Mateus 5
AGɄMƐ WAMBƗYA (LIK) vs VC
1 Nɨyɔ Yeso ʉmina ɓambaza ka ɓambanzʉ, aɗaka ndɨ ka ngʉpa, iko, ɓaɓɨɓya kakɨ ɓakpuɗoku ndɨ.
1 Vendo aquelas multidões, Jesus subiu à montanha. Sentou-se e seus discípulos aproximaram-se dele.
2 Apʉnga kʉwa ndɨ kaʉtɨwa ɓɛ:
2 Então abriu a boca e lhes ensinava, dizendo:
3 «Ɨgyagya ka nɨɓɔ ɓa na yangya ka mambɛngɨ,
3 Bem-aventurados os que têm um coração de pobre, porque deles é o Reino dos céus!
4 Ɨgyagya ka nɨɓɔ ɓakalya kumbu,
4 Bem-aventurados os que choram, porque serão consolados!
5 Ɨgyagya ka nɨɓɔ ɓa ɓitombiii,
5 Bem-aventurados os mansos, porque possuirão a terra!
6 Ɨgyagya ka nɨɓɔ ɓa na nza na mʉsasa kagya lɨkpʉmʉka lɔ ngbingbili ko misa ko Kunzi,
6 Bem-aventurados os que têm fome e sede de justiça, porque serão saciados!
7 Ɨgyagya ka nɨɓɔ ɓʉmɨnɨlyaga ɓɛngɛnɨ kumbu,
7 Bem-aventurados os misericordiosos, porque alcançarão misericórdia!
8 Ɨgyagya ka nɨɓɔ ɓa na mambɛngɨ manza,
8 Bem-aventurados os puros de coração, porque verão Deus!
9 Ɨgyagya ka nɨɓɔ ɓakapá mazɨyɔ,
9 Bem-aventurados os pacíficos, porque serão chamados filhos de Deus!
10 Ɨgyagya ka nɨɓɔ ɓakaugyogyiso kyɛ ɓakagya nɨmɔ okwononi ko misa ko Kunzi,
10 Bem-aventurados os que são perseguidos por causa da justiça, porque deles é o Reino dos céus!
11 Gwoni magyagya kika nɨ ɓakamʉtʉmbwa, ɓanamugyogyiso, ɓanamʉɓʉkʉlyaga makpʉmʉka manyɛnyɛ ko bulya kamɨ.
11 Bem-aventurados sereis quando vos caluniarem, quando vos perseguirem e disserem falsamente todo o mal contra vós por causa de mim.
12 Gwoni magyagya kʉgbɛ, miko ka magyagya aka! Kyɛ minisono ndɛkɛ na mʉkalya mudingi kʉgʉ wa lɨsyɛ. A ɓɛyɔ, a mʉɗɔngɔnɨ ɓɛgɛyɔ ɓugyogyisa ndɨ mino ɓogyalandʉ nɨɓɔ ɓodoku ndɨ kambwa kunu.»
12 Alegrai-vos e exultai, porque será grande a vossa recompensa nos céus, pois assim perseguiram os profetas que vieram antes de vós.
13 «Iɓunu, ma liniko ka ɔɓɨlɨ. Luki limoti, liniko kandapamanaga, luki tino ɓata lɔ akwanana kondingimosogo? Kikigʉ ɓata na ɨzangɨya, luki limoti ɓomisya kʉwa kunzi, ɓambanzʉ ɓaɗɨtaga.
13 Vós sois o sal da terra. Se o sal perde o sabor, com que lhe será restituído o sabor? Para nada mais serve senão para ser lançado fora e calcado pelos homens.
14 Iɓunu, ma ɓʉngbanganya ka ɔɓɨlɨ. Gʉɗʉ nɨnɔ ipiko kʉgʉ wa ngʉpa kakwananɨgʉ kaɨsʉma.
14 Vós sois a luz do mundo. Não se pode esconder uma cidade situada sobre uma montanha
15 Ɓakatʉnagɨgʉ tala ɓɛ ɓagbukumisyi ɓata na mʉmbɨ. Luki limoti, ɓabisaga kʉgʉ, ka pa nɨyɔ ɓabisogo mino kyɛ uzigi ɓatʉ ɓasɨ nɨɓɔ ɓa ka ndaɓʉ.
15 nem se acende uma luz para colocá-la debaixo do alqueire, mas sim para colocá-la sobre o candeeiro, a fim de que brilhe a todos os que estão em casa.
16 Okwononi ɓɛ ɓʉngbanganya kunu iki ɓɛyɔ ko misa ka ɓambanzʉ. Ɓika kaɨna yɨgya kunu yanza, ɓabibiso Obonu nɨnɔ a kʉgʉ wa lɨsyɛ.»
16 Assim, brilhe vossa luz diante dos homens, para que vejam as vossas boas obras e glorifiquem vosso Pai que está nos céus.
17 «Makosimonitɔgʉ ɓɛ nodoku ndɨ kolimogo Mʉtʉʉ ka Musa, ikanɨ nɨmɔ ɨɓɨkya ndɨ na ɓogyalandʉ. A ɓɛyɔ, ɨmɨ, nakodokugʉ kolimogo, luki limoti, nodoku kotulyasa masɨ.
17 Não julgueis que vim abolir a lei ou os profetas. Não vim para os abolir, mas sim para levá-los à perfeição.
18 A lɨngʉnʉ, nakamʉɓɨkya ambɛ, ngbingo yi nɨnɔ lɨsyɛ na ɔɓɨlɨ a mbɛyɨ ɓata mino aka, kɛgʉ na ɨkya liɓiso gʉtʉgʉ limoti aka la Mʉtʉʉ nɨlɔ akwanana kolimiko, gʉtʉgʉ ɨkya lɨngbɛtɨ li aka, kambwa ɓɛ makpʉmʉka mi nɨmɔ masɨ igyonosi.
18 Pois em verdade vos digo: passará o céu e a terra, antes que desapareça um jota, um traço da lei.
19 Kinili, mʉtʉ wasɨ nɨnɔ oɓuno mʉtʉʉ gʉtʉgʉ nɨmɔ makɛɗɛ aka, uwonisila ɓatʉ ɓagɔgɔ kagya ɓɛgɛyɔ, ɨyɨ ɓɨkpɛ nɔ ika ndɛkɛ mʉtʉ wa payaya kʉgbɛ ka Ɓʉngama ɓa kʉgʉ wa lɨsyɛ. Luki limoti, mʉtʉ nɨnɔ akagya mʉtʉʉ, uwonisila ɓatʉ ɓagɔgɔ kagya ɓɛgɛyɔ, ɨyɨ nɔ ika ndɛkɛ mʉtʉ wa ɨbɨba kʉgbɛ ka Ɓʉngama ɓa kʉgʉ wa lɨsyɛ.
19 Aquele que violar um destes mandamentos, por menor que seja, e ensinar assim aos homens, será declarado o menor no Reino dos céus. Mas aquele que os guardar e os ensinar será declarado grande no Reino dos céus.
20 Nakamʉɓɨkya ambɛ, okwononi yɨgya kunu iki yanza kakɨtaga nɨyɔ ka Ɓafalisayɔ na ɓowonisila ɓa mʉtʉʉ. Kiki ɓɛyɔ, makingyigʉ ndɛkɛ ka Ɓʉngama ɓa kʉgʉ wa lɨsyɛ.»
20 Digo-vos, pois, se vossa justiça não for maior que a dos escribas e fariseus, não entrareis no Reino dos céus.
21 «Mʉkanatʉ ndɨ ɓɛyɔ ɓʉɓɨkya ndɨ mino ɓotitonu ɓɛ: ‹Wakamwonitɔgʉ mʉmbanzʉ. Mʉmbanzʉ kamwɔ dakɨ, ɓaga na ɨyɨ ka ngbanga.›
21 Ouvistes o que foi dito aos antigos: Não matarás, mas quem matar será castigado pelo juízo do tribunal.
22 Luki limoti, ɨmɨ, nakamʉɓɨkya ambɛ, mʉmbanzʉ kika na lɨngangɨ na dakɨ, okwononi ɓaga na ɨyɨ ka ngbanga. Na kika nɨ atumbwini mamakɨ ɓɛ: ‹Wa ngingi!›, okwononi ɓaga na ɨyɨ ka Basa-Yidingi. Katʉmbwa gɔnɨ ɓɛ: ‹Wa mʉtʉ wa ibikyasʉ!›, okwononi ɓaɗɨkɨtɨ ko ɓuku ɓa ɓɛnzɛ na ɓɛnzɛ!
22 Mas eu vos digo: todo aquele que se irar contra seu irmão será castigado pelos juízes. Aquele que disser a seu irmão: Raca, será castigado pelo Grande Conselho. Aquele que lhe disser: Louco, será condenado ao fogo da geena.
23 Kika nɛkɨ nɨ wakaɨnda kapá Kunzi apɛpɛ ka gbɔgbɔ, watamana ɓɛ makɛgʉ kaʉkanana na mamakʉ,
23 Se estás, portanto, para fazer a tua oferta diante do altar e te lembrares de que teu irmão tem alguma coisa contra ti,
24 wasa mbɛyɨ apɛpɛ kakʉ kambwa wa gbɔgbɔ wa, waga kaʉkanana na ɨyɨ. Kumbuso yi, wodoku sɛ kʉwa kapá.
24 deixa lá a tua oferta diante do altar e vai primeiro reconciliar-te com teu irmão; só então vem fazer a tua oferta.
25 Hʉkanana ɓɨgala-gala na mumuyoniso kakʉ nɨ ma mbɛyɨ na ɨyɨ ko pisi aka kambwa kadwɛ ka zozi. Kiki ɓɛyɔ, ɨyɨ udwisatʉ ka zozi, zozi ukitisaga ka polisi, polisi ugwi.
25 Entra em acordo sem demora com o teu adversário, enquanto estás em caminho com ele, para que não suceda que te entregue ao juiz, e o juiz te entregue ao seu ministro e sejas posto em prisão.
26 A lɨngʉnʉ, nakaʉɓɨkya ambɛ, wakopupigʉ kʉ ɓɛyɔ kanɨ wakanokolyigʉ ɓuyi ɓasɨ nɨɓɔ ika nɨ ɓukuni.»
26 Em verdade te digo: dali não sairás antes de teres pago o último centavo.
27 «Mʉkanatʉ ndɨ ɓɛyɔ ɨɓɨkyo mino ɓɛ: ‹Wakosyonitɔgʉ na muko ikanɨ mbʉnya ɓɛngɛnɨ.›
27 Ouvistes que foi dito aos antigos: Não cometerás adultério.
28 Luki limoti, ɨmɨ, nakamʉɓɨkya ambɛ mʉmbanzʉ kanda muko na mʉsasa, ika kanɨ osyini na ɨyɨ pisi ka lɨmbɛngɨ kakɨ.
28 Eu, porém, vos digo: todo aquele que lançar um olhar de cobiça para uma mulher, já adulterou com ela em seu coração.
29 Liso kakʉ la kumbanzɨkanɨkɔ kumokyisiso ka ɓʉnyɛ, muko, wombimbo ɓyɨ na ɨwɛ. A ɓɛyɔ, a ɓɨnza kombimbo pa yimoti ya nzʉyɨ kakʉ, nɨ ɓakombimbigʉ nzʉyɨ kakʉ yasɨ ko ɓuku ɓa ɓɛnzɛ na ɓɛnzɛ.
29 Se teu olho direito é para ti causa de queda, arranca-o e lança-o longe de ti, porque te é preferível perder-se um só dos teus membros, a que o teu corpo todo seja lançado na geena.
30 Kʉɓɔkʉkɔ kakʉ kwa kumbanzɨkanɨkɔ kumokyisiso ka ɓʉnyɛ, kɔ, wombimbo ɓyɨ na ɨwɛ. A ɓɛyɔ, a ɓɨnza kombimbo pa yimoti ya nzʉyɨ kakʉ, nɨ ɓakombimbigʉ nzʉyɨ kakʉ yasɨ ko ɓuku ɓa ɓɛnzɛ na ɓɛnzɛ.»
30 E se tua mão direita é para ti causa de queda, corta-a e lança-a longe de ti, porque te é preferível perder-se um só dos teus membros, a que o teu corpo inteiro seja atirado na geena.
31 «Ɨɓɨkyatʉ ndɨ gɔnɨ ɓɛ: ‹Mʉmbanzʉ kasikisa mukakɨ, apɨ́ balʉwa yi nɨnɔ asikisi na ɨyɨ.›
31 Foi também dito: Todo aquele que rejeitar sua mulher, dê-lhe carta de divórcio.
32 Luki limoti, ɨmɨ, nakamʉɓɨkya ambɛ, mʉtʉ wasɨ kasikisa mukakɨ, kiki nɨ agwini na mʉlʉkʉ aka, ahukwilyini muko yi nɨnɔ pisi kasyɛ na mʉlʉkʉ wodi. Mʉtʉ wasɨ kava muko yi nɨnɔ, ɨyɨ gɔnɨ ogyini ɓɨlya.»
32 Eu, porém, vos digo: todo aquele que rejeita sua mulher, a faz tornar-se adúltera, a não ser que se trate de matrimônio falso; e todo aquele que desposa uma mulher rejeitada comete um adultério.
33 «Mʉkanatʉ ndɨ gɔnɨ ɓɛyɔ ɓʉɓɨkya ndɨ mino ɓotitonu ɓɛ: ‹Wakakonitɔgʉ silika waɓɔngɔ kambwa ka Mombukwono-dosu. Luki limoti, gyogoni masɨ nɨmɔ makʉlya ndɨ mina silika.›
33 Ouvistes ainda o que foi dito aos antigos: Não jurarás falso, mas cumprirás para com o Senhor os teus juramentos.
34 Luki limoti, ɨmɨ, nakamʉɓɨkya ambɛ makakogonitɔgʉ. Gʉtʉgʉ ko lino la kʉgʉ wa lɨsyɛ, kyɛ a kiti wa ɓʉngama ko Kunzi.
34 Eu, porém, vos digo: não jureis de modo algum, nem pelo céu, porque é o trono de Deus;
35 Gʉtʉgʉ ko lino la ɔɓɨlɨ, kyɛ a ɓuliki nɨɓɔ Kunzi ibisago mina magʉ. Gʉtʉgʉ ko lino la gʉɗʉ wa Yelusalɛma aka, kyɛ a gʉɗʉ ka Ngama mudingi.
35 nem pela terra, porque é o escabelo de seus pés; nem por Jerusalém, porque é a cidade do grande Rei.
36 Makakogonitɔgʉ silika ka ɓamʉ kunu, kyɛ makakwananɨgʉ koɓuɓiso ikanɨ kopiyasa litukatʉ gʉtʉgʉ limoti aka la ɓamʉ kunu.
36 Nem jurarás pela tua cabeça, porque não podes fazer um cabelo tornar-se branco ou negro.
37 Makabaɨlya lɨkpʉmʉka, ɓɛ ‹Iyo› iki kʉwa ɓɛyɔ aka yɔ. Makanganya ɓɛ ‹Haaa›, manganya kʉwa lɨngʉnʉ aka. Kyɛ lɨkpʉmʉka nɨlɔ ɓamatɨlaga ɓata kʉgʉ yi, apʉnyaga ka Mumuyoniso.»
37 Dizei somente: Sim, se é sim; não, se é não. Tudo o que passa além disto vem do Maligno.
38 «Mʉkanatʉ ndɨ ɓɛyɔ ɨɓɨkya ndɨ mino ɓɛ: ‹Liso ko liso, lanzʉ ka lanzʉ.›
38 Tendes ouvido o que foi dito: Olho por olho, dente por dente.
39 Luki limoti, ɨmɨ, nakamʉɓɨkya ambɛ, makigisonitɔgʉ ɓʉnyɛ ka ɓʉnyɛ. Mʉmbanzʉ kʉɓɨta ka panga ya kumbanzɨkanɨkɔ, wayikosilya gɔnɨ nɨyɔ yagɔgɔ.
39 Eu, porém, vos digo: não resistais ao mau. Se alguém te ferir a face direita, oferece-lhe também a outra.
40 Mʉmbanzʉ kapa kaʉsʉngɨlya kyɛ avɨ simizi kakʉ, wasɨlya gɔnɨ koti kakʉ.
40 Se alguém te citar em justiça para tirar-te a túnica, cede-lhe também a capa.
41 Mʉmbanzʉ kʉkpamya ka mapʉpʉ ɓɛ mʉbɨnɨkɨlya likumbogi kabisilyoku ka kilomɛtɛlɛ yimoti, wabisilya kʉwa ka kilomɛtɛlɛ yɨɓa.
41 Se alguém vem obrigar-te a andar mil passos com ele, anda dois mil.
42 Mʉmbanzʉ kʉkʉnga luki, wapá. Mʉmbanzʉ kʉkʉnga ɓɛ mukupisa luki, wakamongonyilyonitɔgʉ.»
42 Dá a quem te pede e não te desvies daquele que te quer pedir emprestado.
43 «Mʉkanatʉ ndɨ ɓata ɓɛyɔ ɨɓɨkya ndɨ mino ɓɛ: ‹Mʉpa wai-dakʉ, wamʉya mumuyonisa kakʉ.›
43 Tendes ouvido o que foi dito: Amarás o teu próximo e poderás odiar teu inimigo.
44 Luki limoti, ɨmɨ, nakamʉɓɨkya ambɛ huponi ɓomuyoniso kunu. Hulumbilyoni nɨɓɔ ɓakamugyogyiso.
44 Eu, porém, vos digo: amai vossos inimigos, fazei bem aos que vos odeiam, orai pelos que vos {maltratam e} perseguem.
45 Kʉwa wa, mika ɓomiko Obonu nɨnɔ a kʉgʉ wa lɨsyɛ. A ɓɛyɔ, ɨyɨ opupisaga mɔnɨ ka ɓambanzʉ ɓanza na gʉtʉgʉ ka nɨɓɔ ɓanyɛ aka. Olukusaga mbwayɨ ka ɓatʉ ɓongbingbili na gʉtʉgʉ ka nɨɓɔ ɓakɛgʉ ɓongbingbili aka.
45 Deste modo sereis os filhos de vosso Pai do céu, pois ele faz nascer o sol tanto sobre os maus como sobre os bons, e faz chover sobre os justos e sobre os injustos.
46 Kika nɨ mʉpaga nɨɓɔ aka ɓɔ ɓamʉpaga, minisana na ɨzangɨya tino? Gʉtʉgʉ ɓandɔmbɛ ɓa manzanza aka ɓʉpaga ɓawai-daɓʉ ɓɛgɛyɔ!
46 Se amais somente os que vos amam, que recompensa tereis? Não fazem assim os próprios publicanos?
47 Kika nɨ mumuusogo ɓomomonu aka, magyaga likpʉmʉka lɨmbanga tino kaʉkɨtaga ɓatʉ ɓagɔgɔ? A ɓɛyɔ, gʉtʉgʉ ɓatʉ nɨɓɔ ɓakamibigʉ Kunzi, ɓagyaga ɨɓʉ ɓɛgɛyɔ!
47 Se saudais apenas vossos irmãos, que fazeis de extraordinário? Não fazem isto também os pagãos?
48 Wikoni nɛkɨ ɓanza, mʉɗɔngɔnɨ ɓɛyɔ Obonu nɨnɔ kʉgʉ wa lɨsyɛ o mina wanza.»
48 Portanto, sede perfeitos, assim como vosso Pai celeste é perfeito.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.