Mateus 13

INTATA ȽE'ȽIJEI (MCA) vs ARC

Sair da comparação
ARC Almeida Revista e Corrigida 2009
1 Hik kakha' ka' neƚuji' qa ikik'uifik'i ke' wititsi' ha' Jesús qa i'niju' ha' ƚotkoyek ke' kaƚi'.
1 Tendo Jesus saído de casa naquele dia, estava assentado junto ao mar.
2 Qa olootsija he' nekii, qa hik ta'ƚijupi' ha' Jesús in t'ilitji'ju' ke' qi'ik'i witinhitjii qa i'nji'ju' qa hekhewe'ƚe jukhew qa efuts iye qa amaneyi' ha' ƚotkoyek ke' kaƚi'.
2 E ajuntou-se muita gente ao pé dele, de sorte que, entrando num barco, se assentou; e toda a multidão estava em pé na praia.
3 Ma' qa iyetik'ui qa olots ke' wekwek in yejeyumtshenijupi', qa yit'ij: —Ewi'ƚ pa' jukhew iwenq'enhena'x ikii pa' ƚewenq'enhe'wet.
3 E falou-lhe de muitas coisas por parábolas, dizendo: Eis que o semeador saiu a semear.
4 In we'nq'en qa namji'ju'kii pe' uja'x ƚoqoƚoi pa' wit'ikheyi'j, qa namii pe' junatai qa tuj.
4 E, quando semeava,
5 Qa pekhewep qa namji'ju'kiyek pa' t'un sehe' qe uteket, qa nite' qi pa'qu' seheeyi'ija. Enewe' ƚoi qa aje'eƚ ta'ƚ qe nite' akaptaxju' pa' sehee'ija.
5 e outra
6 Qa in nekpha'm ne' junu' qa yaq'alij aje'eƚ, qe nite' ijetits pe'qu' ƚefitetsiye' qa yisƚax aje'eƚ.
6 Mas, vindo o sol, queimou-se e secou-se, porque não tinha raiz.
7 Qa pekhewep iye ƚoi qa namji'ju'kiyek pa' tiiket, qa pa' tiiket in qitspha'm qa tik'eyijju' qa yitaƚi'meten.
7 E outra caiu entre espinhos, e os espinhos cresceram e sufocaram-na.
8 Qa pekhewep iye ƚoi qa namji'ju'kiyek pa' ƚe'wisji' sehe' qa itaƚimetsits qa na'l iye pe' ƚei. Uja'x pe' yamets cien (100) pe' ta'ƚ in ewi'ƚtax pe' ƚo' qa uja'x pe' sesenta (60) yamets in ewi'ƚtax pe' ƚo' qa uja'x iye pe' treinta (30) in ewi'ƚtax pe' ƚo'.
8 E outra caiu em boa terra e deu fruto: um, a cem, outro, a sessenta, e outro, a trinta.
9 Pa'qu' nana'l ƚekfiiye' qa nepiye'ek'iha aka'an.—
9 Quem tem ouvidos para ouvir, que ouça.
10 He' ƚ'ijatshenhei qa ikets qa we'tmetinheti'm ha' Jesús qa nifaakanij: —¿Inhats'ek in ƚit'iji' in ƚ'iyetik'ui hekhewe' jukhew qa efuts iye kekhewe' wekwek in ƚejeyumtshenijupi'?—
10 E, acercando-se dele os discípulos, disseram-lhe: Por que lhes falas por parábolas?
11 Ha' Jesús qa yeku'ƚ: —Qe ekheweli'ƚ ƚexke'ej na' Dios qu' enikfe'li'ƚets ekewe' nite' hayiits qu' nana'l pa'qu' nenikfe'lets t'ejuyets na' tenek'enheiji' na' Dios. Qa nekhewe'ƚe'en qa nite' ƚexke'ej na' Dios qu' nenikfe'lets.
11 Ele, respondendo, disse-lhes: Porque a vós é dado conhecer os mistérios do Reino dos céus, mas a eles não lhes é dado;
12 Qe pa'qu' hats nana'li'm, qa' les netesti'yij iye, ma' qa' les qiyi'ija pa'qu' nana'li'm. Qa pakha'ƚe hami'm, qa' netitkamhiti'yij iye pa' ƚammi's in na'ltaxi'm.
12 porque àquele que tem se dará, e terá em abundância; mas aquele que não tem, até aquilo que tem lhe será tirado.
13 Qa hik ta'ƚijupi' in hit'iƚij'e' in k'iyeti'ƚ ek'ui ke' wekwek hejeyumtshenijupi'. Qe ƚekhewel yejeƚƚeju' qa nite'ƚe yi'weenija. Tek'entaxik'i qa nite'ƚe yepi'ye' ek'i, nite' nikfe'lik'i iye.
13 Por isso, lhes falo por parábolas, porque eles, vendo, não veem; e, ouvindo, não ouvem, nem compreendem.
14 Aka'an in ƚunyejei nekhewe'en ma' qa hats yafits kakha' yit'ij ka' profeta'ik'i Isaías in yit'ij: “Yepi'ye'tax qa nite'ƚe nikfe'lik'i. Yejeƚtaxju' qa nite'ƚe yi'wen.
14 E neles se cumpre a profecia de Isaías, que diz: Ouvindo, ouvireis, mas não compreendereis e, vendo, vereis, mas não percebereis.
15 Qe pe' ƚaqjamtikineyejeikii ha'ne witset tit'oyik'i. Yit'onik'i ƚekfii qa yit'onik'i iye ƚotoi. Qa qu' nite' hik aka' ƚunyejeye', in yejeƚju' qekha ni'wentax, in yepi'ye' ek'i qekha netk'entaxik'iha, qekha nenikfe'ltaxik'i iye pe' ƚaqjamtikineyejeikii ma' qekha nink'aihittax qa yakha' qekha henƚintaxju'.”(Is 6:10)
15 Porque o coração deste povo está endurecido, e ouviu de mau grado com seus ouvidos e fechou os olhos, para que não veja com os olhos, e ouça com os ouvidos, e compreenda com o coração, e se converta, e eu o cure.
16 Qa ekheweli'ƚ qa' e'ƚe'sitsi'ƚi'mkii qe na'l ne' otoyi'ƚ qa ƚi'weniƚkii qa ne' ekfiyi'ƚ iye qa ƚepiye'eƚkii.
16 Mas bem-aventurados os vossos olhos, porque veem, e os vossos ouvidos, porque ouvem.
17 Yijaa'ija aka' hit'iƚij ewets in olotstax ke' profeta'ik'i qa ke' yatsathen jukhewik'i yisu'untax qu' ni'wen ha'ne hane'ej ƚi'weni'ƚ qa nite'ƚe yi'wen. Yisu'untax qu' nepiye' ha'ne hane'ej ƚepi'ye'eƚ qa nite'ƚe yepi'ye'.—
17 Porque em verdade vos digo que muitos profetas e justos desejaram ver o que vós vedes e não
18 Ha' Jesús qa yit'ij iye: —Ek'eni'ƚ, hane'ej qu' henfel ka' ikji'ha pa' ewi'ƚ iwenq'enhena'x.
18 Escutai vós, pois, a parábola do semeador.
19 Week pa'qu' nepi'ye'taxik'i eke' wi'tlijei t'ejuyets na' tenek'enheiji' na' Dios, qa nite'ƚe nikfe'lik'i, qa hik ƚunyejei pekhewe' ƚoi namji'ju'kii pa' wit'ikheyi'j. Qa nam na' inwo'met qa nitka'mij eke' wi'tlijei we'nentaxji'ju' ƚatawe'j.
19 Ouvindo alguém a palavra do Reino e não a entendendo, vem o maligno e arrebata o que foi semeado no seu coração; este é o que foi semeado ao pé do caminho;
20 Qa pe' ƚoi namji'ju'kiyek pa' uteket qa hik ƚunyejei pe' yepi'ye' ek'i ke' wi'tlijei qa t'eku'mi' aje'eƚ qa ƚesitsi'mik'iha.
20 porém o que foi semeado em pedregais é o que ouve a palavra e logo a recebe com alegria;
21 Qa in nite'ƚe ijetits pe'qu' ƚefitetsiye' qa nite' t'unitsji'. In tajaajinhetii qa wenit'ijetskii pe' uƚ'ets ma' qa yo'qmositij qa yili'ij aje'eƚ.
21 mas não tem raiz em si mesmo; antes, é de pouca duração; e, chegada a angústia e a perseguição por causa da palavra, logo se ofende;
22 Qa pekhewe' ƚoi namji'ju'kiyek pa' tiiket qa hik ƚunyejei pekhewe' qu' nepiye'ek'i ekewe' wi'tlijei, qa lesƚe in yamitfik'i in yitawje'meten ekewe' wekwek, qa pa' ƚeqsu'unka'xij ekewe' wekwek qa qi in yawitji. Qa week ekewe'en tit'oyijju' kekhewe' wi'tlijei, ma' qa ham ƚeye'.
22 e o que foi semeado entre espinhos é o que ouve a palavra, mas os cuidados deste mundo e a sedução das riquezas sufocam a palavra, e fica infrutífera;
23 Qa pekhewe' ƚoi namji'ju'kiyek pa' ƚe'wisji' sehe' qa hik ƚunyejei pekhewe' qu' nepiye'ek'i eke' wi'tlijei qa nikfe'lik'i. Ma' qa hik pekhewe' qa na'l yijat'ij pe' ƚei, ewi'ƚtax pe' ƚo' qa yamets cien (100) pe' ƚei, qa pekhewep qa yametsek sesenta (60) qa pekhewep iye qa yametsek treinta (30) pe' ƚei.—
23 mas o que foi semeado em boa terra é o que ouve e compreende a palavra; e dá fruto, e um produz cem, outro, sessenta, e outro, trinta.
24 Ha' Jesús nifeli'm iye kakhap iye wekwek yejeyumtshenijupi': —Na' tenek'enheiji' na' Dios hik ƚunye'j na'aj ewi'ƚ jukhew in yeni'ju' ne'ej ƚe'sits ƚoqoƚoi na'aj ƚewenq'enhe'wet.
24 Propôs-lhes outra parábola, dizendo: O Reino dos céus é semelhante ao homem que semeia boa semente no seu campo;
25 Qa in hats week ima'ju' qa namii pa' ewi'ƚ ƚ'ejuihife qa yenji'ju' ek pe' ƚoqoƚoi ne'ej cizaña hik ƚunyejeitax trigo pa' witwenq'enhe'wet'ij pe' trigo, ma' qa ik iye pakha'an.
25 mas, dormindo os homens, veio o seu inimigo, e semeou o joio no meio do trigo, e retirou-se.
26 Qa in hats qhufje'm pe' trigo ma' qa hats laxaji' pe' ƚei, qa ƚunyejeijijek iye pe' cizaña we'nenji'ju' in teiji'jek.
26 E, quando a erva cresceu e frutificou, apareceu também o joio.
27 Ma' qa pe' yithayiki qa nifelii pa' yatsat'axij pa' wit'enekju': “Yaqa patun, in ƚe'sitstax ke' ƚoi ƚ'eniju' na' ewenq'enhe'wet ¿qa pa'n qu' nata'ƚji' ne' cizaña in ƚataƚifetsij?”
27 E os servos do pai de família, indo ter
28 Qa yit'ij pa' patun: “Na'l na' i'nejuihife t'ejtenijji'ju' pa'aj in yenji'ju'.” Pekhewe' t'ithayii qa nifaakanij iye: “¿Me ƚisu'un qu' haki'ƚii qa' henit'iƚijik'i?”
28 E ele lhes disse: Um inimigo é quem fez isso. E os servos lhe disseram: Queres, pois, que vamos arrancá-lo?
29 Qa pakha'an qa yit'ij: “Nite', qe qu' enit'iƚijpha'm ne' cizaña qa i'nƚi'i qu' enit'iƚijpha'm iye ne' trigo.
29 Porém ele lhes disse: Não; para que, ao colher o joio, não arranqueis também o trigo com ele.
30 Iwejinƚe eku'ni'ƚij qu' week nata'ƚi'ƚ ipƚu'ui qu' netenittaxijji' ne' trigo. Qa qu' namtaxets qu' netenit'ijji' ma' qa' hit'ijets nekhewe' qu' nenit'ijji': ‘Ojohoni'ƚ qu' ant'a'aƚiiji' ne' cizaña qa isifini'ƚ je'mkii hats'inha qa' netene'ƚju', qa nekhewe'ƚe trigo qa' eni'ƚifi ne' yextsi'ij.’”—
30 Deixai crescer ambos juntos até à ceifa; e, por ocasião da ceifa, direi aos ceifeiros: colhei primeiro o joio e atai-o em molhos para o queimar; mas o trigo, ajuntai-o no meu celeiro.
31 Ha' Jesús nifeli'm iye kakhap iye yejeyumtshenijupi': —Na' tenek'enheiji' na' Dios hik ƚunye'j iye ne'ej mostaza ƚo' na'aj jukhew in yeni'ju' pa'qu' ƚeq'ejinqa'wet'e.
31 Outra parábola lhes propôs, dizendo: O Reino dos céus é semelhante a um grão de mostarda que um homem, pegando dele, semeou no seu campo;
32 Yijaa'ija pe' ƚo' in hik pekhe' les in nite' qi pe' week ƚoi. Qa in ta'ƚ qa les qipha'm, nite' ƚuk'elpha'm pekhewep wit'enheiju' ne'ej ƚesejets (hortalizas) qe qipha'mha ma' qa najkak'ij. Ma' qa namii ne'ej junatai qa tupiiji' ne'ej ƚakjil.—(Ez 31:6)
32 o qual é realmente a menor de todas as sementes; mas, crescendo, é a maior das plantas e faz-se uma árvore, de sorte que vêm as aves do céu e se aninham nos seus ramos.
33 Ha' Jesús qa nifeli'm iye kakhap iye yejeyumtshenijupi': —Na' tenek'enheiji' na' Dios hik ƚunye'j iye ne'ej levadura, ne'ej ewi'ƚ efu in yetsjiƚkinij na'aj fo'ji' qitaxji' qa ƚammistax levadura. Ma' qa in hats yamje'mha qa yiju'fjufinhetik'i ma' qa les in qi'ija na'aj fo'ji'.—
33 Outra parábola lhes disse: O Reino dos céus é semelhante ao fermento que uma mulher toma e introduz em três medidas de farinha, até que tudo esteja levedado.
34 Week qa iyetjiik'ui ha' Jesús he' jukhew qa efuts iye qa uja'xƚe qa yitjiiji' ne'ej yejeyumtshenijupi', qa ham pa' qu'nte' nejeyumtsheni'ijupi' qa iyetjiik'ui,
34 Tudo isso disse Jesus por parábolas à multidão e nada lhes falava sem parábolas,
35 qe qa' nasinik'iha kakha' hayiits yit'ij pa'aj pa' ewi'ƚ profeta'ik'i in yit'ij: —Hit'iji' hatse' pe'qu' newetjeyumtshenƚi ijupi' qu' nek'iyetik'ui. Hit'ij hatse' kekhewe' wekwek nite' hayiits qu' nana'l pa'qu' nenikfe'lets in ipƚu'uk'i ek in i'nk'a wanaqsiijkii ha'ne week sehe'.—(Sal 78:2)
35 para que se cumprisse o que fora dito pelo profeta, que disse: Abrirei em parábolas a boca; publicarei coisas ocultas desde a criação do mundo.
36 Ha' Jesús qa wetfeli'm hekhewe' jukhew qa efuts ma' qa uyifi ke' wititsi'. Qa hik hakha'a' he' ƚ'ijatshenhei qa nekets qa yit'ijets: —Enfeli'ƚ ye'mha pakha' ikji'ha pekhewe' cizaña we'nenji'ju' pa' wit'enekju'.—
36 Então, tendo despedido a multidão, foi Jesus para casa. E chegaram ao pé dele os seus discípulos, dizendo: Explica-nos a parábola do joio do campo.
37 Ha' Jesús qa yeku'ƚ qa yit'ij: —Pakha' yenju' pe' ƚe'sits ƚoi hik ha'ne ha'ne Ƚa's na' Jukhew.
37 E ele, respondendo, disse-lhes: O que semeia a boa semente é o Filho do Homem,
38 Qa pa' witwenq'enhe'wet qa hik ha'ne ha'ne week sehe' ipji'. Pe' ƚe'sits ƚoi qa hik pekhewe' pe' ƚelits na' tenek'enheiji' na' Dios. Qa pekhewe'ƚe cizaña hik pekhewe' pe' ƚelits nakha' uƚ'ax.
38 o campo é o mundo, a boa semente são os filhos do Reino, e o joio são os filhos do Maligno.
39 Qa pakha' ƚ'ejuihife in yenju' qa hik nakha' na' inwo'met. Qa in tenit'ijji' pe' ƚei qa hik ƚunye'j qu' namtaxets pa' ƚahats'ij qu' hame' ha'ne week sehe'. Qa pekhewe' nit'ijji' pe' ƚei qa hik nekhewe' ne' angelits.
39 O inimigo que o semeou é o diabo; e a ceifa é o fim do mundo; e os ceifeiros são os anjos.
40 Qa hik ƚunye'j iye in ewi'ƚ we'neni' pe' cizaña, qe qa' netene'ƚju', qa' hik ƚunye'je' iye hatse' qu' namtaxets pa' ƚahats'ij qu' hame' ha'ne week sehe' ipji'.
40 Assim como o joio é colhido e queimado no fogo, assim será na consumação deste mundo.
41 Ha'ne Ƚa's na' Jukhew yukinii hatse' ne' ƚaqa angelits nakha' tenek'enheiji', qa' nant'a'aiji' week nekhewe' inqaqsijkinenjiijkii na' uƚ'ax qa nekhewe' iye yaqsiijkii na' uƚ'ax in i'ntaxji'teje'm.
41 Mandará o Filho do Homem os seus anjos, e eles colherão do seu Reino tudo o que causa escândalo e os que cometem iniquidade.
42 Qa' niwumik'iteje'mkii ne' noxp'onhetjii qi in tujje'mha. Qa hikna' qi qu' nejtsi'le'e' wetju'ƚ, qa qi iye qu' nat'aiji' ƚek'unhetii.
42 E lançá-los-ão na fornalha de fogo; ali, haverá pranto e ranger de dentes.
43 Ma' qa pekhewe' yatsathen qa' netujjiha hatse' in ƚunye'jek ne' junu'(Dn 12:3) qu' hats nantaxji'teje'mha na' tenek'enheiji' na' Ƚatata. Pa'qu' nana'l ƚekfiiye' qa' nepiye'ek'i aka'an.—
43 Então, os justos resplandecerão como o sol, no Reino de seu Pai. Quem tem ouvidos para ouvir, que ouça.
44 —Na' tenek'enheiji' na' Dios hik ƚunye'j iye ne'ej ewi'ƚ qi inyetax wekwek in tat'inheti'yi'kii pa' ewi'ƚ ƚ'ejinqa'wet. Qa ewi'ƚ pa' jukhew yi'wen qa yayaxkit iye in yat'inkii iye, qa qi in ƚe'wisi'mkii qa wapilii pe' ƚetsi' qa week t'ihinij pekhewe' ƚewekwekits ma' qa taqha'yets pa' ƚ'ejinqa'wet yat'inikii pe' ewi'ƚ wekwek qi inyetax.—
44 Também o Reino dos céus é semelhante a um tesouro escondido n dele, vai, vende tudo quanto tem e compra aquele campo.
45 —Na' tenek'enheiji' na' Dios hik ƚunye'j iye aka'an, na'aj ewi'ƚ t'ihinij wekwek, in wo'oi ne'ej inyetets ƚe'sits utel ƚelits perlas.
45 Outrossim, o Reino dos céus é semelhante ao homem negociante que busca boas pérolas;
46 Qa in yi'wen pekhe' les in ƚe'wis perla, qa wapilii pe' ƚetsi'. Ma' qa week t'ihinijkii pe' ƚewekwekits ma' qa' taqha'yets pekhe'en.—
46 e, encontrando uma pérola de grande valor, foi, vendeu tudo quanto tinha e comprou-a.
47 Ha' Jesús qa yit'ij iye: —Na' tenek'enheiji' na' Dios hik ƚunye'j iye ne'ej ewi'ƚ witq'ehemki' tewumhitiiji'ju' na'aj iweli' qa olotsji' ƚunyejeiƚe wetju'ƚ ƚejits witq'ehemkinel.
47 Igualmente, o Reino dos céus é semelhante a uma rede lançada ao mar e que apanha toda qualidade
48 In topo'oj pe' witq'ehemki' qa pekhewe' teq'ehemkii qa yetsinijetspha'm pa' ƚ'isƚa'wet qa i'nijupju'kii qa yejeƚji' pe' ƚe'sits qa yenji' pe' canastul qa pekhewe'ƚe uƚ'ets qa yiwu'mƚekii.
48 E, estando cheia, a puxam para a praia e, assentando-se, apanham para os cestos os bons; os ruins, porém, lançam fora.
49 Hik qu' ƚunye'je' hatse' qu' nanaxtaxijik'i pa' ƚahats'ij. Qa' nak ne' angelits qu' nant'a'aiji' ne' uƚ'ets in wenetsji'ƚtaxi'ƚ ne' yatsathen,
49 Assim será na consumação dos séculos: virão os anjos e separarão os maus dentre os justos.
50 ma' qa niwu'mik'iteje'mkii ne' noxp'onhetjii qi in tujje'mha. Qa' hik nakha'a' qu' qi qu' nejtsi'le'e' wetju'ƚ qa' qi iye qu' nat'aiji' ƚek'unhetii.
50 E lançá-los-ão na fornalha de fogo; ali, haverá pranto e ranger de dentes.
51 ¿Me week qu' enikfe'li'ƚik'i ekewe'en?— Hekhewe'en qa yeku'ƚ: —Ehe, Yatsat'axyij.—
51 E disse-lhes Jesus: Entendestes todas estas Disseram-lhe eles: Sim, Senhor.
52 Ma' qa ha' Jesús qa yit'ijji'ju' iye: —Qa hik ta'ƚijupi' na'aj ewi'ƚ i'nq'ijatshenij ke' Moisés ƚe'lijei (ley) in tetwek'ela'xets qa i'nji'teje'm na' tenek'enheiji' na' Intata, ma' qa hik ƚunye'j na'aj ewi'ƚ jukhew yatsat'axij ne'ej wititsi' in nikfe'lets qu' ni'nq'ethinij pe' ƚewekwekits pe' ink'aihits qa pe' ƚawa'mhits iye.—
52 E ele disse-lhes: Por isso, todo escriba instruído acerca do Reino dos céus é semelhante a um pai de família que tira do seu tesouro
53 In yili'ij ha' Jesús in nifel eke' wekwek yejeyumtshenijupi' pa' ƚunye'jkii, ma' qa ikik'ui ha' witset.
53 E aconteceu que Jesus, concluindo essas parábolas, se retirou dali.
54 Qa yamii ha' ƚetseet'ija qa hik hakha'a' qa i'nq'ijatshenifi ke' judiol ƚe'lijtsitjii. Qa he' jukhew qa qi in yitjuƚaxijpha'mkii, qa yit'ijju': —¿Pa'n ta'ƚiji' hane'en week ekewe' nikfe'lets? ¿Qa pa'n ta'ƚiji' iye pa' ƚet'unha'x in yaqsiijkii eke' ham ƚunyejeyi'iju'ƚ?
54 E, chegando à sua pátria, ensinava-os na sinagoga deles, de sorte que se maravilhavam e diziam: Donde veio a este a sabedoria e estas maravilhas?
55 ¿Me nite' hik ha'ne ƚa's ka' ewi'ƚ carpintero'ik'i? ¿Me nite' ƚii ke' ƚenene María, qa he' ƚek'injats qa Jacobo (Santiago), qa ha' José, qa ha' Simón qa ha' Judas iye?
55 Não é este o filho do carpinteiro? E não se chama sua mãe Maria, e seus irmãos, Tiago, e José, e Simão, e Judas?
56 ¿Me nite' hik ha'ne iye i'ni' he' ƚek'injai? ¿Qa pa'n ta'ƚiji' hane'en week ekewe' wekwek?—
56 E não estão entre nós todas as suas irmãs? Donde lhe veio, pois, tudo isso?
57 Qa aka'an in ta'ƚijupi' qa nite' nek'enheyu'ets. Qa ha' Jesús qa yit'ij: —Ham pa'qu' profetaye' qu' nite' nineqjunu'ye', qa ni'kha'ƚi'ij ƚetsetitstaxija' qa ƚetsi'taxija iye qa hik ne'ej qa nite' neqjunu'uj.—
57 E escandalizavam-se nele. Jesus, porém, lhes disse: Não há profeta sem honra, a não ser na sua pátria e na sua casa.
58 Qa hik ta'ƚijupi' in nite' olots ke' yaqsiiji'kii wekwek ham ƚunye'ji'iju'ƚ hakha' witset qe he' tetseti'yi' qi in yeqeku'.
58 E não fez ali muitas maravilhas, por causa da incredulidade deles.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.