Mateus 13
Ipili Bible (IPI_PNG) vs ARIB
1 Ole okone angi teke, Jisasa bala andaka atalu, kamaka poto, ipa angini okona matenenga petea.
1 No mesmo dia, tendo Jesus saído de casa, sentou-se à beira do mar;
2 Petea-kola, wandakali kambua wetete bala peteanga epo amunguli puato, ipa matene okonena ateai-kola, Jisasa bala sipi mindina peakaiyu lo petea.
2 e reuniram-se a ele grandes multidões, de modo que entrou num barco, e se sentou; e todo o povo estava em pé na praia.
3 Bala pituto, pii kokoli kambua utupane lamaiya. Bulupane balato pii kokoli mindi loto, akali mindimane tomo waini minditupa balana ee okona papaka lolo peane lea.
3 E falou-lhes muitas coisas por parábolas, dizendo: Eis que o semeador saiu a semear.
4 Papaka lea-kola, tomo waini minditupa ambe asininga tepa ya-kola, eka minditupa epoto, utupane neainipia.
4 e quando semeava, uma parte da semente caiu à beira do caminho, e vieram as aves e comeram.
5 Tomo waini minditupa ambe ana tokonga yuu aŋako yane ongane tepa wato, wamba kapoyale poka lo ika leainipia.
5 E outra parte caiu em lugares pedregosos, onde não havia muita terra: e logo nasceu, porque não tinha terra profunda;
6 Waini utupane poka lo ika leaini tekeko, pini ana okona pea-kola, nai-mane ana oko toto peane okomane utupane kapu tamangua yaepia.
6 mas, saindo o sol, queimou-se e, por não ter raiz, secou-se.
7 Tomo waini minditupa ambe tani koo ani atene tupa ika lalane yuu mindina tepa wato, poka lo ika leaini tekeko, tani koo ani atene tupa kapoyale anda yoto, utupane peyayo neaipia.
7 E outra caiu entre espinhos; e os espinhos cresceram e a sufocaram.
8 Tomo waini minditupa yuu epene mindinga tepa yaepia. Waini utupanena minditupanga dini paiyasa tepo liaepia. Minditupanga dini paiyasa wataka liaepia. Minditupanga dini wane andete liaepia.
8 Mas outra caiu em boa terra, e dava fruto, um a cem, outro a sessenta e outro a trinta por um.
9 Ale asia yene wandakali yakamato pii okone pai lo ale wato, pii okonena tene oko nembo talapape. Jisasato wuane lea.
9 Quem tem ouvidos, ouça.
10 Jisasato pii kokoli okone lea-kola, balana disaipolo tupamane bala ateanga epoto, anu peakale nimbato pii kokoli angu loto, wandakali tupa lamailini lo tipa peai.
10 E chegando-se a ele os discípulos, perguntaram-lhe: Por que lhes falas por parábolas?
11 Tipa peai-kola, balato utupanena pii okone yano peyoto, wandakali mindimane Gotena pii oko bilipi leyo nayu leando, Goteto balana bilipi oko minu tai laya ola-kola, wandakali okonemane Gotena pii oko bilipi leyo nayu lolopeya lea. Disaipolo tupa yakamato Gotena pii oko bilipi leyama nayu leyai okonena, Goteto pitaka taka ando atalane loto, nambato pii mana wamba too pene yane tupa yakamanga andawa lalawane. Wuane tekeko, wandakali waka tupamane Gotena pii oko bilipi leyama nayu naleyai okonena, Sataneto akali utupanena bilipi oko mo alu piya olopeya. Tene okonena, Goteto pitaka taka ando atalane lo pii mana wamba too pene yane tupa nambato wandakali utupanenga panakame lamai napene, pii kokoli lo angu lamai-yawane.
11 Respondeu-lhes Jesus: Porque a vós é dado conhecer os mistérios do reino dos céus, mas a eles não lhes é dado;
12 — ausente —
12 pois ao que tem, dar-se-lhe-á, e terá em abundância; mas ao que não tem, até aquilo que tem lhe será tirado.
13 Wamba Goteto wandakali okonepene tupa nembo toto, pii mindi potopesa akali Aisayanga lamaiya-kola, Aisayato pii okone pepa peleaipia. Balato Gotena pii okone loto, wandakali utupane-mane nambana piape tupa lee-mane andalu, nambana pii oko ale-mane ale alu, nambana pii okona tene tupa kuai lo nembo toto, yamapane peke lapiai-yale, nambato utupane mo kuai lauwa-yale lea. Nambato utupane mo atu yauwa-yale tekeko, nambato wuane pulane nembo toto, utupane-mane nambana pii ale ape-pene kepa alu, lene mungu lalu, yakamana nembo-tene tupa ana yale gulo ateaini. Tene okonena, wandakali utupane-mane nambana pii oko ole kambuanga ale wato teke, pii okonena tene oko matili-matilipi nembo natolo-peyai. Utupane-mane piape nambato piyawane tupa ole kambuanga andoto teke, namba api ateyape lo matili-matilipi anda napulu-peyai layene eya. Andipa nambato piape peyo-kola, wandakali minditupa-mane andoto teke, namba api ateyape lo anda napeyai. Utupane-mane nambana pii oko ale wato teke, pii okonena tene oko nembo nateyai. Utupane-mane wuane peyai okomane pii Aisayato wamba leane okone enene guleya-kola, nambato pii kokoli lo angu lamai-yawane.
13 Por isso lhes falo por parábolas; porque eles, vendo, não vêem; e ouvindo, não ouvem nem entendem.
14 — ausente —
14 E neles se cumpre a profecia de Isaías, que diz: Ouvindo, ouvireis, e de maneira alguma entendereis; e, vendo, vereis, e de maneira alguma percebereis.
15 — ausente —
15 Porque o coração deste povo se endureceu, e com os ouvidos ouviram tardiamente, e fecharam os olhos, para que não vejam com os olhos, nem ouçam com os ouvidos, nem entendam com o coração, nem se convertam, e eu os cure.
16 Wamba potopesa akali tupapi, wandakali epene tika-pene tupapi, utupanena wandakali kambua-mane pii andipa yakamato ale eyai tupa ale aima lakae lo nembo teaini tekeko, utupane-mane ale nayainipia. Andipa nambato mangene minditupa peyo-kola, yakamato lee-mane andeyai. Wamba potopesa akali tupapi, wandakali tika-pene tupapi, utupane-mane mangene utupane andaima lakae lo nembo teaini tekeko, utupane-mane anda napeaini. Nambato pii enene mindi yakama langeyo-kola, yakamato minditaka lee-mane andeyai oko andoto, minditaka alene-mane ale eyai oko ale wato, yakama kuai lo ateyai. Jisasato wuane lea.
16 Mas bem-aventurados os vossos olhos, porque vêem, e os vossos ouvidos, porque ouvem.
17 — ausente —
17 Pois, em verdade vos digo que muitos profetas e justos desejaram ver o que vedes, e não o viram; e ouvir o que ouvis, e não o ouviram.
18 Wuane lalu, Jisasato pii mindi tako pua loto, akali mindimane tomo waini papaka leane lo kokoli pii lalo okonena tene oko wua yalua lo yakamato ale alapape lea.
18 Ouvi, pois, vós a parábola do semeador.
19 Akali mindimane tomo waini papaka lea-kola, minditupa ambe asininga tepa ya-kola, eka minditupa epoto, utupane neainipia. Wuane pua teke, akali mindimane Gotena pii oko loto, Goteto pitaka taka ando atalane leya-kola, wandakali minditupa-mane ale wato, pii okonena tene tupa wayumane nembo nateyai-kola, Satane epoto, Gotena pii utupanena nembo-tenenga eya oko mo alu piya alane.
19 A todo o que ouve a palavra do reino e não a entende, vem o Maligno e arrebata o que lhe foi semeado no coração; este é o que foi semeado à beira do caminho.
20 Tomo waini minditupa ambe ana tokonga yuu aŋako yane mindina tepa wato, poka lo anda yane tekeko, ana toto peane okomane pini tupa kapu teaipia. Wuane pua teke, wandakali minditupa-mane Gotena pii oko wamba ini bulupane epelewa ale wato, bilipi lalaini.
20 E o que foi semeado nos lugares pedregosos, este é o que ouve a palavra, e logo a recebe com alegria;
21 Wuane tekeko, utupane-mane Gotena pii oko bilipi lo ateyai-kola, wandakali waka minditupa-mane kenda-pene andane tupa utupane maiki piyaini. Wuane peyai-kola, Gotena pii bilipi leyama nayu nalene wandakali utupane wayumane pini peya napene gulo atoto, ole ukupini aŋalapo angu bilipi lalu, wamba kapoyale bala awua tepa alaini.
21 mas não tem raiz em si mesmo, antes é de pouca duração; e sobrevindo a angústia e a perseguição por causa da palavra, logo se escandaliza.
22 Tomo waini minditupa ambe tani koo ani atene tupa ika lalane yuu mindina tepa wato, poka lo ika leane tekeko, tani koo ani atene tupa kapoyale anda yoto, utupane peyayo neaipia. Wuane pua teke, wandakali minditupa-mane Gotena pii ale wato, bulupane bilipi lalaini tekeko, matili munipi, waka minditaka tupapi, utupane kambua miaima lakae lo nembo talaini mana okomane wandakali utupane minakasa wato, Gotena pii oko ombo alane. Tene okonena, wandakali utupane-mane yuu okona minditaka eya tupa anu pua mia-makalepe lo nembo kambua teyai-kola, Gotena pii yakamanga eya okomane dini lia napiyane.
22 E o que foi semeado entre os espinhos, este é o que ouve a palavra; mas os cuidados deste mundo e a sedução das riquezas sufocam a palavra, e ela fica infrutífera.
23 Tomo waini minditupa yuu epene mindinga tepa wato, dini kambua lialane pua teke, wandakali minditupa-mane Gotena pii oko ale wato, pii okonena tene oko pailo nembo toto, bilipi leyama nayu lalaini. Wandakali utupanena minditupanga dini paiyasa tepo lialane. Minditupanga dini paiyasa wataka lialane. Minditupanga dini wane andete lialane. Jisasato wuane lea.
23 Mas o que foi semeado em boa terra, este é o que ouve a palavra, e a entende; e dá fruto, e um produz cem, outro sessenta, e outro trinta.
24 Wuane lalu, Jisasato pii kokoli waka mindi wandakali tupa lamawuato, Goteto wandakali tupa wua pua ando atalane lo nambato pii kokoli mindi leyo. Akali mindimane witi waini epene tupa balana ee okona papaka leaipia.
24 Propôs-lhes outra parábola, dizendo: O reino dos céus é semelhante ao homem que semeou boa semente no seu campo;
25 Papaka lalu palea-kola, utulu okona akali okone towa yanda-pene akali mindi epoto, tani koo waini tupa ee mindiki okonena teke papaka lo tako piyu, peaipia.
25 mas, enquanto os homens dormiam, veio o inimigo dele, semeou joio no meio do trigo, e retirou-se.
26 Matili witi oko poka lalu, anda yoto, dini luyale pea-kola, tani koo tupa towa atu andayo ateanga andeaini-pia.
26 Quando, porém, a erva cresceu e começou a espigar, então apareceu também o joio.
27 Andoto, piape akali tupa poto, ee anduane oko lamawuato, akali andane, wamba nimbana ee okona nimbato tomo waini epene tupa angu papaka lee-kola, nanimato andema-ko. Tani koo ateya tupa apito papaka leape leainipia.
27 Chegaram, pois, os servos do proprietário, e disseram-lhe: Senhor, não semeaste no teu campo boa semente? Donde, pois, vem o joio?
28 Wuane leai-kola, balato utupane lamawuato, yanda-pene mindimane tani koo waini utupane papaka lo tako pipiae yalua leaipia. Wuane lea-kola, balana piape akali tupamane bala tipa puato, nanimato tani koo utupane lopolo pupiai lakae lo nembo telepe leainipia.
28 Respondeu-lhes: Algum inimigo é quem fez isso. E os servos lhe disseram: Queres, pois, que vamos arrancá-lo?
29 Wuane leai-kola, balato utupane lamawuato, yakamato tani koo tupa angu lopo apeyama nayuto, witi minditupa towa ambe lopo apolaini leaipia.
29 Ele, porém, disse: Não; para que, ao colher o joio, não arranqueis com ele também o trigo.
30 Lopo apolomane. Andipa lapotaka ateakale lo ando kondalapa. Matili tomo mandu yolane oto oko epola-angi, nambato tomo mandulai akali tupa lamawuato, wamba ini bulupane yakamato tani koo tupa lopoto, utupane yangoyale puta piyapape. Puta piyu, witi dini tupa mo yomo wato, nambana tomo waini yalawane anda okona yata alapape lokale. Ee anduane okomane wuane leane lo Jisasato pii kokoli okone lea.
30 Deixai crescer ambos juntos até a ceifa; e, por ocasião da ceifa, direi aos ceifeiros: Ajuntai primeiro o joio, e atai-o em molhos para o queimar; o trigo, porém, recolhei-o no meu celeiro.
31 Wuane lalu, Jisasato pii kokoli waka mindi wandakali tupa lamawuato, maseta waini tupamane tomo waini waka yalane tupa pitaka sia minuto, aŋako wetete eya lea. Aŋako wete eya tekeko, wandakali-mane maseta waini tupa balana eenga papaka leyai-kola, utupane anda yoto, eenga tomo waka tupa pitaka sia minuto, andane ita yale guleya-kola, eka tupa epoto, maseta kembone tupana anda piyaini. Wuane pua teke, Goteto wamba ini bulupane wandakali aŋalapo minditupa angu ando atoto, piape pua ateya-kola, matili balana yame tupa andane wetete gulalaini. Jisasato wuane lea.
31 Propôs-lhes outra parábola, dizendo: O reino dos céus é semelhante a um grão de mostarda que um homem tomou, e semeou no seu campo;
32 — ausente —
32 o qual é realmente a menor de todas as sementes; mas, depois de ter crescido, é a maior das hortaliças, e faz-se árvore, de sorte que vêm as aves do céu, e se aninham nos seus ramos.
33 Wuane lalu, Jisasato pii kokoli waka mindi wandakali tupa lamawuato, wanda mindimane palawa yangoyale, palawa kambua disa andane mindina gae lalane lea. Gae lalu, balato palawa yangalaini pauta yisa lene okona aŋako mindi palawa utupanena tombenesa tepa wato, palawa ipa minu yata eya-kola, matili pauta aŋako okonemane palawa okone mo anda yalane. Wuane pua teke, wamba ini Goteto wandakali aŋalapo minditupa angu ando ateya-kola, matili balato piape pua ateya-kola, balana yame andane wetete gulalane. Jisasato wuane leaipia.
33 Outra parábola lhes disse: O reino dos céus é semelhante ao fermento que uma mulher tomou e misturou com três medidas de farinha, até ficar tudo levedado.
34 Wamba potopesa akali mindimane Gotena pii mindi loto, Goteto yuu oko yakale lea-angi, pii minditupa too pitane ateane oko atama ipapo wato, andipa ateyama okona giau leya leaipia. Andipa nambato pii kokoli loto, pii too pitane utupane wandakali tupa lamauwakale lea. Gotena pii okonemane wuane leane pua, Jisasato wandakali kambua epo ateaini tupa mana lamawuato, Goteto wandakali tupa ando atoto, wua piyane lo pii mee mindi wandakali tupa mana lamai napea. Jia. Balato pii kokoli angu loto, mana lamawua ateane okomane potopesa akali okonena pii leane okone enene gulea.
34 Todas estas coisas falou Jesus às multidões por parábolas, e sem parábolas nada lhes falava;
35 — ausente —
35 para que se cumprisse o que foi dito pelo profeta: Abrirei em parábolas a minha boca; publicarei coisas ocultas desde a fundação do mundo.
36 Wandakali kambua amunguli pua ateaini tupa yakama andaka pulupa lalu, Jisasa bala andaka kolandaka lea. Kolandaka lea-kola, balana disaipolo tupa bala peteanga epoto, tani koo eenga ateane okona pii kokoli lale okonena tene oko nimbato nanima langi leai.
36 Então Jesus, deixando as multidões, entrou em casa. E chegaram-se a ele os seus discípulos, dizendo: Explica-nos a parábola do joio do campo.
37 Wuane leai-kola, balato utupanena pii okone yano peyoto, tomo waini epene papaka leane akali lalo okone bala Akalina Iwanane oko lea.
37 E ele, respondendo, disse: O que semeia a boa semente é o Filho do homem;
38 Ee lalo okone yuu eya tupa pitaka makande pua lalo. Tomo waini epene lalo tupa wandakali Goteto moyo ando atalane tupa makande pua lalo. Dee, tani koo lalo tupa wandakali Sataneto ando atalane tupa makande pua lalo.
38 o campo é o mundo; a boa semente são os filhos do reino; o joio são os filhos do maligno;
39 Tani koo waini papaka leane akali yanda-pene lalo okone bala Satane. Tomo mandulane gii lalo okone yuu koyo pulane gii oko makande pua lalo. Dee, tomo mandulaini akali lalo utupane enjole tupa makande pua lalo.
39 o inimigo que o semeou é o Diabo; a ceifa é o fim do mundo, e os celeiros são os anjos.
40 Wandakali-mane tani koo tupa lopoto, yangalaini pua, oto andipa eya oko koyo pula-angi, Akalina Iwanane okomane balana enjole tupa lamawuato, yakamato piape pulu pulupa lolopeya. Pulupa lola-kola, utupane-mane yuu balato ando atalane tupa pitakana poto, yangone-mane koo peakale lo mo piya alaini wandakali ateyai tupapi, Gotena loo ango alaini wandakali tupapi, utupane pitaka mo amunguli pulupeyai.
40 Pois assim como o joio é colhido e queimado no fogo, assim será no fim do mundo.
41 — ausente —
41 Mandará o Filho do homem os seus anjos, e eles ajuntarão do seu reino todos os que servem de tropeço, e os que praticam a iniqüidade,
42 Enjole utupane-mane wandakali utupane mo amunguli puato, ita too atapowa atene yuu koo okona wato aindaka lolopeyai. Aindaka lolai-kola, wandakali utupane ita too atapowa atene okonena atoto, yamataka lo nene geleto laka pua atolopeyai.
42 e lançá-los-ão na fornalha de fogo; ali haverá choro e ranger de dentes.
43 Okone angi, nai tii piyane pua, Ayiane Goteto ando atalane yuu okona atoto, wandakali epene tika-pene tupa tii pua atolopeyai. Ale asia yene wandakali yakamato ale alapape. Jisasato wuane lea.
43 Então os justos resplandecerão como o sol, no reino de seu Pai. Quem tem ouvidos, ouça.
44 Wuane lalu, Jisasato pii kokoli mindi tako pua loto, Goteto pitaka taka ando atalane mana oko epene wete eya loto, nambato wua leyo lea. Minditaka epene wetete mindi ee mindina too pitane ya-kola, akali mindimane okone ando moto, ee okonena teke too pulu-peke leaipia. Too piyu, bala epele ama poto, balana minditaka wamba yatawa ateane tupa pitaka wandakali waka tupamane kambeakale leaipia. Kambeai-kola, balato muni meane okonemane ee okone kambeaipia. Wuane pua teke, wandakali mindimane andola-kola, Goteto wandakali tupa kuai lo moyo ando atalane lo andolopeya. Andalu, balato epele wato, balana minditaka yuu okona eya tupa pitaka masia mawuato, Goteto bala moyo ando ateakale lo atolopeya. Jisasato wuane lea.
44 O reino dos céus é semelhante a um tesouro escondido no campo, que um homem, ao descobri-lo, esconde; então, movido de gozo, vai, vende tudo quanto tem, e compra aquele campo.
45 Wuane lalu, Jisasato pii kokoli waka mindi loto, Goteto pitaka taka ando atalane mana oko epene wete eya loto, nambato wua leyo lea. Bisanisa piape piyane akali mindimane mamaku epene paiya wete mindi aiya pua ateaipia.
45 Outrossim, o reino dos céus é semelhante a um negociante que buscava boas pérolas;
46 Mamaku epene wete mindi aiya pua andalu, bala poto, balana minditaka yane tupa pitaka wandakali waka tupamane kambeakale leaipia. Kambeai-kola, balato muni meane okonemane mamaku epene wete okone kambo meaipia. Jisasato wuane lea.
46 e encontrando uma pérola de grande valor, foi, vendeu tudo quanto tinha, e a comprou.
47 Wuane lalu, Jisasato pii kokoli waka mindi loto, Goteto wandakali tupa wua pua ando atalane lo nambato pii kokoli mindi leyo lea. Wamba akali minditupa-mane pisa mialaini umbene nuu mindi ipa angininga aindaka loto, pisa yame mindipene-mindipene tupa pitaka meainipia.
47 Igualmente, o reino dos céus é semelhante a uma rede lançada ao mar, e que apanhou toda espécie de peixes.
48 Pisa mialane umbene nuu okone tumbi lea-kola, utupane-mane nuu okone kilau lo ipa matenenga mo yata yainipia. Mo yata alu, utupane-mane, pisa epene yame tupa yakamana pene tupana aindaka lalu, pisa koo yame tupa apeainipia.
48 E, quando cheia, puxaram-na para a praia; e, sentando-se, puseram os bons em cestos; os ruins, porém, lançaram fora.
49 Wuane pua teke, yuu oko koyo puyale pula-angi, koo piyaini wandakali atolai tupa wandakali tika-pene tupa towa atu atolai-kola, enjole tupa epoto, utupane yapa lo tale pulupeyai.
49 Assim será no fim do mundo: sairão os anjos, e separarão os maus dentre os justos,
50 Tale piyu, enjole tupamane wandakali koo tupa ita too atapowa atalane yuu koo okona wato aindaka lolai-kola, wandakali utupane-mane yamataka lo nene geleto laka pua atolopeyai. Jisasato wuane lea.
50 e lançá-los-ão na fornalha de fogo; ali haverá choro e ranger de dentes.
51 Wuane lalu, Jisasato balana disaipolo tupa tipa puato, yakamato pii kokoli utupane pitakana tene tupa nembo teyaipe lea. Wuane lea-kola, utupane-mane bala lamawuato, nanimato nembo teyama leai.
51 Entendestes todas estas coisas? Disseram-lhe eles: Entendemos.
52 Wuane leai-kola, balato utupane lamawuato, anda anduane mindimane balana minditaka epene yalane lumu okona poto, minditaka wambanepi, wenenepi, lapotaka mo awua epalane. Wuane pua teke, loo tupana mana andene akali mindimane mana moto, Goteto wua pua wandakali moyo ando atalane lo mana mola-angi, balato mana wambanepi, wenenepi, lapotaka wandakali tupa mana lamaiyane. Jisasato wuane lea.
52 E disse-lhes: Por isso, todo escriba que se fez discípulo do reino dos céus é semelhante a um homem, proprietário, que tira do seu tesouro coisas novas e velhas.
53 Jisasato pii kokoli utupane lamai koyo piyu, yuu okone tepa alu pea.
53 E Jesus, tendo concluído estas parábolas, se retirou dali.
54 Yuu okone tepa alu, balana yuu tene okona poto, yakamana lotu anda okona pea. Poto, mana lamawua atea-kola, wandakali tupamane moko wete loto, pii lalawa puato, akali oko bala kamanda okona iwanane pia oko andeyama leai. Bala angini oko Matiya. Jemesapi, Josepi, Saimonepi, Jutasapi, utupane balana amene tupa ateyai. Balana imalini tupa pitaka nanima towa atu wali pitiyamae pia oko yako. Akali okomane pii mana utupa ani tawe meae-yape. Balato tai-lene andane oko ani tawe moto, metekolo piape andane tupa piyanepe leai.
54 E, chegando à sua terra, ensinava o povo na sinagoga, de modo que este se maravilhava e dizia: Donde lhe vem esta sabedoria, e estes poderes milagrosos?
55 — ausente —
55 Não é este o filho do carpinteiro? e não se chama sua mãe Maria, e seus irmãos Tiago, José, Simão, e Judas?
56 — ausente —
56 E não estão entre nós todas as suas irmãs? Donde lhe vem, pois, tudo isto?
57 Wuane loto, utupane-mane bala towa yamapane koo paleai-kola, Jisasato utupane lamawuato, potopesa akali mindimane piape peya-kola, balana yuu tene okona atalaini wandakali tupapi, balana anda okona atalaini wandakali tupapi, utupane-mane balana gene oko na-lalaini tekeko, yuu waka pitakana wandakali tupamane balana gene oko laiyu lalaini lea.
57 E escandalizavam-se dele. Jesus, porém, lhes disse: Um profeta não fica sem honra senão na sua terra e na sua própria casa.
58 Balana yuu tene okona tane wandakali tupamane bala lo bilipi naleai-kola, Jisasa bala yuu okonena atoto, metekolo piape tai-lene kambua pii napene, konda ya.
58 E não fez ali muitos milagres, por causa da incredulidade deles.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.