Atos 13
lag (LAG) vs NTLH
1 Ʉko Antiókia, mpukii ya vaantʉ ˆvamuruma Yéesu, kʉjáa kwatɨɨte valáali na mʉtwe na vakiindya ava, Barinába, Simeóoni ʉra ˆvamwaanɨrɨráa Nigéeri, Lukío fuma Kɨréene, Saúli na Maanaéeni ʉra ˆajáa arerwa hamwɨ na mʉtemi Heróode Antípaasi.
1 Na igreja de Antioquia havia os seguintes profetas e mestres: Barnabé; Simeão, chamado “o Negro”; Lúcio, de Cirene; Manaém, que havia sido criado junto com o governador Herodes ; e Saulo.
2 Mpɨɨndɨ ˆvamʉloombáa Mweenevyoosi ko kiirekya kurya, Mʉtɨma Mʉʉja akavasea, “Vakeri na ivarwii vala Barinába na Saúli sa mʉrɨmo ˆmweene navaanɨrɨra.”
2 Certa vez, quando eles estavam adorando o Senhor e jejuando, o Espírito Santo disse: — Separem para mim Barnabé e Saulo a fim de fazerem o trabalho para o qual eu os tenho chamado.
3 ˆVakahʉmʉle kʉmʉloomba Mʉlʉʉngʉ no kiirekya kurya, vakavavɨkɨra mɨkono vala Barinába na Saúli, maa vakavatʉma vatamanye.
3 Então eles jejuaram, e oraram, e puseram as mãos sobre Barnabé e Saulo. E os enviaram na sua missão.
4 Vala Barinába na Saúli ˆvakatʉmwe nɨ Mʉtɨma Mʉʉja, vakagirita fʉʉrʉ múuji wa Seleúkia na aho vakaambʉka méeli fʉʉrʉ ɨsɨ ˆyarɨɨngɨrɨrwa nɨ maaji ˆɨséwaa Kúpuro.Méeli|alt="ship" src="cn01958b.tif" size="col" copy="© 1996 David C. Cook" ref="13:4"
4 Barnabé e Saulo, tendo sido enviados pelo Espírito Santo, foram até a cidade de Selêucia e dali embarcaram para a ilha de Chipre.
5 ˆVakafike múuji wa Salámisi, vakavariyʉla Masáare ya Mʉlʉʉngʉ masinagóogii ya Vayahúudi. Novo nɨ hamwɨ vajáa na Yooháani Maáriki mwaambiriryi waavo.
5 Quando chegaram à cidade de Salamina, começaram a anunciar a palavra de Deus nas sinagogas . E eles tinham João Marcos para ajudá-los no trabalho missionário.
6 Barinába na Saúli vayeenda ɨsɨ yoosi ˆyarɨɨngɨrɨrwa nɨ maaji ya Kúpuro mpaka vakafika múuji ʉmwɨ ˆʉséwaa Páafo. Ʉko vakalʉmana na Mʉyahúudi ʉmwɨ mʉsavɨ na mʉláali na mʉtwe wa ʉloongo. Ʉwo mʉʉntʉ irina raachwe noo Baari-Yéesu aséwaa.
6 Eles atravessaram toda a ilha, chegando até a cidade de Pafos. Ali encontraram um judeu que era mágico e falso
7 Ʉhʉ mʉʉntʉ nɨ hamwɨ ajáa na Sárijo Paúli, mʉkʉ́ʉ́lʉ wa ɨsɨ ya Kúpuro, yeeye ajáa atɨɨte tooti maatʉkʉ vii. Ʉhʉ mʉkʉ́ʉ́lʉ akavateengya vala Barinába na Saúli, vatamanye na kwaachwe sa akateerere isáare ra Mʉlʉʉngʉ.
7 Ele era amigo de Sérgio Paulo, o governador da ilha, que era um homem muito inteligente. O Governador mandou chamar Barnabé e Saulo, pois queria ouvir a palavra de Deus.
8 Maa kaa, Baari-Yéesu mʉsavɨ (irina raachwe ra Kɨgiríki noo Elíima asewáa) akiiruta ndihi na vala Barinába na Saúli. Akayera kʉbweeyya mʉtɨma wa ʉra mʉkʉ́ʉ́lʉ ʉfafe adɨɨre muruma Yéesu.
8 Mas o mágico Elimas (este é o nome dele em grego ) era contra os apóstolos . Ele não queria que o Governador aceitasse a fé cristã.
9 Aho, maa Saúli ʉra irina rɨɨngɨ ˆaanɨrɨrwáa Paúli, kʉnʉ yoolongoolwa nɨ Mʉtɨma Mʉʉja, akamutuurirya miiso Elíima, maa akamʉsea,
9 Então Saulo, também conhecido como Paulo , cheio do Espírito Santo, olhou firmemente para Elimas
10 “Weewe ʉrɨ mwaana wa Ikʉ́ʉ́lʉ ra Mirimʉ Mɨvɨ! Weewe ʉrɨ mʉvɨ wa ʉwoloki woosi! Wamema kɨra ʉvaangʉ na ʉkerema! Sa che sɨ wooreka kʉvalandʉla kɨkomi cha Mweenevyoosi no kɨbweeyya kɨve ʉloongo?
10 e disse: — Filho do Diabo! Inimigo de tudo o que é bom! Homem mau e mentiroso! Por que é que você não para de torcer o verdadeiro ensinamento do Senhor?
11 Haaha Mweenevyoosi kʉheera arɨ irya. Kʉva ʉrɨ mʉhoku! Sɨ ʉrɨ koona kɨweerʉ cha mwaasʉ tʉkʉ, miiso dunga yarɨ du kwa mpɨɨndɨ.”
11 Agora escute! O Senhor vai castigá-lo. Você ficará cego e não verá a luz do sol por algum tempo. No mesmo instante Elimas sentiu uma nuvem escura cobrir os seus olhos e ele começou a se virar para todos os lados, procurando alguém que o guiasse pela mão.
12 Ʉra mʉkʉ́ʉ́lʉ ˆakoone yara ˆmeene yajáa yafʉ́mɨɨre, akamuruma Mweenevyoosi. Akahwaalala mʉnʉmʉʉnʉ sa ʉra ukiindya ˆajáa atéɨɨre wa Mweenevyoosi.
12 Quando o Governador viu isso, creu e ficou muito admirado com os ensinamentos a respeito do Senhor Jesus.
13 Paúli na viivaachwe vakiinʉka Páafo, vakatamanya fʉʉrʉ múuji wa Périge ˆʉrɨ ɨsɨ ya Pamufilía. Maa kaa, Yooháani Maáriki akavareka ʉko, akahɨndʉka fʉʉrʉ Yerusaléemu.
13 Paulo e os seus companheiros navegaram da cidade de Pafos até Perge, uma cidade da província da Panfília. Porém João Marcos os deixou e voltou para Jerusalém.
14 Novo vala Paúli na Barinába vakiinʉka Périge, vakatamanya fʉʉrʉ múuji wa Antiókia ˆʉrɨ ɨsɨ ya Pisídia. Sikʉ ya Sabáato ˆɨkafike, vakɨɨngɨra sinagóogii, maa vakiikala.
14 Eles continuaram a viagem, indo de Perge até a cidade de Antioquia, no distrito da Pisídia. No sábado entraram na sinagoga e sentaram-se.
15 Mʉʉntʉ ʉmwɨ akasoma kɨtáabwii cha Miiro na masáarii ya valáali na mʉtwe. Aho, vakʉ́ʉ́lʉ va sinagóogi vakatʉma mʉʉntʉ avasee vala Paúli na Barinába, “Arumi, koonɨ mʉrɨ na isáare roroosi ro vawyɨɨra vaantʉ sa mɨtɨma yaavo ɨve na ngururu, teengi mʉlʉʉse.”
15 Depois da leitura da Lei de Moisés e dos livros dos Profetas , os chefes da sinagoga mandaram dizer a eles: — Irmãos, se vocês têm alguma palavra para animar o povo, podem falar agora.
16 Paúli akiinʉka, maa akiinurirya mʉkono sa vamʉteerere akasea, “Nyuunyu vaantʉ valʉme va Isiraéeli na nyuunyu vaantʉ voosi sɨ ˆmʉrɨ Vayahúudi ˆmʉmʉnyémyaa Mʉlʉʉngʉ, teereri!
16 Então Paulo se levantou, fez um sinal com a mão, pedindo silêncio, e começou a dizer: — Homens de Israel e todos vocês não judeus que
17 Mʉlʉʉngʉ wiitʉ suusu Viisiraéeli noo avasaawʉla vala baaba wiitʉ, mpɨɨndɨ ˆviikaláa ɨsɨ ya ʉyenii ʉko Mísiri, akavabweeyya vave lʉkolo lʉkʉʉlʉ mʉnʉmʉʉnʉ. Sikʉ ˆjikalooke, akavalongoola, akavaseyya fuma Mísiri kwa ngururu jaachwe nkʉʉlʉ.
17 O Deus do povo de Israel escolheu os nossos antepassados quando moravam na terra do Egito e fez deles um grande povo. Ele os tirou de lá com grande poder
18 Kwa myaaka makumi yanɨ (40) akavayimirirya ʉko ɨsɨ ya ibaláángʉ.
18 e, no deserto, aguentou aquela gente durante quarenta anos.
19 Akamala ɨsɨ mufungatɨ ʉko ɨsɨ ya Kanáani, maa akavaheera vala baaba wiitʉ ɨyo ɨsɨ ɨve yaavo.
19 Ele destruiu sete povos na terra de Canaã, e o povo de Israel se tornou dono das terras deles.
20 Masáare aya yoosi yatʉmamwa kwa myaaka magana yanɨ na makumi yasaano (450).
20 Tudo isso levou uns quatrocentos e cinquenta anos. — Depois disso Deus lhes deu juízes, até o tempo de Samuel.
21 Aho, maa vakaloomba vave na mʉtemi. Mʉlʉʉngʉ akavaheera Saúli mwaana wa Kíisi wa lʉkolo lwa Bénjamini ave mʉtemi kwa myaaka makumi yanɨ (40).
21 Quando o povo pediu um rei, ele lhes deu Saul, filho de Quis, da tribo de Benjamim, para ser rei deles durante quarenta anos.
22 Mʉlʉʉngʉ ˆakamʉseyye Saúli ʉtemii, akamʉhaka makuta Daúdi sha Yéese ave mʉtemi. Mʉlʉʉngʉ amoonekya kɨkomi Daúdi yoosea, ‘Namwɨɨ́ne Daúdi sha Yéese, eériirye mʉtɨma waanɨ, kei noo ˆmweene arɨ tʉmama yoosi ˆnoosaaka yatʉmamwe.’
22 Depois que tirou Saul, Deus pôs Davi como rei e disse isto a respeito dele: “Encontrei em Davi, filho de Jessé, o tipo de pessoa que eu quero e que vai fazer tudo o que eu desejo.”
23 Kufuma lʉkolwii lwa Daúdi noo kʉʉntʉ Mʉlʉʉngʉ ˆavaretera Viisiraéeli Mʉlamuriri Yéesu, ja ˆvyeene ajáa iichuunga kʉvaretera arɨ.
23 Um dos descendentes de Davi foi Jesus, a quem Deus pôs como Salvador de Israel, como havia prometido.
24 Mpɨɨndɨ Yéesu ˆajáa akaarɨ kwaanda mʉrɨmo waachwe, Yooháani avavariyʉrɨráa Viisiraéeli vavalandʉke fuma uvii waavo na vabatisiwe.
24 Antes da vinda de Jesus, João Batista anunciou a sua mensagem a todo o povo de Israel, dizendo que eles deviam se arrepender e ser batizados.
25 Mpɨɨndɨ Yooháani ˆamarikiriryáa mɨrɨmo yaachwe, akavasea, ‘Mookisea nɨɨnɨ ndɨrɨ ani? Nɨɨnɨ sɨ ndɨrɨ ʉra Masía ˆmweene moomʉwoojera tʉkʉ. Teereri! Ʉwo ˆmweene arɨ kʉʉja nyuma yaanɨ, nɨɨnɨ sɨ nɨɨma neeja kʉtʉmama mʉrɨmo wa mʉtʉ́mwa wo reherya nkoorisa ja mirunkumo majewii yaachwe tʉkʉ!’
25 Mas, quando João estava terminando a sua missão, disse ao povo: “Quem é que vocês pensam que eu sou? Eu não sou aquele que vocês estão esperando. Mas escutem! Ele vem depois de mim, porém eu não mereço a honra de tirar as sandálias dos pés dele.”
26 Arumi, nyuunyu vanaviitʉ vaantʉ va lʉkolo lwa Aburaháamu, na nyuunyu vaantʉ sɨ ˆmʉrɨ Vayahúudi ˆveene mʉmʉnyémyaa Mʉlʉʉngʉ, suusu noo masáare aya ya ʉlamuriri ˆyatʉʉjɨra fuma kwa Mʉlʉʉngʉ.
26 Paulo continuou: — Meus irmãos, descendentes de Abraão, e também vocês não judeus que temem a Deus, escutem! Essa mensagem de salvação foi mandada para todos nós.
27 Sa viintʉ vaantʉ va Yerusaléemu na vakʉ́ʉ́lʉ vaavo sɨ vataanga Yéesu tʉkʉ, vakabweeyya aheewe irya ro kʉʉlawa. Baa neembe vasomáa masáare yaachwe ˆyaandɨkwa vitáabwii vya valáali na mʉtwe kɨra sikʉ ya Sabáato, voovo vayakiimikirirya ko mʉbweeyyirya jeyyo.
27 De fato, os moradores de Jerusalém e os seus líderes não entenderam que Jesus é o Salvador. E também não compreenderam as palavras dos livros dos Profetas, que são lidos todos os sábados. Mesmo assim, ao condenarem Jesus, eles estavam cumprindo essas profecias .
28 Baa neembe vajáa vasiina isáare roroosi ra kɨmáárɨ ˆroonekyáa Yéesu alamʉrɨrwe inkwya, voovo vamʉloomba Piláato alairirye ʉʉlawe.
28 E, embora não encontrassem nenhuma razão para condená-lo à morte, pediram a Pilatos que mandasse matá-lo.
29 ˆVakahʉmʉle kɨra kɨɨntʉ ˆchalʉʉswa nɨ valáali na mʉtwe kʉrɨ Yéesu, vakamukiimya fuma mʉsaláabii, maa vakamʉvɨɨka mbiríírii.
29 Depois de fazerem tudo o que as Escrituras Sagradas falam a respeito dele, eles o tiraram da cruz e o puseram num túmulo.
30 Maa kaa, Mʉlʉʉngʉ akamʉfʉfʉla.
30 Mas Deus o ressuscitou,
31 Yeeye avafʉ́mɨraa vaantʉ vara ˆvayeendanʼyáa ne kufuma Galiláaya fʉʉrʉ Yerusaléemu. Ava noo vara vaantʉ vaachwe ˆvoona, kwa vaantʉ va Isiraéeli.
31 e durante muitos dias ele apareceu às pessoas que o tinham acompanhado da Galileia até Jerusalém. Agora essas pessoas são testemunhas que falam a respeito de Jesus ao povo de Israel.
32 Suusu tuújire na aha, kʉjoovavariyʉrɨra Masáare Maaja Mʉlʉʉngʉ ˆiichuunga kwa vala baaba wiitʉ.
32 — E nós estamos aqui para trazer o evangelho a vocês.
33 Yeeye ayakiimikirirya kʉrɨ suusu vajʉkʉlʉ vaavo kwa njɨra yo mʉfʉfʉla Yéesu, ja ˆvyeene vyaandɨkwa Sabúurii ya kavɨrɨ,
33 Deus fez agora para nós o que havia prometido aos nossos antepassados: ele ressuscitou Jesus, como está escrito no Salmo número dois: “Você é o meu Filho; hoje eu me tornei o seu Pai.”
34 Mʉlʉʉngʉ amʉfʉfʉla Yéesu sa adɨɨre kukwya vii kaa kei. Sa aya Mʉlʉʉngʉ alʉʉsa jei,
34 — E foi isto o que Deus disse a respeito da ressurreição de Jesus, afirmando que ele nunca seria destruído pela morte: “Eu vou dar a vocês as bênçãos sagradas e certas que prometi a Davi.”
35 Isáare ɨrɨ ralʉʉsa haantʉ hɨɨngɨ,
35 E em outra parte das Escrituras lemos também: “Tu não deixarás que o teu dedicado servo apodreça na sepultura.”
36 Haaha Daúdi ajáa akiimanʼya kɨra Mʉlʉʉngʉ ˆasaakáa kwa mpɨɨndɨ ja mbyaala yaachwe, akakwya, akataahwa heehi na vala baaba waavo na mʉvɨrɨ waachwe ʉkoola.
36 E Paulo disse ainda: — Na verdade, Davi, no seu tempo, cumpriu os planos de Deus. Depois morreu, foi sepultado ao lado dos seus antepassados e apodreceu na sepultura.
37 Maa kaa, ʉra ˆmweene Mʉlʉʉngʉ amʉfʉfʉla, yeeye sɨ oola tʉkʉ.
37 Mas isso não aconteceu com aquele que Deus ressuscitou. Meus irmãos, todos vocês precisam saber com certeza que é por meio de Jesus que a mensagem do perdão de pecados é anunciada a vocês. Precisam saber também que quem crê é libertado de todos os pecados dos quais a Lei de Moisés não pode livrar.
38 Vanaviitʉ, teereri neeja aya ˆmeene toovawyɨɨra! Nɨ kʉvawyɨɨra tiise kwa njɨra ya Yéesu, mwavariyʉrɨrwa kusira kwa ʉvɨ.
38 — ausente —
39 Kwa Yéesu vii, kɨra mʉʉntʉ ˆamuruma, avalwa nɨ mʉwoloki mbere ya Mʉlʉʉngʉ, isáare ɨrɨ sɨ mʉrɨ daha tʉkʉ ko tuuba Miiro ya Mʉ́sa.
39 — ausente —
40 Mʉlaange neeja, karɨ lo mʉkwaatwe nɨ aya masáare ˆyaandɨkwa vitáabwii vya valáali na mʉtwe tʉkʉ,
40 Portanto, tenham cuidado para que não aconteça o que os profetas disseram:
41 ‘Nyuunyu ˆmuchwíjaa matɨ, laangi!
41 “Prestem atenção, vocês que zombam de Deus! Fiquem espantados e morram. Pois o que vou fazer agora é uma coisa em que vocês não acreditariam, mesmo que alguém explicasse.”
42 Mpɨɨndɨ Paúli na Barinába ˆvafumáa hara sinagóogii, vaantʉ vakavakalaamya vahɨndʉke kei sikʉ ya Sabáato ˆɨtʉ́ʉbɨrɨɨre na valʉʉse kei yara masáare.
42 Quando Paulo e Barnabé estavam saindo da reunião, as pessoas pediram com insistência que eles voltassem no sábado seguinte a fim de falarem sobre o mesmo assunto.
43 Mwiijiingo wa sinagóogii ˆʉkasire, Vayahúudi ˆvarɨ foo na vaantʉ vɨɨngɨ vara ˆvatuubáa díini ya Kɨyahúudi kumwiinamɨra Mʉlʉʉngʉ, vakavatuuba vala Paúli na Barinába, novo vakalʉʉsɨka novo na vakavaheera mɨtɨma vatuube kʉkwaatɨrɨra nduwo ya Mʉlʉʉngʉ.
43 Depois da reunião, muitos judeus e outras pessoas convertidas ao Judaísmo acompanharam Paulo e Barnabé, que falavam com eles e animavam todos para que continuassem firmes na graça de Deus.
44 Sabáato ˆɨtʉ́ʉbɨrɨɨre, sengerera vaantʉ voosi va ʉra múuji vajáa vʉʉja noo teerera isáare ra Mweenevyoosi.
44 No sábado seguinte quase todos os moradores da cidade foram ouvir a palavra do Senhor.
45 Maa kaa, Vayahúudi ˆvakoone vaantʉ ˆvarɨ foo mʉnʉmʉʉnʉ vaviijɨ́ɨngɨrɨɨre vala Paúli na Barinába, vakaanda koona kɨvɨna mʉnʉmʉʉnʉ. Aho, vakaanda kwiiruta ndihi na vala Paúli na vakavatʉkɨra.
45 Quando os judeus viram aquela multidão, ficaram com muita inveja. Então começaram a dizer o contrário do que Paulo dizia e o insultaram.
46 Hahara, vala Paúli na Barinába vakalʉʉsɨka ko kiitema mʉnʉmʉʉnʉ, voosea, “Vijáa vyabooha, isáare ra Mʉlʉʉngʉ rɨvariyʉlwe ta kʉrɨ nyuunyu Vayahúudi. Maa kaa, sa viintʉ mwarisíitire ɨro isáare, kei mwiilámʉrɨɨre sɨ mwɨɨma neeja muturye nkaasʉ ya sikʉ ˆjisiina ʉhero tʉkʉ, haaha suusu tavarékire na domerera tʉrɨ na kwa vaantʉ sɨ ˆvarɨ Vayahúudi.
46 Porém Paulo e Barnabé falaram com mais coragem ainda. Eles disseram: — Era necessário que a palavra de Deus fosse anunciada primeiro a vocês que são judeus. Mas, como vocês não querem aceitá-la e acham que não merecem receber a vida eterna, então agora nós vamos anunciar a palavra aos não judeus.
47 Sa Yéesu Mweenevyoosi atʉlairirya jei,
47 Pois esta é a ordem que o Senhor Deus deu a nós, o seu povo: “Eu coloquei você como luz para os outros povos, a fim de que você leve a salvação ao mundo inteiro.”
48 Vaantʉ sɨ ˆvarɨ Vayahúudi ˆvakateere ayo masáare, maa vakavyeenda maatʉkʉ vii, vakaribweeyyirya nkongojima isáare ra Mweenevyoosi. Na voosi ˆvajáa vasaawʉlwa kʉva na nkaasʉ ya sikʉ ˆjisiina ʉhero, vakamuruma Yéesu Mweenevyoosi.
48 Quando os não judeus ouviram isso, ficaram muito alegres e começaram a dizer que a palavra do Senhor era boa. E creram todos os que tinham sido escolhidos para ter a vida eterna.
49 Jeyyo, isáare ra Mweenevyoosi Yéesu rɨkeenera ɨsɨ ɨyo yoosi.
49 A palavra do Senhor se espalhou por toda aquela região.
50 Maa kaa, Vayahúudi vakavasoonka vaantʉ vaki ˆvamwiínamɨraa Mʉlʉʉngʉ na ˆvanyemiwáa nɨ vaantʉ, na vaantʉ valʉme vakʉʉlʉ va ʉwo múuji. Vakavasoonka vaantʉ vaande kʉvaturikirya vala Paúli na Barinába, maa vakavakibirya fuma ɨsɨ yaavo.
50 Mas os judeus atiçaram as mulheres não judias da alta sociedade convertidas ao Judaísmo e também os homens mais importantes da cidade. E começaram a perseguir Paulo e Barnabé e os expulsaram daquela região.
51 Aho, vala Paúli na Barinába vakiikonkoma marʉrɨ majewii yaavo koonekya kusiita kwa vara vaantʉ, maa vakadoma na múuji wa Ikonío.
51 Então os apóstolos sacudiram a poeira das suas sandálias, em sinal de protesto contra eles, e foram para a cidade de Icônio.
52 Maa kaa, vaantʉ ˆvamuruma Yéesu ʉko vakeerya mɨtɨma na vakatuuba kʉlongoolwa nɨ Mʉtɨma Mʉʉja. Lʉyeendo lwa ncholo lwa Paúli|alt="Pauls first missionary journey" src="Rangi HG-K-Paul-1 BW.ai" size="span" copy="SIL" ref="13:4–14:27"
52 E os cristãos de Antioquia continuaram muito alegres e cheios do Espírito Santo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.