Mateus 26
Kazuwamgbani ka savu n Tsikimba n aɓon a ɗa a ɗanga̱sai a kazuwamgbani ka cau (KDLNT) vs ACF
1 An Yesu kotsoi udansa ili i na yi, aku u tonukoi atoni a ne,
1 E aconteceu que, quando Jesus concluiu todos estes discursos, disse aos seus discípulos:
2 “I reve ta̱ gai aꞌayin a re a ɗa a buwai kotsu a yain Abiki a Upasamgbana,† kpam a ka neke ta̱ mpa Maku ma Vuma a wandamgbana mu.”
2 Bem sabeis que daqui a dois dias é a páscoa; e o Filho do homem será entregue para ser crucificado.
3 Aꞌayin a nala yi, aɗara̱kpi a pige na̱ nkoshi a ba a gawunsai a kuwa ku Magono ma Aɗara̱kpi, uza ɗa a ka isa̱ Kayafa.
3 Depois os príncipes dos sacerdotes, e os escribas, e os anciãos do povo reuniram-se na sala do sumo sacerdote, o qual se chamava Caifás.
4 A sheshei tyoku ɗa a ka ka̱na̱ Yesu tsa̱ra̱ a wuna yi usokongi.
4 E consultaram-se mutuamente para prenderem Jesus com dolo e o matarem.
5 Shegai a danai, “U gan tsu yain ukuna u na vi aꞌayin a Abiki a na wa, kawa ama a ka ꞌya̱nga̱sa̱ka̱ tsu ta̱.”
5 Mas diziam: Não durante a festa, para que não haja alvoroço entre o povo.
6 Ele n a foɓusi nala, cina Yesu pini a Batani a kuwa ku Simo uza ɗa caupa wa̱ri makutu.
6 E, estando Jesus em Betânia, em casa de Simão, o leproso,
7 Eyi pini a kuwa ki n u lyayi ilikulya, aku uka roku u tuwa̱i n majuju ushaɗangi n manivi ma magula̱ni ma ikebe cika. U tsunki Yesu a kaci.
7 Aproximou-se dele uma mulher com um vaso de alabastro, com ungüento de grande valor, e derramou-lho sobre a cabeça, quando ele estava assentado à mesa.
8 An atoni a ne a wenei nala, a panai upan cika, a danai, “Icun i koli ka ikebe ka eni ka naha!
8 E os seus discípulos, vendo isto, indignaram-se, dizendo: Por que é este desperdício?
9 Wa̱ri u gan ta̱ u denge ma n ikebe cika, aku u na̱ka̱ aza a unambi ikebe yi.”
9 Pois este ungüento podia vender-se por grande preço, e dar-se o dinheiro aos pobres.
10 Yesu kpam reve ta̱ gba̱ iꞌya a ka tono, aku u tonuko le, “Ndya i zuwai ya damgbara̱sa uka u na vi? Ili i shinga n i tsulobo iꞌya u yanka mu.
10 Jesus, porém, conhecendo isto, disse-lhes: Por que afligis esta mulher? pois praticou uma boa ação para comigo.
11 Ya rongo ta̱ kaɓolo n aza a unambi kain dem, shegai mpa ma rongo n a̱ɗa̱ aꞌayin ushani wa.
11 Porquanto sempre tendes convosco os pobres, mas a mim não me haveis de ter sempre.
12 Tsunku ɗa u tsunku mu ma, tsa̱ra̱ u foɓuso ikyamba i va̱ adama a kaciɗa̱.
12 Ora, derramando ela este ungüento sobre o meu corpo, fê-lo preparando-me para o meu sepultamento.
13 Mayun n tonuko ɗa̱, asu u ɗa baci dem a yain Kadyanshi ka Shinga a asuvu a likimba, a ka dana ta̱ ili iꞌya uka u na vi u yain, kpam ama a ka ciɓa ta̱ n eyi.”
13 Em verdade vos digo que, onde quer que este evangelho for pregado em todo o mundo, também será referido o que ela fez, para memória sua.
14 Aku uza u te a asuvu a Kupanamere yi, uza ɗa a ka isa̱ Yahuza Isikariyoti u ba u dansai n aɗara̱kpi a pige,
14 Então um dos doze, chamado Judas Iscariotes, foi ter com os príncipes dos sacerdotes,
15 “Ndya ya na̱ka̱ mu n na̱ka̱ ɗa̱ baci Yesu?” Aku a na̱ka̱ yi ikebe i azurufa kamankupa.
15 E disse: Que me quereis dar, e eu vo-lo entregarei? E eles lhe pesaram trinta moedas de prata,
16 Pini nala, u gita̱i uzama tyoku ɗa wa neke yi ara le.
16 E desde então buscava oportunidade para o entregar.
17 Kain ka kagita̱ ka Abiki a Ilikulya iꞌya i Nambai Yisti, Kupanamere yi a tuwa̱i ara Yesu a wece yi, “Nte va ciga tsu ba tsu foɓuso ulya u Ilikulya i Abiki a Upasamgbana?”
17 E, no primeiro dia da festa dos pães ázimos, chegaram os discípulos junto de Jesus, dizendo: Onde queres que façamos os preparativos para comeres a páscoa?
18 U wushuki, “Walai i bana a asuvu a ilyuci a asu u vuma roku i tonuko yi, ‘Kawenishiki ka danai: Aꞌayin a ɗa a ɗanga̱sa̱ka mu a yan ɗe evu n urawa. Ma ciga ta̱ n lyai ilikulya yi n Kupanamere a kuwa ku vunu.’ ”
18 E ele disse: Ide à cidade, a um certo homem, e dizei-lhe: O Mestre diz: O meu tempo está próximo; em tua casa celebrarei a páscoa com os meus discípulos.
19 Aku a yain dere tyoku ɗa u tonuko le, a ba a foɓusoi ilikulya yi pini.
19 E os discípulos fizeram como Jesus lhes ordenara, e prepararam a páscoa.
20 An kaara ka kotsoi, Yesu n Kupanamere yi a dusuki ulya u ilikulya.
20 E, chegada a tarde, assentou-se à mesa com os doze.
21 Ele pini n a lyayi, aku u tonuko le, “Mayun n tonuko ɗa̱, uza u te a asuvu a ɗe wa neke mu ta̱.”
21 E, comendo eles, disse: Em verdade vos digo que um de vós me há de trair.
22 A namgba ta̱ katsuma̱ cika, aku a gita̱ yi keci maten‑maten, “Mpa ma neke vu vi, Asheku?”
22 E eles, entristecendo-se muito, começaram cada um a dizer-lhe: Porventura sou eu, Senhor?
23 U wushuki, “Vuma ɗa u daɓai kusan una̱ u te na̱ mpa a kabelu, aya gai wa neke mu vi.
23 E ele, respondendo, disse: O que põe comigo a mão no prato, esse me há de trair.
24 U ka̱na̱ ta̱ Mpa Maku ma Vuma n kuwa̱, tyoku ɗa a korongi a kaci ka va̱ aꞌayin ushani a ɗa a wurai. Shegai ter n uza ɗa wa neke mu vi. Aꞌa̱ri a matsa yi baci wa, wa̱ri wa laka yi ta̱ tsulobo.”
24 Em verdade o Filho do homem vai, como acerca dele está escrito, mas ai daquele homem por quem o Filho do homem é traído! Bom seria para esse homem se não houvera nascido.
25 Yahuza uza ɗa wa neke yi vi u danai, “Kawenishiki, ko mpa ma neke vu vi?”
25 E, respondendo Judas, o que o traía, disse: Porventura sou eu, Rabi? Ele disse: Tu o disseste.
26 Ele pini n a lyayi ilikulya yi, aku Yesu bidyai burodi. U cikpai Kashila̱ aku u jiba̱mgba̱na̱sa̱i u ɗa, u na̱ka̱i atoni a ne u danai, “Wushai burodi na vi i takuma, kpaci ikyamba i va̱ iꞌya.”
26 E, quando comiam, Jesus tomou o pão, e abençoando-o, o partiu, e o deu aos discípulos, e disse: Tomai, comei, isto é o meu corpo.
27 Aku u bidyai kpam mako, u cikpai Kashila̱ u na̱ka̱i atoni a ne, u danai, “Ya dem u soi.
27 E, tomando o cálice, e dando graças, deu-lho, dizendo: Bebei dele todos;
28 Kpaci mpasa n va̱ n ɗa, iryoci i kazuwamgbani ka Kashila̱ ka yain n ama a ne, n ɗa a wotsongi adama a ɗa Kashila̱ ka cimbusa̱ unyushi u le.
28 Porque isto é o meu sangue, o sangue do novo testamento, que é derramado por muitos, para remissão dos pecados.
29 N tonuko ɗa̱, ma doku ma so mini ma cinwi wa, she kain ka ma doku ma so ma savu n a̱ɗa̱ a tsugono tsu Tata u va̱.”
29 E digo-vos que, desde agora, não beberei deste fruto da vide, até aquele dia em que o beba novo convosco no reino de meu Pai.
30 Aku a shipai ushipa u icikpali, pini nala, a lazai ubana a Masasa ma Zayitum.
30 E, tendo cantado o hino, saíram para o Monte das Oliveiras.
31 Yesu tonukoi atoni a ne, “Ara n kayin ka na gba̱ ɗe ya suma ta̱ i a̱sa̱ka̱ mu utyoku u va̱, tyoku ɗa Zakariya matsumate u korongi,
31 Então Jesus lhes disse: Todos vós esta noite vos escandalizareis em mim; porque está escrito: Ferirei o pastor, e as ovelhas do rebanho se dispersarão.
32 “Shegai aꞌayin a ɗa baci n ꞌya̱nga̱ a ukpa̱, ma laza ta̱ ubana a Galili n lasa ɗa̱ urawa.”
32 Mas, depois de eu ressuscitar, irei adiante de vós para a Galiléia.
33 Bituru danai, “Ko ama gba̱ a ꞌyuwan vu baci, mpa ma ꞌyuwan vu wa!”
33 Mas Pedro, respondendo, disse-lhe: Ainda que todos se escandalizem em ti, eu nunca me escandalizarei.
34 U tonuko yi, “Mayun n tonuko vu, ara gba̱m kahu kapen ka sala, va nana mu ta̱ vu dana vu reve mu wa hal kutatsu.”
34 Disse-lhe Jesus: Em verdade te digo que, nesta mesma noite, antes que o galo cante, três vezes me negarás.
35 Shegai Bituru danai, “Ma nana vu wa! Ma kuwa̱ ta̱ gba̱m kaɓolo n avu!” Nala dem atoni a ɗa a buwai vi a danai.
35 Disse-lhe Pedro: Ainda que me seja mister morrer contigo, não te negarei. E todos os discípulos disseram o mesmo.
36 Yesu n atoni a ne a banai a asu u roku u ɗa a ka isa̱ Getisimani, u tonuko le, “Dusuki pini na, ma bana ta̱ niɗe n yain kavasu.”
36 Então chegou Jesus com eles a um lugar chamado Getsêmani, e disse a seus discípulos: Assentai-vos aqui, enquanto vou além orar.
37 U bidyai Bituru na̱ mmuku n Zabidi n re a banai kaɓolo. U namgba ta̱ katsuma̱ kpam u dambula ta̱ cika.
37 E, levando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu, começou a entristecer-se e a angustiar-se muito.
38 U tonuko le, “Uma u va̱ wa pana ta̱ ikyamba cika yavu ma kuwa̱. Shamgbai pini na i rongo uma na̱ mpa.”
38 Então lhes disse: A minha alma está cheia de tristeza até a morte; ficai aqui, e velai comigo.
39 U lazai ubana a kapala kenu, aku u kuɗa̱ngi u varai kaci ka ne a iyamba u vasai, “Tata u va̱, wa̱ri wa yan baci, takpa mu mako ma upana u ikyamba ma na mi. Shegai u la ta̱ tsulobo vu yain ili iꞌya va ciga, shegai bamu n iꞌya mpa ma ciga.”
39 E, indo um pouco mais para diante, prostrou-se sobre o seu rosto, orando e dizendo: Meu Pai, se é possível, passe de mim este cálice; todavia, não seja como eu quero, mas como tu queres.
40 Aku u gonoi a asu u atoni a tatsu yi u cina le a ka lavuta. U tonukoi Bituru, “Ndya i zuwai ama a tatsu a ɗe gba̱ bawu i fuɗai i rongoi uma a uwundya ko u ulapa uwule u te ɗa baci?
40 E, voltando para os seus discípulos, achou-os adormecidos; e disse a Pedro: Então nem uma hora pudeste velar comigo?
41 Kotsu i lavuta wa, yanyi kavasu kotsu i tsa̱ra̱ ucira u ɗa ya shamgba a ukonduso. Kulu ku ciga ta̱ ku yain ili iꞌya i gain, shegai ikyamba iꞌa̱ n ucira wa.”
41 Vigiai e orai, para que não entreis em tentação; na verdade, o espírito está pronto, mas a carne é fraca.
42 Aku u a̱sa̱ka̱ le u vasai, “Tata u va̱! Va takpa mu baci mako ma na mi wa, she aꞌayin a ɗa n soi ma, ma yan ta̱ ili iꞌya va ciga.”
42 E, indo segunda vez, orou, dizendo: Pai meu, se este cálice não pode passar de mim sem eu o beber, faça-se a tua vontade.
43 U gonoi u cina le a ka lavuta, a kukpa̱ gba̱m aꞌeshi a le wa.
43 E, voltando, achou-os outra vez adormecidos; porque os seus olhos estavam pesados.
44 Aku Yesu a̱sa̱ka̱ le uꞌa̱sa̱ka̱ utatsu, u ba u yain kavasu tyoku u kavasu ka kagita̱.
44 E, deixando-os de novo, foi orar pela terceira vez, dizendo as mesmas palavras.
45 U gonoi a asu u atoni yi u tonuko le, “Niɗa iꞌa̱ri alavu n i wunvugusi hal n gogo‑na? Aꞌayin a yan ɗe gogo‑na. Mpa Maku ma Vuma ma a ka neke a akere a aza a unyushi u cingi.
45 Então chegou junto dos seus discípulos, e disse-lhes: Dormi agora, e repousai; eis que é chegada a hora, e o Filho do homem será entregue nas mãos dos pecadores.
46 ꞌYa̱nga̱i tsu walai. Kondonoi, vuma ɗa u neke mu vi, aya wa tuwa̱ la.”
46 Levantai-vos, partamos; eis que é chegado o que me trai.
47 Yesu pini a kadyanshi, aku Yahuza, uza u te a asuvu a Kupanamere yi, u rawai kaɓolo n kakuma̱ ka ama n iburundu na̱ mkpa̱ukpa̱u. Aɗara̱kpi a pige na̱ nkoshi alya a suki ama a na yi.
47 E, estando ele ainda a falar, eis que chegou Judas, um dos doze, e com ele grande multidão com espadas e varapaus, enviada pelos príncipes dos sacerdotes e pelos anciãos do povo.
48 Yahuza tonuko le ta̱ kahu a tuwa̱, “Ya reve ta̱ vuma vi aꞌayin a ɗa baci n ba n dana̱sa yi n uwambatsa, i ka̱na̱ yi.”
48 E o que o traía tinha-lhes dado um sinal, dizendo: O que eu beijar é esse; prendei-o.
49 An a rawai, aku Yahuza banai karara she ara Yesu, u dana̱sa yi, u danai, “Uzapige!” Pini nala, u wambatsa yi.
49 E logo, aproximando-se de Jesus, disse: Eu te saúdo, Rabi; e beijou-o.
50 Yesu wushunku yi, “Kaje ka va̱, yan ili iꞌya vu tuwa̱i uyan.” Aku ama yi a tuwa̱i a ka̱na̱i Yesu.
50 Jesus, porém, lhe disse: Amigo, a que vieste? Então, aproximando-se eles, lançaram mão de Jesus, e o prenderam.
51 Uza u te a asuvu a atoni a Yesu u talai burundu, u kapamgbanai kutsuvu ku kagbashi ka Magono ma Aɗara̱kpi.
51 E eis que um dos que estavam com Jesus, estendendo a mão, puxou da espada e, ferindo o servo do sumo sacerdote, cortou-lhe uma orelha.
52 Shegai Yesu tonuko yi, “Gonuko burundu u vunu a ivin i ne. Uza ɗa baci dem u shila̱ka̱na̱i n burundu, n burundu ɗa dem a ka wuna yi.
52 Então Jesus disse-lhe: Embainha a tua espada; porque todos os que lançarem mão da espada, à espada morrerão.
53 Mayun i reve ta̱ gai ma fuɗa ma wece Tata u va̱, u na̱ka̱ mu aɓolo a atsumate a zuba kupa n a re a ɗa a ka yanka mu kuvon ma ciga baci.
53 Ou pensas tu que eu não poderia agora orar a meu Pai, e que ele não me daria mais de doze legiões de anjos?
54 Shegai u ka̱na̱ ta̱ u woko naha, tsa̱ra̱ a shaɗangu ili iꞌya iꞌa̱ri ukorongi.”
54 Como, pois, se cumpririam as Escrituras, que dizem que assim convém que aconteça?
55 U tonukoi kakuma̱ ka ama ki, “I tuwa̱ mu uka̱na̱ n iburundu na̱ mkpa̱ukpa̱u yavu uza u maga̱la̱ka̱ ɗa ma̱ri! Kain dem n tsu dusuku ta̱ a Kuwa ku Kashila̱ uwenishike, kpam i ka̱na̱ mu wa.
55 Então disse Jesus à multidão: Saístes, como para um salteador, com espadas e varapaus para me prender? Todos os dias me assentava junto de vós, ensinando no templo, e não me prendestes.
56 Shegai gba̱ ili i na yi i gita̱ ta̱, tsa̱ra̱ ikorongi i ntsumate i shaɗangu.” Aku atoni a ne gba̱ a sumai a a̱sa̱ka̱ yi.
56 Mas tudo isto aconteceu para que se cumpram as escrituras dos profetas. Então, todos os discípulos, deixando-o, fugiram.
57 Aza ɗa a ka̱na̱i Yesu vi a banka yi a kuwa ku Kayafa Magono ma Aɗara̱kpi, a asu u ɗa awenishiki a Mele na̱ nkoshi a ɓolomgbonoi.
57 E os que prenderam a Jesus o conduziram à casa do sumo sacerdote Caifás, onde os escribas e os anciãos estavam reunidos.
58 Bituru tono le a kucina̱ a mɓa̱ri she pini a kuwa ku Magono ma Aɗara̱kpi mi. Aku u dusuki evu n awundi a kuwa yi tsa̱ra̱ u wene ili iꞌya a ka yan n Yesu.
58 E Pedro o seguiu de longe, até ao pátio do sumo sacerdote e, entrando, assentou-se entre os criados, para ver o fim.
59 Aɗara̱kpi a pige yi n Asheshi a Pige† a ɗa a buwai vi gba̱ a ka ciga a wuna Yesu. Aku a zamai ama roku aza ɗa a ka dansa kadyanshi ka kaɓan a kaci ka ne pini a kuwa ku asheshi ki.
59 Ora, os príncipes dos sacerdotes, e os anciãos, e todo o conselho, buscavam falso testemunho contra Jesus, para poderem dar-lhe a morte;
60 Ama ushani a tuwa̱i a dansai kadyanshi ka kaɓan a kaci ka ne, shegai Asheshi a Pige yi a tsa̱ra̱ yi n unyushi u ɗa u rawai a wuna yi wa.
60 E não o achavam; apesar de se apresentarem muitas testemunhas falsas, nào o achavam. Mas, por fim chegaram duas testemunhas falsas,
61 “Vuma u na vi dana ta̱ ‘Ma wa̱sa̱ ta̱ Kuwa ku Kashila̱ aku n gono n mai kpam ka a asuvu a aꞌayin a tatsu.’ ”
61 E disseram: Este disse: Eu posso derrubar o templo de Deus, e reedificá-lo em três dias.
62 Magono ma Aɗara̱kpi mi ma ꞌya̱nga̱i u tonukoi Yesu, “Va̱ n ili iꞌya va dana a ukuna u na vi?
62 E, levantando-se o sumo sacerdote, disse-lhe: Não respondes coisa alguma ao que estes depõem contra ti?
63 Shegai u dana ko ili wa.
63 Jesus, porém, guardava silêncio. E, insistindo o sumo sacerdote, disse-lhe: Conjuro-te pelo Deus vivo que nos digas se tu és o Cristo, o Filho de Deus.
64 Yesu wushunku yi, “Nala wa̱ri tyoku ɗa vu danai vi. Shegai n tonuko ɗa̱ gba̱ ɗe: ili iꞌya i bidyai gogo‑na ubana, ya wene ta̱ Maku ma Vuma ndishi a ulyaki u Kashila̱ Uza u Ucira Gba̱ utuwa̱ a asuvu a kalishi a zuba!”
64 Disse-lhe Jesus: Tu o disseste; digo-vos, porém, que vereis em breve o Filho do homem assentado à direita do Poder, e vindo sobre as nuvens do céu.
65 An Magono ma Aɗara̱kpi ma panai nala, aku u karamgbanai aminya a ne adama a unamgbi u asuvu, u danai, “Vuma u na u yanka ta̱ Kashila̱ kadyanshi ka cingi! Tsa ciga kpam aza ɗa a ka dana ukuna u roku a kaci ka ne wa: eɗa̱ dem i pana ta̱ ili iꞌya u danai.
65 Então o sumo sacerdote rasgou as suas vestes, dizendo: Blasfemou; para que precisamos ainda de testemunhas? Eis que bem ouvistes agora a sua blasfêmia.
66 Ndya i wenei a ka yan n eyi?”
66 Que vos parece? E eles, respondendo, disseram: É réu de morte.
67 Aku a cikpunka̱ yi ata̱tsa̱ a upetiwaꞌeshi, a sugbusa yi. Aza roku kpam a ɓasa̱sa yi.
67 Então cuspiram-lhe no rosto e lhe davam punhadas, e outros o esbofeteavam,
68 A danai, “Tonuko tsu ili iꞌya ya gita̱, cinda a ɗa Kawauwi! Ya sugba vu?”
68 Dizendo: Profetiza-nos, Cristo, quem é o que te bateu?
69 Aꞌayin a nala yi, Bituru pini ndishi a kuwa ki a ulanga, aku kagbashi ka ka̱ri makere ka tuwa̱i ka danai, “Avu dem va̱ ta̱ kaɓolo n Yesu uza u Galili.”
69 Ora, Pedro estava assentado fora, no pátio; e, aproximando-se dele uma criada, disse: Tu também estavas com Jesus, o galileu.
70 Pini a kapala ka ama, Bituru danai, “Nala wa! N reve gba̱m ili iꞌya va tono wa!”
70 Mas ele negou diante de todos, dizendo: Não sei o que dizes.
71 U wuta̱i a utsutsu u ba u shamgbai a uwotsu, makere ma roku ma wene yi, aku u tonukoi ama ɗa aꞌa̱ri pini vi, “Vuma u na vi wa̱ ta̱ dem n Yesu uza u Nazara.”
71 E, saindo para o vestíbulo, outra criada o viu, e disse aos que ali estavam: Este também estava com Jesus, o Nazareno.
72 Bituru doku u nanai, “N tsina ta̱, mpa n reve vuma u na vi wa!”
72 E ele negou outra vez com juramento: Não conheço tal homem.
73 An a tsa̱ra̱i a ɓa̱ra̱kpa̱i kenu, aza ɗa aꞌa̱ri pini kushani, a banai ara Bituru a danai, “Mayun ɗa, va̱ ta̱ kaɓolo n ama ɗa a ka tono Yesu. Kpaci tyoku ɗa va dansa ɗa u wenikei ko ya va̱ri.”
73 E, daí a pouco, aproximando-se os que ali estavam, disseram a Pedro: Verdadeiramente também tu és deles, pois a tua fala te denuncia.
74 Bituru danai, “N tsina ta̱, ukuna u mayun u ɗa ma dansa! A̱sa̱ka̱ Kashila̱ ka yan mu mavura n yanka ɗa̱ baci kaɓan! N reve vuma u na vi wa!”
74 Então começou ele a praguejar e a jurar, dizendo: Não conheço esse homem. E imediatamente o galo cantou.
75 Bituru ciɓai n ili iꞌya Yesu tonuko yi: “Kahu kapen ka sala, va nana mu ta̱ vu dana vu reve mu wa hal kutatsu.” Pini nala, u wuta̱i u sa̱i cika n unamgbukatsuma̱.Kapen ka salai|src="Matthew_26_75-ok.tif" size="span" loc="Matthew 26:75" ref="Mat. 26:72"
75 E lembrou-se Pedro das palavras de Jesus, que lhe dissera: Antes que o galo cante, três vezes me negarás. E, saindo dali, chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.