Lucas 6
Kitapm kɛn Raa dɔɔko kiji ute jeege (KYQ) vs NVI
1 Ɓii kalaŋ ɓii sebit ki se, Isa ute jee mɛtin̰ ki deel maakŋ gɔtn gɛm ki. Gɔtn se jee mɛtin̰ ki tɛrɛc do gɛmge ɔɔ ɔɔɗ kaamin̰ maakŋ jiɗe ki ɔɔ taan̰e.
1 Certo sábado, enquanto Jesus passava pelas lavouras de cereal, seus discípulos começaram a colher e a debulhar espigas com as mãos, comendo os grãos.
2 Num *Parizigen kandum gɔtn ese taaɗɗen ɔɔ: «Gɛn ɗi jaay naase Ꞌtɛɗki nakŋ kɛn jꞋund te kulu eyo gɛn tɛɗ ɓii sebit ki se?»
2 Alguns fariseus perguntaram: "Por que vocês estão fazendo o que não é permitido no sábado? "
3 Isa tɛrlɗen ɔɔ: «Naase Ꞌdooyin̰ki te ey la, nakŋ kɛn *Daud tɛɗ ute jeen̰ge kaaɗ kɛn naaɗe ɓo tɔɔlɗe se?
3 Jesus lhes respondeu: "Vocês nunca leram o que fez Davi, quando ele e seus companheiros estavam com fome?
4 Naan̰ ɛndo maakŋ *kɔrɔr gɛn *Raa ki, ɔɔ tɔs mappan jꞋɛɗin̰ga kɛɗ *sɛrkɛ Raa ki, ɔso ɔɔ ɛɗo jeen̰ge tun mɛtin̰ ki kici. Ey num, kɛn ɔk ɗoobm Ꞌkɔsn se jee tɛɗn sɛrkge Raa ki kalɗe ki sum.»
4 Ele entrou na casa de Deus e, tomando os pães da Presença, comeu o que apenas aos sacerdotes era permitido comer, e os deu também aos seus companheiros".
5 Ɔɔ tɛr Isa ɗeekɗen ɔɔ: «*Goon Deba se lɛ, naan̰ ɓo Mɛl gɛn ɓii sebit.»
5 E então lhes disse: "O Filho do homem é Senhor do sábado".
6 Kɛn aan ɓii sebit kɛn kuuy se, Isa ɓaa ɛnd maakŋ *ɓee kɛn Yaudge lee tusn maak ki se ɔɔ dooy jeege. Gɔtn ese, naan̰ ɔŋ gaaba kalaŋ ji daamin̰ ooyga kooyo.
6 Noutro sábado, ele entrou na sinagoga e começou a ensinar; estava ali um homem cuja mão direita era atrofiada.
7 Jee jeel taaɗn tɔɔkŋ mɛtn Ko Taar Raage ute Parizige se ɔnd kaama Isa ki tak taa naaɗe je an̰ kaaka kɛn n̰Ꞌkɛɗn lapia gaab kɛn se ɓii sebit ki num, bin se naaɗe an̰ kɔkŋ mindin̰a.
7 Os fariseus e os mestres da lei estavam procurando um motivo para acusar Jesus; por isso o observavam atentamente, para ver se ele iria curá-lo no sábado.
8 Aan gɔɔ Isa jeel saapm‑maakɗe ki se, naan̰ ɗeek gaab kɛn jin̰ ooyga kooy se ɔɔ: «Iin̰i Ꞌɗaar naan jeege tu.» Ɔɔ gaabm se iin̰ ɗaara.
8 Mas Jesus sabia o que eles estavam pensando e disse ao homem da mão atrofiada: "Levante-se e venha para o meio". Ele se levantou e foi.
9 Gɔtn se Isa taaɗɗen ɔɔ: «Maam mꞋje tɔnd mɛtse: ɓii sebit ki se, jꞋundsenga kulu gɛn tɛɗn bɛɛ lɔɓu gɛn tɛɗn *kusin̰ lɛ? Ɔɔ ɔŋ deba jaay ɗim an don̰ ki num, an̰ kaaj lɔɓu an̰ kɔn̰in̰ naan̰ Ꞌkut lɛ?»
9 Jesus lhes disse: "Eu lhes pergunto: o que é permitido fazer no sábado: o bem ou o mal, salvar a vida ou destruí-la? "
10 Gɔtn se Isa uun kaamin̰ aak dɔɔɗɗe paac ɔɔ ɗeek gaabm kɛn jin̰ ooyga kooy se ɔɔ: «ꞋSɛɛj jii!» Ɔɔ gaabm se sɛɛj jin̰a ɔɔ gɔtn ese sum ɓo jin̰ ɔŋ lapia.
10 Então, olhou para todos os que estavam à sua volta e disse ao homem: "Estenda a mão". Ele a estendeu, e ela foi restaurada.
11 Kɛn Parizige ute jee jeel taaɗn tɔɔkŋ mɛtn Ko Taar Raage jaay aak nakŋ se, maakɗe taarɗe don̰ ki pirin̰ ɔɔ taaɗ ute naapa do nak kɛn naaɗe utu Ꞌtɛɗn do Isa ki.
11 Mas eles ficaram furiosos e começaram a discutir entre si o que poderiam fazer contra Jesus.
12 Kaaɗ kɛn se sum ɓo, ɓii kalaŋ Isa ɓaa ook do ko ki gɛn keem Raa ɔɔ maakŋ nɔɔr kɛn te magalin̰ se, naan̰ eem Raa.
12 Num daqueles dias, Jesus saiu para o monte a fim de orar, e passou a noite orando a Deus.
13 Kɛn gɔtɔ jaay iip se, naan̰ daŋ jee mɛtin̰ ki ɔɔ maakɗe ki se, naan̰ bɛɛr tɔɔɗ jeege sik‑kaar‑dio kɛn naan̰ daŋɗe jee kaan̰ naabin̰ge. Kɛse ɓo ro jee se:
13 Ao amanhecer, chamou seus discípulos e escolheu doze deles, a quem também designou como apóstolos:
14 Simon se, naan̰ daŋin̰ te ro Piɛr, Andre se gɛnaan̰a, Jak, Jan, Pilip, Bartelemi,
14 Simão, a quem deu o nome de Pedro; seu irmão André; Tiago; João; Filipe; Bartolomeu;
15 Matiye, Tɔma, Jak goon Alpe, Simon debm je kujn̰ naaŋin̰a,
15 Mateus; Tomé; Tiago, filho de Alfeu; Simão, chamado zelote;
16 Jud goon Jak ɔɔ Judas Iskariɔt, naan̰ ɓo debm utu kutn Isa se.
16 Judas, filho de Tiago; e Judas Iscariotes, que veio a ser o traidor.
17 Kɛn Isa jaay bɔɔy do ko ki ute jee mɛtin̰ kɛn sik‑kaar‑di se naan̰ ɔŋ gɔtn tooɗ tal jaay naan̰ ɗaara ɔɔ gɔtn se naan̰ ɔŋ jee dɛn mɛtin̰ ki ute jeege dɔɔlɔ dɛna iin̰o taa naaŋ Jude ki, kɛngen iin̰o maakŋ gɛgɛr kɛn Jeruzalɛm ki, ɔɔ kɛngen kuuy se iin̰o taa naaŋ Tir ute gɛn Sidɔŋ ki kɛn iŋg maakŋ gɛgɛrge tun taa baar ki.
17 Jesus desceu com eles e parou num lugar plano. Estava ali muitos dos seus discípulos e imensa multidão procedente de toda a Judéia, de Jerusalém e do litoral de Tiro e de Sidom;
18 Naaɗe ɓaaɗo se gɛn booy taarin̰a ɔɔ gɛn je lapi roɗe, ɔɔ jee ɔk kɔɔn̰ sitangen kɛn lee dabarɗe se kic ɓo ɔŋ lapia.
18 que vieram para ouvi-lo e serem curadas de suas doenças. Os que eram perturbados por espíritos imundos ficaram curados,
19 Jee dɛngen tus paac se naŋa naŋa kic ɓo je kutn ro Isa taa debm utga ron̰ num, tɔɔg Isan Ꞌteec ron̰ ki se, ɛɗɗen lapia.
19 e todos procuravam tocar nele, porque dele saía poder que curava a todos.
20 Gɔtn se Isa uun kaamin̰a aak jee mɛtin̰ ki ɔɔ taaɗɗen ɔɔ:
20 Olhando para os seus discípulos, ele disse: "Bem-aventurados vocês os pobres, pois a vocês pertence o Reino de Deus.
21 Maak‑raapo naase jee ɓo tɔɔlsen ɓɔrse se,
21 Bem-aventurados vocês, que agora têm fome, pois serão satisfeitos. Bem-aventurados vocês, que agora choram, pois haverão de rir.
22 Maak‑raapo naase kɛn jeege jese eyo, ɔɔɗ undse naatn,
22 Bem-aventurados serão vocês, quando os odiarem, expulsarem e insultarem, e eliminarem o nome de vocês, como sendo mau, por causa do Filho do homem.
23 «Kɛn nakgen se jaay aanga dose ki num, ɓii kɛn se ɔn̰ki maakse Ꞌraap sakan̰ ɔɔ Ꞌdaamki te maak‑raapo! Taa maakŋ raa ki se, Raa utu asen kɔgŋ bɛɗse dɛn aak eyo. Bin ɓo ɓugɗegen do dɔkin̰ se lee dabaro jee taaɗ taar teeco taar Raa ki se bin kici.
23 "Regozijem-se nesse dia e saltem de alegria, porque grande é a recompensa de vocês no céu. Pois assim os antepassados deles trataram os profetas.
24 «Num gaŋ asen kɔɔn̰ naasen jee nak dɛnge
24 "Mas ai de vocês, os ricos, pois já receberam sua consolação.
25 Asen kɔɔn̰ naasen kɛn ɓɔrse ɗim daaysen ey se,
25 Ai de vocês, que agora têm fartura, porque passarão fome. Ai de vocês, que agora riem, pois haverão de se lamentar e chorar.
26 Asen kɔɔn̰ naasen kɛn jeege paac taaɗ taargen nijim rose ki sum se,
26 Ai de vocês, quando todos falarem bem de vocês, pois assim os antepassados deles trataram os falsos profetas".
27 «Gaŋ maam mꞋtaaɗsen naase kɛn iŋg booyki taarum se, mꞋɔɔ: Ꞌjeki jee taamooysege, Ꞌtɛɗki bɛɛ jeege tun jese eyo.
27 "Mas eu digo a vocês que estão me ouvindo: Amem os seus inimigos, façam o bem aos que os odeiam,
28 Ɔɔɗki ɓooro do jeege tun naamse ɔɔ eemki Raa taa jeegen kɛn dabarse se.
28 abençoem os que os amaldiçoam, orem por aqueles que os maltratam.
29 Kɛn nam jaay ɔndiga mɛtn bi ki num, Ꞌtɛrlin̰ kɛn do ji kuuy se kici. Kɛn nam jaay uunga kali magal se, kali baatn maak ki se kic num, ɔn̰te Ꞌkɔɔgin̰.
29 Se alguém lhe bater numa face, ofereça-lhe também a outra. Se alguém lhe tirar a capa, não o impeça de tirar-lhe a túnica.
30 Debm kɛn jaay tɔnd mɛtn ɗim gɔti ki num, ɛɗin̰ ɔɔ nam jaay uunga ɗimi num, ɔn̰te Ꞌɓaa baayin̰a.
30 Dê a todo o que lhe pedir, e se alguém tirar o que pertence a você, não lhe exija que o devolva.
31 Bɛɛ kɛn naase Ꞌjeki jeege asen tɛɗse, naase kic num, Ꞌtɛɗki jeege tu bin kici.
31 Como vocês querem que os outros lhes façam, façam também vocês a eles.
32 «Kɛn naase jaay Ꞌjeki jeegen jese sum num, bin se nakŋ jaay jꞋasen tɔɔm ro ki tap ɓo gɔtɔ. Taa jee *kusin̰ge kic lɛ je naapa bin kici!
32 "Que mérito vocês terão, se amarem aos que os amam? Até os ‘pecadores’ amam aos que os amam.
33 Ɔɔ kɛn naase jaay Ꞌtɛɗki bɛɛ jeege tun Ꞌtɛɗsen bɛɛ naase ki sum num, bin se nakŋ jaay jꞋasen tɔɔm ro ki se tap ɓo gɔtɔ. Taa jee kusin̰ge kic lɛ lee tɛɗ bɛɛ ute naapa kici!
33 E que mérito terão, se fizerem o bem àqueles que são bons para com vocês? Até os ‘pecadores’ agem assim.
34 Kɛn naase jaay ɛɗki sɛɛ ɓo jeege tun utu asesin̰ tɛrl kɔgŋ gɔtin̰ ki sum num, bin se nakŋ jaay jꞋasen tɔɔm ro ki se tap ɓo gɔtɔ. Taa jee kusin̰ge kic ɓo lee ɛɗ kɛɗ sɛɛ ute naapa, taa naaɗe jeele jꞋaɗesin̰ kɔgŋ gɔtin̰ ki!
34 E que mérito terão, se emprestarem a pessoas de quem esperam devolução? Até os ‘pecadores’ emprestam a ‘pecadores’, esperando receber devolução integral.
35 Num gaŋ naase se, Ꞌjeki jee taamooysege; Ꞌtɛɗki bɛɛ jeege tu ɔɔ kɛn ɛɗkiga sɛɛ jeege tu num, ɔn̰te Ꞌsaapki ɔɔki jꞋasesin̰ kɔgɔ. Bin ɓo Raa utu asen tɛɗn bɛɛn̰ dɛn aak eyo ɔɔ naase se jꞋutu jꞋasen daŋ gaan Raagen Taaro. Taa Raa se naan̰ debm jiga ɔɔ naan̰ tɛɗ bɛɛn̰a do jeege tun kꞋtɛɗɗen bɛɛ kic ɓo naaɗe jeel eyo ɔɔ tɛɗ bɛɛ jee kusin̰ge tu kici.
35 Amem, porém, os seus inimigos, façam-lhes o bem e emprestem a eles, sem esperar receber nada de volta. Então, a recompensa que terão será grande e vocês serão filhos do Altíssimo, porque ele é bondoso para com os ingratos e maus.
36 ꞋKɛrcɛlki aan gɔɔ Bubsen maakŋ raa ki, kɛrcɛl se.»
36 Sejam misericordiosos, assim como o Pai de vocês é misericordioso".
37 «Ɔn̰ten Ꞌkɔjki bɔɔrɔ do jeege tu, ɔɔ naase kic ɓo jꞋasen kɔjn̰ bɔɔrɔ dose ki eyo. Ɔn̰ten Ꞌkɛndki tɛl nam gɛn kutin̰a, bin se naase kic jꞋasen kɔŋ kut eyo. Kɛn naase jaay Ꞌlee ɔkki naagŋ naapa num, Raa kici asen tɔɔl kusin̰se.
37 "Não julguem, e vocês não serão julgados. Não condenem, e não serão condenados. Perdoem, e serão perdoados.
38 Ɛɗki naka jeege tu taa jꞋutu jꞋasen kɛɗn naase ki kici: ute gɔrn kɛn naase Ꞌlee Ꞌdɔɔjn̰ki jeege tu se, Raa utu asesin̰ dɔɔjn̰, ɗoocn̰ kɔnd gazagaza ɔɔ asesin̰ dɔɔjn̰ cir cir. Bin ɓo ute nakŋ kɛn naase Ꞌlee Ꞌdɔɔjn̰ki nakge jeege tu se, naase kic jꞋutu jꞋasesin̰ dɔɔjn̰ bin kici.
38 Dêem, e lhes será dado: uma boa medida, calcada, sacudida e transbordante será dada a vocês. Pois a medida que usarem, também será usada para medir vocês".
39 «Tɛr Isa taaɗɗen ute kaal naagŋ taara kuuy daala ɔɔ: debm kaam‑tɔɔkɔ Ꞌkɔŋ tɔɔɗn naapin̰ debm kaam‑tɔɔkɔ la? Naaɗen di paac se Ꞌsi maakŋ gɔɔ ki ey ne?
39 Jesus fez também a seguinte comparação: "Pode um cego guiar outro cego? Não cairão os dois no buraco?
40 Debm lee mɛtn deb kɛn dooyin̰ se Ꞌkɔŋ cir debm dooyin̰ eyo. Num gaŋ debm mɛtn deb ki jaay mɛlin̰ dooy ɔkin̰ga se, naan̰ utu Ꞌtɛɗn aan gɔɔ mɛlin̰a.
40 O discípulo não está acima do seu mestre, mas todo aquele que for bem preparado será como o seu mestre.
41 «Mu cɔkɔn kɛn kaam gɛnaai ki ɓo naai ɔŋ aakin̰a. Num gɛn ɗi jaay naai ɔŋ aak guɗum kaagŋ kaami ki ey se?
41 "Por que você repara no cisco que está no olho do seu irmão e não se dá conta da viga que está em seu próprio olho?
42 Ute naan̰ se ɓo, naai Ꞌkɔŋ ɗeekŋ gɛnaai ki ɔɔ: Gɛnaama, Ꞌɓaaɗo mꞋai kɔɔɗn mu kaami ki. Nakŋ naai Ꞌtɛɗin̰ se, mɛt ki eyo! Ey num naai ɔk mɛt‑guɗum kaagŋ kaami ki se kici! Bɛɛki num, ɔɔɗ mɛt‑guɗum kaagŋ kaami ki se ram, jaay ɓo kaami Ꞌkɔɔɗn kaakŋ jiga bin jaay Ꞌkɔɔɗn mu cɔkɔn kɛn kaam gɛnaai ki se!»
42 Como você pode dizer ao seu irmão: ‘Irmão, deixe-me tirar o cisco do seu olho’, se você mesmo não consegue ver a viga que está em seu próprio olho? Hipócrita, tire primeiro a viga do seu olho, e então você verá claramente para tirar o cisco do olho do seu irmão".
43 «Kaagŋ jiga se koojin̰ aak kus eyo ɔɔ kaagŋ kɔɔn̰ɔ lɛ ɔŋ ooj koojin̰ jig ey kici.
43 "Nenhuma árvore boa dá fruto ruim, nenhuma árvore ruim dá fruto bom.
44 Taa kaagge se jꞋaak kꞋjeelɗe ute koojɗege: taa naan̰ se ɓo jꞋkɔŋ tuugŋ koojn̰ mɔŋgɔ do kaag kɛn ute kɔrɔndin̰ eyo ɔɔ kɔŋ tuugŋ koojn̰ k‑ƴooko se do k‑lili ki ey kici.
44 Toda árvore é reconhecida por seus frutos. Ninguém colhe figos de espinheiros, nem uvas de ervas daninhas.
45 Debm bɛɛ se, bɛɛn̰ se iin̰o maakin̰ ki, ɔɔ debm *kusin̰ se, kusin̰in̰ se kic ɓo iin̰o maakin̰ ki. Taa taar kɛn jikilimge lee taaɗ paac se iin̰o maakɗe ki.»
45 O homem bom tira coisas boas do bom tesouro que está em seu coração, e o homem mau tira coisas más do mal que está em seu coração, porque a sua boca fala do que está cheio o coração".
46 «Naase iŋg Ꞌdaŋum ki: Mɛluma, Mɛluma. Num gɛn ɗi jaay ɓo naase Ꞌbaateki gɛn tɛɗn nakŋ kɛn maam mꞋtaaɗsen mꞋɔɔ aki tɛɗ se?
46 "Por que vocês me chamam ‘Senhor, Senhor’ e não fazem o que eu digo?
47 Debm ɓaaɗo gɔtum ki, booy taaruma ɔɔ iŋg do ki se, Ꞌbooyki mꞋasen taaɗn nakŋ kɛn naan̰ tecin̰ tece.
47 Eu lhes mostrarei a que se compara aquele que vem a mim, ouve as minhas palavras e as pratica.
48 Naan̰ se tec aan gɔɔ debm ɓaa kɔɓm ɓeen̰a: naan̰ uɗ gɔɔ jɛrlɛ bini aan do ko ki jaay ɓo ɔndo mɛtn ɓeen̰a. Kɛn naan̰ jaay iin̰in̰ aas sum se, maane eeɗ dɛna ɔɔ oolge kic ɓo ɗooco ɔɔ ɔɔy makɔn̰ɔ ɓaaɗo deeb ɓee se bat naɓo, ɔŋ tɛɗin̰ te ɗim eyo, taa ɓee se kꞋjꞋiin̰in̰ga jiga.
48 É como um homem que, ao construir uma casa, cavou fundo e colocou os alicerces na rocha. Quando veio a inundação, a torrente deu contra aquela casa, mas não a conseguiu abalar, porque estava bem construída.
49 Num gaŋ debm booy taaruma ɔɔ iŋg do ki ey se, naan̰ se tec aan gɔɔ debm kɛn uɗ te gɔɔ ey sum ɓo iin̰ ɓeen̰a. Kɛn oolge ɗooco jaay ɔɔyɔ makɔn̰ɔ ɔɔ ɓaaɗo deebin̰ bat se, ɓee se ru naŋ tak.»
49 Mas aquele que ouve as minhas palavras e não as pratica, é como um homem que construiu uma casa sobre o chão, sem alicerces. No momento em que a torrente deu contra aquela casa, ela caiu, e a sua destruição foi completa".
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.