Lucas 12
God Lavayiyat Aṅ Puhuvasiwni (HOPNT) vs NVT
1 Noqw aṅwu sinom pas qaan’ewakw hintaqam sūmi tsovaltiqe nuṅwu pay nānami wukukutotaqw, Jesus put aw nánatuwnayaqamuy amumi mohti paṅqawu: Uma Pharisee‐sinmuy pēk̇eniyamuy nawip’ew hintsakpit ep qa ūnaiwyuṅwni.
1 Quando as multidões cresceram a ponto de haver milhares de pessoas atropelando-se e pisando umas nas outras, Jesus concentrou seu ensino nos discípulos, dizendo: “Tenham cuidado com o fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Pi qa himu āmiwtaqa qa mātaqtini, piw tupkiwtaqa qa nanaptiwni.
2 Virá o dia em que tudo que está encoberto será revelado, e tudo que é secreto será divulgado.
3 Pantaqw ōviy hihta qamātakpuve haqawa lavayhtiqw, pam tālat ep nanaptiwmantani; pu uma hihta yūyupavaqe hakiy naqvumiq sawiwiykuyaqw, pam kihkits’ova tsa’lalwiwni.
3 O que vocês disseram no escuro será ouvido às claras, e o que conversaram a portas fechadas será proclamado dos telhados.
4 Noqw nu umumi paṅqawni ikwátsimu: Uma qa sinmuy mamqasyani. Puma pi pay hakiy tokoyat‐sa nīnayaṅwu; pu pahpiy kurs hinhtotiṅwu pīwu.
4 “Meus amigos, não tenham medo daqueles que matam o corpo; depois disso, nada mais podem lhes fazer.
5 Nīk̇aṅw uma hakiy mamqasyaniqat nu umuy āawnani. Uma God hapi mamqasyani. Pi pam hakiy nīnat, hakiy qȫhit aqw tūvaniqey aw öqalay’ta. Noqw nu’ piw umumi paṅqawni: Uma put hapi mamqasyani.
5 Mas eu lhes direi a quem devem temer. Temam a Deus, que tem o poder de matar e lançar no inferno. Sim, a esse vocês devem temer.
6 Puyaw qa tsivot kwekwévewhyam lȫq palavotōnat ōviy huyiwyaṅwu? Noqw qa himuwa God ahpiy suhtokiwṅwu.
6 “Qual é o preço de cinco pardais? Duas moedas de cobre? E, no entanto, Deus não se esquece de nenhum deles.
7 Hikis pi pas umuhqötöva umuhhömi sohsoy pohtoylaniwta. Oviy uma qa nalmamqasyani; God kwekwévewhyamuy k̇aysiwhqamuy amuhpenihqe umuy pas k̇ahk̇awna.
7 Até os cabelos de sua cabeça estão todos contados. Portanto, não tenham medo; vocês são muito mais valiosos que um bando inteiro de pardais.
8 Pu nu piw umumi paṅqawni: Hak isinonihqey nuhtumi paṅqawhq, nu’ Sinot Tiat tuwat put isinonihqat God hoṅviaymuyatuy amumi paṅqawni.
8 “Eu lhes digo a verdade: quem me reconhecer aqui, diante das pessoas, o Filho do Homem o reconhecerá na presença dos anjos de Deus.
9 Nīk̇aṅw hak qa isinonihqey nuhtumi paṅqawhq, nu tuwat put qa isinonihqat God hoṅviamuyatuy amumi paṅqawni.
9 Mas quem me negar aqui será negado diante dos anjos de Deus.
10 Ason kurs hak nuy Sinot Tiyat ehpewi lavayhtiqw, pam pantaqa put ahpiy ayo yukiwmantani. Nīk̇aṅw ason kurs hak Qahováriwtaqat Hikwsit ehpewi qak̇aptsilavayhtiqw, pam pantaqa soon put ahpiy ayo yukiwmantani.
10 Quem falar contra o Filho do Homem será perdoado, mas quem blasfemar contra o Espírito Santo não será perdoado.
11 Pu ason sinom umuy tsotsvalkiva, sen momṅwituy, sen öqalat pasiwyuṅqamuy amumi tsamvayaqw, uma hin yuaatotaniqey, sen hihta lavayhtotiniqey qa wūwantotamantani.
11 “Quando vocês forem julgados nas sinagogas e diante dos governantes e das autoridades, não se preocupem com o modo como se defenderão nem com o que dirão,
12 Pay ason aw pituqw, Qahováriwtaqa Hikwsi umuy hin lavayhtotiniqat umuy tutuwnamantani.
12 pois o Espírito Santo, naquele momento, lhes dará as palavras certas”.
13 Noqw haqawa sinmuy amuṅaqw put aw paṅqawu: Tutuqaynaqa, um as ivavay aw paṅqawhq, pam hihta itahmakiway aṅqw nuy máqani.
13 Então alguém da multidão gritou: “Mestre, por favor, diga a meu irmão que divida comigo a herança de meu pai!”.
14 Noqw Jesus put aw paṅqawu: Tāqa, ya hak nu hihta ep hin yúkuniqat, pu sen umuy hihta namqananiqat aw nuy tavi?
14 Jesus respondeu: “Amigo, quem me pôs como juiz sobre vocês para decidir essas coisas?”.
15 Pu pam pumuy amumi paṅqawu: Uma tunatyaltote’, hihta qa umuhhimuy tuṅlay’yuṅwniqey qe’yani. Pay sino hihta nihti’taniqe qa paniqw ōviy qatu.
15 Em seguida, disse: “Cuidado! Guardem-se de todo tipo de ganância. A vida de uma pessoa não é definida pela quantidade de seus bens”.
16 Pu pam hihta tūwutsit akw pumuy amumi yuaaykuqe paṅqawu. Hakiy k̇ahaktaqat pāsaat a’nö hihta aniwna.
16 Então lhes contou uma parábola: “Um homem rico tinha uma propriedade fértil que produziu boas colheitas.
17 Noqw pam unaṅwpeq wūwantaqe paṅqawu: Ya sen nu hinhtini? Kurs nu haqami inatwaniy koyotani.
17 Pensou consigo: ‘O que devo fazer? Não tenho espaço para toda a minha colheita’.
18 Pu pam paṅqawu: Han pi yanhti: Nu hāhaqe’ ikoyokiy tsawimnat, pas wūkoq kītani. Pu nu paṅso sohsok inatwaniy, pu hihta ihimuy taṅatani.
18 Por fim, disse: ‘Já sei! Vou derrubar os celeiros e construir outros maiores. Assim terei espaço suficiente para todo o meu trigo e meus outros bens.
19 Nit pu iunaṅway aw paṅqawni: Iunaṅwa, um hihta nihtiwtaqat wūhak yahsaṅwuy aqw pitsíwtaqat taṅata. Taa, um nāsuṅwni’k̇aṅw, tūmoytani, hīhikwni; nen um hahlayni.
19 Então direi a mim mesmo: Amigo, você guardou o suficiente para muitos anos. Agora descanse! Coma, beba e alegre-se!’.
20 Noqw pay God put aw paṅqawu: Um núanhimu ṅasta wuwni’taqa, it tōkilat ep nu uhhikwsi ūmi tuhtuy’ni. Noqw pahsat pu himu uhpiy na’sastiwhqa hakiy himuatni?
20 “Mas Deus lhe disse: ‘Louco! Você morrerá esta noite. E, então, quem ficará com o fruto do seu trabalho?’.
21 Noqw pan hapi i’ hak nēṅem‐sa hihta tsovalantaqa hintani. Yep qatsit ep k̇a hihta nihti’tani, nīk̇aṅw ōveqatsit ep God atpip pas ōokiwni.
21 “Sim, é loucura acumular riquezas terrenas e não ser rico para com Deus”.
22 Pu pam put aw nánatuwnayaqamuy amumi paṅqawu: Paniqw ōviy nu umumi paṅqawni: Uma hin yesniqey qa nānaphin wūwantotani, hihta nȫnösaniqeyu, piw umuhtokoy éṅem’i, hihta yuwsiyaniqeyu.
22 Então, voltando-se para seus discípulos, Jesus disse: “Por isso eu lhes digo que não se preocupem com a vida diária, se terão o suficiente para comer, ou com o corpo, se terão o suficiente para vestir.
23 Pi hakiy qatsíat nȫsiwhqat epnihqe pas pavan hihk̇ay’ta, pu hakiy tokoat yuwsit epnihqe pas pavan hihk̇ay’ta.
23 Pois a vida é mais que comida, e o corpo é mais que roupa.
24 Kurs huvam aaṅwustuy amumi wūwayaa. Puma qa ūuyyaṅwu, piw qa höqyaṅwu. Puma qa koyoki’yuṅwa, piw qa tuoyhki’yuṅṅwu. Noqw God pumuy nōnopna. Nihqe tis pi pam masay’yuṅqamuy amuhpenihqe umuy pas k̇ahk̇awna!
24 Observem os corvos. Eles não plantam nem colhem, nem guardam comida em celeiros, pois Deus os alimenta. E vocês valem muito mais que qualquer pássaro.
25 Ya sen hak pan tunatyawtaqa hin nāwuṅwnaniqey tuwi’ta?
25 Qual de vocês, por mais preocupado que esteja, pode acrescentar ao menos uma hora à sua vida?
26 Noqw kurs uma hihta sus’öwihintaqat kurs panhtotinik, ya uma hinoqw pas piw ahpiy pēhut hinyaniqey tunatyawyuṅwa?
26 E, se não podem fazer uma coisa tão pequena, de que adianta se preocupar com as maiores?
27 Kurs huvam sishut hin wuṅw’iwwisqat aw wūwayaa. Puma qa tumalay’yuṅwa; qa tontotaṅwu. Noqw nu umumi paṅqawni: Solomon sohsok hihta nukṅwat yuwsi’k̇aṅw qa ṅas’ew imuy amumi hayawtaqat yuwsi’ta.
27 “Observem como crescem os lírios. Não trabalham nem fazem suas roupas e, no entanto, nem Salomão em toda a sua glória se vestiu como eles.
28 Sumataqpi God tūsaqat pās yūyuwsina, nāmahin pi pam pay hihsavo tayta. Pu’ pam tutskwavanik̇aṅw, qāvo pam qöpqömiq maspiwni. Noqw ya pam tis umuy qa pavan pas yūyuwsinani, uma öwituptsiwni’yuṅqamu?
28 E, se Deus veste com tamanha beleza as flores que hoje estão aqui e amanhã são lançadas ao fogo, não será muito mais generoso com vocês, gente de pequena fé?
29 Oviy uma hihta nȫnösaniqey, pu hihta hikwyaniqey qa tunatyawyuṅwni, piw uma qa wiwsiyani.
29 “Não se inquietem com o que comer e o que beber. Não se preocupem com essas coisas.
30 Pi sinom yep qatsit tunatyayat aṅ hinwisqam sohsok īit hihta tunatyawyuṅwa. Noqw Umuna umumi navoti’ta, uma sohsok īit hihta haqni’yuṅq’ö.
30 Elas ocupam os pensamentos dos pagãos de todo o mundo, mas seu Pai já sabe do que vocês precisam.
31 Nīk̇aṅw tis pi uma God moṅwtunatyayat tunatyawyuṅwni; noqw sohsoy īi himu umumi noiwni.
31 Busquem, acima de tudo, o reino de Deus, e todas essas coisas lhes serão dadas.
32 Uma qa tsawiniwyuṅwni tōnawhohyamu; pi Umuna umuy moṅwtunatyat máqaniqey moṅwvasi’ta.
32 “Não tenham medo, pequeno rebanho, pois seu Pai tem grande alegria em lhes dar o reino.
33 Uma hihta himuy’yuṅwe’ put huyayani; nen akw sinmuy ōokwatuwyani. Uma umuhk̇ahakiwuy ōveqatsit aw taṅatotani. Pan uma soñawnen umuhsivamoktukpuy qa sakwíiwṅwuqat nenṅem tutwani. Pi ōveqatsit aw uyiṅwu qa pákiṅwu, piw kwahya qa hihta hovalaṅwu.
33 “Vendam seus bens e deem aos necessitados. Com isso, ajuntarão tesouros no céu, e as bolsas no céu não se desgastam nem se desfazem. Seu tesouro estará seguro; nenhum ladrão o roubará e nenhuma traça o destruirá.
34 Pi hakiy k̇ahakhimuat háqamniqw, hakiy unaṅwaat piw pepniṅwu.
34 Onde seu tesouro estiver, ali também estará seu coração.”
35 — ausente —
35 “Estejam vestidos, prontos para servir, e mantenham suas lâmpadas acesas,
36 — ausente —
36 como se esperassem o seu senhor voltar do banquete de casamento. Então poderão abrir-lhe a porta e deixá-lo entrar no momento em que ele chegar e bater.
37 — ausente —
37 Os servos que estiverem prontos, aguardando seu retorno, serão recompensados. Eu lhes digo a verdade: ele mesmo se vestirá como servo, indicará onde vocês se sentarão e os servirá enquanto estão à mesa!
38 Noqw kurs pam suhtokilnasavehaqam, sen talhahayiṅqw pite’, puma put nuhtayyuṅqat tuwaqw, pas puma tumal’a’yat hahlayhpit epyani.
38 Quer ele venha no meio da noite, quer de madrugada, ele recompensará os servos que estiverem prontos.
39 Pu meh yanta, pi as ki’taqa hísatniqw uyiṅwu pítuniqat navoti’te’, soon qa tūwalani, nen soon put kīyat aw pákiniqw, pam pánani.
39 “Entendam isto: se o dono da casa soubesse exatamente a que horas o ladrão viria, não permitiria que a casa fosse arrombada.
40 Pantaqw ōviy uma piw pās moṅwvas’iwyuṅwni. Taq uma nāt qa pan wūwantotaqw, nu’ Sinot Tiat pítuni.
40 Estejam também sempre preparados, pois o Filho do Homem virá quando menos esperam”.
41 Pahsat pu Peter put aw paṅqawu: Tutuyqawha, ya um it lavayit itamumi‐sa lavayhti, sen pay pas sohsokmuy amumii?
41 Então Pedro perguntou: “Senhor, essa ilustração se aplica apenas a nós, ou a todos?”.
42 Noqw Tutuyqawhqa paṅqawu: Noqw ya sen hak hakiy tumal’ayaat suan hinmaqat suan wuwni’taqa? Put moṅwíat haqaminiqe sohsok hihta himuy aw tunatyawtaniqat aw put tavit, tumalsuṅwamuyatuy aw put moṅwtapq, pam pumuy aṅsakis tunösmakiwayamuy pumuy huytani.
42 O Senhor respondeu: “O servo fiel e sensato é aquele a quem o senhor encarrega de chefiar os demais servos da casa e alimentá-los.
43 Noqw kurs put moṅwiat pite’, put nāt suan hinmaqw put tuwaqw, pam tumal’aya pas hahlayhpit epni.
43 Se o senhor voltar e constatar que seu servo fez um bom trabalho,
44 Pas antsa nu umumi paṅqawni: Pas soon put moṅwíat qa sohsok hihta himuy aw put moṅwtapni.
44 eu lhes digo a verdade: ele colocará todos os seus bens sob os cuidados desse servo.
45 Nīk̇aṅw kurs pam tumal’aya moṅwiat qa īts pítuniqat unaṅwpeq paṅqawe’, pahsat pay tumalsuṅwamuy, tahtaqtuy, pu momoymuy wuvahtivani; pu tūmoyk̇aṅw, hīhikwtive’, honaqkuyit akw hōnaq’iwtani.
45 O que acontecerá, porém, se o servo pensar: ‘Meu senhor não voltará tão cedo’, e começar a espancar os outros servos, a comer e a beber e se embriagar?
46 Pu pam qa hin pan wūwank̇aṅw, moṅwiy qa nuhtay’taqw, pam pite’, put tumal’ayay ayo tūvani. Noqw pam nawus qatuptsiwni’yuṅqamuy amumum k̇ānavotni.
46 O senhor desse servo voltará em dia em que não se espera e em hora que não se conhece, cortará o servo ao meio e lhe dará o mesmo destino dos incrédulos.
47 Pi i’ tumal’aya moṅwiy tunatyayat as navoti’k̇aṅw, hintaniqey qa pantsakt, piw tunatyayat qaan hintsak̇e’, hapi nawus wūhakis wuvahtiwmantani.
47 “O servo que conhece a vontade do seu senhor e não se prepara nem segue as instruções dele será duramente castigado.
48 Nīk̇aṅw i’ hak put tunatyayat qa navoti’k̇aṅw, qaan hinme’, pay qa wūhakis wuvahtiwmantani. Pi i’ hak wūhaq hihta makiwhq, sinom tuwat put aw wūhaq tuṅlay’yuṅwni. Pu sinom hakiy aw hihta wūhaq noaye’, put aw wūhaq tuhtuiyamantani.
48 Mas aquele que não a conhece e faz algo errado será castigado com menos severidade. A quem muito foi dado, muito será pedido; e a quem muito foi confiado, ainda mais será exigido.”
49 Soñawnen nu tūwaqatsit aw qȫhit tūvaniqe pitu. Noqw is as pay pam uwiwitani!
49 “Eu vim para incendiar a terra, e gostaria que já estivesse em chamas!
50 Nīk̇aṅw nawus nu nāt soñawnen hihta akw tuvoylatiwni. Nīk̇aṅw nu nāt put qa aṅ kuyve’, pas pavan sóontsaniwni.
50 No entanto, tenho de passar por um batismo e estou angustiado até que ele se realize.
51 Ya uma inumi yan wūwantota: Pam k̇a sinmuy qa hin unaṅwat yesniqat ōviy pitu, pan’i? Uma qa pan wūwantotani. Pi sinom qa súnahpa’yaniqat ōviy nu pitu.
51 Vocês pensam que vim trazer paz à terra? Não! Eu vim causar divisão!
52 Pi yahpiy haqahpiy hapi haqam sūkw kīve tsívotnihqam nātsikiwtamantani. Pahyom lȫqmuy amuhpewiniqw, pu lȫyöm payhkomuy amuhpewii.
52 De agora em diante, numa mesma casa cinco pessoas estarão divididas: três contra duas e duas contra três.
53 Hakiy naat tiy ehpewhtimantani; pu tiat nay ehpewhtimantani. Yuat tiy mānat ehpewhtimantani; pu māna yuy ehpewhtimantani. Pu mö’wi’taqa mö’wiy ehpewhtimantani, pu’ mö’wi puwsuṅway yuyat ehpewhtimantani.
53 “O pai ficará contra o filho e o filho contra o pai; a mãe contra a filha e a filha contra a mãe; a sogra contra a nora e a nora contra a sogra”.
54 Pu piw pam sinmuy amumi paṅqawu: Uma tāvaṅqw ōmawuy kuyvaqw tutwe’, āpiy pay paṅqaqwaṅwu: Aṅqw yōyaṅ’u, kitotaṅwu; noqw antsa pantaṅwu.
54 Então Jesus se voltou para a multidão e disse: “Quando vocês veem nuvens se formando no oeste, dizem: ‘Vai chover’. E têm razão.
55 Pu tatk̇aqw hūhukq uma paṅqaqwaṅwu: Kurs utuhuuni, kitotaṅwu; noqw antsa pantaṅwu.
55 Quando sopra o vento sul, dizem: ‘Hoje vai fazer calor’. E assim ocorre.
56 Uma nawip’ew hinyuṅqamu, pay as uma tokpelat aṅ‐nik̇aṅw, pu tūwaqatsit aṅ hin sóniwhqat māmatsyaṅwunik̇aṅw, ya hintaqw ōviy haqe’ qalawmaqat uma qa māmatsya?
56 Hipócritas! Sabem interpretar as condições do tempo na terra e no céu, mas não sabem interpretar o tempo presente.
57 Pu ya hinoqw uma hihta umuhhintsakpiy qa aw suan wūwaya?
57 “Por que não decidem por si mesmos o que é certo?
58 Um hakiy uhpew’iwtaqat amum moṅwit awnen, nāt umuy awniqw um hin put amum namivöhikniqey qanātusi’tamantani; taq k̇a pam hakiy hin yukunaṅwuqat aw uṅ lölökintaqw, pam uṅ solāwamoṅwit aw noaqw, pam uṅ sivikimi pánani.
58 Quando você e seu adversário estiverem a caminho do tribunal, procurem acertar as diferenças antes de chegar lá. Do contrário, pode ser que o acusador o entregue ao juiz, e o juiz, a um oficial que o lançará na prisão.
59 Nu ūmi paṅqawni: Pas um soon paṅqw yámakni; pas ason um hisat uhpöiy sohsok ep sisve’, pep pu’ paṅqw yámakni.
59 Eu lhe digo: você não será solto enquanto não tiver pago até o último centavo”.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.