Mateus 26
Kwanga New Testament (KWJ_WBT) vs NAA
1 Jisas ele mwanji hinga tinda ri bwani ri humbusini o gisi kumbwa ri himache leni ya ri sawe,
1 Quando Jesus acabou de proferir estas palavras, disse aos seus discípulos:
2 “Ku hambwandau, gisi fisi ini humbuwa gisi laka fo, hi ti, Pasofa, o sukwakonda. Wosiwa dori Hima ri Che rini omwemendindau hima lei tapa tenge tiki rini wu hawa rini toroni me yapweke tiki o rini wu yekonda.”
2 — Vocês sabem que, daqui a dois dias, será celebrada a Páscoa, e o Filho do Homem será entregue para ser crucificado.
3 Woro o gisi ki puris hima lei wui hima laka lenga Juta hima kupu le wui mekupu lenga wu tani puris hima apukolaka fori aka kumbwa ya wu wau, hi rihi ti, Kayafas.
3 Então os principais sacerdotes e os anciãos do povo se reuniram no palácio do sumo sacerdote, chamado Caifás,
4 Wu wausini Jisas ni gambosini rini wu raꞌaini wu yewa ri hano mwanji fweleni wu bwani ya wu injinda.
4 e deliberaram prender Jesus, à traição, e matá-lo.
5 Wondani ya wu sawe, “Apa do Pasofa gisi laka ki o sumbu hinga nu wosi hinga. Foki apa himiyama hurahama leni au mu nu musuno.”
5 Mas diziam: — Não durante a festa, para que não haja tumulto entre o povo.
6 Wondawani Jisas Betani ko tiki sechi okwe aro hima fori, Saimon, ri aka tiki ya ri da.
6 Quando Jesus estava em Betânia, na casa de Simão, o leproso,
7 Wondawani humwe foti humokuto ki wosiro botoli tiki dau kuwa kipe tandau weli ti, ya laka ki raro tini, ti nangini rini tambwa ya ti ta. Ti ta ti raruni ti heiwani tei tiki ya ri lininda. Wondawani o kuwa kipe tandau weli ni ti toroni Jisas mwa tiki ya ti owehena.
7 aproximou-se dele uma mulher, trazendo um frasco feito de alabastro com um perfume precioso, que ela derramou sobre a cabeça de Jesus, estando ele à mesa.
8 Wowani ri himache le o tini wu heikoni sembe enge ti ya wunu a. Wokoni ya wu sawe, “Hinde wowani do weli nimba ti timbendau?
8 Vendo isto, os discípulos ficaram indignados e disseram: — Para que este desperdício?
9 E, nunu do weli hinga hima foki ya wungwa nu jipo, o ya miyafo nu torosini ele bwarichape hima leni ya nu hau.”
9 Este perfume poderia ter sido vendido por muito dinheiro, para ser dado aos pobres.
10 Wowani Jisas wui inaka tini ri heini ri hambwasini ya wunu ri sawe, “Hinde wowani do humwe ni nomo ku handau? Tini sumbu kipe naha ni ti ani wosiro to sa.
10 Mas Jesus, sabendo disto, lhes disse:
11 Gisi gisi ele bwarichape hima kunu ga dau. Woro ani kunu ga gisi miyafo hinde apa a da kumbwa.
11 Porque os pobres estarão sempre com vocês, mas a mim vocês nem sempre terão.
12 Doti humwe do kuwa kipe tandau weli ai tape tiki ti owehenaro ti, matimat ki wu ani eini sino sumbu keke ti otokunaro.
12 Porque, derramando este perfume sobre o meu corpo, ela o fez para o meu sepultamento.
13 Mwe naha ki kunu a sawendau. Dele nuwe mapwa hinga tinda ete do Gotri mwanji kipe ele hima wu bwani indani o humwe ani wosiro sumbu okwe o wu bwani indakonda, wosiwa ti woro sumbu tini inaka miyafo wu hambwandakonda.”
13 Em verdade lhes digo que, onde for pregado em todo o mundo este evangelho, também será contado o que ela fez, para memória dela.
14 Ka gisi ki tapaꞌangi tapaꞌangi hatachi fisi himache rihi fori, hi rihi ti, Jutas Isukariyot, rindo puris hima hima laka le tambwa ya ri i.
14 Então um dos doze, chamado Judas Iscariotes, foi falar com os principais sacerdotes.
15 Ri ini ya ri sawe, “Ya geni ku ani hawa Jisas kui tapa tenge tiki kunu ani hano?” Ete wowani silifa ya ti mekumbo namili ya rini wu ha.
15 Ele disse: — Quanto me darão para que eu o entregue a vocês? E pagaram-lhe trinta moedas de prata.
16 Woro o gisi ki ambwesini Jisas ni wui tapa tenge tiki ri hano numbo tini ya ri wakinda.
16 E, desse momento em diante, Judas buscava uma boa ocasião para entregar Jesus.
17 Bereti hehenandau wo, yis, owe nambwe kale gisi laka nindo ki metengei naha sukwandau gisi ki, ri himache le rini tambwa wu tani ya wu sawe, “Mi okokona ti soki ahirahi nu otokunasiwa mi tawa Pasofa ahirahi nu ano?”
17 No primeiro dia da Festa dos Pães sem Fermento, os discípulos vieram a Jesus e lhe perguntaram: — Onde quer que façamos os preparativos para que o senhor possa comer a Páscoa?
18 Wowani ya ri sawe, “Ma ku ini ko laka ki ku raruni hima fori ku heini ma ete rini ku sawe, ‘Ondiyakandiyandau hima ete sawero. Gisi ahi takaihiro. Ani ai himache lenga Pasofa ahirahi mi aka tiki nu a ki.” ’
18 E ele lhes respondeu:
19 Wowani wu ini Jisas wunu sawesiro hingambwa ori hima ni wu sawesini Pasofa ahirahi ti ya wu otokunanda.
19 E eles fizeram como Jesus lhes havia ordenado e prepararam a Páscoa.
20 Wosiwani sunduya ki ri tani ri himache tapaꞌangi tapaꞌangi hatachi fisi lenga o tei ki ya wu liti.
20 Ao cair da tarde, Jesus pôs-se à mesa com os doze discípulos.
21 Wosini ahirahi wu andani ya ri sawe, “Mwe naha ki kunu a sawendau, kunu forito ani omwemendindau hima lei tapa tenge tiki o ri ani hakonda.”
21 E, enquanto comiam, Jesus disse:
22 Ete wowani sembe amwaka wu akoni funda funda ya rini wu sili, “Apukolaka andoꞌo?”
22 E eles, muito entristecidos, começaram um por um a perguntar-lhe: — Por acaso seria eu, Senhor?
23 Ete wowanumbwa mwanji wasa ka hinga ya ri ai sawe, “Hima mwe ri ri tapa ti ani ga disi we tiki funda si rawairo.
23 Jesus respondeu:
24 Ei, mwe naha, dori Hima ri Che Gotri chengi sawero hingambwa ya ri hakonda. Woro dori Hima ri Che ni rini omwemendindau hima leni hano hima ri sa fiya walambe rini i! Kari hima nuwai rini ra nambwe napo kipe ri dakoro.”
24 O Filho do Homem vai, como está escrito a seu respeito; mas ai daquele por quem o Filho do Homem está sendo traído! Melhor seria para ele se nunca tivesse nascido!
25 Ete wowani Jisas ni omwemendindau hima lei tapa tenge ki hakondau hima ri, Juta, to mwanji wasa ya ri sawe, “Ondiyakandiyandau hima, andoꞌo?” Wowani Jisas ya rini sawe, “Ei, mindo o mi sawenda to.”
25 Então Judas, que o traía, perguntou: — Por acaso sou eu, Mestre? Jesus respondeu:
26 Pasofa ahirahi wu andawani Jisas bereti fo torosini Gotri ni ri weseꞌani ri lepikasini ri himache leni ri hasini ya ri sawe, “Ma toroni ku a. O ai hima tape.”
26 Enquanto comiam, Jesus pegou um pão, e, abençoando-o, o partiu e deu aos discípulos, dizendo:
27 Wosinumbwa kapu tiki dau waini uku ri torosini Gotri ni ri weseꞌasini wunu hasini ya wunu ri sawe, “Kunu tinda ete do waini uku ma ku a.
27 A seguir, Jesus pegou um cálice e, tendo dado graças, o deu aos seus discípulos, dizendo:
28 Dohaꞌa o ai fi, woro o fi ki Gotri mwanji fo kwambu ki o injisinda. Himiyama hurahama lei kapwa sumbu rani rumbwe kinani ai fi o owehenakonda.
28 porque isto é o meu sangue, o sangue da aliança, derramado em favor de muitos, para remissão de pecados.
29 Kunu a sawendau. Ani apa waini uku ani ai a hinga, ichaimbwa kunu ga ai Yapai dau ko kipe naha ki funda nu wausinimbwa nu ano.”
29 E digo a vocês que, desta hora em diante, nunca mais beberei deste fruto da videira, até aquele dia em que beberei com vocês o vinho novo, no Reino de meu Pai.
30 Wosini hukwa fo wu rasini wu sirani wu ini Olif kimba laka ki ya wu rau.
30 E, tendo cantado um hino, saíram para o monte das Oliveiras.
31 Ete wosini Jisas ya wunu sawe, “Sembe ku ani haro ti, apa niliki ki kunu tinda ete ku akitiwotikoni ku hichako sindau. Gotri chengi ki ete sawero, ‘Sipisip aulindau hima ni a yewa, ele sipisip anasawe hinga akini berumbuchini ele ikonda.’
31 Então Jesus disse aos discípulos:
32 Woroti ani ai a saini ando a mwaseni Galili mapwa ki ani ikonda.”
32 Mas, depois da minha ressurreição, irei adiante de vocês para a Galileia.
33 Ete wowani Pita mwanji wasa ka hinga ya ri sawe, “E, ele hima sembe haro ti, mini ni wu heini wu hichakowa ani apa sembe ani haro ti hinde apa a hichako kumbwa.”
33 Mas Pedro, tomando a palavra, disse a Jesus: — Ainda que o senhor venha a ser um tropeço para todos, nunca o será para mim.
34 Wowani Jisas ya rini sawe, “Mwe naha ki mini a sawendau. Do niliki ki apwetoko gi nambwe ete dawa hi ahi tini numbo namili o mi hamisakonda.”
34 Mas Jesus lhe disse:
35 Wowani Pita ya rini sawe, “Ani mini ga ete si hano. Apa ete a sawe hinga, ‘Ani mini ani hikisandau.’ Minambwe naha!” Ete wowani ele ri himache okwe o hingambwa ya wu sawe.
35 Pedro insistiu: — Ainda que me seja necessário morrer com o senhor, de modo nenhum o negarei. E todos os discípulos disseram o mesmo.
36 Wosini Jisas ga ri himache lenga michi fo hi ti, Gerisemani, uchandau michi o ki ya wu i. Wosini ri himache leni ya ri sawe, “Kunu ahaꞌa ki ma ku linindawa, ani ini o biya ki Gotri ni ani uchahambwa.”
36 Em seguida, Jesus foi com eles a um lugar chamado Getsêmani. E disse aos discípulos:
37 Ri ikoni Pita ga Sepeti hurahama che fisi ga ri rani ya wu i. Wosini sembe rihi ti nomo sukwakoni ri hambwawani walambe naha ya i.
37 E, levando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu, começou a sentir-se tomado de tristeza e de angústia.
38 Wokoni ya wunu ri sawe, “Sembe ahi nomo naha tumbwa ihiro. O keke ya ani hakondau. Kunu ahaꞌa ki ma ku hambwafwaꞌaisini ani ga ku da.”
38 Então lhes disse:
39 Wosini biya hinga ri ini ri ombungwesini miyaningisopo nuwe tiki ri rakaisini Gotri ni ka hinga ya ri uchahambwa, “Ai Yapai, Gotri, mi ohounawa do ai sembe nomo ma rani rumbweꞌi. Woroti, mini apa ai okokona tunumbwa sirina kei, mina. Mini mi okokona tunumbwa ma sirina.”
39 E, adiantando-se um pouco, prostrou-se sobre o seu rosto, orando e dizendo:
40 Wosini ri himache le tambwa ri ai ini ri heiwani wunu ya tukuyanda. Wowani Pita ni ya ri sawe, “Hinde wowani ku tukuyandau? Wo ani ga ku dau ti, ka gisi faiche hinga ku hambwafwaꞌaisini ku da hingaꞌa?
40 E, voltando para os discípulos, achou-os dormindo. E disse a Pedro:
41 Ma ku hambwafwaꞌaisini ku dani Gotri ni ku uchahambwanda, foki apa kunu simiyaneheino sumbu fwele o kunu sukwakonda. Mwe naha, sembe kuhi au saindau, woro talihapa kuhi ti yakinano to mina.”
41 Vigiem e orem, para que não caiam em tentação; o espírito, na verdade, está pronto, mas a carne é fraca.
42 Wosini numbo fonga ri ai ini ka hinga ya ri uchahambwa, “Ai Yapai, Gotri, do amwaka a mendino tini a ratako kinani a wondau ti, o tini minambwe mi nawa mi okokona tunumbwa ya ma sirina.”
42 Retirando-se pela segunda vez, orou de novo, dizendo:
43 Wosini ri ai tani ri heiwani miya ga wunu hipiwani wu ai tukuyahiro.
43 E, voltando, achou-os outra vez dormindo; porque os olhos deles estavam pesados.
44 Ete wowani wunu ri hanjaꞌaisini ri ai ini tambwa ri uchahambwaro hingambwa Gotri ni ri uchahambwawani numbo namili ya i.
44 Deixando-os novamente, foi orar pela terceira vez, repetindo as mesmas palavras.
45 Wosinumbwa ri himache le tambwa ri ai tani ya ri sawe, “Kunu ete ku tukuyandani ku himatindauꞌu? Ma ku mendi, gisi mwe takaihiro. Dori Hima ri Che kapwa sumbu wondau hima lei tapa tenge tiki ya wu hakonda.
45 Então voltou para os discípulos e lhes disse:
46 Ma ku saiwa nu i. Ma ku hei, ani omwemendindau hima lei tapa tenge tiki ani hano hima mwe ri tani takaihiro.”
46 Levantem-se, vamos embora! Eis que o traidor se aproxima.
47 Jisas o mwanji ni ete ri bwandawani tapaꞌangi tapaꞌangi hatachi fisi himache rihi fori, Jutas, ya ri ta. Hima miyafo naha hachangipi huwe lenga mesaripa lenga wu nangini rini ga ya wu ta. Isurel hima kupu lei puris hima laka lenga mekupu hima lenga wunu humbwewani wu taro.
47 E enquanto Jesus ainda falava, eis que chegou Judas, um dos doze, e, com ele, grande multidão com espadas e porretes, vinda da parte dos principais sacerdotes e dos anciãos do povo.
48 Numbo ki apambwa wu tandani Jisas ni wu hambwano sumbu foni Jutas ya wunu ri sawe, “Ani ini ori hima ni a yakosini rini ni a tumwatamwaꞌawa ya ma ku hambwa, Jisas ori. Wowa ya ma rini ku toroningi.”
48 Ora, o traidor tinha dado a eles um sinal: “Aquele que eu beijar, é esse; prendam-no.”
49 Wu tani rindo metengei ete Jisas ni ya ri sawe, “Ondiyakandiyandau hima, Seꞌe.” Wokoni rini lomongosini ya rini tumwatamwaꞌa.
49 E logo, aproximando-se de Jesus, Judas disse: — Salve, Mestre! E o beijou.
50 Wowani Jisas ya rini sawe, “Ai nau, sumbu fo mi ani wosi ki mi taro ti nawa, o metengei ya ma ete wo.” Ete wowani wu tani Jisas ni ya wu toroningi.
50 Jesus, porém, lhe disse: Nisto, aproximando-se eles, agarraram Jesus e o prenderam.
51 Wowani Jisas ga dau hima forito hachangipi huwe rihi longoni torosini puris hima apukolaka ri tau ra himache ni sekosini wasamba tokwe rini tangesewani o wasamba nuwe tiki ya rai.
51 E eis que um dos que estavam com Jesus, estendendo a mão, sacou da espada e, golpeando o servo do sumo sacerdote, cortou-lhe a orelha.
52 Ete wowani Jisas ya rini sawe, “Hachangipi huwe mihi oti daro michi kumbwa ma ai soꞌoi. Ele hima hachangipi huwe ki au anayendau ti, ichai hachangipi to ai wunu sewa wu humbuno.
52 Então Jesus lhe disse:
53 Ka sumbu hinga ni mi hambwanda nambweꞌe? Ani ai Yapai ni a silipo nerimbe tapaꞌangi tapaꞌangi hatachi fisi au anaye hima leni dikino ensel le miyafo naha ri ani hano.
53 Ou você acha que não posso pedir a meu Pai, e ele me mandaria neste momento mais de doze legiões de anjos?
54 Woro o hinga a wowa Gotri chengi tiki injelembwa sawero sumbu mwe naha hinde hinga sirano? O keke Gotri chengi ki sawero sumbu hingambwa sa ete sira.”
54 Mas como, então, se cumpririam as Escrituras, que dizem que assim deve acontecer?
55 Wosini o gisi kumbwa ete Jisas ele hima miyafo naha enindawani ya ri sawe, “Ku ani raꞌai ki hachangipi huwe lenga mesaripa lenga ku nangini ku taro ti, hili ya hima forini ku toroꞌinji kinani ku taroꞌo? Gisi gisi himiyama hurahama leni Gotri aka laka we tiki wunu ani ondiyakandiyandawani ka hinga ku tani ku ani toroningi nambwe.
55 Naquele momento, Jesus disse às multidões:
56 Dohaꞌa sumbu hinga sukwandau ti, injelembwa Gotri mwanji bwarakarandaro hima leto kairo hingambwa sukwandau.” O hinga wowani Jisas ri himache le rini wu hanjaꞌaisini ya wu akini i.
56 Tudo isto, porém, aconteceu para que se cumprissem as Escrituras dos profetas. Então todos os discípulos o deixaram e fugiram.
57 Jisas ni toroningiro hima le puris hima apukolaka, Kayafas, tambwa ya rini wu raꞌai. Wondawani Gotri lo mwanji hambwandau hima lenga, mekupu hima laka lenga wu wausini ya wu lininda.
57 E os que prenderam Jesus o levaram à casa de Caifás, o sumo sacerdote, onde se haviam reunido os escribas e os anciãos.
58 Rini wu raꞌaindawani Pita rini sirinani apahime hinga wusariche nawosi nawosi ya ri inda. Ri ini puris hima apukolaka i aka tini ini injisiro ti ri raruni apungwandai kicha himako lenga ya ri lininda. Wosini bwele sumbu hinga rini wu wosino tini ri hei ki.
58 Pedro o seguia de longe até o pátio do sumo sacerdote. E, tendo entrado, assentou-se entre os servos, para ver como aquilo ia terminar.
59 Wondawani puris hima laka lenga kanisol hima lenga Jisas ni mwanji gambono hima leni ya wu wakinda, wowa rini wu yewa ri ha ki.
59 E os principais sacerdotes e todo o Sinédrio procuravam algum testemunho falso contra Jesus, a fim de o condenarem à morte.
60 Wondawani hima miyafo naha wu tani mwanji gambo fwele ya rini wu bwanda. Woroti rini wu yewa ri hano numbo foti wu waki nambwe. Dani inumbwa hima fisi ya sira.
60 E não acharam, apesar de terem sido apresentadas muitas testemunhas falsas. Mas, afinal, compareceram duas, afirmando:
61 Fi sirani ya fi sawe, “Dori hima ete sawero. ‘Ani apa do Gotri aka laka a lendosini gisi namili kumbwa ai a rasaino.” ’
61 — Este disse: “Posso destruir o santuário de Deus e reconstruí-lo em três dias.”
62 Ete wowani puris hima apukolaka ri saiꞌetisini Jisas ni ya sawe, “Mini mwanji wasa foti mi bwa hingaꞌa? Hinde wowani dele mwanji wundombwa mini bwandau?”
62 E, levantando-se o sumo sacerdote, perguntou a Jesus: — Você não diz nada em resposta ao que estes depõem contra você?
63 Wowani Jisas rini mwanji foti ri bwa nambwe. Ete wowani puris hima apukolaka ya rini sawe, “Gotri hi tiki mini a silindau, mwe naha kari kau ma na. Mini Kurais, Gotri Cheꞌe, mina?”
63 Jesus, porém, guardou silêncio. E o sumo sacerdote lhe disse: — Eu exijo que nos diga, tendo o Deus vivo por testemunha, se você é o Cristo, o Filho de Deus.
64 Ete wowani Jisas ya rini sawe, “O mi sawe to. Woroti kunu a sawendau, ichai dori Hima ri Che ku heiwa kwambu ga dau Gotri tapa mama tokwe ri linindani hewen ko tiki dau hiki tenge tiki ri etisini ri ai tano.”
64 Jesus respondeu:
65 Jisas o hinga ri sawewani, puris hima apukolaka sembe enge rini akoni nikaꞌari rihi ti ri lefehesini ya ri sawe, “Rini Gotri ni saweholiyaro! Apa hima fweleni ri woro sumbu kili kinani ku ai ucha kei. Dori hima apachumbwa naha ki ku mendiwani Gotri ni saweholiyahiro.
65 Então o sumo sacerdote rasgou as suas vestes e disse: — Blasfemou! Por que ainda precisamos de testemunhas? Eis que agora mesmo vocês ouviram a blasfêmia!
66 Hinde hinga ku hambwandau?” Ete wowani ya wu sawe, “Rini kapwa sumbu chele, rini ri ha sindau.”
66 O que vocês acham? E eles responderam: — É réu de morte.
67 Wokoni sungwa ti miyaningisopo tokwe rini wu yisisini ya rini wu ye. Wowani hima fwele rini wu yetapesini
67 Então alguns cuspiram no rosto de Jesus e bateram nele. E outros o esbofeteavam, dizendo:
68 ya wu sawe, “Mini Kurais nawa ma sawe, hinde na hima to mini yero?”
68 — Profetize para nós, ó Cristo! Quem foi que bateu em você?
69 Wondawani, Pita, aka ni haweini injiro ini we tokwe ya ri lininda. Wondawani tau ra humwe fo tani ya rini sawe, “Mini okwe Galili mapwa kipe Jisas ga funda ki daro.”
69 Pedro estava sentado fora no pátio. Uma empregada se aproximou e lhe disse: — Você também estava com Jesus, o galileu.
70 Wowani Pita ele hima i mwakambe naha ki ka hinga ya ri sawe, “Ani do mwanji ni bwandau ti, ani hikisandau.”
70 Mas ele negou diante de todos e disse: — Não sei o que você está dizendo.
71 Ete wowani biya hinga ri ai ini o aka rarususirasi tiki ya ri eninda. Wowani tau ra humwe fo ai tani rini heisini ele rini takaisindau himiyama hurahama leni ya ti sawe, “Dorihaꞌa hima Nasaret ko kipe Jisas ga daro.”
71 Quando se dirigia para a porta, Pedro foi visto por outra empregada, que disse aos que estavam ali: — Este também estava com Jesus, o Nazareno.
72 Ete wowani Pita ri ai hamisani ya ri sawe, “Mwe naha kari kau, ani ori hima ani hikisandau.”
72 E ele negou outra vez, com juramento: — Não conheço esse homem.
73 Ai dani ikowani hima fwele o ki enindaro le wu tani Pita ni ya wu sawe, “Mwe naha, mini wui hima kupu fo. Mwanji gale mihi tito amwei mini wohiro.”
73 Pouco depois, aproximando-se os que estavam ali, disseram a Pedro: — Com certeza você também é um deles, porque o seu modo de falar o denuncia.
74 Ete wokowani Pita mwanji kwambu ki hapa tinga ka hinga ya ri sawe, “Mwe naha kari kau, ani ori hima ani hikisandau. Minambwe naha.” O hinga ri sawesiwani apwetoko ti ya gi.
74 Então ele começou a praguejar e a jurar: — Não conheço esse homem! E no mesmo instante o galo cantou.
75 Wokowani Pita Jisas ka rini sawero mwanji ni ya ri ai hambwa, “Apwetoko gi nambwe dawa numbo namili o mi ani hamisakonda.” Pita o tini ri hambwakoni hoko tokwe ri raruni ya ri ichakanda.
75 Então Pedro se lembrou da palavra que Jesus lhe tinha dito: “Antes que o galo cante, você me negará três vezes.” E Pedro, saindo dali, chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.