Lucas 22
Mam Todos Santos NT (MAM_SBG) vs NTLH
1 Ch'itk tul canan jnink'ij te Pascua, jaj nink'ij oj nchi waa'n xjal te Israel pan mintii' tk'anel n-ocx tuj, tu'n mi'n jaw tz̈'iy.
1 Faltava pouco tempo para a Festa dos Pães sem Fermento , chamada Páscoa .
2 Bix e baj cychmon cyiib kej xin tneel pala bix ke tx'olbal ley, te ninc'ulte ti tten tu'n tbyet Jesús cyu'nxin, cuma nim xjal otk tz'oc lpe ti' Jesús, bix at ttz̈i tu'n ttzaj cyk'oj xjal cyi'jxin ka ma chi byonxin ja Jesús.
2 Os chefes dos sacerdotes e os mestres da Lei procuravam um jeito para matar Jesus em segredo porque tinham medo do povo.
3 Jax ju'x ocx Satanás, taaw il, tuj tanem Judas Iscariote, junxin te cyej cablaaj t-xnak'atz Jesús, cuma e tajbe Judas txi' tq'ueyen Jesús.
3 Então Satanás entrou em Judas, chamado Iscariotes, que era um dos doze discípulos.
4 Bix e xi'xin yolel cyuya tneel pala bix cyuyaj xin capitán cye c'ojlal tja Dios ti'j ti tten tu'n t-xi' tk'o'nxin Jesús tuj cyk'ab.
4 Judas foi falar com os chefes dos sacerdotes e com os oficiais da guarda do Templo para combinar a maneira como ele ia lhes entregar Jesus.
5 Bix e jaw tzalajkexin, bix e xi' cykba'nxin texin tu'n t-xi' cyk'o'nxin pwak texin tu'n tonenxin cyexin.
5 Eles ficaram muito contentes e prometeram dar dinheiro a ele.
6 E cyaj tk'o'nxin tyolxin tu'n tonenxin cyexin, bix ak'xin cye'yel, tu'ntzen t-xi' tk'o'nxin Jesús tuj cyk'abxin tej tten Jesús tjunal.
6 Judas aceitou e começou a procurar uma oportunidade para entregar Jesus a eles, sem que o povo ficasse sabendo.
7 Bix e pon jk'ij te nink'ij oj n-etz cyii'n xjal cykilca tk'anel pan tuj cyja, jax jk'ij at il ti'j tu'n cybyet carnel tu'n tiy'set cynink'ij.
7 Chegou o dia da Festa dos Pães sem Fermento , dia em que os judeus matavam carneirinhos para comemorar a Páscoa .
8 Bix e xi' tsma'n Jesús ja Pedro tuya Juan, bix e xi' tkba'nxin cyexin: —Cyucxeney bix cybincham jwaabj te xjan k'ij, tu'ntzen ba'n t-xi' kwaa'n—tz̈ixin.
8 Então Jesus deu a Pedro e a João a seguinte ordem:
9 Bix e xi' cykanenxin texin: —¿Jaa' taja tu'n tbint waabj ku'na?—tz̈ikexin.
9 Eles perguntaram: — Onde o senhor quer que a gente prepare o jantar?
10 Aj ttzak'be'n Jesús cyexin: —Oj cyocxa tuj tnom, cyla'y jun xinak, jun ẍok' a' k'i'n tu'nxin. Chi xe'la ti'jxin, bix oj tocxxin tuj tjaxin, bix chi ocx lpey ti'jxin,
10 Jesus respondeu:
11 bix cykbanx te taaw jaa' cyjulu: “Ma tzaj tsma'n kxnak'tzala ejoo'ya te kanlte tey: ‘¿Alcyej cwart tu'n nwaa'na cyuya nxnak'atza, tu'ntzen tiy'set Pascua ku'na?’ tz̈i kxnak'tzala,” tz̈i cybela.
11 e digam ao dono dela: “O Mestre mandou perguntar a você onde fica a sala em que ele e os seus discípulos vão comer o jantar da Páscoa.”
12 Oj tbinte taaw jaa' ju'wa, ctzaaltzen tyeec'anxin jun nim cwart cyey tuj tcab cxo'len. Tuj tzunj cwart at nim k'ukbil tuj bix jun mes. Jatztzen cybinchama waabj—tz̈ixin.
12 Então ele mostrará a vocês uma grande sala mobiliada, no andar de cima. Preparem ali o jantar.
13 Bix aj Pedro tuya Juan, bix cykilca e tkba Jesús jax e'la. Bix e bint jwaabj tej nink'ij te Pascua cyu'nxin.
13 Os dois discípulos foram até a cidade e encontraram tudo como Jesus tinha dito. Então prepararam o jantar da Páscoa.
14 Bix tej tpon hora te waabl, e cub ke Jesús ti' mes cyuya t-xelxin.
14 Quando chegou a hora, Jesus sentou-se à mesa com os apóstolos
15 Bix e xi' tkba'nxin cyexin: —Nim o wajbe'ya tu'n wiy'sana ja Pascua lu cyuyey, jatzen manc'bil Pascuaja te mitkna'x nbyeta.
15 e lhes disse:
16 Cxe'l nkba'na cyey, mlay chin iy'santla ja nink'ij lu cyuyey hasta ojxe tjapan ti japenina tuj tcawbil Dios—tz̈i Jesús cye t-xnak'atzxin.
16 Pois eu digo a vocês que nunca comerei este jantar até que eu coma o verdadeiro jantar que haverá no
17 Bix e jaw tii'nxin jvaso nojne tuya vino otk cub cyk'o'n t-xnak'atzxin te cyiy'sablxin nink'ij, tisex tten cyu'n xjal, bix e xi' tk'o'nxin chjonte te Dios ti'j, bix e xi' tkba'nxin cye t-xnak'atzxin: —Cyc'anx cykilcakey ja vino lu.
17 Então Jesus pegou o cálice de vinho, deu graças a Deus e disse:
18 Cxe'l nkba'na cyey, mlay chin c'antla jvino te Pascua te mitkna'x tul tcawbil Dios—tz̈i Jesús.
18 Pois eu afirmo a vocês que nunca mais beberei deste vinho até que chegue o Reino de Deus.
19 Bix e jaw tii'nxin jun pan, bix e xi' tk'o'nxin chjonte te Dios ti'j, bix ak'xin piẍlc'ate, bix e xi' tk'o'nxin cye t-xnak'atzxin, bix e xi' tkba'nxin: —Ja pan lu jun techel nxumlala, cuma cxe'l oyet nxumlala te colbil cyey. Cywaa'nx ja pan cykilca maj ju'wa te nabl te weya—tz̈i Jesús.
19 Depois pegou o pão e deu graças a Deus. Em seguida partiu o pão e o deu aos apóstolos, dizendo:
20 Ju'x e jaw tii'nxin vino tej tbaj cywaa'n, bix e xi' tkba'nxin: —Ja vino lu techel ntz̈'quela, cuma cxe'l oyet ntz̈'quela te Dios te cyey. Tu'nj ntz̈'quela q'uelel tz̈itj, ctemeltzen jun ac'aj ttrat Dios cyuya xjal.
20 Depois do jantar, do mesmo modo deu a eles o cálice de vinho, dizendo:
21 Pero c'oquel cyc'u'ja ti'j ja lu. Jxjal cxe'l q'ueyente weya tuj cyk'ab kej xjal nchi k'oj wi'ja, lu xjal at wuyena tzalu ti' mes.
21 Mas vejam: o traidor está aqui sentado comigo à mesa!
22 Il ti'j tu'n ncyima, cuma ju' o tkba Dios, ¡pero ay xsunj xjal cxe'l q'ueyente weya tuj cyamecy!—tz̈i Jesús.
22 Pois o
23 Tej cybinte t-xnak'atzxin ju'wa, e jaw klee'kexin, bix ak'kexin kanlte cyxolxxin alcye cyexin tu'n t-xi' q'ueyente Jesús tu'n tcubxin.
23 Então os apóstolos começaram a perguntar uns aos outros quem seria o traidor.
24 Bix ju'x ak'kexin k'ojlel cyxolxxin ti'j alcye cyexin mas jawnex.
24 Os apóstolos tiveram uma forte discussão sobre qual deles deveria ser considerado o mais importante.
25 Bix e xi' tkba'n Jesús cyexin: —Cyxol cawel te twitz tx'otx', nchi cawen nuk tu'n cyajben xjal cye. Bix kej xjal jawnex nchi jyon tu'n cykbante xjal ka nim o chi onen cyi' xjal.
25 Então Jesus disse:
26 Pero yal cyey, mi'n cybinchay ju'wa, sino chi ajbenx cyey cyuyey. Jxjal najben cye cabtl, jatzen xjalja mas jawnex. Ka ejee'y jun cawel, cyk'o'nc cyipena ti'j tu'n cyajbena cye cabtl.
26 Mas entre vocês não pode ser assim. Pelo contrário, o mais importante deve ser como o menos importante; e o que manda deve ser como o que é mandado.
27 Oj nwaa'n jun xjal ti' mes, ¿alcyej mas jawnex tuj cywitz xjal? ¿Japa jxjal nwaa'n, bix ma jaj xjal najben te? ¿Yaa'mpa jaj nwaa'n? Pero c'oquel cyc'u'ja ti'j ka inayena, cyxnak'tzala, nchin ajbena cyey.
27 Quem é o mais importante? É o que está sentado à mesa para comer ou é o que está servindo? Claro que é o que está sentado à mesa. Mas entre vocês eu sou como aquele que serve.
28 Pero jaxte cpomel tumel chi cawela. Ejee' tzuna kej min el ok wi'ja tej cyjaw yolen cykilca xjal wi'ja.
28 — Vocês têm estado sempre comigo nos meus sofrimentos.
29 Ju' tzunj, cxe'l nk'o'na cyey tu'n cycawena wuyena. Ma tzaj tk'o'n Nmana weya tu'n ncawena, bix cxe'l nk'o'ntla cyey
29 Por isso, assim como o meu Pai me deu o direito de governar, eu também dou o mesmo direito a vocês.
30 tu'n cyoca te jawnex tuj ncawbila. Ck'ojel cyey tu'n cycawena cyibaj jcablaaj cloj tiy'jil Israel—tz̈i Jesús cye t-xnak'atzxin.
30 Vocês vão comer e beber à minha mesa no meu
31 Bix e xi' tkba'n Jesús te Pedro: —Simón, Simón, c'oquel tc'u'ja ti'j cxe'l nkba'na tey. O tz'oc tkanen Satanás te Dios tu'n toca tuj niy'bebl cyuyaj niy'tl nxnak'atza. Bix taj taaw il tu'n mi'n chi e'la ba'n tuj niy'bebl, tisen tz'is oj n-el mu'pet tuj triwa.
31 Jesus continuou:
32 Bix oj toca tuj xkelbil, ctzpetela, Simón. Pero o chin cubsana nwitza te Dios tu'n mi'n cyaj tcye'yena tocslabla. Oj tmeltz'aja tuya Dios, ctzaal tonena cyi'j niy'tl nxnak'atza tu'n cycywix tuj cyocslabl—tz̈i Jesús te Pedro.
32 Mas eu tenho orado por você, Simão, para que não lhe falte fé. E, quando você voltar para mim, anime os seus irmãos.
33 Aj ttzak'be'n Pedro te Jesús: —Taat, lu kena lu tu'n nxi' lpeya ti'ja, seya tuj tzee' tocxey bix ka tu'n ncyima junx tuyey—tz̈i Pedro.
33 Então Pedro disse a Jesus: — Estou pronto para ser preso e morrer com o senhor!
34 E xi' tkba'n Jesús texin: —Pedro, cxe'l nkba'na tey, te ja koniyan ja'lewe, te mitkna'x took' coo', tu'n ttz̈i ti'ja otktzen txi' tkba'na oxe maj min ttzki'na nwitza—tz̈i Jesús.
34 Então Jesus afirmou:
35 Bix e xi' tkba'n Jesús cye t-xnak'atzxin: —Tej t-xi' nsma'na ejee'y nejl tu'n cypocba'na tcawbil Dios bix tej t-xi' nkba'na cyey tu'n mi'n txi' cyii'na pwak bix cypay bix jun ch'ixpubl cyxaaba, ¿atpa ti e paltex cyey?—tz̈i Jesús. —Mintii', cuma onen ke xjal ki'ja—tz̈ikexin.
35 Depois Jesus perguntou aos discípulos: — Não faltou nada! — responderam eles.
36 Bix e xi' tkba'nxin cyexin: —Pero yal cyuj k'ij chi ul, cycy'itl xjal tu'n cyonen cyi'ja tisen nejl. Ju' tzunj, ka at cypwaka, cyii'nx, bix cyii'nx cypay. Bix ka mintii' cyspadey, cyq'ueyenx cycapẍeyena tu'ntzen t-xi' cylok'o'na jun cyspadey, tu'n cyclonte cyiiba.
36 Então Jesus disse:
37 Nchin yolena ju'wa tu'nj pjel wi'ja. Tzin tkba'n tyol Dios: “Tuj cywitz xjal c'oquel jxin Sma'n tu'n Dios te tajlal ka' xjal,” tz̈i tyol Dios. Ilxsen ti'j tu'n tjapan baj ja yol lu, bix ja'lewe ma pon tumel tu'n tjapan baj—tz̈i Jesús.
37 Pois as
38 Tuj cywitz t-xnak'atzxin ch'itk tpon tumel tu'n cyk'ojxin cyuya xjal. Ju' tzunj e xi' cykba'n t-xnak'atzxin texin: —Taat, cye'yenx. Lu naj ca'ba spadawe at tzalu—tz̈ikexin. Pero e xi' tkba'n Jesús cyexin: —Min tz'el cyni'ya ti'j. Mi'n ko yolentl ti' spada—tz̈i Jesús.
38 Aí os seus discípulos disseram: — Senhor, aqui estão duas espadas.
39 Bix etz Jesús, bix e xi'xin tc'u'j jwitz te Olivos, tisenx tzin tse'nxin jaca koniyan, bix e xi' ke t-xnak'atzxin tuyaxin.
39 Jesus saiu e foi, como de costume, ao monte das Oliveiras; e os seus discípulos foram com ele.
40 Tej tponxin, e xi' tkba'nxin cyexin: —Cykanenx te Dios tu'n mi'n cyaj cyk'o'na cyocslabla wi'ja—tz̈ixin.
40 Quando chegou ao lugar escolhido, Jesus disse:
41 Bix el lk'e Jesús cyi'jxin ca'ba oxe cuerdas, bix e cub majexin, bix ak'xin na'l Dios.
41 Então se afastou a uma distância de mais ou menos trinta metros. Ajoelhou-se e começou a orar,
42 E xi' tkba'nxin te Tmanxin: —Taat, ka yaa'n il ti'j tu'n tiy'x ja q'uixc'aj lu wu'na, k'imal wi'ja. Pero yaa'n te weya jwajbil waja tu'n tbint, sino jaj o cub tninc'u'na tu'n tbint—tz̈i Jesús te Tmanxin.
42 dizendo:
43 Bix ul jlet jun tsanjel Dios tuj cya'j twitzxin, bix oc tnimsa'n tc'u'jxin.
43 [Então um anjo do céu apareceu e o animava.
44 Nimxsen bis oc texin, bix e na'ntlxin Dios tuyaxsen cykil tc'u'jxin. Bix e tzaj a' ti'jxin tisen tz̈iy' el tx'ut ti'jxin e cub twitz tx'otx'.
44 Cheio de uma grande aflição, Jesus orava com mais força ainda. O seu suor era como gotas de sangue caindo no chão.]
45 Tejtzen tbaj na'nxin Dios, bix e jaw we'xin, bix e xi'xin cyuya t-xnak'atzxin. Tej tponxin, nchi wutanxin tu'n cybisxin.
45 Depois de orar, ele se levantou, voltou para o lugar onde os discípulos estavam e os encontrou dormindo, pois a tristeza deles era muito grande.
46 E xi' tkba'nxin cyexin: —¿Tikentzen nchi wutana? Chi we'wey bix cykanenx te Dios tu'n mi'n chin cyaj cyk'o'na—tz̈i Jesús.
46 E disse:
47 Tzinx yolen Jesús cyuya t-xnak'atzxin tej cypon nim xjal. E xi' lpe ke xjal ti' Judas, jaj xin te tcablajan t-xnak'atz Jesús. E pon lk'e Judas ti' Jesús, bix el ttz'u'benxin twitzxin.
47 Jesus ainda estava falando, quando chegou uma multidão. Judas, um dos doze discípulos, que era quem guiava aquela gente, chegou perto de Jesus para beijá-lo.
48 Bix e xi' tkba'n Jesús texin: —Judas, ma tzula k'olbel weya tu'n tel ttz'u'bena nwitza. ¿Tepa tq'ueybila inayena tu'nj n-el ttz'u'bena nwitza?—tz̈i Jesús te Judas.
48 Mas Jesus disse:
49 Tejtzen tel cyniy' t-xnak'atz Jesús ti'j at tu'n ttzyet Jesús cyu'n xjal, e xi'tzen cykba'nxin te Jesús. —Taat, ¿tajpey tu'n kk'ojla cyi'j xjal lu tuya kspadiya?—tz̈ikexin.
49 Quando os discípulos que estavam com Jesus viram o que ia acontecer, disseram: — Senhor, devemos atacar essa gente com as nossas espadas?
50 Bix ak' junxin t-xnak'atz Jesús buul tuya tspadaxin ti' t-ak'anal jxin tneel pala, bi'x el jtẍquinxin te tmank'abxin. Nuk yo'lectl.
50 Um deles feriu com a espada o empregado do Grande Sacerdote , cortando a sua orelha direita.
51 Pero e xi' tkba'n Jesús: —Mi'n cybinchatla ju'wa—tz̈i Jesús, bix e xi' tk'a'ctlxin jaa' e'la tx'omet.
51 Mas Jesus ordenou: Aí tocou na orelha do homem e o curou.
52 Bix e xi' tkba'n Jesús cye tneel pala bix cye capitán c'ojlal te tja Dios bix cye xjal nejenel, ejee'j otk chi pon tzyul texin: —¿Alak'pa kena, tu'ntzen at il ti'j tu'n cyula tuya cyspadiya bix cytzee'y te tzyul weya?
52 Em seguida disse aos chefes dos sacerdotes, aos oficiais da guarda do Templo e aos líderes judeus que tinham vindo para prendê-lo:
53 Jaca k'ij ma chin tena cyxola tuj nintzaj tja Dios, pero min in tzyeta cyu'na. Pero ya ja'lewe ma pon tumel tu'n tbint ka' wi'ja tu'n taaw il, bix ma tzaj tk'o'n tipemal cyey tu'n ntzyeta cyu'na—tz̈i Jesús cyej xjal tzyul texin.
53 Eu estava com vocês todos os dias no pátio do Templo, e vocês não tentaram me prender. Mas esta é a hora de vocês e também a hora do poder da escuridão.
54 Bix e xi' cytzyu'nxin ja Jesús bix e pon cyii'nxin tuj tja tneel pala cyxol judío. E xi' lpe Pedro cyi'jxin, pero nakch ch'in.
54 Eles prenderam Jesus e o levaram até a casa do Grande Sacerdote . E Pedro os seguia de longe.
55 Ti'jxe tja tneel pala e cub cyk'o'nxin k'ak' nakch ch'in twitz pe'n, bix oc kekexin ti' k'ak', bix jax ju'x te Pedro oc kexin ti' k'ak' cyxolxin.
55 Quando acenderam uma fogueira no meio do pátio, Pedro foi e sentou-se com os que estavam em volta do fogo.
56 Cyxol tzunj xin k'uklec ti' k'ak' attzen juntxin tk'opaj jxin taaw jaa'. Tej tlontetxin Pedro, cyiw ocx tcye'yentxin tuj twitzxin, bix e xi' tkba'ntxin: —Jaan tej xin lu tuya Jesús—tz̈itxin.
56 Uma das empregadas o viu sentado ali perto da fogueira, olhou bem para ele e disse: — Este homem também estava com Jesus!
57 Pero tcy'i Pedro jtyoltxin ju'wa. E xi' tkba'nxin: —Txin, pero min ntzki'na twitzxin—tz̈ixin.
57 Mas Pedro negou, dizendo: — Mulher, eu nem conheço esse homem!
58 Te jun rato, ocx tcye'yen juntl xjal tuj twitz Pedro, bix e xi' tkba'nxin: —Jaan tey lepchec ti' Jesús—tz̈ixin. Pero e xi' tkba'n Pedro: —Xinak, yaa'n jaan kenwa—tz̈ixin.
58 Pouco tempo depois, um homem o viu ali e disse: — Você também é um deles! Mas Pedro respondeu: — Homem, eu não sou um deles.
59 Te juntl hora, e xi' tkba'n juntl xjal: —Jaxte jaan tej xjal lu tuya Jesús, cuma te cytanem cyiib te Galileake—tz̈ixin.
59 Mais ou menos uma hora depois, outro insistiu: — Você estava mesmo com ele porque também é galileu.
60 Pero e xi' tkba'n Pedro: —Xinak, min tz'el nni'ya ti'j titzen tyola—tz̈ixin. Tzinx yolen Pedro tej took' coo'.
60 Mas Pedro respondeu: — Homem, eu não sei do que é que você está falando! Naquele instante, enquanto ele falava, o galo cantou.
61 Bix aj tcye'yen Kaaw ja Pedro, bix ul tyol Jesús tuj tc'u'j Pedro. Otk txi' tkba'n Jesús: “Te mitkna'x took' coo', otktzen txi' tkba'na oxe maj min ttzki'na nwitza,” otk txi' tkba'n Jesús.
61 Então o Senhor virou-se e olhou firme para Pedro, e ele lembrou das palavras que o Senhor lhe tinha dito: “Hoje, antes que o galo cante, você dirá três vezes que não me conhece.”
62 Bix ex Pedro bix ok' xsunxin nim.
62 Então Pedro saiu dali e chorou amargamente.
63 Yal tzunkej xin otk cytzuy Jesús, oc cyxmuccha'nxin bix oc cypju'nxin.
63 Os homens que estavam guardando Jesus zombavam dele e batiam nele.
64 Oc cymaksi'nxin twitzxin, bix e xi' cykanenxin texin: —Kbantz keya, ¿alj xjal kxola s-oc pjunte tey?—tz̈ikexin,
64 Taparam os olhos dele e perguntavam: — Quem foi que bateu em você? Adivinhe!
65 bix mas oc cyxmuccha'nxin jaxin.
65 E diziam muitas outras coisas para insultá-lo.
66 Tej kskix, e chmet ke xjal nejenel bix kej xin tneel pala bix ke tx'olbal ley, bix e xi' cyii'n jxin c'ojlal Jesús ja Jesús cywitzxin. Bix e xi' cykba'nxin texin:
66 Quando amanheceu, alguns líderes dos judeus, alguns chefes dos sacerdotes e alguns mestres da Lei se reuniram. Depois mandaram levar Jesus diante do Conselho Superior .
67 —Kbantz keya, ¿japa tey Jscy'o'n tu'n Dios te cawel?—tz̈ikexin, cuma e cyajbexin tu'n tchic'ajax nk'ojl Jesús ti'j cawel te Roma. —Bix aj ttzak'be'n Jesús: —Ka ma txi' nkba'na cyey inayena Jscy'o'n tu'n Dios, mi'n chin cyocslay.
67 Então lhe disseram: — Diga para nós se você é o Ele respondeu:
68 Bix ka ma txi' nkanena cyey ti'j ti toc tu'n tyol Dios ti'j Scy'o'n tu'n Dios, cycy'iy tzaj cykba'na, cuma cycy'iy cyk'umey inayena Jscy'o'n tu'n Dios.
68 E, se eu fizer uma pergunta, vocês não vão responder.
69 Pero cxe'l nkba'na cyey, tbajlenxitzen niy' jlu wi'ja, chin cwel keya tuj tmank'ab jjawnex Dios, inayena, Jsma'n tu'n Dios tu'n ntena cyuya xjal—tz̈i Jesús.
69 Mas de agora em diante o
70 Bix e xi' cykba'nxin cykilcakexin: —¿Tzimpa tkba'na ka jay mero Tcwal Dios?—tz̈ikexin. Bix e xi' tkba'n Jesús cyexin: —Ja tzunj yol lu, ma scy'et cyu'na wi'ja, pero mi'n tz'oc nkba'na cyey ka ma chi tzpeta—tz̈i Jesús.
70 Aí todos perguntaram: — Então você é o Filho de Deus? Jesus respondeu:
71 Tejtzen cybintexin ju'wa, e xi' cykba'nxin: —¿Alcyetltzen mas il ti'j tu'n kbintetl mastl ti'jxin? Ma tz'oc kbi'n jaxxin nk'umente Tcwal Diosxin—tz̈ikexin, cuma tuj cywitz jun il te junx maj oj t-xi' tkba'n jun xjal ka junxxin tuya Dios.
71 E eles disseram: — Não precisamos mais de testemunhas. Nós mesmos ouvimos o que ele disse.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 22, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.