Mateus 26
Dibabawon Manobo texts (MBD) vs NAA
1 Na pagkatapus ni Jesus to impang-anad din bahin to mahudi no adow, pignangonan din to mgo pangabaga din bahin to kandin ogmuwahon.
1 Quando Jesus acabou de proferir estas palavras, disse aos seus discípulos:
2 Kagi din, “Nama-anan now to madaduwa pad no adow kayan ogkagotò to hihinangay to Hinang to Pagpalipas to Kado-otan. Kayan kanak no Tumutubus to Ka-otawan, ogdaahon ad diyà to ukum aw himatayi a no igtutuk no ogpadodopahon diyà to kinurus.”
2 — Vocês sabem que, daqui a dois dias, será celebrada a Páscoa, e o Filho do Homem será entregue para ser crucificado.
3 Na to mgo punu-an to tinu-uhan to mgo Hudiyu, nighihimun tibò diyà to baoy to mata-as dan no si Kaipas
3 Então os principais sacerdotes e os anciãos do povo se reuniram no palácio do sumo sacerdote, chamado Caifás,
4 aw iyan susukuni dan to og-amonuhon dan to pagkumit no ogkadakop dan si Jesus aw kahimatayi.
4 e deliberaram prender Jesus, à traição, e matá-lo.
5 Na-uyunan dan to ogliwason dan pad to Hinang to Pagpalipas to Kado-otan. Kayan pana ogpadayongon dan to paghimatoy ki Jesus. Kagi dan, “Ogliwason ta pad to Hinang to Pagpalipas to Kado-otan su dagow masamuk to mgo ka-otawan no ogkangkahimun.”
5 Mas diziam: — Não durante a festa, para que não haja tumulto entre o povo.
6 Na og-uli-on tad mandà to tutuwanon ki Jesus no diyà pad to Bitaniya no lunsud no nig-agpot kandin diyà to baoy ni Simon no na-uli-an on to ibung.
6 Quando Jesus estava em Betânia, na casa de Simão, o leproso,
7 Pigduguk si Jesus to buyag no nigdaa to lamita no limut no pighimu likat to batu no madoyow no pighingadanan to alabastru no moydu-on intagù no mahal no hihinaki no mahomut. No nig-ingkud pad si Jesus no nig-atubang to pagko-onan, binus-ugan to buyag to uu din to hihinaki.
7 aproximou-se dele uma mulher, trazendo um frasco feito de alabastro com um perfume precioso, que ela derramou sobre a cabeça de Jesus, estando ele à mesa.
8 No pagkakita to mgo sakup din to pighimu to buyag du-on ki Jesus, nado-otan kandan aw ka-inusipay to “Nokoy man buwa no puli din on pig-uwakan to hihinaki.
8 Vendo isto, os discípulos ficaram indignados e disseram: — Para que este desperdício?
9 Su sikan no hihinaki, ko napabayluhan pa podon to sapì, konà dà buwa no pila no gatus aw moydu-on pad podon igkabogoy diyà to mgo publi.”
9 Este perfume poderia ter sido vendido por muito dinheiro, para ser dado aos pobres.
10 Dì nama-anan dà ni Jesus to ingka-inusipay dan aw iling kandin to “Konà now igpanagda kandin su madoyow man to pighinang din kanak.
10 Mas Jesus, sabendo disto, lhes disse:
11 Dì to mgo publi, agad nokoy no adow igkabulig now su natuonan kow dan man kanunoy. Dì kanak, madaas ad on oghipanow.
11 Porque os pobres estarão sempre com vocês, mas a mim vocês nem sempre terão.
12 Sikan to pagtahud din kanak su nasabutan din to madaas ad on ogkamatoy. Pighina-atan a din on no iglobong no pinabayà to paghinaki to mahal no hihinaki.
12 Porque, derramando este perfume sobre o meu corpo, ela o fez para o meu sepultamento.
13 Agad ando-i no banwa no ogpanoysoy to Madoyow no Tutuwanon, ogkanangon to pighinang kanak todu-on no buyag. Kaling man kanunoy ogkadomdoman to mgo otow to pighinang todu-on no buyag no sikan to pagtahud din kanak.”
13 Em verdade lhes digo que, onde for pregado em todo o mundo este evangelho, também será contado o que ela fez, para memória dela.
14 Na songo pangabaga dà gayod ni Jesus no iyan ngadan si Judas Iskariyuti, nakadomdom to og-andiyà to mgo punu-an to tinu-uhan to mgo Hudiyu su igbaligyà din si Jesus diyà kandan
14 Então um dos doze, chamado Judas Iscariotes, foi falar com os principais sacerdotes.
15 aw iling kandin diyà to mgo punu-an to “Pila buwa to igbayad now kanak ko daahon ku si Jesus dini iyu.” Na-uyunan to mgo punu-an to katlu-an no bu-uk to sapì aw bogayi dan dayuni si Judas.
15 Ele disse: — Quanto me darão para que eu o entregue a vocês? E pagaram-lhe trinta moedas de prata.
16 Likat du-on kan no uras, si Judas, kanunoy on nakadomdom kandin dow og-amonuhon din to pagkumit no ogkadaa din si Jesus diyà to mgo kablang din.
16 E, desse momento em diante, Judas buscava uma boa ocasião para entregar Jesus.
17 Na nagotò to hihinangay to Hinang to Paan no Wadà Igpatulin no ogpakadaa gayod to Hinang to Pagpalipas to Kado-otan no iyan ogpakapunù. Na namanduguk diyà ki Jesus to mgo pangabaga din aw asig-usip kandan to “Dow ando-i koy nu buwa Sir to ogpahina-aton to paniyapun ta no Hinang to Pagpalipas to Kado-otan.”
17 No primeiro dia da Festa dos Pães sem Fermento, os discípulos vieram a Jesus e lhe perguntaram: — Onde quer que façamos os preparativos para que o senhor possa comer a Páscoa?
18 Nigtabak si Jesus to “Andiyà kow to songo otow diyà to lunsud aw ikagihi kandin to ‘Si Sir, nig-ikagi no nig-iling to, Nagotò on to adow ku to pagmuwaha ku. Ogtuman koy to tulumanon no Hinang to Pagpalipas to Kado-otan, dini noy to ogpa-abuton to ikow no baoy.’”
18 E ele lhes respondeu:
19 Na to mgo pangabaga ni Jesus no sampuù tag duwa, natuman dan to impansugù ni Jesus kandan aw nangkahina-at dan tibò to pagko-onan to igdodomdomay dan to Pagpalipas to Kado-otan.
19 E eles fizeram como Jesus lhes havia ordenado e prepararam a Páscoa.
20 No masaklop on no nangkahimun on tibò, namang-ingkud kandan si Jesus no ogpamandungà to pagko-onan.
20 Ao cair da tarde, Jesus pôs-se à mesa com os doze discípulos.
21 No ta-un to nigko-on kandan intag-an ni Jesus no nig-iling to “Ogdaahon ad to songo pangabaga ku dà diyà to kablang ku.”
21 E, enquanto comiam, Jesus disse:
22 Na nangkapook-pook kandan aw ka-inusipay to “Intawa on man buwa dapit Sir kanami. Konà buwa no kanak.”
22 E eles, muito entristecidos, começaram um por um a perguntar-lhe: — Por acaso seria eu, Senhor?
23 Nig-ikagi si Jesus, “Sikan nigpagsau kanak, sikan iyan to ogdaa kanak diyà to mgo kablang ku.
23 Jesus respondeu:
24 Agad kanak to Tumutubus to Ka-otawan, dì tahan on nasulat bahin to kanak pagkamatoy aw natuman on. Dì aboy to otow no niglangub nigbaligyà kanak. Kanugun on kandin to mahudi no adow. To otow no nigbaligyà kanak no Tumutubus to Ka-otawan, madoyow pad nasì ko wadà podon ka-otow kandin.”
24 O Filho do Homem vai, como está escrito a seu respeito; mas ai daquele por quem o Filho do Homem está sendo traído! Melhor seria para ele se nunca tivesse nascido!
25 Si Judas no nigbaligyà ki Jesus, nig-usip kandin, “Sir, dow intawa buwa. Dow kanak buwa?” Nigtabak si Jesus, “Ho-o, sikan iyan.”
25 Então Judas, que o traía, perguntou: — Por acaso sou eu, Mestre? Jesus respondeu:
26 Na to wadà pad makatapus to pagko-onan, pigdawat ni Jesus to paan aw pasalamati din to Diyus. Dayun pigpamikas-pikas din aw pamalogobi din tibò to mgo pangabaga din no pigdonganan din to kagi no nig-iling to “Dawata now so-idi no paan aw ko-ona now su so-idi no paan, lawa ku.”
26 Enquanto comiam, Jesus pegou um pão, e, abençoando-o, o partiu e deu aos discípulos, dizendo:
27 Pig-usab din mandà pigdawat to kabù aw pasalamati din aw ipamalogob din aw dongani din gayod to kagi no nig-iling to “Inoma now tibò
27 A seguir, Jesus pegou um cálice e, tendo dado graças, o deu aos seus discípulos, dizendo:
28 su kanak to ogpakatubus no ogpakamatoy to saà to mgo otow dini to kalibutan awos ogkapasaylu dà to saà. So-idi no inomon, langosa ku no ogpataugon ku no igpa-inom ku iyu tibò su ogpakimatoy a iyu awos mapasaylu dà to saà now. So-idi to ta-indanan to bayà no insahad no pighimu iyu to Diyus. Na so-idi to panugun-tugun ku iyu.
28 porque isto é o meu sangue, o sangue da aliança, derramado em favor de muitos, para remissão de pecados.
29 Konà ki pad ogka-u-usab ogka-i-inom. Dì ogka-u-usab kinow dà ogka-i-inom to mahudi on no adow no umabut on to pagkaharì to Diyus dini to kalibutan.”
29 E digo a vocês que, desta hora em diante, nunca mais beberei deste fruto da videira, até aquele dia em que beberei com vocês o vinho novo, no Reino de meu Pai.
30 Dayun namanganta kandan to insayà-sayà dan to Diyus. Pagkatapus to pagkanta, namanghipanow kandan padoog diyà to Ulibu-an no untud.
30 E, tendo cantado um hino, saíram para o monte das Oliveiras.
31 No pagdatong dan nig-ikagi on si Jesus to “Gagaya ogkatawadan a now tibò su ogdadakopon ad su nasulat on man bahin iyu no impananglitan to Diyus no pig-iling to ‘Ogpahimatayan ku to nigbantoy to mgo buhì aw puli on ogkawagà-wagà to mgo buhì.’
31 Então Jesus disse aos discípulos:
32 Dì agad mamatoy a, dì ogbuhayon a dà. Pagbuhaya ku, og-una a iyu diyà to Galiliya no banwa no ogtatagbuhan ta.”
32 Mas, depois da minha ressurreição, irei adiante de vocês para a Galileia.
33 Naka-ikagi si Pedro to “Agad kandan tibò mamang-oyow ikow, dì kanak, konà a og-oyow ikow.”
33 Mas Pedro, tomando a palavra, disse a Jesus: — Ainda que o senhor venha a ser um tropeço para todos, nunca o será para mim.
34 Dì kagi ni Jesus to “So-idi iyan Lagi, kunto-on no kadukiloman no konà pad no kabukas-bukas no tataga-ukay to manuk, katatou nu to ilidung to nakilahan a nu.”
34 Mas Jesus lhe disse:
35 Dì pig-inulit no kagi ni Pedro no pig-iling to “Konà ku man ikow og-oyowan. Kamatayon nu, kamatayon ku dà gayod. Konà ku iglidung ikow.” Namansunud to duma no mgo pangabaga din to kandan no pag-ikagi.
35 Pedro insistiu: — Ainda que me seja necessário morrer com o senhor, de modo nenhum o negarei. E todos os discípulos disseram o mesmo.
36 Na nighipanow on kandan si Jesus padoog diyà to Gitsimani no tinanoman to kayu. No pagdatong dan nig-ikagi si Jesus to “Pakamonang kow kani dì kanak, og-u-ugsud a pad su og-ampù a to Diyus.”
36 Em seguida, Jesus foi com eles a um lugar chamado Getsêmani. E disse aos discípulos:
37 Iyan dà pigpaduma din si Pedro aw kan daduwa no anak ni Sibidiyu. Na si Jesus, napook-pook lagboy aw naduyong-ot to ginhawa din.
37 E, levando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu, começou a sentir-se tomado de tristeza e de angústia.
38 Nig-ikagi kandin to “Naduyong-ot lagboy to ginhawa ku hantod to igkamatoy kud podon so-idi. Kamonang kow kani aw bantoy kow.”
38 Então lhes disse:
39 Dayun nig-u-ugsud kandin aw tinakin patilangkob kandin. Nigpangamuyù kandin to Diyus no nig-iling to “Ko mahimù Amoy, oglipwasan a nu so-idi no kalisodan. Dì mangkuwan konà no kanak to ogpakabo-ot to kanak ogkadoogan. Dì ikow dà man to ogpakabo-ot.”
39 E, adiantando-se um pouco, prostrou-se sobre o seu rosto, orando e dizendo:
40 Na nigpati-ulì si Jesus du-on kan tatou no pangabaga din no pinabantoy din. Dì nangkalipodong tibò kandan. Naka-ikagi si Jesus diyà ki Pedro to “Dow konà kow buwa ogpakatuwa-ay to ogbantoy agad songo uras dà?
40 E, voltando para os discípulos, achou-os dormindo. E disse a Pedro:
41 Agdam kow aw ampù kow to Diyus no awos konà kow ogkatokawan to kalisodan no og-anti to pagtu-u now. Ogkaliyag to otow du-on to ginhawahan din to oghogoton podon to pagtu-u din, dì ko ogdo-ogan on kandin to kalisodan, ko kandin dà, konà ogka-amu to pagtuman on to paghogot.”
41 Vigiem e orem, para que não caiam em tentação; o espírito, na verdade, está pronto, mas a carne é fraca.
42 Na nigpa-ulì mandà si Jesus du-on to pig-ampu-an din aw ampù mandà kandin to Diyus no nig-iling to “Amoy ku, ko pagbo-ot nud on to ogkatuman on to ogmuwahon ad, na matuman on man su ikow dà to ogpakabo-ot to kanak ogkadoogan bahin to kalipwasanan to mgo ka-otawan.”
42 Retirando-se pela segunda vez, orou de novo, dizendo:
43 Nigpati-ulì mandà kandin diyà to mgo pangabaga din. Nangkalipodong dà mandà kandan su lagboy nangkapuwow.
43 E, voltando, achou-os outra vez dormindo; porque os olhos deles estavam pesados.
44 To ikatou no pagsuwoy ni Jesus no kandin dà no og-ampù, pigsudsud din dà to pagpangamuyù din to Diyus.
44 Deixando-os novamente, foi orar pela terceira vez, repetindo as mesmas palavras.
45 — ausente —
45 Então voltou para os discípulos e lhes disse:
46 — ausente —
46 Levantem-se, vamos embora! Eis que o traidor se aproxima.
47 No ta-un to nig-ikagi si Jesus, pigduguk ni Judas no sood dà gayod to sampuù tag duwa no pangabaga ni Jesus no nadumahan on to kahan-ingan likat to mgo punu-an to tinu-uhan. Namandaa kandan to otak aw popokpokay.
47 E enquanto Jesus ainda falava, eis que chegou Judas, um dos doze, e, com ele, grande multidão com espadas e porretes, vinda da parte dos principais sacerdotes e dos anciãos do povo.
48 To otow no nigbaligyà kandin, nigtudlì to kahan-ingan no pinabayà to hadok no tahan dan nasabutan dow ando-i si Jesus su na-iling din tahan to “Na to oghadokan ku, sikan si Jesus. Dayuna now dakopa.”
48 Ora, o traidor tinha dado a eles um sinal: “Aquele que eu beijar, é esse; prendam-no.”
49 Na pag-abut din du-on nigduguk si Judas diyà ki Jesus aw ikagi to “Kamusta Sir,” aw hadoki din gayod.
49 E logo, aproximando-se de Jesus, Judas disse: — Salve, Mestre! E o beijou.
50 Naka-ikagi si Jesus to “Tumanad man Lagi to napikiyan nu. Nokoy pad man to ogtagadan nu.” Dayun to pigdakop dan si Jesus.
50 Jesus, porém, lhe disse: Nisto, aproximando-se eles, agarraram Jesus e o prenderam.
51 Dì nakalapnut to sobu-uk no pangabaga ni Jesus to otak aw itigbas to sugu-onon to mata-as to mgo punu-an to tinu-uhan. Dì iyan dà na-igù to dibauy no talinga din aw kasangguwi.
51 E eis que um dos que estavam com Jesus, estendendo a mão, sacou da espada e, golpeando o servo do sumo sacerdote, cortou-lhe a orelha.
52 Naka-ikagi si Jesus to “Isug-ub to otak nu Lagi, su to otow no oglangub ogtigbas to kasing-otow din, kandin gayod ogkamatoy dà to tigbas.
52 Então Jesus lhe disse:
53 Dow wadà nu buwa kama-ani to ogkabuligan a podon su ogkapa-andini to Diyus no Amoy ku to diwata din no minaan ko puli ku dà ogpangamuyu-on.
53 Ou você acha que não posso pedir a meu Pai, e ele me mandaria neste momento mais de doze legiões de anjos?
54 Dì konà a ogpabulig kunto-on su ogkatuman man to pig-ikagi to Diyus no nasulat on su tahan natag-an man to pagmuwaha ku.”
54 Mas como, então, se cumpririam as Escrituras, que dizem que assim deve acontecer?
55 Na nig-ikagi si Jesus to kahan-ingan no ka-otawan to “Dow oghimuhon a now no tulisan no ogdakopon now? Nokoy man to impandaa now to otak aw popokpokay. Adow-adow pigpang-anad ku iyu diyà to simbahan dì wadà a now dakopa.
55 Naquele momento, Jesus disse às multidões:
56 Dì ogdangat so-idi dini kanak awos matuman to impasulat to Diyus to mgo maglilikwaday din no lagsoban din natodu-on bahin to pagmuwa kanak.” Na du-on na-oyowan kandin bali to mgo sakup din aw pamanlaguy kandan.
56 Tudo isto, porém, aconteceu para que se cumprissem as Escrituras dos profetas. Então todos os discípulos o deixaram e fugiram.
57 Na, pigdaa si Jesus kan nigdakop kandin diyà to kahimunan to mgo punu-an to tinu-uhan no mata-as dan no si Kaipas.
57 E os que prenderam Jesus o levaram à casa de Caifás, o sumo sacerdote, onde se haviam reunido os escribas e os anciãos.
58 Na si Pedro, nigpawpatilupug dà kotob diyà to solib to baoy to mata-as to mgo punu-an. Dayun nigli-ot si Pedro aw sood to li-otanan du-on to mgo solib aw ingkud kandin no nigpaglamutoy to mgo guwardya awos matagahan din dow nokoy to ogkadoogan ni Jesus.
58 Pedro o seguia de longe até o pátio do sumo sacerdote. E, tendo entrado, assentou-se entre os servos, para ver como aquilo ia terminar.
59 Na kandan si Kaipas, pigpanganap dan to otow no ogpabotang-botangon dan ki Jesus to litos on podon no igkahimatoy dan.
59 E os principais sacerdotes e todo o Sinédrio procuravam algum testemunho falso contra Jesus, a fim de o condenarem à morte.
60 Dì wadà man nakita-an dan no litos no igkahimatoy dan. Agad mahan-ing to mgo otow no nigbotang-botang, dì tibò konà no tùtu-u. Bali no moydu-on nigsakindog no daduwa
60 E não acharam, apesar de terem sido apresentadas muitas testemunhas falsas. Mas, afinal, compareceram duas, afirmando:
61 no nig-ikagi to “So-idi no otow, nig-ikagi to oglompagon din kun so-idi no abutanan to Diyus. Dì sood kun to tatou no adow ogka-uliman din dà kun.”
61 — Este disse: “Posso destruir o santuário de Deus e reconstruí-lo em três dias.”
62 Dayun nigsakindog to mata-as to mgo punu-an aw usipa din si Jesus to “Dow wadà igkatabak nu todu-on no indiklamu dan ikow?”
62 E, levantando-se o sumo sacerdote, perguntou a Jesus: — Você não diz nada em resposta ao que estes depõem contra você?
63 Dì si Jesus, puli nigpapahonok. Dayun pig-ikagihan si Jesus to mata-as to “Na ogpatabakon ku ikow to ig-usip ku ikow no igpabayà to panumpà nu diyà to atubangan to Diyus dow Kristu ka iyan no otow no Imananan to Ka-otawan no Anak to Diyus.”
63 Jesus, porém, guardou silêncio. E o sumo sacerdote lhe disse: — Eu exijo que nos diga, tendo o Deus vivo por testemunha, se você é o Cristo, o Filho de Deus.
64 Nigtabak bali si Jesus to “Ho-o, tùtu-u iyan kan pig-ikagi nu. Madaas on iyan ogkama-anan now to pagbo-ot ku iyu su ogpagso-ing a to Diyus no Amoy no nigbogoy kanak to kabogbogan. Aw kanak no Tumutubus to Ka-otawan, og-ulì a dà dini no ogpakaliwaw-ang a to gabun.”
64 Jesus respondeu:
65 No malituk to kagi ni Jesus, pigpongkas to mata-as to punu-an to kabò din no ta-indanan to paglangoti din aw maka-ikagi to ma-agbot to “Napa-inahan din to Diyus kan no pig-ikagi din. Litos on to ingkadiklamu su nadinogan now on to kagi din no mado-ot. Nokoy man no ogtagad ki pad to duma no dugang no igkadiklamu.
65 Então o sumo sacerdote rasgou as suas vestes e disse: — Blasfemou! Por que ainda precisamos de testemunhas? Eis que agora mesmo vocês ouviram a blasfêmia!
66 Nokoy to iyu no ogkaliyagan.” Namaka-ikagi kandan to “Himatayanan on iyan kandin.”
66 O que vocês acham? E eles responderam: — É réu de morte.
67 Na, pig-iloban dan to uu ni Jesus. Pigsumbag dan aw sampaluha dan no naman-ikagi kandan to
67 Então alguns cuspiram no rosto de Jesus e bateram nele. E outros o esbofeteavam, dizendo:
68 “Tag-ana kun dow intawa ton nigsumbag ikow ko tùtu-u ka iyan no lagsoban no pinilì on to Diyus no hinimu din no Imananan to Ka-otawan.”
68 — Profetize para nós, ó Cristo! Quem foi que bateu em você?
69 Na og-uli-on tad mandà to tutuwanon ki Pedro no diyà to solib no nig-ingkud. Dinuguk kandin to daga no sugu-onon aw ikagihi to “Ikow, duma ka gayod ni Jesus no taga-Galiliya.”
69 Pedro estava sentado fora no pátio. Uma empregada se aproximou e lhe disse: — Você também estava com Jesus, o galileu.
70 Di niglidung si Pedro aw maka-ikagi to “Wadà nasabutan ku no litukan ton pig-ikagi nu kanak.”
70 Mas ele negou diante de todos e disse: — Não sei o que você está dizendo.
71 Pagli-ot ni Pedro diyà to balkun nakita-an kandin mandà to duma no daga no sugu-onon. Nig-iling kandin diyà to mgo maglalaboy to “Sikan no otow, duma ni Jesus no taga-Nasarit.”
71 Quando se dirigia para a porta, Pedro foi visto por outra empregada, que disse aos que estavam ali: — Este também estava com Jesus, o Nazareno.
72 Dì niglidung mandà si Pedro. Pig-ikagi din to pigbogat aw ilinga din to “Wadà ku kakilahi sikan no otow.”
72 E ele negou outra vez, com juramento: — Não conheço esse homem.
73 Pagkaugoy-lugoy pigduguk si Pedro to maglalaboy aw iling to “Agaw to inikagihan nu inikagihan man to mgo taga-Galiliya su ikow, duma ka din gayod.”
73 Pouco depois, aproximando-se os que estavam ali, disseram a Pedro: — Com certeza você também é um deles, porque o seu modo de falar o denuncia.
74 Na pigpakabogat ni Pedro to kagi din aw ilinga din to “Wadà ku kakilahi sikan no otow.” Aw du-on nigtaga-uk dayun to manuk.
74 Então ele começou a praguejar e a jurar: — Não conheço esse homem! E no mesmo instante o galo cantou.
75 Dayun nadomdoman ni Pedro to intag-an tahan ni Jesus no nig-iling to “To konà pad no kabukas-bukas no tataga-ukay to manuk, katatou nud to ilidung to nakilahan a nud.” Na nakapono-ug si Pedro aw makasinogow ugpat to pagkasosoo din.
75 Então Pedro se lembrou da palavra que Jesus lhe tinha dito: “Antes que o galo cante, você me negará três vezes.” E Pedro, saindo dali, chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.