Mateus 27
Dibabawon Manobo texts (MBD) vs AAI
1 Na pagkabukas namanhihimun mandà tibò to punu-an to tinu-uhan aw pamansusukun-sukun to pagpahimatoy dan ki Jesus su ogmatu-udon dan to pigbo-otan dan to madukilom pad no paghinang dan ki Jesus no himatayanan.
1 Maraumanika Firis ukwarih etei naatu regaregah ai’in bairi Jesu morob isan hio hiyabunai sawar.
2 Pagkasusukun dan, impabakus dan to boad din aw daaha dan diyà ki Pilato no gubirnadur no imbotang du-on to taga-Ruma no nakasakup to mgo ka-Hudiyuhan.
2 Basit uman hifatum hibai hitit Roman hai gawan Pilate umanamaim hiyai.
3 Na si Judas no nigbaligyà ki Jesus, pagkama-an din to puli nahinang si Jesus no himatayanan, nakasosoo dà kandin aw kadomdom to ig-ulì din podon to sapì diyà to mgo punu-an to tinu-uhan
3 Judas, yanuwayan Jesu kakafinamaim hiya’iyai i’itin ana veya dogoron rusib, kabay 30 bai matabir na Firis ukwarih naatu regaregah ai’in nahimaim tit, eo
4 aw maka-ikagi kandin to “Nakasaà a man diyà to atubangan to Diyus su nakabaligyà ad on to otow no wadà saà. Hawi-a now dà to sapì now.” Dì wadà dan on hawi-a aw pamang-ikagi nasì kandan to “Ikow on to ogbobo-ot su wadad kalabotan noy to kanami.”
4 “Ayu asinaf kakaf orot gewasin baban ao emomorob.” Hiya’afut hio, “Nati o a yababan, o akisimo ina’itin inayabunai.”
5 Ingkadogpak ni Judas to sapì du-on to sood to simbahan aw makahipanow aw ogot no nigbibitoy to tu-un din no lawa.
5 Judas kabay nati Tafaror Bar kabay teya’aya’amaim itaiy re naatu ihamiyih tit in sikan warasa yai morob. Judas kabay bai na rouw ere’er|alt="Judas throwing money down" src="cn01832b.tif" size="col" loc="Mat 27.5" copy="©1978 David C. Cook Publishing Co." ref="27.5"
6 Dì to mgo punu-an, pigpanghimun dan to sapì aw mamaka-ikagi to “Konà ta igkabotang so-idi diyà to botanganan to sapì to simbahan su so-idi no sapì to nakapood to otow.”
6 Firis ukwarih kabay hibai hio, “Iti i rara ana kabay, ata ofafar men ebibasit boro Tafaror Bar ana kabay ya’aya’amaim tanayai na’in.”
7 Namansusukun-sukun kandan dow amonuhon dan to sapì. Iyan na-uyunan dan to igboli to pasak no oglobongan to otow no bugtì to piglikatan aw ko du-on mata-unan to kamatayon to pagkadiyù dan to kandan banwa, du-on to iglobong. Pasak to maghuhungun to kudon to pigboli dan.
7 Etei’imak hio hibibasit ufunamaim, kabay hibai noukwat bu’urayan ana kamar hitubun, saise nah touman sabuw hai rah ana efan namatar.
8 Hantod kunto-on nahingadanan sikan no pasak to Pasak no Langosahon, su to sapì no imbayad sikan no pasak, nakapood to otow.
8 Ana’an nati isan kamar wabin “Rara ana Kamar” hibiwab in na iti boun ana veya tit.
9 Na natuman on to natag-an ni Jeremias no maglilikwaday no lagsoban to Diyus no pig-iling to “Pigpanghimun dan to sapì no katlu-an no bu-uk no ingkabayad to na-uyunan to kasinugpu-an ni Israel no imbogoy diyà to nigbaligyà to otow,
9 Naatu abistan dinab orot Jeremiah eo ina iturobe.
10 aw sikan no sapì iyan naboli to pasak to maghuhungun to kudon su pagbo-ot man to Magbobo-ot dini kanak.” Sikan to pig-ikagi ni Jeremias no lagsoban natodu-on.
10 Noukwat bu’urayan ana kamar hitubun Regah ayu iu’uwu na’atube.”
11 Na pigpa-atubang si Jesus diyà ki Pilato. Pigpangusip-usip din no nig-iling to “Ikow, dow harì ka to mgo Hudiyu?” Nakatabak si Jesus to “Ho-o, sikan ing-usip nu, sikan iyan.”
11 Jesu Roman gawan nanamaim bat, naatu gawan Jesu ibatiy, “O Jews sabuw hai aiwob?” Jesu iya’afut eo. “Nati kuo, ayu boro abi tur anao.”
12 Dì pagdiklamu to mgo punu-an to tinu-uhan, puli nigpapahonok si Jesus.
12 Firis ukwarih naatu regaregah ai’in Jesu ubar hitin tur kakafin isan hio men kafa’imo iyafutimih.
13 Nig-ikagi si Pilato to “Dow wadà nu kadinogi to indiklamu dan no nigsingkabugtì?”
13 Basit Pilate Jesu iu, “Sabuw kakafih isan ubar hit teo’orereb kunonowar?”
14 Dì wadà usab ikagi si Jesus. Dì puli nigpapahonok kandin hantod to naboong-boong si Pilato no gubirnadur.
14 Baise Jesu men kafa’imo awanamaim tur ta tit, naatu Gawan orot ana kasiy ra’at ifofofor men kafaita.
15 Na to tighihinang to Hinang to Pagpalipas to Kado-otan, kadoog ogsabuk si Pilato to sobu-uk no pirisu su tahan din. Dì to pirisu, igpapilì din pad to mgo ka-otawan.
15 Tar Nowaten hiyuw ana veya, gawan hai binanakwar eo na’atube, mar etei dibur barane sabuw hai kok orot menatan tirurubin i ebobotait.
16 Na si Barabas no bantugan no maghihimatoy, napirisu tahan.
16 Nati ana veya orot wabin gagamin Jesu Barabas dibur ma’am.
17 Na pagkahimun to ka-otawan, pig-usip ni Pilato to “Intawa to ogpili-on now no ogpasabukan now kanak, si Barabas dow si Jesus no pighingadanan to Imananan to Ka-otawan.”
17 Naatu sabuw hiru’ay sawar, basit Pilate ibatiyih, “Orot menatan kwakokok diburune anabotait, Jesu Barabas o Jesu Keriso?”
18 Nama-anan din to pigdaa dan diyà kandin su ogsombangon dan man si Jesus.
18 Anayabin sabuw bobowenamaim Jesu hibai Pilate umanamaim hiya’iyai i so’ob.
19 No niggumotong pad si Pilato to kahimunan, nakadatong on to otow no niglikwad to tugun likat to asawa din no na-iling to “Konà ka ogpadamoy to kamatayon sikan no otow su wadà saà din no ogkahibatan din, su napook-pookan ku lagboy to taga-inop ku ganina bahin kandin.”
19 Pilate baibabatiyen ana efanamaim ma’am, aawan tur iyafar na eo, “Orot nati gewasin isan men abisa ta inasinaf, anayabin fai ayu mim fokarin maiyow isan amim au not ekakasiy”
20 Dì sikan mgo punu-an to tinu-uhan, nadaa dan dà tibò to kahan-ingan su impapangamuyù dan to iyan ogpasabukan si Barabas. Dì si Jesus to ogpahimatayan dan.
20 Baise firis ukwarih naatu regaregah ai’in sabuw tafah fair hiyai, Barabas botaitin naatu Jesu asabunin isan Pilate hiokikin.
21 Inusab mandà inusip ni Pilato to ka-otawan, “Intawa dapit lagboy to ogpasabukan now kanak.” Namakatabak to ka-otawan to “Si Barabas dà iyan bullug.”
21 Pilate sabuw ibatiyih, “Orot i rou’ab, imih orot menatan kwakokok ana botait?” Etei’imak hiya’afut hio, “Barabas!”
22 Naka-ikagi si Pilato to “Nokoy to igpabobo-ot now kanak so-idi no otow no si Jesus no pighingadanan man podon to Imananan to Ka-otawan.” Namantabak kandan to “Himatayi, tutuki diyà to kinurus.”
22 Pilate sabuw ibatiyih, “Bo Jesu wabin Keriso isan boro mi’itube anasinaf?” Etei’imak hiya’afut hio, “Ku’onaf!”
23 Naka-ikagi si Pilato to “Nokoy man. Nokoy to saà din.” Dì namakasa-og mandà to mgo ka-otawan to “Himatayi, tutuki.”
23 Pilate ibatiyih, “Abisa kakafin sinaf?” Baise sabuw hitar koukuw hio, “Ku’onaf!” Sabuw rou’ay gagamin nahimaim Pilate Jesu ibatiy|alt="Jesus placed before crowd" src="CN01822b.tif" size="col" loc="Mat 27.23" copy="©1978 David C. Cook Publishing Co." ref="27.23"
24 Pagabut ni Pilato to konà kandin ogpakada-og ogpakapaduma to mgo ka-otawan to kandin pagbo-ot, dì nasì on ogkasamuk to kahan-ingan, puli on nigpabu-ud kandin aw hugasi to boad din diyà to atubangan to ka-otawan no pagpasabut din to wadà kalabotan din to kamatayon ni Jesus no nig-iling to “Wadà labot ku to kamatayon so-idi no otow. Iyu on to ogbobo-ot.”
24 Pilate naniyan bai men karam boro ef ta tasinaf, naatu sabuw auman kougeyagey hibusuruf, imih harew bai sabuw etei nahimaim uman sauwen eo, “Ayu iti orot namomorob isan men ana ubar anabaimih. Nati i kwa akis a ubar.”
25 Namaka-ikagi to kahan-ingan to “Na kanami on to ogbobo-ot to saà noy asta pad man to mgo kasinugpu-an noy.”
25 Sabuw etei hiya’afut hio, “I namomorob ana ubar i aki anab naatu natunatu auman ana ubar hinab.”
26 Dayun pigpasabukan din diyà to kahan-ingan si Barabas. Dì si Jesus, impabu-ud din on pigpabunaan aw ipadaa diyà to mgo sundau no awos itutuk diyà to kinurus.
26 Imaibo Pilate Barabas botait, naatu Jesu wabir ana baiyowayah iuwih, onafin isan hibai hin.
27 Na pigdaa si Jesus to mgo sundau diyà to kahimunanan to gubirnadur. Pigpahimun dan to songo panon no sundau no tibò no ginatus to kahan-ing aw pa-atubanga dan si Jesus.
27 Imaibo Pilate ana baiyowayah Jesu hibai hin gawan ana bar hitit, nati’imaim baiyowayah etei hiru’ay hibebera’uh.
28 Piggawang dan to kabò din aw kabo-i to kabò no maogdog no angod-angod to kabò to harì,
28 Ana faifuw hi’oromen, faifuw namar hibai hi’us,
29 aw sapidi dan to bawbagon no dugihon no impa-angod-angod dan to sinuwang-suwang to harì aw su-uwi dan to uu din. Pigpatagon dan si Jesus to buu to kalintu-u din no boad no igpatubus dan to bastun to harì aw namanpakunon-kunon kandan namanluhud diyà to atubangan din. Namandugadi kandan aw pakunon-kunon kandan pagkamusta ki Jesus no ogpaman-ikagi kandan to “Kamusta. Mabuhì, harì to mgo ka-Hudiyuhan.”
29 kokor hififin ukwarin ana raramamih hiyara’ah, uman ana asukwafune tu hitin, nanamaim suh hiyowen hi’i’iyab hio, “Jews hai aiwob tanabora’ara’ah.”
30 Pig-iloban dan si Jesus. Pigdawat dan du-on ki Jesus kan buu no impatagon dan aw ibalitu dà ibunaa to uu din.
30 Yumatan hikwaitututur, uman tu hibosair ukwarinamaim hiborabirab.
31 Pigdugadi dan si Jesus aw lobasi dan to maogdog no kabò aw ilisi dan to tahan din no kabò. Dayun pigdaa dan kandin diyà to labas su ogtututukon dan to paghimatoy ki Jesus diyà to kinurus.
31 Hibi’i’iyab ufunamaim, faifuw hi’us ma’am hibosair ana faifuw hibow hina hi’us, imaibo hibai hin onafin isan.
32 Pagkalibwas dan to li-otanan to in-aad to lunsud, ingkikita dan si Simon no taga-Sirini. Pigpogos dan pigpati-ang kandin to kinurus no ogpadodopahan dan ki Jesus.
32 Hitit hinan efamaim Sairini orot wabin Simon bairi hitar naatu baiyowayah hi’ukikin Jesu ana onaf bai e’abar.
33 Pagdatong dan diyà to untud no pighingadanan to Gulguta no iyan kalitukan to bobo-ungon to otow,
33 Hina efan wabin Golgotha imaim hitit, nati efan hibiwab yabin efan ana itinin i orot ukwarin ana gifow na’atube.
34 pigtadwayan dan kandin to inomon no pigba-otan to mapo-it no tambaa no makalilingow. Dì pagka-anti din wadà din abaya inoma.
34 Nati’imaim wine harew tenakuyakuy auman hisartabir Jesu tomanih hitin bai kakartubun ufunamaim kwahir.
35 No intututuk dan si Jesus du-on to kinurus, pighahandug to mgo sundau to kabò din, dì impabayà dan to tinag-anay dow intawa dapit kandan to makatu-un.
35 Naatu hi’o’onaf ana veya arowamaim ana faifuw hikusib hifaram hibow.
36 Pigbantayan si Jesus to mgo sundau ko moydu-on humilabot kandin.
36 Imaibo nati’imaim himarir Jesu hima’uh hima.
37 Insulat dan to indiklamu dan ki Jesus aw ibotang diyà to babow to uu din. So-idi to nasulat no indiklamu no pig-iling to “So-idi si Jesus no Harì to mgo ka-Hudiyuhan.”
37 Naatu tafanamaim ubar hibitin ana tur hikirum hikubar, “ITI I JESU, JEW SABUW HAI AIWOB.”
38 Intutuk to sundau gayod to daduwa no ka-tulisan no pinagdibauy kandan.
38 Naatu bainowan orot rou’ab Jesu bairi hi’onafih, ta ana beyawane ta ana asukwafune.
39 Na to mgo maglalaboy, naman-ina-ina ki Jesus aw namanyowyow gayod du-on kandin.
39 Sabuw nanane hinan ukwarih hita’asi’asiy ubar hitin tur kakafih maiyow Jesu hi’i’iyab hio,
40 Namang-iling to “Ikow no kunon kun oglompag to labow no simbahan to Diyus, aw og-ulimanon nu dà kun sood to tatou no adow, na anti ka kun kunto-on bulig to ikow no lawa. Ko tùtu-u ka man iyan no Anak to Diyus, kawas kad kun du-on to kinurus.”
40 “Tafaror bar tarabounin veya tounu wanawananamaim wowabin sawaramih io! Bo o God Natun na’at kwiyawasi cross afe’enane kure’eban a’it?”
41 To mgo punu-an to tinu-uhan, naman-ina-ina gayod ki Jesus no nig-iling to
41 Ef ta’imon firis ukwarih, Ofafar Bai’obaiyenayah naatu regaregah ai’in auman Jesu hi’i’iyab hio,
42 “Pigbuligan din to nigsingkabugtì no otow dì konad on man kandin ogka-amu ogbulig to kandin tu-un no lawa. Ikow, ko harì ka to mgo ka-Isrilihan, na anti ka kun kawas kunto-on awos ogtu-u koy bali to harì ka iyan no pig-iman noy.
42 “Sabuw afa iyawasih, baise i taiyuwin men karam boro niyawas, Israel sabuw hai aiwob! Bo cross afe’enane boun nare tana itin boro tanitumitum.
43 Ko nigsalig ka to Diyus, mabuligan ka kunto-on ko na-uyunan man to Diyus su konon kun Anak ka to Diyus.”
43 God i bitumitum, bo God boun iyawasiban ta’itin, anayabin i taiyuwin i God Natun rouw eo.”
44 Sikan mgo tulisan no intututuk gayod du-on to kinurus no nakadidibauy du-on ki Jesus, naman-ina-ina dà gayod kandan ki Jesus no pig-angod dà sikan.
44 Ef ta’imon bainowah orot rou’ab Jesu bairi hi’onafih hi’inu’in ubar hitin tur kakafih hi’u.
45 Na pag-ugtu to soga nigdiglom to banwa hantod to mgo alas tris on to uras.
45 Veya yen tafat yan tafaram etei gugum inu’in veya botabir re 3 korok bai.
46 Kayan naka-ikagi si Jesus to ma-agbot to kandin tu-un no kagi no pig-iling to “Eli, Eli, lama sabaktani,” no iyan kalitukan to “Diyus ku, Diyus ku, na-amonu ka man no pig-oyowan a nu.”
46 Veya 3 korok na’atube, Jesu fanan aumetawat rerey eo, “Eloi, Eloi Lema Sabachthani?” Anayabin, “Au God, au God, aisim ihamiyu?”
47 To mgo maglalaboy, na-intobo-ot dan dow pigsabi din si Elias no maglilikwaday to Diyus natodu-on aw iling kandan to “Eè, sinabi din si Elias.”
47 Sabuw afa nati’imaim hibatabat hinowar hio, “Elijah isan eafa’af kwanowar.”
48 Nigpanlaguy to sobu-uk aw pudut to papasopsopay aw pasopsopa din to sukà no inomon. Insaligpit din to papasopsopay du-on to tawoy to katinoptopan aw itukoy dino awos makasupsup si Jesus.
48 Naatu orot ta nunuw in sawar ta biyan sou’usau bai, wine tenakuyakuy butu’ub, eot ra’ah Jesu awanamaim yai tomamih.
49 Dì moydu-on duma no naka-ikagi to “Aya kad na-ay su dagow umandini si Elias no ogbulig kandin.”
49 Baise sabuw afa hio, “Kubat, Elijah nan nabiyawas tana’itin!”
50 Dayun nigsa-og mandà si Jesus aw tu-uni din ligtasi to ginhawa din.
50 Jesu iban maiye fanan aumetawat rerey, naatu ayubin tabaratait.
51 Na to pagkamatoy ni Jesus, nakadongan to napongkas to ingkayad no insalibon to habangan to sinabong no abutanan to Diyus diyà sood to labow no simbahan du-on to Hirusalim no lunsud. Diyà kapunù to babow hantod to sagyad. Pigtiyog to banwa aw nambotu to mgo kabatuhan
51 Faifuw Tafaror Bar wanawanan hita’iy re efan kakafiyin hirafut inu’in yate rusib re in uran tit rou’ab himatar, iriyoy tit kabay hitaseseb.
52 aw kangka-ukasi to mgo pigpanlobongan no nangkalimut aw mahan-ing to tumutu-u to Diyus no pigpambuhoy.
52 Rah awah hiha’e, sabuw kakafiyih moumurih na’in marasika himorob hi’inu’in etei hiyawas himisir.
53 Pagbuhaya gayod ni Jesus, namanlogwà on kandan to linobongan aw sood to Hirusalim aw mahan-ing to nakakita kandan.
53 Hai rah hitumaren hitit, Jesu morobone mimisir ufunamaim, murumurubih etei hitit hin Jerusalem hitit, sabuw moumurih na’in hi’itih.
54 Na og-uli-on tad kandà no timpu no pagkabigtawid ni Jesus. To kapitan aw mgo sundau no nigbantoy kandin, nabatì dan kan no tiyog. Pagkakita dan to tibò no napugut, nangkaboong-boong lagboy aw mamaka-ikagi to “Anak na-an iyan to Diyus todu-on no otow.”
54 Baiyowayah hai orot ukwarih naatu baiyowayah afa bairi nati’imaim Jesu hima’uh hima’am iriyoy hitatam, naatu abisa’awat himamatar hi’itah hai bir ra’at hio, “Turobe iti orot i anababatun God Natun!”
55 Moydu-on gayod mgo buyag no namanbantow puli to pag-ahà. Sikan mgo buyag no taga-Galiliya iyan namandumduma kandan ki Jesus no nig-alagà to mgo panow din likat to Galiliya.
55 Nati’imaim baibin moumurih na’in hina ef yokaika hibat abisa’awat himamatar hi’itah. Iti baibin i Galilee’ine Jesu hi’ufunun bairi hina hibibais.
56 Iyan ngadan dan si Maria no taga-Magdala, aw si Maria no inoy ni Santiago aw ni Jose, aw asawa ni Sibidiyu.
56 Baibin wanawanahimaim i Mary Magdalene, Mary, James, Joseph hairi hinah naatu Zebedee aawan.
57 Pagkahapun on, nigdatong si Jose no taga-Arimatiya no dadatu-on no sakup ni Jesus.
57 Birabirab auman orot sawar wairafin, wabin Joseph ana tafaram Arimathea’ane na tit. Iti orot i Jesu ana bai’ufununayan ta, baise wa’iwa’iramaim bi’ufununun. Tafaror bar wanawanan faifuw taseb ro’ab himatar|alt="temple veil being torn down" src="CN01843B.TIF" size="col" loc="Mat 27.57" copy="©1978 David C. Cook Publishing Co." ref="27.57"
58 Nigba-id kandin ki Pilato to kandin to oglobong ki Jesus aw pigtugutan.
58 Joseph na Pilate nanamaim tit, Jesu biyan bai na ya’in isan fefeyan, naatu Pilate ana baiyowayah uwih Jesu biyan hibai hitin.
59 Piglingat din to patoy no lawa aw lukuti din to bayà no hinaboan no linu no maputì.
59 Joseph, Jesu biyan bai faifuw boubunamaim sum
60 Diyà din ilobong to pigbangbangan no batu no pighina-atan on tahan to kandin ogkalobongan. No pagkalobong on, pigligadan din to batu no malidok aw isomban. No masombanan din on, nighipanow on kandin.
60 bai in hub boubun i isan iti boro’omo to naiwanamaim bai inu’in, imaim Jesu yai naatu kabay ifururuw na sou hir naatu ana ubar in.
61 Si Maria aw si Maria no taga-Magdala, namang-ingkud no nigbantoy diyà topad to atubangan to linobongan.
61 Mary Magdalene naatu Mary, James, Joseph hairi hinah i rah rewan rounane himare hima hi’itin.
62 Na to sunù no adow no konà no tigtatalabahu sikan mgo punu-an to tinu-uhan tibò, namang-andiyà kandan ki Gubirnadur Pilato.
62 Mar natot i boro Sabbath ana veya, imih Firis ukwarih naatu Pharisee hina Pilate nanamaim hitit
63 Naman-ikagi kandan to “Sir, wadà noy kalingawi sikan mapakunon-kunonon no otow no buhì pad kandin, nig-ikagi to ogbuhayon dà kun to pagkatatouhi no adow.
63 hio, “Regah ni’i orot baifufuwenayan yawasin ma’am eo, ‘Ayu boro veya tounu ufunamaim morobone anamisir.’ Iti na’atube eo i aki anotanot.
64 Kaling man madoyow ko ogpabantayan nu to sundau to linobongan kandin kotob to tatou no adow su dagow ko puduton to mgo sakup din aw inangon dan to ka-otawan to pigbuhoy on si Jesus, su ogkadugangan on man to kagau-an bahin kandin to Imananan to Ka-otawan su malisod to patu-uhon to mgo ka-otawan to ogpambuhayon to mgo nangkamatoy on.”
64 Isan imih akokok baiyowayah afa iniyafarih hinan rah hinama’uh hinama veya tounu, saise ana bai’ufununayah boro men hinan biyan hinabain hinabihir, naatu morobone misir maiye hinarouw hinao sabuw hinifuwihimih. Anayabin baifuwen iti boun natitit boro kakafin anababatun men wan anabifuwen na’atube’emih.”
65 Naka-ikagi si Pilato to “Na igbotang now to sundau aw digona now agad-agad to nama-anan now no pagdigon.”
65 Pilate iyafutih eo, “Ma’utenayah orot kwa aso’obamaim kwanabuwih naatu kwana’uwih matah toniwa’an rah hinama’uh gewas hinama.”
66 Dayun pigpakadigon dan aw pigpapagdokot lagboy to insomban no batu aw du-on dan botangi to mgo sundau.
66 Basit hitit hin rah ana etawan kabay tafanamaim kwah hiyai, naatu ma’utenayah orot nati’imaim rah hima’uh hima. Mautenayah rah awan hibat firis bairi teo|alt="soldiers guarding tomb" src="cn01849b.tif" size="col" loc="Mat 27.66" copy="©1978 David C. Cook Publishing Co." ref="27.66"
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 27, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.