, zuhva si canacoyo si ityi. Ta i sañi ñiyɨvɨ sii si, ta i sasi zaa sii si.
5 — Certo homem saiu para semear. E, quando estava espalhando as sementes, algumas caíram na beira do caminho, onde foram pisadas pelas pessoas e comidas pelos passarinhos.
6 Ta zuhva sɨtɨ cuan, i canacoyo si nu yaxi ñoho ñuhu vatyi ñoho xaan yuu. Ta quɨvɨ i caña si, i na‑ityi si vatyi ña coco caa ñuhu ta i cumañi ndutya sii si.
6 Outras sementes caíram num lugar onde havia muitas pedras, e, quando começaram a brotar, as plantas secaram porque não havia umidade.
7 Ta zuhva sɨtɨ cuan, i canacoyo si tɨcuɨ iñu. Ta i caña si sisi iñu, zoco i zahvi iñu sii si. Ta ñá saha si sɨtɨ si.
7 Outra parte caiu no meio de espinhos, que cresceram junto com as plantas e as sufocaram.
8 Ta zuhva ca sɨtɨ cuan, i canacoyo si nu vaha ñuhu, ta saha xaan si sɨtɨ si. Iyo si saha si minoo ziendu sɨtɨ si. Catyi ra Jesús. Ta sa yaha cahan ra tuhun cuan, i cana saa ra, ta i catyi ra: Tatu siñi ndo, cuɨñɨ ndo sa quehin. Catyi ra.
8 Mas algumas sementes caíram em terra boa. As plantas cresceram e produziram cem grãos para cada semente. E Jesus terminou, dizendo:
9 Tacuan ta i ndaca tuhun ra i casi ra sii ra ñaa cuñi si catyi si cuhva cahan ra sihin ñiyɨvɨ.
9 Os discípulos de Jesus perguntaram o que ele queria dizer com essa parábola .
10 Ta i catyi ra Jesús sihin ra: Saha ra Ndyoo sa coto maa ndo tuhun xehe sa cuenda cuhva ndyaca ñaha maa ra. Zoco sihin inga ñiyɨvɨ, maa ñi sihin minoo cuhva quehin vatyi cua ndyehe ñu, zoco ma nacoto ñu ñaa sa ndyehe ñu. Cua cuɨñɨ ñu, zoco ma cutuñi iñi ñu.
10 Jesus respondeu:
11 Ihya cuu cuhva cuñi si catyi si: Sɨtɨ cuan cuu tañi Tuhun Ndyoo.
11 — O que essa parábola quer dizer é o seguinte: a semente é a mensagem de Deus.
12 Ta tañi sa canacoyo sɨtɨ cuan ityi, tacuan iyo minoo ityi ñiyɨvɨ siñi Tuhun Ndyoo. Ta saa cuihna, ta quindyaa ra sii si sisi añima ñu coto cua sino iñi ñu ta cacu ñu.
12 As sementes que caíram na beira do caminho são as pessoas que ouvem a mensagem. Porém o Diabo chega e tira a mensagem do coração delas para que não creiam e não sejam salvas.
13 Ta tañi sa canacoyo sɨtɨ nu ñoho xaan yuu iyo inga ityi ñiyɨvɨ sa siñi Tuhun Ndyoo. Zɨɨ xaan cuñi ñu sihin si zuhva ñi quɨvɨ, zoco ña quɨhvɨ vaha si añima ñu. Ta ña naha cua sino iñi ñu. Tatu cua quisi minoo tundoho zɨquɨ ñu a cuxaan ñiyɨvɨ sihin ñu sa cuenda Tuhun Ndyoo, yatyi xaan cua zaña ñu sii si.
13 As sementes que caíram onde havia muitas pedras são as pessoas que ouvem a mensagem e a recebem com muita alegria. Elas não têm raízes e por isso creem somente por algum tempo; e, quando chega a tentação, abandonam tudo.
14 Ta inga ñiyɨvɨ cuu tañi sa canacoyo sɨtɨ nu ndyaa iñu. Siñi ñu Tuhun Ndyoo, zoco sica xaan iñi ñu inga tuhun, tuhun sa iyo ñuu ñiyɨvɨ. Sica iñi ñu tuhun sa nducuca ñu ta cuhva cua cuzɨɨ iñi ñu ñuu ñiyɨvɨ ya. Ta ma zatyiño vaha Tuhun Ndyoo sihin ñu.
14 As sementes que caíram no meio dos espinhos são as pessoas que ouvem a mensagem. Porém as preocupações, as riquezas e os prazeres desta vida aumentam e sufocam essas pessoas. Por isso os frutos que elas produzem nunca amadurecem.
15 Zoco tañi sɨtɨ canacoyo nu vaha ñuhu, tacuan iyo inga ñiyɨvɨ. Ndoo xaan iyo ñu, ta vaha xaan añima ñu. Siñi ñu Tuhun Ndyoo, ta zavaha ñu sii si. Ta cundyee xaan iñi ñu. Ta cuaha xaan sa vaha zavaha ñu cuhva catyi Tuhun Ndyoo.
15 E as sementes que caíram em terra boa são aquelas pessoas que ouvem e guardam a mensagem no seu coração bom e obediente; e, porque são fiéis, produzem frutos.
16 Tatu tyaa ñiyɨvɨ minoo lámpara sisi vehe ñu, ma tyihi ñu sii si xu sito a inga nu xehe. Ña tacuan vatyi tyaa ñu sii si nu zucu vatyi tacuan ta ndundisi sisi vehe, ta cuu ndyehe ñiyɨvɨ quɨhvɨ sisi vehe.
16 Jesus continuou:
17 Ta tañi lámpara tatu ñoho xehe si, tacuan iyo cuhva zacuehi sii ndo vityi. Zoco cua coo quɨvɨ ta cua cuɨñɨ ñiyɨvɨ nacahnu ñuu ñiyɨvɨ cuhva zacuehi ihya.
17 Pois tudo o que está escondido será descoberto, e tudo o que está em segredo será conhecido e revelado.
18 Yucuan cuenda coto vaha ndo sii ndo sihin sa siñi ndo vatyi tatu tyaa ndo yahvi sa quehin, cuaha ca cua zacuehi sii ndo. Zoco tatu ma tyizoho ndo cua quindyei ndya cuhva ndya sa zuhva ñi sa sica iñi ndo vatyi sa cutuñi iñi ndo.
18 — Portanto, tomem cuidado e vejam como vocês ouvem. Porque quem tem receberá mais; mas quem não tem, até o que pensa que tem será tirado dele.
19 Tacuan ta i saa zɨhɨ ra ta yañi ra Jesús, zoco ñá cuu quɨhvɨ ñu nu ndyaa ra vatyi tuu xaan ñiyɨvɨ.
19 A mãe e os irmãos de Jesus vieram até o lugar onde ele estava, mas, por causa da multidão, não conseguiam chegar perto dele.
20 Ta i zacoto ñiyɨvɨ yucu yucuan sii ra ta catyi ñu: Zɨhun ta yañun, nandyaa ñu sata vehe, ta cuñi ñu cahan ñu suhun.
20 Então alguém disse a Jesus: — A sua mãe e os seus irmãos estão lá fora e querem falar com o senhor.
21 Ta i nacahan ra Jesús, ta catyi ra: Ñiyɨvɨ sa cuu zɨhi ta yañi cuu ñu siñi Tuhun Ndyoo ta zavaha ñu sii si.
21 Mas Jesus disse a todos:
22 Minoo quɨvɨ i quɨhvɨ ra Jesús minoo barco sihin ra i casi ra. Ta i catyi ra sihin ra: Coho yo inga siyo miñi. Ta cuahan ra sihin barco cuan.
22 Certo dia Jesus subiu num barco com os seus discípulos e disse: Então eles partiram.
23 Ta cuhva sa cuahan ra mahñu miñi cuan, ta quixi ra Jesús. Ta sicava minoo tatyi cahnu xaan. Ta quɨhvɨ ndutya sisi barco. Ta i situ tu, ta i quisaha ndyee tu.
23 Enquanto estavam atravessando o lago, Jesus dormiu. Um vento muito forte começou a soprar sobre o lago, e o barco foi ficando cheio de água, de modo que todos estavam em perigo.
24 Ta i zandoyo ra sii ra Jesús ta catyi ra: ¡Maestro! ¡Maestro! ¡Sa cuñi cunaa yo! Catyi ra. Ta i nduvita ra Jesús, ta i cahan ra sihin tatyi ta sihin ndutya, ta i cutaxi si.
24 Aí os discípulos chegaram perto de Jesus e o acordaram, dizendo: — Mestre, Mestre! Nós vamos morrer! Jesus se levantou e deu uma ordem ao vento e à tempestade. Eles pararam, e tudo ficou calmo.
25 Ta i catyi ra sihin ra yucu sihin ra: ¿Ñacu ña nɨɨ iñi ndo? Catyi ra. Zoco ra cuan, yuhu xaan ra, ta iyo xaan i cuñi ra. Ta i quisaha ndaca tuhun ra sii ra tahan ra: ¿Yoo ra cuu ra ya? vatyi cuhva ndya tatyi ta cuhva ndya ndutya ta tyaa si yahvi sii ra.
25 Então ele disse aos discípulos: Mas eles estavam admirados e com medo e diziam uns aos outros: — Que homem é este? Ele manda até no vento e nas ondas, e eles obedecem!
26 Tacuan ta i saa ra Jesús nu cu si Gadara sa ndyaa inga siyo miñi cahnu sa nañi Galilea.
26 Jesus e os discípulos chegaram à região de Gerasa, no lado leste do lago da Galileia.
27 I quita ra Jesús barco, ta i tuhva minoo ra ñuu cuan sii ra. Sa naha xaan ñoho tatyi cuihna sii ra, ta ña ñoho ra zahma ra, ta ña ndyaa ra vehe ra. Sica noo ñi maa ra nu ñaña.
27 Assim que Jesus saiu do barco, um homem daquela cidade foi encontrar-se com ele. Esse homem estava dominado por demônios. Fazia muito tempo que ele andava sem roupas e não morava numa casa, mas vivia nos túmulos do cemitério.
28 — ausente —
28 Quando viu Jesus, o homem deu um grito, caiu no chão diante dele e disse bem alto: — Jesus, Filho do Deus Altíssimo! O que o senhor quer de mim? Por favor, não me castigue!
29 — ausente —
29 Ele disse isso porque Jesus havia mandado o espírito mau sair dele. Esse espírito o havia agarrado muitas vezes. As pessoas chegaram até a amarrar os pés e as mãos do homem com correntes de ferro, mas ele as quebrava, e o demônio o levava para o deserto.
30 Ta zɨquɨ i ndaca tuhun ra Jesús sii ra: ¿Ñaa nañun? Ta tatyi cuan nacahan si ta catyi si: Nañi Legión. Tacuan catyi tatyi ña vaha cuan vatyi cuaha xaan si ñoho sii ra.
30 Jesus perguntou a ele: — O meu nome é Multidão! — respondeu ele. (Ele disse isso porque muitos demônios tinham entrado nele.)
31 Ta i sica tatyi ña vaha cuan tumañi iñi sii ra Jesús sa ma zacuhun ra sii si sisi minoo xahva cono xaan nu ma cuu quita si.
31 Aí os demônios começaram a pedir com insistência a Jesus que não os mandasse para o abismo .
32 Ta sica tatyi ña vaha cuan sii ra Jesús vatyi nacuhva ra sa quɨhvɨ si sisi quɨnɨ vatyi yucu xaan tɨ yucuan. Ta i saha ra Jesús sa quɨhvɨ si sisi quɨnɨ cuan.
32 Muitos porcos estavam comendo num morro ali perto. Os demônios pediram com insistência a Jesus que os deixasse entrar nos porcos, e ele deixou.
33 Ta i quita tatyi ña vaha cuan sii ra ndahvi cuan, ta i quɨhvɨ si sisi quɨnɨ cuan. Ta ñihi xaan i cacono quɨnɨ cuan nu iñi noo yuhu miñi. Ta i sihi tandɨhɨ tɨ sisi ndutya.
33 Então eles saíram do homem e entraram nos porcos, que se atiraram morro abaixo, para dentro do lago, e se afogaram.
34 Ta cuhva sa ndyehe ra zacuenda quɨnɨ cuan sa tahan tɨ, i sino xaan ra, ta i nacatyi ra sihin ñiyɨvɨ sa ndyehe ra sisi cuhu ta sisi ñuu.
34 Quando os homens que estavam tomando conta dos porcos viram o que havia acontecido, fugiram e espalharam a notícia na cidade e nos seus arredores.
35 Ta i quita coyo ñiyɨvɨ vatyi cua ndyehe ñu ñaa sa cuu, ta i saa ñu nu ndyaa ra Jesús. Ta i ndyehe ñu sii ra sa quita tatyi cuihna cuan. Nandyee ra nuu ra Jesús. Sa ñoho ra zahma ra, ta sa nduvaha cuñi xiñi ra. Ta i yuhu xaan ñu.
35 Muita gente foi ver o que havia acontecido. Quando chegaram perto de Jesus, viram o homem de quem haviam saído os demônios. E ficaram assustados porque ele estava sentado aos pés de Jesus, vestido e no seu perfeito juízo.
36 Ta ñiyɨvɨ i ndyehe, i nacatyi ñu sihin inga ñu cuhva i quita tatyi ña vaha sii ra ta i nduvaha ra.
36 Os que haviam visto tudo contaram ao povo como o homem tinha sido curado.
37 Tacuan ta cuaha xaan ñiyɨvɨ nacahnu Gadara i catyi ñu sihin ra Jesús vatyi nacuhun ra vatyi i yuhu xaan ñu sa cuenda cuhva i zavaha ra sihin tatyi cuihna cuan. Ta i nandɨhvɨ ra Jesús sisi barco.
37 Aí toda a gente da região de Gerasa ficou com muito medo e pediu que Jesus saísse da terra deles. Então Jesus subiu no barco e foi embora.
38 Ta ra sa quita tatyi cuihna cuan, i sica ra sii ra Jesús sa cuhun ra sihin ra, zoco i catyi ra Jesús sihin ra:
38 E o homem de quem os demônios tinham saído implorou a Jesus: — Me deixe ir com o senhor! Mas Jesus o mandou embora, dizendo:
39 Cuanuhun ndya vehun. Ta nacatyun sihin ñiyɨvɨ suun ñaa sa i zavaha ra Ndyoo suhun, cuhva sa cahnu xaan i tyindyee ra suun. Ta cuahan ra cuan, ta i nacatyi ra nacahnu ñuu ra cuhva sa cahnu xaan i zavaha ra Jesús sihin ra.
39 — Volte para casa e conte o que Deus fez por você. Então o homem foi pela cidade, contando o que Jesus tinha feito por ele.
40 Ta quɨvɨ sa nasaa ra Jesús inga siyo miñi, cuaha xaan ñiyɨvɨ ndatu sii ra. Ta zɨɨ xaan cuñi ñu vatyi nasaa ra.
40 Quando Jesus voltou para o lado oeste do lago, a multidão o recebeu com alegria, pois todos tinham ficado ali à espera dele.
41 Tacuan ta i saa minoo ra sa nañi Jairo. Minoo ra cu tyiño cuenda vehe ñuhu ñuu cuan cuu ra. Ta i sicuɨñɨ sɨtɨ ra nuu ra Jesús, ta i sica xaan ra tumañi iñi sii ra sa cuhun ra sihin ra ndya vehe ra.
41 Então chegou um homem chamado Jairo, que era chefe da sinagoga daquele lugar. Ele se jogou aos pés de Jesus e pediu com insistência que fosse até a sua casa
42 Vatyi minoo tuhun ñi zehe ra iyo. Usi uu cuiya ña, ta sa cuñi cuu ña sihin cuehe. Ta cuahan ra Jesús vehe ra cuan. Ta i sindyico cuaha xaan ñiyɨvɨ sii ra. Ñihi xaan i catyihi ñu sii ra.
42 porque a sua filha única, de doze anos, estava morrendo. Enquanto Jesus ia caminhando, a multidão o apertava de todos os lados.
43 Ta tɨcuɨ ñiyɨvɨ cuan ñoho minoo ñaha cuhu. Sa usi uu cuiya sa cuhu ña cuehe sa cuu ña nɨñɨ. Cuaha xaan médico i zacuu tata sii ña. I zanaa ña tandɨhɨ cuii sa iyo sii ña. Zoco ñá nduvaha ña sihin cuhva zavaha médico.
43 Nisto, chegou uma mulher que fazia doze anos que estava com uma hemorragia. Ela havia gastado com os médicos tudo o que tinha, mas ninguém havia conseguido curá-la.
44 Ta i quisi ña ityi sata ra Jesús zava mahñu ñiyɨvɨ cuan, ta i tɨɨn ña yuzahma ra. Ta zuun ñi caa cuhva cuan i sicuita nɨñɨ ña.
44 Ela foi por trás de Jesus e tocou na barra da capa dele, e logo o sangue parou de escorrer.
45 Ta i catyi ra Jesús: ¿Yoo sa tɨɨn sii? Ta tandɨhɨ ñiyɨvɨ cuahan sihin ra catyi ñu vatyi yɨvɨ maa ñu. Ta ra Pedro ta inga ra ndɨhɨ sihin ra Jesús i catyi ra: Maestro, tuu xaan ñiyɨvɨ cuahan suhun, ta catyihi ñu suun. ¿Ta ñaa cuenda ndaca tuhun yoo sa tɨɨn suun?
45 Aí Jesus perguntou: Todos negaram. Então Pedro disse: — Mestre, todo o povo está rodeando o senhor e o está apertando.
46 Zoco i catyi ra Jesús: Iyo minoo ñiyɨvɨ i tɨɨn sii, vatyi tuu iñi vatyi cuahan zuhva tundyee iñi sii.
46 Mas Jesus disse:
47 Ta sa sito ñaha cuan vatyi ma cuu tyixehe ña, ta i quisaha nɨhɨ ña vatyi yuhu xaan ña. Ta i sicuɨñɨ sɨtɨ ña nuu ra Jesús. Ta ityi nuu tandɨhɨ ñiyɨvɨ i nacatyi ña sihin ra ñaa cuenda i tɨɨn ña sii ra ta yozo caa i nduvaha ña sa zuun ñi caa cuhva cuan.
47 Então a mulher, vendo que não podia mais ficar escondida, veio, tremendo, e se atirou aos pés de Jesus. E, diante de todos, contou a Jesus por que tinha tocado nele e como havia sido curada na mesma hora.
48 Ta i catyi ra Jesús sihin ña: Zihi, i nduvohon vatyi i sino iñun sii. Cuahan sihin sa vaha. Catyi ra.
48 Aí Jesus disse:
49 Nɨɨ ñi sa cahan ra Jesús tuhun ya, ta i quisi minoo ra iyo vehe ra Jairo cuan. Ta i catyi ra sihin ra Jairo: Sa sihi zehun. Ma zayanga con sii ra maestro ya.
49 Jesus ainda estava falando, quando chegou da casa de Jairo um empregado, que disse: — Seu Jairo, a menina já morreu. Não aborreça mais o Mestre.
50 Ta sa siñi ra Jesús tuhun cuan, i catyi ra: Ma yuhun. Sino iñun ta cua nduvaha ña.
50 Jesus ouviu isso e disse a Jairo:
51 Ta sa saa ra Jesús vehe ra Jairo, ñá saha ra quɨhvɨ ñiyɨvɨ, maa ñi ra Pedro ta ra Jacobo ta ra Juan ta ra Jairo, zutu ña, sihin ñazɨhɨ ra.
51 Quando Jesus chegou à casa de Jairo, deixou que Pedro, João e Tiago entrassem com ele, além do pai e da mãe da menina, e mais ninguém.
52 Ta i sacu xaan tandɨhɨ ñiyɨvɨ vatyi i sihi ña, zoco i catyi ra Jesús: Ma vacu ndo. Ñá sihi ña. Quixi ña.
52 Todos os que estavam ali choravam e se lamentavam por causa da menina. Então Jesus disse:
53 Ta i sacu ndyaa ñu sii ra vatyi sito ñu vatyi sa sihi ña.
53 Aí começaram a caçoar dele porque sabiam que ela estava morta.
54 Tacuan ta i tɨɨn ra Jesús ndaha ña luhlu cuan, ta i catyi ra sihin ña: Ñaha luhlu, nduviton.
54 Mas Jesus foi, pegou-a pela mão e disse bem alto:
55 Ta i nandɨhvɨ añima ña, ta zuun ñi caa cuhva cuan i nduvita ña. Ta i catyi ra sihin ñu nacuhva ñu sa casi ña.
55 Ela tornou a viver e se levantou imediatamente. Aí Jesus mandou que dessem comida a ela.
56 Iyo xaan i cuñi zutu ña ta zɨhɨ ña, zoco ñihi xaan i saha ra tyiño sii ñu sa ma nacatyi ñu nu sihin minoo ñiyɨvɨ cuhva i cuu.
56 Os seus pais ficaram muito admirados, mas Jesus mandou que não contassem a ninguém o que havia acontecido.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 8, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.