Lucas 22

Border Kuna NT (KVN_WBT) vs VC

Sair da comparação
VC Versão Católica
1 Imi teun takalgu, Madu-Ina-Nikchulid-Itoged pato omodani, tenal we itoged pimalbal Pab-Najad-Itoged.
1 Aproximava-se a festa dos pães sem fermento, chamada Páscoa.
2 Tenal teun tule-irwal-Pabzhe-kolmalad-e-tummagan tegin Moisés-igalgin-tulemal-oturdamalad igal-aminanimal Jesús-mesgal. Tenal Judio-tummagan tulemal-tobedbal kwen unniguszhulmal Jesús-kagal.
2 Os príncipes dos sacerdotes e os escribas buscavam um meio de matar Jesus, mas temiam o povo.
3 Tegin nia-Satanás Jesús-e-chapingan-walambe-kakabogwad-walgwengin tognoni. Tenal we tuledin nug Judas-Iscariote.
3 Entretanto, Satanás entrou em Judas, que tinha por sobrenome Iscariotes, um dos Doze.
4 Tegidgin Judas tule-irwal-Pabzhe-kolmalad-e-tummaganzhe tegin Pabzhe-koled-negginmalad-chulub-tummaganzhe nad, Judio-tummaganbak igal-nudagal Jesús-ukegal.
4 Judas foi procurar os príncipes dos sacerdotes e os oficiais para se entender com eles sobre o modo de lho entregar.
5 Tenal Judio-tummagan yer Judas-itosmal. Tegin Judio-tummagan aga emal-emal igal-nudasmal Judasga mani ukegal.
5 Eles se alegraram com isso, e concordaram em lhe dar dinheiro.
6 Tenal Judas weob-melgu-ega-mani-uklegoed yer itosmo. Tegin Judas igal-aminaigualzhun tulemal-pukchulidgin Judio-tummaganga Jesús-ukegal.
6 Também ele se obrigou. E buscava ocasião oportuna para o trair, sem que a multidão o soubesse.
7 Tegin Madu-Ina-Nikchulid-Itoged-ibe noni. Imi teun te ibegin kusgu igal-maidbal Pab-Najad-Itoged wisgugal oveja-chapini-mesmalbal.
7 Raiou o dia dos pães sem fermento, em que se devia imolar a Páscoa.
8 Al Jesús Pedro-tegin-Juan-palmijogalidgin Pedromalga chogal: —Imi pe neg-kweburzhe nemalo. Tegin pe tebal anmalga neg nudamalo, anmal Pab-Najad-Itogedgin mas kunmalgal.
8 Jesus enviou Pedro e João, dizendo: Ide e preparai-nos a ceia da Páscoa.
9 Tegin Pedro Juanbak Jesúszhe ekichialmal: —¿Pia pe pei, anmal pega neg nudamalgal Pab-Najad-Itogedgin mas kunmalgal?
9 Perguntaram-lhe eles: Onde queres que a preparemos?
10 Tegin Jesús Pedroga tegin Juanga chogalzhun: —Nabir. Imi pemal Jerusalén-neg-kweburzhe tognatapil, pe tule-walgwen-taknatapo, metegin ti cheimai. Tenal pe we tule-cholbal nemalo. Tegin tule-ti-cheimaid neg-togoedzhe, pe togmalmogo.
10 Ele respondeu: Ao entrardes na cidade, encontrareis um homem carregando uma bilha de água; segui-o até a casa em que ele entrar,
11 Tenal pe tule-neg-ibedga chogo: ‘Imi tule-oturdaked chog: ¿Pia negde chii, an naga chapinganbak Pab-Najad-Itogedgin mas kunkal?’
11 e direis ao dono da casa: O Mestre pergunta-te: Onde está a sala em que comerei a Páscoa com os meus discípulos?
12 Tegin tule-neg-ibed pega nikpa neg-tummad oyogo. Tenal we neggin pél immalmal nika. Tegin pemal we neggin anmalga mas-kunned tumalo itoged itogal.
12 Ele vos mostrará no andar superior uma grande sala mobiliada, e ali fazei os preparativos.
13 Tegin Jesús-e-chapingan-walbogid nadmalgu, Jesús-chogzhad-yopí ka kunoni. Tenal Jesús-e-chapingan we neggin Pab-Najad-Itogedga pél immalmal nudasmalzhun. Tegin Jesús kep aga e-chapingan-pimaladbak irmanonimalmo.
13 Foram, pois, e acharam tudo como Jesus lhes dissera; e prepararam a Páscoa.
14 Tegin mas-kunned-wachigin nonigu, Jesús aga e-chapinganbak mesa-nabal ampagunonimal mas kunkal.
14 Chegada que foi a hora, Jesus pôs-se à mesa, e com ele os apóstolos.
15 Tegin Jesús aga e-chapinganga chogal: —Imi an ampayo purkweddu, an inkwagus we Pab-Najad-Itogedgin pemalbak mes mas kunpi-kudiin.
15 Disse-lhes: Tenho desejado ardentemente comer convosco esta Páscoa, antes de sofrer.
16 Imi an chunchunnad pemalga chogdo: an pemalbak we mas pal kwen kunnojul, Pab-neg-takmaidgin immal-purpal-chogle-maid sanal kunonikoedzhe.
16 Pois vos digo: não tornarei a comê-la, até que ela se cumpra no Reino de Deus.
17 Tegin Jesús kobed chusgu, Pab Tummadga tog-nuedi chogzha. Tegin Jesús aga e-chapinganga chogal: —We kobed-chiid pe chu, tegin pemal-ilbal we kobed kobmalo.
17 Pegando o cálice, deu graças e disse: Tomai este cálice e distribuí-o entre vós.
18 Tenal an chunchunnad pemalga chogdo: imi an imis-akar uva-nis pal kwen kobojul-kuo, Pab-neg-takmaid nonikoedzhe.
18 Pois vos digo: já não tornarei a beber do fruto da videira, até que venha o Reino de Deus.
19 Tegin Jesús madu chusbalgu, Pab Tummadga tog-nuedi chogzhabal. Tegin Jesús purwi-purwi madu pipichisgu, aga e-chapinganga ukcha. Tegin Jesús aga e-chapinganga chogalbal: —Imi we madu an-chan pemal-anal purkwegal ukles. Al pe we madu kunmalo, an purkwijadgin pe pinzhedi-kumalgal. Tegin Jesús-e-chapingan madu kuchamalzhun.
19 Tomou em seguida o pão e depois de ter dado graças, partiu-o e deu-lho, dizendo: Isto é o meu corpo, que é dado por vós; fazei isto em memória de mim.
20 Tegin Jesús madu-imajadyob, mas-kuchad-cholbal, Jesús kobed chusbal. Tegin Jesús chogalbal: —Imi we kobed an-abe. Tenal an-abe oyonai Pab-Tummad-kaka-pin-ukchad ib-chunchunnad. Al an-abe pemalga milenoniko.
20 Do mesmo modo tomou também o cálice, depois de cear, dizendo: Este cálice é a Nova Aliança em meu sangue, que é derramado por vós...
21 Tenal tule-ankin-akpinnonikoed ampa anpak mes mesa-nabal chimo.
21 Entretanto, eis que a mão de quem me trai está à mesa comigo.
22 Imi Pab Tummad akpene chogzhadyob an-Te-Tule-Chunnagin kunoniko. Tenal tule-ankin-akpinnonikoed oturdalegoedbal ampi peyedzhe wilesma.
22 O Filho do Homem vai, segundo o que está determinado, mas ai daquele homem por quem ele é traído!
23 Tegin Jesús-e-chapingan aga emal-emal ekichialmal, chogalmal: —¿Toa anmal-abalgin Jesúsgin akpinnoniko-ade? Tenal e-chapingan ilgwen yakir pesmal.
23 Perguntavam então os discípulos entre si quem deles seria o que tal haveria de fazer.
24 Imi teun takalgu, Jesús-e-chapingan aga imakalmal, emal-abalgin toa pul tule-tummadga kudii.
24 Surgiu também entre eles uma discussão: qual deles seria o maior.
25 Tegin Jesús aga e-chapinganga chogal: “Imi erreymal-iti-napkinmalad tummarba-itogedgin sapejul tulemal-imanonida. Tenal tule-tummagan aga chogaldamal, ede tulemal-pentaked-tule.
25 E Jesus disse-lhes: Os reis dos pagãos dominam como senhores, e os que exercem sobre eles autoridade chamam-se benfeitores.
26 Tenal pemal melle iti-napkined-tummaganyob nanemalo. Tenal pemal-tummagan pul chapinganyob naneed-wilubmal. Tegin pemal-neg-takmamimalad pul mosyob naneed-wilubmalbal.
26 Que não seja assim entre vós; mas o que entre vós é o maior, torne-se como o último; e o que governa seja como o servo.
27 ¿Imi toa pul tule-tummad, tule-mesa-nabal-chiid o tule-mesagin-immal-urped? ¿Tule-mesa-nabal-chiidzhulzhí? Teobdo. “Tenal an pemal-tummadga kudiindo, tenal an pemalga yabli mosyob immal ima. Tenal pemal anyob naneed-wilubmalmo.
27 Pois qual é o maior: o que está sentado à mesa ou o que serve? Não é aquele que está sentado à mesa? Todavia, eu estou no meio de vós, como aquele que serve.
28 Imi an-wilenaidgin, pemal ampa anpak mes wiledi-kusmalmo.
28 E vós tendes permanecido comigo nas minhas provações;
29 Tenal an pemal-odomogo neg-takegal, Pab Tummad neg-takegal an-odojadyobmo.
29 eu, pois, disponho do Reino a vosso favor, assim como meu Pai o dispôs a meu favor,
30 Al an-neg-takoedgin, pemal ampa anpak mes mas kunno, tegin pe anpak mes kobmalmogo. Tenal pe tule-tummagan-kan-kwaambe-kakabogwad-pukwadgin pe chigwitapmalmogo, Israel-tulemal-chogambe-kakabogwadga igal-itogal.”
30 para que comais e bebais à minha mesa no meu Reino e vos senteis em tronos, para julgar as doze tribos de Israel.
31 Tegin Jesús chogalbal: —Simónye, imi nia-Satanás Pab Tummadzhe pe-ekichis, tule aros-ominaidyob pe wilub takegal.
31 Simão, Simão, eis que Satanás vos reclamou para vos peneirar como o trigo;
32 Tenal antin pega Pabzhe koldi-kus, pe melle ankin pengunonigal. Tenal pe ankin-iskujad-cholbal pe kannan anpal naigunonikil, pe kwenamalad-okannogo pul nuekwa anpal naigugal.
32 mas eu roguei por ti, para que a tua confiança não desfaleça; e tu, por tua vez, confirma os teus irmãos.
33 Tegin Simón-Pedro Jesúsga chogal: —Tummad, pinche pe koltima. Imi antin kuakwa kudii pebak oturdaleged-neggin mes oturdalegal. Tegin an kuakwa kudibal pebak mes purkwegalbal.
33 Pedro disse-lhe: Senhor, estou pronto a ir contigo tanto para a prisão como para a morte.
34 Tegin Jesús Simón-Pedroga chogalbal: —Chulá. Pedro, imi an chunchunnad pega chogdo: imis ampayo kallin-mastad namakeddu, pe ilapá ankin chogo: ‘Antin we tule-kwen-wichul.’
34 Jesus respondeu-lhe: Digo-te, Pedro, não cantará hoje o galo, até que três vezes hajas negado que me conheces.
35 Tegin Jesús aga e-chapinganzhe ekichial: —Imi an akpene pemal-palmisgu, an immal-kwen-nikchul pemal-palmis. Imi teun pemal mani pel chedzhulmal, tegin muchila pel chedzhulmal, tegin pe kutar-ogwaed pel chedzhulmalbal. ¿Imi teun pemalga immalmal-akus o chul? Tegin e-chapingan Jesúsga chogalmal: —Chulá. Anmalga immal kwen napi-kuszhulmal.
35 Depois ajuntou: Quando vos mandei sem bolsa, sem mochila e sem calçado, faltou-vos porventura alguma coisa? Eles responderam: Nada.
36 Tegin Jesús aga e-chapinganga chogal: —Imi an akpene pemal-palmijadyob pemalga ib pal kwen kunejulmal. Imidin pe immalmal chedenabmalzhun. Imi pe mani nikal, pe mani chedenab. Tegin pe muchila nikal, pe muchila chedenabbal. Tenal pe es-pilacheed nikchulil, manigin aga pe-chuba uko, tegin pe we manigin aga pe es-pilacheed pako.
36 Mas agora, disse-lhes ele, aquele que tem uma bolsa, tome-a; aquele que tem uma mochila, tome-a igualmente; e aquele que não tiver uma espada, venda sua capa para comprar uma.
37 ¿Ibiga an teob pemalga chog? Nabir. Imi Pab-kartagin nermakal maido:Is. 53:12 Tegin Pab-kartagin-nermakal-maidyob keg-chulgu ankin kuoed-wilub, tenal ankin pato kunai.
37 Pois vos digo: é necessário que se cumpra em mim ainda este oráculo: E foi contado entre os malfeitores {Is 53,12}. Com efeito, aquilo que me diz respeito está próximo de se cumprir.
38 Tegin e-chapingan Jesúsga chogalmal: —Tummad, pe tak, wegin es-pilacheed-kabo mai. Tegin Jesús aga e-chapinganga chogalzhun: —Ogus pe chunmamalma, nemal.
38 Eles replicaram: Senhor, eis aqui duas espadas. Basta, respondeu ele.
39 Tenal Jesús kusgu Olivo-yalzhe nadda-choggu, al Jesús Olivo-yalzhe nadzhun. Tenal Jesús-e-chapingan Jesús-cholbal irmadmalmo.
39 Conforme o seu costume, Jesus saiu dali e dirigiu-se para o monte das Oliveiras, seguido dos seus discípulos.
40 Tegin Jesús neg-natapidzhe omosmalgu, aga e-chapinganga chogal: —Imi pemal Pabzhe kolenabmal, melle wilub-takleged pemalzhe nonimalgal.
40 Ao chegar àquele lugar, disse-lhes: Orai para que não caiais em tentação.
41 Tegin Jesús aga e-chapingan-akar tule-unni-akwa-miedun-panku wis nad. Tegin Jesús yokorgin-chimtial chigwisgu Pabzhe kolal, chogal:
41 Depois se afastou deles à distância de um tiro de pedra e, ajoelhando-se, orava:
42 “Pabye, imi ina-kakpidyob an-wilegoedgin nabir-noo pe an-takel, pe an-onogoye. Tenal an-itolegedbal-chul, tenal pe-itolegedbalye.” (
42 Pai, se é de teu agrado, afasta de mim este cálice! Não se faça, todavia, a minha vontade, mas sim a tua.
43 Tegidgin Pab-angel-walgwen nikpa-akar Jesúszhe noni Jesús-okannogal.
43 Apareceu-lhe então um anjo do céu para confortá-lo.
44 Tegin Jesús aga ulubgin peyedzhe pukib-itogedbal neg-owebi-kualedgin pul kantik Pab Tummadzhe kote. Tegin Jesús-e-wigmaked abeyob napkin tedemas.)
44 Ele entrou em agonia e orava ainda com mais instância, e seu suor tornou-se como gotas de sangue a escorrer pela terra.
45 Tegin Jesús Pab Tummadzhe pél kochagu, kannan aga e-chapingan-pukwadzhe albal. Tenal Jesús aga e-chapingan pukwadzhe nonigu, e-chapingan-taknoni peyedzhe pukib-itogedbal kabmamimal.
45 Depois de ter rezado, levantou-se, foi ter com os discípulos e achou-os adormecidos de tristeza.
46 Tegin Jesús aga e-chapinganga chogal: “¿Ibiga pemal kabmamimal-wedé? Pe atamalma, Pab Tummadzhe kolgal, imis-immal-kuoedgin pe melle wilub-taklegal, tegin pe melle an-midmalgalbal.”
46 Disse-lhes: Por que dormis? Levantai-vos, orai, para não cairdes em tentação.
47 Tegin Jesús ampa aga e-chapinganga chunma-kwichidgin tulemal-ichejul irmanonimal. Tenal Jesús-e-chapingan-walambe-kakabogwad-walgwen-Judas-nugad, tulemal-iktudani. Tegin Judas Jesús-abir kwisgunoni, tenal igal-mamikidbal Jesús-wagal-us.
47 Ele ainda falava, quando apareceu uma multidão de gente; e à testa deles vinha um dos Doze, que se chamava Judas. Achegou-se de Jesus para o beijar.
48 Tegin Jesús Judaszhe ekichial: —¿Judas, imi pe an-wagal-ujadgin pe an-Te-Tule-Chunna-uknaiyé?
48 Jesus perguntou-lhe: Judas, com um beijo trais o Filho do Homem!
49 Tegin Jesús-e-chapingan takchamalgu immal-akalgujogal, Jesúsga chogalmal: —¿Tummad, anmal es-pilacheedgin we tulemal itimimalmogo o chul?
49 Os que estavam ao redor dele, vendo o que ia acontecer, perguntaram: Senhor, devemos atacá-los à espada?
50 Tenal Jesús ampayo e-chapinganga chogeddu: “Melle tule-chiko,” Jesús-e-chapin-walgwen es-pilacheedgin tummad-e-mos-chiktegu, chuchu-nuedzhikpi kaletap-idirrí. Tenal tule-chuchu-chiklejad tule-irwal-Pabzhe-kolmalad-pul-tummad-e-mos.
50 E um deles feriu o servo do príncipe dos sacerdotes, decepando-lhe a orelha direita.
51 Tegin Jesús chogal: —¡Melle tule-pal-chikoma! Tegin Jesús tule-chuchu-idirijad kannan nazhisgu, ilgwen tule-chuchu-idirijad-nudas.
51 Mas Jesus interveio: Deixai, basta. E, tocando na orelha daquele homem, curou-o.
52 Tegin Jesús tule-irwal-Pabzhe-kolmalad-e-tummaganga tegin Pabzhe-koled-neggin-chulub-tummaganga tegin Judio-chelegan-tummagan-Jesús-kanonimaladga chogal: —¿Ibiga pemal es-pilacheed-annik tegin chowal-oro-annik an-kadanimal-wede, an-kantikidgin-immal-aturzheed-tuleyob?
52 Voltando-se para os príncipes dos sacerdotes, para os oficiais do templo e para os anciãos que tinham vindo contra ele, disse-lhes: Saístes armados de espadas e cacetes, como se viésseis contra um ladrão.
53 Imi antin pemalbak pane-pane Pabzhe-koled-neggin kudigus. Tenal pemal an-kwen-kabijulmal. Tenal imidin niaga-igal-uklejadbal, al pemalga ibe-noni an-kagal. Tegin chulubmal Jesús-kasmalzhun.
53 Entretanto, eu estava todos os dias convosco no templo, e não estendestes as mãos contra mim; mas esta é a vossa hora e do poder das trevas.
54 Tegin chulubmal Jesús-kasmalgu, tule-irwal-Pabzhe-kolmalad-pul-tummad-e-negzhe Jesús-chesmalzhun. Tenal Pedro untar-panku Jesús-cholbal pinna-pinna nadmo.
54 Prenderam-no então e conduziram-no à casa do príncipe dos sacerdotes. Pedro seguia-o de longe.
55 Tegin Pabzhe-koled-neg-takmalad neg-impagin cho ogasmalgu, cho-ebiral ampagusmal chowagal. Tegin Pedro tule-pukwad-abalgin chignonimo chowagalmo.
55 Acenderam um fogo no meio do pátio, e sentaram-se em redor. Pedro veio sentar-se com eles.
56 Tegin puna-mos-walgwen cho-kaedbal chii Pedro-takchagu, nuu Pedro-takal. Tegin puna tule-pukmaladga chogal: —¿We tule Jesúsbak-kudimogad-taklebalí?
56 Uma criada percebeu-o sentado junto ao fogo, encarou-o de perto e disse: Também este homem estava com ele.
57 Tegin Pedro punaga chogal: —Puna, an we tule-kwen-wichul.
57 Mas ele negou-o: Mulher, não o conheço.
58 Tegin apka te-cholbal, tule-pid Pedro-takchagu, Pedroga chogalmo: —¿Pe tule-kalejad-e-pakadmo-taklebalí? Tegin Pedro we tulega chogal: —Chuli an-ai, antin we tule-pakad-chuli.
58 Pouco depois, viu-o outro e disse-lhe: Também tu és um deles. Pedro respondeu: Não, eu não o sou.
59 Tegin apka te-cholbal wachi-ilgwengin, tule-pid tule-chowa-pukmaladga Pedrogin chogalmo: —Imi an chunchunnad pemalga chogdo: we tule, tule-kalejadbak kudimogan. We tule ampa Galilea-tolmo.
59 Passada quase uma hora, afirmava um outro: Certamente também este homem estava com ele, pois também é galileu.
60 Tegin Pedro tule-egin-chogzhadga chogal: —Chuli machi, an wichí pe ibigin chunmanai. Tegidgin Pedro ampa chunmanaidgin, kallin-mastad namanoni.
60 Mas Pedro disse: Meu amigo, não sei o que queres dizer. E no mesmo instante, quando ainda falava, cantou o galo.
61 Tegin Tummad-Jesús Pedrozhik akpiridgu, nuu Pedro-takte. Tegin Pedro kep wisgunoni, Jesús akpene ega igi chogzhagujad. Imi teun Jesús Pedroga chogzhado: “Imi ampayo kallin-mastad namakeddu, pe ilapá ankin chognoniko: ‘An Jesús-kwen-wichul.’ ”
61 Voltando-se o Senhor, olhou para Pedro. Então Pedro se lembrou da palavra do Senhor: Hoje, antes que o galo cante, negar-me-ás três vezes.
62 Al Pedro ilgwen magadbal nodgu, pukib-itogedbal peyedzhe pononi.
62 Saiu dali e chorou amargamente.
63 Tegin chulubmal-Jesús-takpukmalad istar Jesúsgin todoalmal. Tegin chulubmal sapejul Jesús-sakialmalbal.
63 Entretanto, os homens que guardavam Jesus escarneciam dele e davam-lhe bofetadas.
64 Tenal chulubmal Jesús-imia-etismalgu, Jesús-sakismal. Tegin chulubmal Jesúszhe ekichialmal: —Imi pe-immal-wijiidbal pe anka ilgwen chogo toa pe-sakis. Tenal Jesús immal kwen chogzhajul-kus, ilgwen yakir pes.
64 Cobriam-lhe o rosto e diziam: Adivinha quem te bateu!
65 Tegin chulubmal akal-akal Jesúsgin istar chunmakalmalbal.
65 E injuriavam-no ainda de outros modos.
66 Tegin neg-oiposgu, Judio-tummagan ormanonimal, tule-irwal-Pabzhe-kolmalad-e-tummagan tegin Moisés-igalgin-tulemal-oturdamalad. Tegin chulubmal Judio-tummagan-ormabukmaladzhe Jesús-cheinonimal.
66 Ao amanhecer, reuniram-se os anciãos do povo, os príncipes dos sacerdotes e os escribas, e mandaram trazer Jesus ao seu conselho.
67 Tegin Judio-tummagan Jesúszhe ekichialmal: —Imi pe Pab-akpene-chogzhad-palmidagoed-tulel, pe anmalga nuekwa chogo: ‘Antin Cristo.’ Tegin Jesús Judio-tummaganga chogal: —Imi an pemalga chogzhal ‘Antin a-tule,’ pemal yabli anpal kwen ibzhaojulmal.
67 Perguntaram-lhe: Dize-nos se és o Cristo! Respondeu-lhes ele: Se eu vo-lo disser, não me acreditareis;
68 Tenal an pemalzhe immal ekichial, pemal anka immal kwen chogojulmalmo.
68 e se vos fizer qualquer pergunta, não me respondereis.
69 Tenal an imis-akar an-Te-Tule-Chunna Pab-Tummad-pela-pela-kannaleged-nikad-nuedzhik tule-tummadga chigwitapo.
69 Mas, doravante, o Filho do Homem estará sentado à direita do poder de Deus.
70 Tegin Judio-tummagan Jesúszhe ekichialmal: —¿Tegil pe Pab-Tummad-e-Machidé? Tegin Jesús Judio-tummaganga chogal: —Nabir pe chogzhado, antin a-tuledo.
70 Então perguntaram todos: Logo, tu és o Filho de Deus? Respondeu: Sim, eu sou.
71 Tegin Judio-tummagan chogalmalzhun: —¿Pe itojímal igi chog? ¿Imi anmal ibiga tule-e-takchamaladzhe immal pal ekiso? We tule aga tukin chogzha, ede Pab-Machi. Al anmal keg-chulgu we tule-mejenabmal.
71 Eles então exclamaram: Temos nós ainda necessidade de testemunho? Nós mesmos o ouvimos da sua boca.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 22, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.