Atos 13
Ta lə Lubə Kunmindɨ kɨ́ Sigɨ (MGE) vs NVI
1 Dan njékəwna̰-je-tɨ kɨ́ ɓebo Antiosɨ-tɨ lé, njépata-je kɨ́ ta Lubə-tɨ, kɨ̀ njéndó dow-je ndukun-je kɨ́ dꞌisɨ mbunə̰-dé-tɨ ə́n: Barnabasɨ rəm, Simiyɔ̰ kɨ́ ꞌɓa-é dow kɨ́ ndul rəm, Lusiyusɨ kɨ́ ɓebo Sirḛn-tɨ rəm, Manayḛn kɨ́ dꞌutɨ-é natɨ kɨ̀ Erodɨ kɨ́ njèkɔ̰ɓe rəm, ɓá Sol rəm tɔ.
1 Na igreja de Antioquia havia profetas e mestres: Barnabé, Simeão, chamado Níger, Lúcio de Cirene, Manaém, que fora criado com Herodes, o tetrarca, e Saulo.
2 Beɓa ndɔ káre bè kɨ́ dꞌisɨ ꞌpole ꞌƁaɓe ɓá dꞌɔgɨ rɔ-dé nékuso kɨ̀ man ka̰y dꞌisɨ ꞌpa ta kɨ̀ Lubə lé, Ndil kɨ́ aa njay idə-dé panè: «Ɔri Barnabasɨ-je kɨ̀ Sol indəi-dé tagay adi-mi, kdɔ kullə kɨ́ mꞌɓa-dé kdɔ lé.»
2 Enquanto adoravam ao Senhor e jejuavam, disse o Espírito Santo: "Separem-me Barnabé e Saulo para a obra a que os tenho chamado".
3 Lokɨ dꞌɔgɨ rɔ-dé nékuso kɨ̀ man ka̰y ꞌpa ta kɨ̀ Lubə lé, dḛ dꞌində ji-dé dɔ-dé-tɨ ɓá dꞌin̰ə-dé kadɨ dꞌɔw.
3 Assim, depois de jejuar e orar, impuseram-lhes as mãos e os enviaram.
4 Ndil kɨ́ aa njay ulə Barnabasɨ-je kɨ̀ Sol adɨ dꞌɔw Selesi-tɨ ngá ɓá dꞌal bato dꞌɔw dɔnangɨ Siprə-tɨ.
4 Enviados pelo Espírito Santo, desceram a Selêucia e dali navegaram para Chipre.
5 Ngà lokɨ ꞌtḛḛ ɓebo Salamin-tɨ lé, dḛ ꞌpa ta lə Lubə mḛḛ kəykəwna̰-je-tɨ lə jipɨ-je. Ngonnjèkullə lə-dé Ja̰ Markɨ ɔw sə-dé natɨ.
5 Chegando em Salamina, proclamaram a palavra de Deus nas sinagogas judaicas. João estava com eles como auxiliar.
6 Lokɨ dꞌində dɔnangɨ Siprə kɨ́ tò dan ba-tɨ ꞌgangɨ lé, dꞌɔw njal ɓebo Paposɨ-tɨ. Lo kin-tɨ lé, dꞌingə mbəli káre kɨ́ ꞌɓa-é Bar Jeju. Ḛ to jipɨ ə oo rɔ-é kɨ njèpata kɨ́ ta Lubə-tɨ rəm,
6 Viajaram por toda a ilha, até que chegaram a Pafos. Ali encontraram um judeu, chamado Barjesus, que praticava magia e era falso profeta.
7 ɓá to njèkisɨ dɔ ji Gubərnər-tɨ kɨ́ ri-é lə Sɛrjiyusɨ Polusɨ kɨ́ to dingəm kɨ́ njènégə rəm. Gubərnər lé, adɨ ꞌɓa Barnabasɨ-je kɨ̀ Sol kdɔ ḛ ndigɨ koo ta lə Lubə.
7 Ele era assessor do procônsul Sérgio Paulo. O procônsul, sendo homem culto, mandou chamar Barnabé e Saulo, porque queria ouvir a palavra de Deus.
8 Ngà dow káre bè kɨ̀ to mbəli, ri-é lə Elimasɨ kɨ̀ ta grɛkɨ, ɓá ndigɨ al, adɨ ḛ sangɨ kadɨ nꞌtəl dɔ gubərnər dɔ kadmḛḛ-tɨ liə.
8 Mas Elimas, o mágico ( esse é o significado do seu nome ) opôs-se a eles e tentava desviar da fé o procônsul.
9 Beɓa Sol kɨ́ ꞌɓa-é Pol kɨ́ Ndil kɨ́ aa njay rusɨ mḛḛ-é lé oo-é ngətɨ-ngətɨ,
9 Então Saulo, também chamado Paulo, cheio do Espírito Santo, olhou firmemente para Elimas e disse:
10 ɓá idə-é panè: «I dingəm kɨ́ kədɨ ta kɨ̀ né ra kɨ́ go rəbɨ-é-tɨ al ya rusɨ mḛḛ-i, i ngon lə Sú, njèkɔsɨ ta né-je lay kɨ́ to né kɨ́ njururu. I lé, ndɔ kɨ́ rá-tɨ ɓá ꞌa taakoo ta tujɨ kɔjra-je-tɨ lə ꞌƁaɓe kɨ́ to kɔjra-je kɨ́ njururu kinlé wa?
10 "Filho do diabo e inimigo de tudo o que é justo! Você está cheio de toda espécie de engano e maldade. Quando é que vai parar de perverter os retos caminhos do Senhor?
11 Yən, kɨ́ ngɔsnè-tɨ kin ya, ꞌƁaɓe à kində-i kɔjɨ-i ə kəm-i à tɔɔ, adɨ ꞌa koo ndógɨ kàdɨ̀ al ya dɔkaglo asɨ tatɨ.» Beɓa tajinatɨ nè ya lo ndul kəm Elimasɨ-tɨ ndḭ-ndḭ, adɨ mam lo ba-ba sangɨ-né dow kadɨ ndɔr-é.
11 Saiba agora que a mão do Senhor está contra você, e você ficará cego e incapaz de ver a luz do sol durante algum tempo". Imediatamente vieram sobre ele névoa e escuridão, e ele, tateando, procurava quem o guiasse pela mão.
12 Lokɨ Gubərnər oo né kɨ́ ra-né kinlé rəmə, adɨ mḛḛ-é, kdɔtalə néndó kɨ́ sɔbɨ dɔ ꞌƁaɓe lé, ɔr ndil-é.
12 O procônsul, vendo o que havia acontecido, creu, profundamente impressionado com o ensino do Senhor.
13 Pol kɨ̀ madkullə-je liə dꞌal mḛḛ bato-tɨ kɨ́ ɓebo Paposɨ-tɨ, dꞌɔw ɓebo Pɛrje-tɨ kɨ́ tò dɔnangɨ-tɨ kɨ́ Pampili. Ja̰ tusɨ-dé in̰ə-dé lo-é-tɨ kin, ə təl ɔw ɓebo Jorijalḛm-tɨ gogɨ.
13 De Pafos, Paulo e seus companheiros navegaram para Perge, na Panfília. João os deixou ali e voltou para Jerusalém.
14 Dḛ dꞌḭ ɓebo Pɛrje-tɨ, dꞌɔw ɓebo Antiosɨ-tɨ kɨ́ tò dɔnangɨ Pisidi-tɨ. Rəmə dꞌɔw kəykəwna̰-tɨ lə jipɨ-je ndɔ taakoo-tɨ lə jipɨ-je ə dꞌisɨ lo-é-tɨ nɔ̰ɔ̰.
14 De Perge prosseguiram até Antioquia da Pisídia. No sábado, entraram na sinagoga e se assentaram.
15 Lokɨ ꞌndó mbete ndukun lə Moiyijɨ rəm, ɓá ꞌndó mbete lə njépata kɨ́ ta Lubə-tɨ rəm lé, njékun dɔ kəykəwna̰ lə jipɨ-je dꞌulə kulə dꞌidə Pol-je ꞌpanè: «Ngankɔ̰-ji-je, kinə ɔwi kɨ̀ ta madɨ kdɔ kadɨ uləi-né dingəm mḛḛ njékəwna̰-je-tɨ rəmə, tarəbɨ tò tagɨ kadɨ ꞌpai.»
15 Depois da leitura da Lei e dos Profetas, os chefes da sinagoga lhes mandaram dizer: "Irmãos, se vocês têm uma mensagem de encorajamento para o povo, falem".
16 Beɓa Pol ḭ taá yəkɨ ji-é adɨ dꞌisɨ selele ɓá panè: «Sə̰i Israyel-je rəm, sə̰i kɨ́ ꞌɓəli Lubə rəm, ꞌyəli mbi-si ooi-né ta lə-m!
16 Pondo-se de pé, Paulo fez sinal com a mão e disse: "Israelitas e gentios que temem a Deus, ouçam-me!
17 Lubə lə gin dow-je lə-ji kɨ́ ꞌto Israyel-je mbətɨ ka-ji-je. Ḛ adɨ kɔr-dé usɨ dɔ madɨ-é-tɨ, lokɨ dꞌisɨ-né ɓe mba-tɨ dɔnangɨ Ejiptɨ-tɨ, ɓá adɨ-dé ꞌtḛḛ kɔgɨ dɔnangɨ-tɨ kinlé kɨ̀ takul tɔ́gɨ-é kɨ́ n̰a̰.
17 O Deus do povo de Israel escolheu nossos antepassados, e exaltou o povo durante a sua permanência no Egito; com grande poder os fez sair daquele país
18 Ḛ ul-dé asɨ ɓal kɔrsɔ diləlo-tɨ.
18 e os aturou no deserto durante cerca de quarenta anos.
19 Ɓəy ɓá ḛ tɔɔ ko gin dow-je siri dɔnangɨ Kana̰-tɨ ə təl kɨ̀ dɔnangɨ lə-dé adɨ dow-je liə néndubə-tɨ.
19 Ele destruiu sete nações em Canaã e deu a terra delas como herança ao seu povo.
20 Né-je kin lay lé, ra né asɨ ɓal ɓusɔ kɨ̀ kɔrmḭ je bè.»
20 Tudo isso levou cerca de quatrocentos e cinqüenta anos. "Depois disso, ele lhes deu juízes até o tempo do profeta Samuel.
21 Ngá ɓá dḛ ꞌdəjɨ ngar, ɓá Lubə adɨ-dé Saul kɨ́ ngon lə Kisɨ kɨ́ to kɨ́ gin kojɨ-tɨ lə Benjamḛ adɨ ɔ̰̀ ɓe dɔ-dé-tɨ ɓal kɔrsɔ.
21 Então o povo pediu um rei, e Deus lhes deu Saul, filho de Quis, da tribo de Benjamim, que reinou quarenta anos.
22 Ngà go-tɨ gogɨ, lokɨ Lubə mbatɨ Saul lé, ḛ adɨ Dabidɨ to ngar lə-dé. Ta kɨ́ Lubə pa dɔ Dabidɨ-tɨ ə́n: “Ma̰ mꞌingə Dabidɨ, ngon lə Jese, kɨ dow kɨ́ mḛḛ-m ndigɨ, ḛ à ra né-je lay kɨ́ mḛḛ-m ndigɨ.”
22 Depois de rejeitar Saul, levantou-lhes Davi como rei, sobre quem testemunhou: ‘Encontrei Davi, filho de Jessé, homem segundo o meu coração; ele fará tudo o que for da minha vontade’.
23 Gin ka-tɨ lə Dabidɨ lé, ɓá Lubə adɨ dꞌojɨ Jeju kɨ́ to njèkajɨ Israyel-je, titɨ kɨ́ ḛ un-né mindɨ-é kete lé.
23 "Da descendência desse homem Deus trouxe a Israel o Salvador Jesus, como prometera.
24 Kete nɔ̰̀ ree Jeju-tɨ lé, Ja̰ ilə mbḛ adɨ gin Israyel-je lay kadɨ ꞌra batḛm kdɔ kadɨ tɔjɨ kin̰ə kɨ́ dꞌin̰ə panjiyə-dé-je kɨ́ majɨ al kɔgɨ.
24 Antes da vinda de Jesus, João pregou um batismo de arrependimento para todo o povo de Israel.
25 Ngà dɔkaglo-tɨ kɨ́ Ja̰ tɔl ta kullə liə lé, ḛ panè: “Mꞌto dow kɨ́ sə̰i ꞌngəbi-é kinlé al. Ooi bè, ḛ kɨ́ à ree go-m-tɨ lé, kulə saba kɨ́ nja-é-tɨ ya kàrè mꞌtuwə kadɨ mꞌtutɨ al.”»
25 Quando estava completando sua carreira, João disse: ‘Quem vocês pensam que eu sou? Não sou quem vocês pensam. Mas eis que vem depois de mim aquele cujas sandálias não sou digno nem de desamarrar’.
26 «Ngankɔ̰-m-je, sə̰i kɨ́ ꞌtoi nganka Abrakam rəm, dḛ kɨ́ dan-si-tɨ nè kɨ́ ꞌɓəl Lubə rəm lé, jə̰i ya ɓá ta kajɨ kinlé sɔbɨ dɔ-ji.
26 "Irmãos, filhos de Abraão, e gentios que temem a Deus, a nós foi enviada esta mensagem de salvação.
27 Kdɔ dow-je kɨ́ ɓebo Jorijalḛm-tɨ kɨ̀ ꞌboy-je lə-dé lé, ꞌgə Jeju al rəm, ɓá ta-je lə njépata-je kɨ́ ta Lubə-tɨ kɨ́ dow-je ꞌndó kɨ̀ ndɔ taakoo-je lə jipɨ-je lay-lay kinlé kàrè ꞌgə mḛḛ-é al rəm tɔ. Ta kɨ́ dḛ ꞌgangɨ dɔ Jeju-tɨ kin, dḛ ꞌra dꞌadɨ ta-je lay kinlé né-é ra-né né tɔ.
27 O povo de Jerusalém e seus governantes não reconheceram Jesus, mas, ao condená-lo, cumpriram as palavras dos profetas, que são lidas todos os sábados.
28 Dḛ dꞌingə ta kɨ́ asɨ koy-é al, ya ꞌdəjɨ Pilatɨ kadɨ adɨ ꞌtɔl-é.
28 Mesmo não achando motivo legal para uma sentença de morte, pediram a Pilatos que o mandasse executar.
29 Ngà lokɨ dḛ ꞌra siə né-je lay kɨ́ ꞌndàngɨ mḛḛ mbete-tɨ kɨ́ aa njay sɔbɨ-né dɔ-é lé, dḛ dꞌɔr-é kagdəsɨ-tɨ dꞌɔw ꞌdubɨ-é.
29 Tendo cumprido tudo o que estava escrito a respeito dele, tiraram-no do madeiro e o colocaram num sepulcro.
30 Ngà Lubə adɨ-é tɔsɨ ndəl ində lo tḛḛ.
30 Mas Deus o ressuscitou dos mortos,
31 Dḛ kɨ́ dꞌḭ siə dɔnangɨ Galile-tɨ ꞌdan-é dꞌɔw siə ɓebo Jorijalḛm-tɨ lé, ḛ tḛḛ sə-dé busɨ-busɨ ya asɨ ndɔ n̰a̰. Dḛ lé ɓá ɓone bè ꞌtəl ꞌto njépata-je liə kadɨ dow-je kɨ́ to Israyel-je.»
31 e, por muitos dias, foi visto por aqueles que tinham ido com ele da Galiléia para Jerusalém. Eles agora são testemunhas dele para o povo.
32 «Jḛ kàrè, jꞌree jꞌilə mbḛ Poyta kɨ́ Majɨ kinlé jꞌadɨ-si jꞌpanè: Kunmindɨ kɨ́ Lubə un adɨ ka-ji-je lé,
32 "Nós lhes anunciamos as boas novas: o que Deus prometeu a nossos antepassados
33 ḛ adɨ né-é ra né dɔ-ji-tɨ, jə̰i nganka-dé-je, kɨ̀ takul tɔsɨ kɨ́ ḛ adɨ Jeju tɔsɨ ndəl ində lo tḛḛ, titɨ kɨ́ ꞌndàngɨ-né ta-é mḛḛ mbete Pa-je-tɨ lo kɔr-é-tɨ kɨ́ joo ꞌpanè:
33 ele cumpriu para nós, seus filhos, ressuscitando Jesus, como está escrito no Salmo segundo: ‘Tu és meu filho; eu hoje te gerei’.
34 «Tɔsɨ kɨ́ Lubə adɨ Jeju tɔsɨ ndəl ində lo tḛḛ lé, ḛ adɨ-é tḛḛ kdɔ kadɨ ndum gogɨ al ngá lé ɓá pa-né panè:
34 O fato de que Deus o ressuscitou dos mortos, para que nunca entrasse em decomposição, é declarado nestas palavras: ‘Eu lhes dou as santas e fiéis bênçãos prometidas a Davi’.
35 «Gin-é kin ɓá Lubə pa-né mḛḛ mbete-tɨ kɨ́ rangɨ ɓəy panè:
35 Assim ele diz noutra passagem: ‘Não permitirás que o teu Santo sofra decomposição’.
36 «Dabidɨ lé, lokɨ ḛ ra kullə kaglo-tɨ liə tɔl-né ta kɔjra-je lə Lubə lé, oy adɨ ꞌdubɨ-é mbɔ́ ka-é-je-tɨ ə ḛ ndum.
36 "Tendo, pois, Davi servido ao propósito de Deus em sua geração, adormeceu, foi sepultado com os seus antepassados e seu corpo se decompôs.
37 Ngà ḛ kɨ́ Lubə adɨ-é tɔsɨ ndəl ində lo tḛḛ lé, ndum al.
37 Mas aquele a quem Deus ressuscitou não sofreu decomposição.
38 Beɓa ngankɔ̰-m-je, kadɨ ꞌgəi majɨ, to takul Jeju lé ɓá jꞌilə-né mbḛ kin̰ə go majal-je lə-si kɔgɨ
38 "Portanto, meus irmãos, quero que saibam que mediante Jesus lhes é proclamado o perdão dos pecados.
39 rəm, ɓá né-je lay kɨ́ ndukun lə Moiyijɨ asɨ kɔr ta-é dɔ-si-tɨ al lé, ná̰-ná̰ kɨ́ adɨ mḛḛ-é Jeju lé, ta-é ɔr dɔ-é-tɨ kɔgɨ lay rəm tɔ.
39 Por meio dele, todo aquele que crê é justificado de todas as coisas das quais não podiam ser justificados pela lei de Moisés.
40 Beɓa ooi go rɔ-si majɨ, kadɨ né-je kɨ́ njépata-je kɨ́ ta Lubə-tɨ ꞌpa dꞌadɨ-si kinlé tḛḛ dɔ-si-tɨ al. Dḛ ꞌpanè:
40 Cuidem para que não lhes aconteça o que disseram os profetas:
41 “Ooi majɨ, sə̰i njénədɨ dow-je, adi ndil-si tḛḛ sa̰y ə igi yɔm.
41 ‘Olhem, escarnecedores, admirem-se e pereçam; pois nos dias de vocês farei algo que vocês jamais creriam se alguém lhes contasse! ’"
42 Ngà lokɨ Pol-je kɨ̀ Barnabasɨ ꞌtḛḛ kəykəwna̰-tɨ lə jipɨ-je lé, ꞌdəjɨ-dé kadɨ ꞌtəl ꞌree kɨ̀ ndɔ taakoo kɨ́ gogɨ rangɨ kadɨ ꞌpa ga̰ ta kinlé, dꞌadɨ-dé ɓəy.
42 Quando Paulo e Barnabé estavam saindo da sinagoga, o povo os convidou a falar mais a respeito dessas coisas no sábado seguinte.
43 Ngà go kəw-na̰-tɨ lé, jipɨ-je kɨ̀ jipɨ təl-je kɨ́ ꞌto njékilə kujɨ dɔ Lubə-tɨ n̰a̰ ya dꞌun go Pol-je kɨ̀ Barnabasɨ. Pol-je lé, dꞌɔjɨ sə-dé ta rəm, ɓá dꞌulə dingəm mḛḛ-dé-tɨ, kdɔ kadɨ ramajɨ lə Lubə lé, dꞌoy go-tɨ rigɨ-rigɨ ya.
43 Despedida a congregação, muitos dos judeus e estrangeiros piedosos convertidos ao judaísmo seguiram Paulo e Barnabé. Estes conversavam com eles, recomendando-lhes que continuassem na graça de Deus.
44 Ndɔ taakoo-tɨ kɨ́ gogɨ rangɨ lé, dow-je kɨ́ mḛḛ ɓebo-tɨ ꞌkəw-na̰ n̰a̰ ya kdɔ koo ta lə Lubə, adɨ ndəgɨ dow-je nà̰y n̰a̰ al.
44 No sábado seguinte, quase toda a cidade se reuniu para ouvir a palavra do Senhor.
45 Ngà lokɨ jipɨ-je dꞌoo kosɨ dow-je kin bè lé, jangɨ ra-dé n̰a̰ adɨ ꞌpa takɔbɨ kɨ̀ Pol ꞌmbatɨ-né ta liə.
45 Quando os judeus viram a multidão, ficaram cheios de inveja e, blasfemando, contradiziam o que Paulo estava dizendo.
46 Beɓa Pol-je kɨ̀ Barnabasɨ dꞌidə-dé ta kɨ̀ mḛḛnda ka̰y ꞌpanè: «Ooi bè, sə̰i ɓá lé, tò kdɔ kadɨ tokɨ pa ta lə Lubə kadɨ-si kete mɔkɨ. Ngà kɔsɨ kɨ́ sə̰i ɔsi ta lé ngərəngɨ ə sə̰i ya ooi rɔ-si kɨ dow-je kɨ́ ꞌtuwə kiskəm kɨ́ sartagangɨ kin al ngá lé, ɓá jḛ jꞌtəl-né kəm-ji rɔ dow-je-tɨ kɨ́ ꞌto jipɨ-je al tin.
46 Então Paulo e Barnabé lhes responderam corajosamente: "Era necessário anunciar primeiro a vocês a palavra de Deus; uma vez que a rejeitam e não se julgam dignos da vida eterna, agora nos voltamos para os gentios.
47 Beɓa né kɨ́ ꞌƁaɓe un ndu dɔ-tɨ kadɨ jꞌra ə́n:
47 Pois assim o Senhor nos ordenou: ‘Eu fiz de você luz para os gentios, para que você leve a salvação até aos confins da terra’ ".
48 Ngà lokɨ dḛ kɨ́ ꞌto jipɨ-je al, dꞌoo ta kinlé, rɔ-dé nəl-dé adɨ ꞌpitɨ ta lə ꞌƁaɓe Lubə. Dḛ kɨ́ kiskəm kɨ́ sartagangɨ tò kdɔ ta lə-dé lé, ꞌtəl njékadmḛḛ-je.
48 Ouvindo isso, os gentios alegraram-se e bendisseram a palavra do Senhor; e creram todos os que haviam sido designados para a vida eterna.
49 Beɓa ta lə ꞌƁaɓe sane kɨ̀ go dɔnangɨ lə-dé kin lay.
49 A palavra do Senhor se espalhava por toda a região.
50 Ngà jipɨ-je ꞌsulə dené-je kɨ́ ꞌto jipɨ təl-je kɨ́ ꞌto dow-je kɨ́ boy-boy rəm, ꞌsulə dow-je kɨ́ boy-boy kɨ́ mḛḛ ɓebo-tɨ adɨ dꞌulə kəm Pol-je kɨ̀ Barnabasɨ ndoo, ɓá ꞌtubə-dé kɔgɨ dɔnangɨ-tɨ lə-dé rəm tɔ.
50 Mas os judeus incitaram as mulheres piedosas de elevada posição e os principais da cidade. E, provocando perseguição contra Paulo e Barnabé, os expulsaram do seu território.
51 Beɓa Pol-je kɨ̀ Barnabasɨ ꞌtində kodɨ kɨ́ nja-dé-tɨ kɨ dɔ-dé-tɨ ə dꞌɔtɨ dꞌɔw ɓebo Ikoniyɔm-tɨ.
51 Estes sacudiram o pó dos seus pés em protesto contra eles e foram para Icônio.
52 Ngà njéndó né-je kɨ́ mḛḛ ɓebo Antiosɨ-tɨ lé, rɔ-dé nəl-dé n̰a̰ rəm, ɓá Ndil kɨ́ aa njay rusɨ mḛḛ-dé rəm tɔ.
52 Os discípulos continuavam cheios de alegria e do Espírito Santo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.