Gênesis 31
Chirin ni Āpo Dyos (IVB) vs NVT
1 Do dawri, nadngeyan ni Jakob iyaw riklamo dan pōtotaw ni Laban a kon da, “Taywara danayas Jakob, ta appīten naranaya tabo dyiran Āmang, as kan si Āmangayaw nakayapwan tabo kinabaknang na!”
1 Logo, porém, Jacó percebeu que os filhos de Labão estavam reclamando dele: “Jacó roubou tudo que era de nosso pai! À custa de nosso pai, adquiriu toda a sua riqueza!”.
2 Nadlaw pa ni Jakob a tomnabang dana dya si Laban, ta akma pabas kasngen na dya do nakarahan.
2 Jacó também começou a notar uma mudança na atitude de Labão para com ele.
3 Do dawri, binata ni Āpo di Jakob a kāna, “Maybidi ka na do tana no inyapwan mo kan kakabagyan mo saw, kan myan ako a mangay-aywan dyimo.”
3 Então o S enhor disse a Jacó: “Volte para a terra de seu pai e de seu avô, a terra de seus parentes, e eu estarei com você”.
4 As dawa, nanoboy si Jakob so mangay a mangibahey dyirad dadwaw a baket na a sa Rakel kan Lea a mayboboya sa do pamaaraban naw siras binyay na saw.
4 Jacó mandou chamar Raquel e Lia ao campo onde ele cuidava de seus rebanhos
5 Do kawara dad yanan naw, binata na dyira, “Natonngan ko a matabang dana si āmang nyo dyaken, ta akma paba do kachwaw. Ki aran komwan, ki nāw na aywanan yaken no Dyosaw a daydayāwen ni āmang ko.
5 e disse a elas: “Notei que seu pai mudou de atitude em relação a mim. O Deus de meu pai, porém, tem estado comigo.
6 Chapatak nyo na an maypāngo kagaget ko do kapaytarabako ko di āmang nyo.
6 Vocês sabem como tenho trabalhado arduamente a serviço de seu pai.
7 Ki alit na a kinosit na yaken, kan naypisa aba lang, ta pirmi dana kinosit na yaken do nagtolagan namen a tangdan ko. Ki bāli, ta inpalōbos aban Dyos a rinanggasan na yaken.
7 Contudo, ele me enganou e mudou meu salário dez vezes. Mas Deus não permitiu que ele me prejudicasse.
8 Ta do kaibahey naw a mabochibochit iyaw binyay a dyira ko a tangdan ko, ki naymanganak sa tabo binyay na so mabochibochit. As do kaibahey naw a orit-oritan iyaw binyay a tangdan ko, ki naymanganak dana sa tabo so orit-oritan.
8 Se ele dizia: ‘Os salpicados serão o seu salário’, o rebanho começava a dar crias salpicadas. E, quando mudava de ideia e dizia: ‘Os listrados serão o seu salário’, então o rebanho inteiro dava crias listradas.
9 Dawa, oyod a sinidongan ni Āpo Dyos yaken, ta inhap na saw pinakadyira kwaw do dyira saw ni āmang nyo a pinabidi dyaken.
9 Desse modo, Deus tirou os animais de seu pai e os deu a mim.
10 “Do naypisa do chimpon kapagdadakep dan kalding, tinayēnep ko. Ki naboya kwaw do tayēnep ko a siraw tōro a kalding a mangdakep so mababakes saw a kalding, ki maynana orit-oritan, mabochibochit, kan malabalabang.
10 “Certa vez, na época do acasalamento, tive um sonho e vi que os bodes que se acasalavam com as cabras eram listrados, salpicados e malhados.
11 Sinpangan na, do tayēnep ko, nagparang iyaw Anghil no Dyos a nachisarsarita dyaken, as kan naychirin dyaken a kāna, ‘Jakob.’ Ki inatbay ko, ‘Ari ako dya, mo Āpo.’
11 Então, em meu sonho, o anjo de Deus me disse: ‘Jacó!’. E eu respondi: ‘Aqui estou!’.
12 Binata na pa, ‘Chiban mo saw tabo tōro saya a kalding a mangdakep. Maynana sa orit-oritan, mabochibochit, kan malabalabang. Yaken akin plano so nyaya, ta naboya ko tabo marahet a pinarin Laban dyimo.
12 “E o anjo disse: ‘Levante os olhos e você verá que apenas os machos listrados, salpicados e malhados estão se acasalando com as fêmeas de seu rebanho, pois vejo como Labão tem tratado você.
13 Yaken iyaw Dyosaw a napaboya dyimo do Betel a napatnekan mo so pakanaknakman a bato a pinadwan mo so lana, as kan do dawriw, nagkaryan mo dyaken. Changori, karwan mo naw tanaya dya, as kan maybidi ka do nakayanakan mo a tana.’”
13 Eu sou o Deus que lhe apareceu em Betel, o lugar onde você ungiu a coluna de pedra e fez seu voto a mim. Agora, apronte-se, saia desta terra e volte à sua terra natal’”.
14 Katayokan nakapaychirin Jakob, tominbay sa Rakel kan Lea a kon da, “Aysa! An komwan, ari pawriw matawid namen di Āmang?
14 Raquel e Lia responderam: “Da nossa parte, tudo bem! Afinal, não herdaremos coisa alguma da riqueza de nosso pai.
15 Inbidang nabawri yamen a istranghiro sichangori? Pi! Akma naya yamen inlāko, as iyaw kwartaw a pagbayad mo dyamen, ki nagasto narana.
15 Ele reduziu nossos direitos aos mesmos que têm as mulheres estrangeiras. Depois que nos vendeu, desperdiçou todo o dinheiro que você pagou por nós.
16 An komwan, masyirto danaw tabo a kinabaknang a inhap no Dyos di āmang namen, ki dyamen dana kan siraw anak namen saya. Dawa, sichangori, parinen mo iyaw inbahey no Dyos dyimo.”
16 Toda a riqueza que Deus tirou de nosso pai e deu a você é, por direito, nossa e de nossos filhos. Por isso, faça o que Deus ordenou”.
17 Sinpangan na, do nakapakarobwat daranaw da Jakob, pinasakay naw pōtot na saw kan dadwaw a baket na do kamilyo saw.
17 Então Jacó montou suas mulheres e seus filhos em camelos
18 Do dawri, pinanma na sa a tinoyo tabo reprep saw a binyay na, kan inhap na sa tabo warawara naw a nakpeh na do kayan nad Mesopotamya, as kapaybidi narana do Kanaan a tana ni āmang na a si Isaak.
18 e conduziu adiante todos os seus rebanhos. Juntou todos os bens que havia adquirido em Padã-Arã e partiu para a terra de Canaã, onde vivia Isaque, seu pai.
19 Do kakaro daranaw da Jakob, aba daw si Laban, ta nangay na sa a ginogodan naipastor saw a karniro na. Dawa, nangay pas Rakel a nanakaw siras didyosen saw ni āmang na.
19 Quando partiram, Labão estava num lugar afastado, tosquiando suas ovelhas. Raquel roubou os ídolos da casa que pertenciam a seu pai e os levou consigo.
20 Asa pa, siniriban Jakob si katogangan na a si Laban a asa Arameo, ta inbahey naba dyaw nakayam na.
20 Assim, Jacó enganou Labão, o arameu, partindo sem avisá-lo de que iam embora.
21 Dawa, inalyalistwan na sa inhap tabo warawara kan kinabaknang na, as nakapaglibas da. Inabtang da iyaw Oksong a Oprates, kan tinongtong daw nayam a kominwan do katokotokonanaw do tana a Galaad.
21 Jacó levou todos os seus bens e atravessou o rio Eufrates, rumo à região montanhosa de Gileade.
22 Do chatatdo naranaw a karaw do nakapakakaro daranaw da Jakob, nadamag ni Laban a naglibas si Jakob.
22 Três dias depois, Labão foi informado de que Jacó havia fugido.
23 Do dawri, nanyeng na inhap kadwan saw a kakabagyan na, as nakalakat da sa Jakob. Papito a karaw da a nanglakat sira, as nakadas da sira do katokotokonanaw do Galaad.
23 Reuniu um grupo de parentes e saiu em perseguição a Jacó. Sete dias depois o alcançou, na região montanhosa de Gileade.
24 Ki do ahepaw a sakbay a kadas da sira, pinaytayēnep no Dyos si Laban a taga Aram a binata na dya a kāna, “Magannad kam Laban, ta salsalyan mwabas Jakob.”
24 Na noite anterior, porém, Deus havia aparecido em sonho a Labão, o arameu, e dito a ele: “Estou avisando: deixe Jacó em paz!”.
25 Ki do dawri, nagtolda dana sa Jakob do katokotokonanaw do Galaad. As aran sa Laban, do nakapakarapit daw daw, ki nagtolda sa.
25 Labão o alcançou enquanto Jacó estava acampado na região montanhosa de Gileade e armou seu acampamento ali perto.
26 Do nakapayboya daw, inyahes ni Laban di Jakob a kāna, “Barok, āngo ta pinarin mo komwan? Sinikapan mo yaken a tod mo sa inkaro pōtot ko saya a akma say mababakes a natiliw do paggogobatan.
26 “O que você fez?”, perguntou Labão. “Como ousou me enganar e levar minhas filhas embora, como se fossem prisioneiras de guerra?
27 Āngo ta sinikapan mo yaken a inkorimed mo komnaro a dya nagpakada? An inbahey mo dyaken, aysa, siraragsak ako a nangparobwat dyinyo so piknik a makankantaan kan matoktokaran so tamtambor kan gitgitara.
27 Por que fugiu em segredo? Por que me enganou? E por que não avisou que desejava partir? Eu lhe teria dado uma festa de despedida, com canções e música, ao som de tamborins e harpas.
28 Dyi mo paya yaken a tinorohan so chimpo ko a nangiliw siras apōko ko kan siraw anak ko saya. Samna! Oltimo a makkwan nyaya a pinarin mo dyaken!
28 Por que não me deixou beijar minhas filhas e meus netos e me despedir deles? Você agiu de forma extremamente tola!
29 Myan panakabalin ko a mangdosa dyimo. Ki kahep do nakapaytayēnep ko, naychirin dyaken Dyosaw a daydayāwen ni āmang mo a dyi koymo a salsalyan.
29 Eu poderia destruí-lo, mas o Deus de seu pai me apareceu ontem à noite e me advertiu: ‘Deixe Jacó em paz!’.
30 Chapatak ko a komnaro ka, ta taywara danaw kangsah mo a maybidi do yanan āmang mo. Ki āngo ta tinakaw mo pa saw didyosen ko saw?”
30 Entendo sua vontade de partir e seu desejo de voltar à casa de seu pai. Mas por que roubou meus deuses?”
31 Tominbay si Jakob dya a kāna, “On, mo Āmang, nayyayo ako, ata, mamo ako ngamin. Ta no myan do aktokto ko, ki angwan ibabāwi mo saw anak mo saya an matonngan mo a komaro ako.
31 Jacó respondeu: “Fugi porque tive medo. Pensei que o senhor tiraria suas filhas de mim à força.
32 As no didyosen mo saw, taywaran yaken nanakaw? Do salapen dan kabagyan ta saya a sistigo ta, yay mo a chichwasen dyira mo saya bata mo do dya, as hapen mo, as kan dimanen taw nawri a tawo a pakadongswan mo so didyosen mo saya.” Komwan binata ni Jakob, ta chapatak naba a tinakaw ni Rakel didyosen saw ni Laban a āmang na.
32 Quanto a seus deuses, veja se consegue encontrá-los, e quem os tiver roubado deve morrer! Se encontrar qualquer outra coisa que lhe pertença, identifique-a diante de todos estes nossos parentes, e eu a devolverei”. Jacó, porém, não sabia que Raquel havia roubado os ídolos da casa.
33 Maynamot ta komwan inbahey ni Jakob, nangay si Laban do toldaw ni Jakob a naychichwas. Komwan pa a naychichwas do toldaw ni Lea kan siraw dadwaw a adipen a mababakes, ki abaw nachichwasan na didyosen daw. Do nakahbot naw do toldaw ni Lea, somindep do toldaw ni Rakel.
33 Labão foi procurar primeiro na tenda de Jacó e, depois, nas tendas de Lia e das duas servas, mas nada encontrou. Por fim, entrou na tenda de Raquel.
34 Ki nasakbay nakahap ni Rakel so didyosen saw ni āmang na, as nakaitayo na sira do bolsaw no pasangaw no kamilyo na, as nakadisna na sya. Naychahel si Laban do tabo irahemaw no tolda naw, ki abaw naboya na.
34 Acontece que Raquel havia pego os ídolos da casa e os escondido na sela do seu camelo, e estava sentada em cima deles. Quando Labão terminou de vasculhar toda a sua tenda sem encontrar os ídolos,
35 Binata ni Rakel di āmang na a kāna, “Makasoli kaba, mo Āmang, do dyi kwaya paytēnekan, ta marodit akwaw.” Dawa, tinongtong ni Laban naychichwas, ki abaw naboya na dyirad didyosen na saw.
35 Raquel disse ao pai: “Por favor, perdoe-me por não me levantar para o senhor, mas estou em meu período menstrual”. Labão continuou a busca, mas não encontrou os ídolos da casa.
36 Do dawri, maynamot ta komwan napariparin, nakasoli dana si Jakob di Laban. Dawa, pinaydabdab nas katogangan na a kāna, “Aysa! Āngo marahet a pinarin ko dyimo ta dawa? Āngo nakagatosan ko tan lakatan mo yaken, mo Āmang?
36 Jacó se enfureceu e discutiu com Labão. “Qual foi o meu crime?”, perguntou ele. “O que fiz de errado para o senhor me perseguir como se eu fosse um criminoso?
37 Changori a tayoka danaw kapaychahel mo do tabo warawara ko, aryoriw naboya mo a dyira mo? An myan, ngay, pangayen mo do kasalasalapan taya tan maboya da no kakabagyan ta saya an sino kosto dyaten.
37 O senhor vasculhou todos os meus bens. Por acaso encontrou algum objeto que lhe pertença? Coloque-o aqui, diante de nossos parentes, para que todos vejam. Que eles julguem entre nós dois!
38 Dadwa poho a katawen a minyan ako dyimo a nagsirbi. Kinapya ko sa inaywanan karniro kan kalding mo saw tan abo nasday a anak dan pangganakan mo saw, kan abaw inichan ko aran asa maloko a binyay mo.
38 “Estive vinte anos com o senhor, cuidando de seus rebanhos. Ao longo de todo esse tempo, suas ovelhas e cabras nunca abortaram. Não me servi de um carneiro sequer de seu rebanho para alimento.
39 An myan naw dimanen maranggas a animal a binyay mo, ki tod ko a binayādan. Inyangay kwaba inpaneknek dyimo a abo gatos ko. An myan natakaw aran maraw mana mahep, inpapīlit mo a bayādan ko.
39 Quando algum deles era despedaçado por um animal selvagem, eu nunca lhe mostrava a carcaça. Não, eu mesmo arcava com o prejuízo! O senhor me obrigava a pagar por todo animal roubado, quer à plena luz do dia, quer na escuridão da noite.
40 Aro napadas ko a lidyat do kapangaywan ko siras binyay mo. An maraw, inanōsan ko iyaw kohat no araw. An mahep, inibtoran ko hanebneb. Abaw īmas no kapakaycheh ko, ta napohaw ako pa.
40 “Trabalhei para o senhor em dias de calor escaldante e também em noites frias e insones.
41 Komwan lidyat ko do dadwa poho a katawen a kayan ko dyimo. Nagikāro ako so asa poho kan apat a katawen tan makabahay ko saw dadwaya anak mo. Anem pa katawen a inaywanan ko saw binyay mo saw tan myan hahawen ko a pinakadyira ko dyirad orbon saw a tangdan ko yapod dyimo. Ki alit na pa pirmi mo a binalbalīwan pinakadyira ko a tangdan.
41 Sim, por vinte anos trabalhei feito um escravo em sua casa! Trabalhei catorze anos por suas duas filhas e, depois, mais seis anos para formar meu rebanho. E dez vezes o senhor mudou meu salário.
42 An dyi na sinidongan yaken no Dyos ni simna Abraham a daydayāwen ni āmang ko a si Isaak, pinayam mo yaken a sibahabahas. Ki naboya ni Āpo Dyos an mango lidyat ko kan kagaget kwa naytarabako. As dawa, kahep pinaydabdab naymo do tayēnep mo.”
42 De fato, se o Deus de meu pai não estivesse comigo, o Deus de Abraão e o Deus temível de Isaque, o senhor teria me mandado embora de mãos vazias. Mas Deus viu como fui maltratado, apesar de meu árduo trabalho. Por isso ele lhe apareceu na noite passada e o repreendeu!”
43 Do dawri, maynamot ta komwan inbahey ni Jakob, tominbay si Laban a kāna, “Tabo myan saya dya sichangori, ki dyaken saw nawri. Ta siraw baket mo saya, ki anak ko sabawri? Siraw pōtot mo, ki apōko ko. Tabo binyay mo, ki yapod binyay ko. Ki aran komwan, maparin kwaba a tod a ahapen saw anak kwaya a paybidi sichangori. Masaw dyirad apōko ko saya.
43 Labão respondeu a Jacó: “Essas mulheres são minhas filhas, as crianças são meus netos, e os rebanhos são meus rebanhos. Na verdade, tudo que você vê é meu. Mas o que posso fazer agora por minhas filhas e pelos filhos delas?
44 Sichangori, ki maganay an magtolag ta so bayo, as kan pawpohen taw batobato saya a pangpaneknek ta so dyi ta kapagbabāwi do nagtolagan taya.”
44 Façamos, portanto, você e eu, uma aliança que sirva de testemunho do nosso compromisso”.
45 Do dawri, nanghap si Jakob so rakoh a bato, as pinaytēnek na.
45 Então Jacó pegou uma pedra e a colocou em pé como monumento.
46 Sinpangan na, inbahey na dyirad rarayay naw a tongtongen daw manghap so bato a pawpohen dad omdibonaw no pinatnek naw a rakoh a bato. Do katayoka daw, naychakakan sa do bitaw no inopo daw a bato.
46 Em seguida, disse aos membros de sua família: “Juntem algumas pedras”. Eles pegaram as pedras e as amontoaram. Jacó e Labão se sentaram perto do monte de pedras e fizeram uma refeição para selar a aliança.
47 Pinangaranan ni Laban nyaya nawpo a bato so Jegar-Sahadota do chirin na Arameo. As si Jakob, ki pinangaranan na so Galed do chirin na Hebreo.
47 A fim de comemorar a ocasião, Labão chamou o lugar de Jegar-Saaduta, e Jacó o chamou de Galeede.
48 Binata ni Laban di Jakob a kāna, “Magsirbiw nya a mangipaneknek so nagtolagan taya.” Nyaw naynamotan na a napangaranan nya nawpo a bato so Galed.
48 Labão declarou: “Este monte de pedras servirá de testemunha para nos lembrar da aliança que fizemos hoje”. Isso explica por que o lugar foi chamado de Galeede.
49 Binata pa ni Laban di Jakob a kāna, “Si Āpo pakono pirmi a omchidechideb dyaten do kapaybawa taya.” Dawa, nayngaran paw nawri a nawpo a bato so Mispa.
49 Também foi chamado de Mispá, pois Labão disse: “Vigie o S enhor a você e a mim para garantir que guardaremos esta aliança quando estivermos longe um do outro.
50 Tinongtong ni Laban naychirin a kāna, “An ranggasan mo saw pōtot ko saya a baket mo, mana an mangabahay ka pas matarek, aran dyi kwa maboya mana chapatak, naknakmen mo a chichiban na yaten no Dyos a iyaw makapaneknek so nagtolagan taya.
50 Se você maltratar minhas filhas ou se casar com outras mulheres, mesmo que ninguém mais veja, Deus verá. Ele é testemunha desta aliança entre nós.”
51 Cha dyaw inopo ko saya a bato kan pinatnek ko a rakoh a bato do payawan tayas changori.
51 “Veja este monte de pedras”, prosseguiu Labão. “Veja também este monumento que levantei entre nós dois.
52 Dawa, dyi ta pakono a kawayakan nyaya mohon ta a pamaneknek so tolag ta. Nya pakono akmay balat an myan marahet a panggep no katakatayisa dyaten.
52 Estão entre mim e você como testemunhas dos nossos votos. Nunca atravessarei para o lado de lá do monte de pedras a fim de prejudicá-lo, e você jamais deve atravessar para o lado de cá a fim de prejudicar-me.
53 Iyaw Dyos pakono a dinaydāyaw ni simna Abraham, Nahor, kan āmang daw mangokom dyaten an sino dyaten mangrarayaw so tolag taya.” Sinpangan na, nagkari si Jakob do salapen no Dyos a daydayāwen āmang na a si Isaak.
53 Invoco o Deus de nossos antepassados, o Deus de seu avô Abraão e o Deus de meu avô Naor, para que sirva de juiz entre nós.” Assim, diante do Deus temível de seu pai Isaque,
54 Do katayoka da nagtolag, sinosohan ni Jakob do dawri a tokon asaw a binyay a indāton na do Dyos. Sinpangan na, tinawagan na saw kakabagyan naw a machakan dya. Katayoka da, minisan dana sa daw.
54 Então Jacó ofereceu sacrifício a Deus na montanha e convidou todos para a refeição comemorativa. Depois de comerem, passaram a noite ali.
55 Do kamabekasanaw, dinadek ni Laban saw apōko naw kan siraw dadwaw a anak na a mabakes, as binindisyonan na sa. Katayoka na, komnaro dana sa Laban daw a somnabat do tana da.
55 Na manhã seguinte, Labão se levantou cedo, beijou seus netos e suas filhas e os abençoou. Depois, partiu e voltou para casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 31, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.