Mateus 13
hch (HCH) vs NVT
1 Merikɨtsɨ 'ana kiita hewayeyaka Ketsutsi, harakuna tetsita kaniukayerɨni.
1 Mais tarde, naquele mesmo dia, Jesus saiu de casa e sentou-se à beira-mar.
2 Hikɨ teɨteri yumɨiretɨ mekaniuyukuxeɨrieni 'auriena, 'ayumieme kanuwatsie pɨta kanikayerɨni, mana 'atikaitɨ teɨteri xiekaripa meti'ukaku katini'ɨkitakaitɨni.
2 Logo, uma grande multidão se juntou ao seu redor. Então ele entrou num barco, sentou-se e ensinou o povo que permanecia na praia.
3 Waɨkawa katiniwaruta'ɨkitɨani 'ɨxatsi hepaɨtsita tikuxatatɨ, mɨpaɨ 'utaitɨ: «Merikɨtsɨ ti'iwiwame kanayeyani.
3 Jesus contou várias parábolas, como esta: “Um lavrador saiu para semear.
4 Merikɨtsɨ mexi 'imɨari 'iwienekaku, hipatɨ huye tetsita kaniukaxɨrieni, wikixi me'u'axɨaka mekanikuxɨni.
4 Enquanto espalhava as sementes pelo campo, algumas caíram à beira do caminho, e as aves vieram e as comeram.
5 Hipatɨta mutetexiyatsie kaniukaxɨrieni waɨkawa mɨka'akukwieyatsie. Mɨkɨ kwitɨwa kaniutinexɨani kwie 'emɨkatsuikaikɨ,
5 Outras sementes caíram em solo rochoso e, não havendo muita terra, germinaram rapidamente,
6 peru, kepauka tau manatine maxɨrixɨ, kaniutiyɨnare, mɨkahananayatɨkateikɨ kaniutiwani.
6 mas as plantas logo murcharam sob o calor do sol e secaram, pois não tinham raízes profundas.
7 Hipatɨta xuyatsata kaniukaxɨrieni, hikɨ kepauka xuya mutiwawerixɨ kanenukanani.
7 Outras sementes caíram entre espinhos, que cresceram e sufocaram os brotos.
8 Matsi hipatɨta kwie 'aixɨa mɨraku'anetsie kaniukaxɨrieni, mɨkɨ putixuawerixɨ hipatɨ xeitsienituyari kanayani, hipatɨ haika tewiyari ratɨa, hipatɨ xeitewiyari heimana tamamata ratɨa.
8 Ainda outras caíram em solo fértil e produziram uma colheita trinta, sessenta e até cem vezes maior que a quantidade semeada.
9 Xewitɨ netɨ mu'enaxɨ, ke'u'ena».
9 Quem é capaz de ouvir, ouça com atenção!”.
10 Merikɨtsɨ teyɨ'ɨkitɨwamete 'ahurawa me'akɨneka mɨpaɨ metenita'iwawiya:
10 Os discípulos vieram e lhe perguntaram: “Por que o senhor usa parábolas quando fala ao povo?”.
11 Mɨkɨ mɨpaɨ katiniwaruta'eiya:
11 Ele respondeu: “A vocês é permitido entender os segredos do reino dos céus, mas a outros não.
12 Kemɨ'ane tixaɨtɨ mɨrexeiya, tawari matsi pɨtimikieni, hikɨ ranayuhayewame pɨrexeiyani. Kemɨ'ane mɨkarexeiya, tsepa 'etsiwa mɨrexeiya katininawaiyariemɨkɨ.
12 Pois ao que tem, mais lhe será dado, e terá em grande quantia; mas do que nada tem, até o que tem lhe será tirado.
13 'Ayumieme mɨkɨ nepɨtiwakuxaxatɨwa 'ɨxatsikɨ xeikɨa:
13 É por isso que uso parábolas: eles olham, mas não veem; escutam, mas não ouvem nem entendem.
14 Wahetsie paye'atɨarie Kakaɨyari niukameya Kitsariyaxi kemutayɨ:
14 “Cumpre-se, desse modo, a profecia de Isaías que diz: ‘Quando ouvirem o que digo, não entenderão. Quando virem o que faço, não compreenderão.
15 'Ikɨ teɨteri yu'iyaritsie mepɨtsetse'i,
15 Pois o coração deste povo está endurecido; ouvem com dificuldade e têm os olhos fechados, de modo que seus olhos não veem, e seus ouvidos não ouvem, e seu coração não entende, e não se voltam para mim, nem permitem que eu os cure’.
16 Xeme matsi 'aixɨa xepɨ'itɨarie xemeunenierekɨ yɨhɨxitekɨ, xemeu'enanakɨ yunakakɨ
16 “Felizes, porém, são seus olhos, pois eles veem; e seus ouvidos, pois eles ouvem.
17 Yurikɨ mɨpaɨ nepɨxerahɨawe, yumɨiretɨ Kakaɨyari niukametemama, yumɨiretɨ teɨteri heitseriemekɨ yamemɨtekahukai, mɨkɨ mepixeiyakukai tita xemɨtexeiya xeme, peru mepɨka'ixei, mepi'eniekukai tita xemɨte'enie, peru mepɨka'i'eni.
17 Eu lhes digo a verdade: muitos profetas e justos desejaram ver o que vocês têm visto e ouvir o que vocês têm ouvido, mas não puderam.
18 »Merikɨte, xekeneu'enana kemɨti'inɨari ti'iwiwame 'ɨxatsiyari:
18 “Agora, ouçam a explicação da parábola sobre o lavrador que saiu para semear.
19 Kemɨ'ane mi'eni 'ikɨ niuki Kakaɨyari mɨra'aitatsie mieme, peru 'atsimɨkaretimaiwe, 'axamɨ'ane nuame pinawairieni tita 'iyarieyatsie mɨtiuka'iwiya. Mɨpaɨ kani'itɨarieka huye tetsita muka'iwiya.
19 As sementes que caíram à beira do caminho representam os que ouvem a mensagem sobre o reino e não a entendem. Então o maligno vem e arranca a semente que foi lançada em seu coração.
20 Makutetexiyatsie muka'iwiya, mɨkɨ kanihɨkɨtɨni kemɨ'ane mi'eni niuki, yutemawietɨ mitanaki'eri xeimieme,
20 As que caíram no solo rochoso representam aqueles que ouvem a mensagem e, sem demora, a recebem com alegria.
21 peru, mɨkahananakaikɨ, 'apɨkareuterixɨ. 'Ayumieme kepauka mu'uximatɨarieni, kepauka mɨtaweiyarieni 'ikɨ niuki hepaɨtsita, hikɨ yapauka 'ikɨ niuki mɨkɨ niku'eirimɨkɨ.
21 Contudo, uma vez que não têm raízes profundas, não duram muito. Assim que enfrentam problemas ou são perseguidos por causa da mensagem, cedo desanimam.
22 Meta xuyatsata muka'iwiya, mɨkɨ kanihɨkɨtɨni kemɨ'ane mi'eni niuki, peru 'iyaritɨarika kwiepa timiemekɨ, tuminitɨarikakɨ ti'irɨwiyarietɨ, 'ayumieme mɨkɨ niuki kananukanamieni meta mɨkaxuawere pɨkapitɨarie.
22 As que caíram entre os espinhos representam outros que ouvem a mensagem, mas logo ela é sufocada pelas preocupações desta vida e pela sedução da riqueza, de modo que não produzem fruto.
23 Peru kwie 'aixɨa mɨraku'anetsie muka'iwiya, mɨkɨ kanihɨkɨtɨni kemɨ'ane niuki mu'eni meta meitima. Mɨkɨ niutixuxuawereni hipatɨ xeitsienituyari pakɨ, hipatɨta haika tewiyari pakɨ, meta hipatɨ xeitewiyari heimana tamamata pakɨ».
23 E as que caíram em solo fértil representam os que ouvem e entendem a mensagem e produzem uma colheita trinta, sessenta e até cem vezes maior que a quantidade semeada”.
24 Merikɨtsɨ tawarita 'ɨkitsika kaniwayetuirieni 'ɨxatsi hepaɨtsita tikuxatatɨ, mɨpaɨ 'utaitɨ: «Kakaɨyari kemɨti'aita tewi hepaɨ kani'aneni 'imɨari 'aixɨa mɨ'anene muka'iwi yuwatsiyata.
24 Esta foi outra parábola que Jesus contou: “O reino dos céus é como um agricultor que semeou boas sementes em seu campo.
25 Peru mekutsukaku te'uximayatamete, xewitɨ mana kaninuani 'eye'unietɨ, hamɨrixa 'uka'iwieka tɨrikutsata, kaneyani.
25 Enquanto os servos dormiam, seu inimigo veio, semeou joio no meio do trigo e foi embora.
26 Kepauka tɨriku mutine meta mutixuawerixɨ, hikɨ 'anata matsiɨkɨtɨ kanayani hamɨrixa.
26 Quando a plantação começou a crescer, o joio também cresceu.
27 Hikɨ te'uximayatamete me'u'axɨaka yukutsiyari hetsɨa, mɨpaɨ mekatenitahɨawe: “Takutsiyari 'aku, ¿'imɨari 'aixɨa kati'anenekai pemika'iwi 'awatsiyata? Kamɨtsɨ, ¿keranexɨa hamɨrixa?”
27 “Os servos do agricultor vieram e disseram: ‘O campo em que o senhor semeou as boas sementes está cheio de joio. De onde ele veio?’.
28 Mɨkɨ mɨpaɨ pɨtiwaruta'ei: “Tewi xewitɨ mɨnetsi'aye'unie katineyurieni”. Te'uximayatamete mɨpaɨ metenitahɨawe: “¿Merikɨte, pekati'awaɨriya temuhu temenuyehuna?”
28 “‘Um inimigo fez isso’, respondeu o agricultor. “‘Devemos arrancar o joio?’, perguntaram os servos.
29 Mɨkɨ mɨpaɨ kaniutayɨni: “Tixaɨ, xɨka xe'enuyehuna hamɨrixa tɨriku 'ɨarime xepɨwatihunaxɨani.
29 “‘Não’, respondeu ele. ‘Se tirarem o joio, pode acontecer de arrancarem também o trigo.
30 Xekeneuhayewa 'axeikɨa mɨwawerenikɨ 'itsanaxake. 'Anake mɨpaɨ nepɨtiwatahɨawe 'itsanamete: Hamɨrixa meri xekeneukuxeɨri, xekenanahɨaxɨa xemititaiyakɨ, meta tɨriku xekeneuti'uta nekaxetunitsie”».
30 Deixem os dois crescerem juntos até a colheita. Então, direi aos ceifeiros que separem o joio, amarrem-no em feixes e queimem-no e, depois, guardem o trigo no celeiro’”.
31 Hikɨ tawari 'ɨxatsi hepaɨtsita tikuxatatɨ 'ɨkitsika kaniwarutaxatɨani mɨpaɨ 'utaitɨ: «Kakaɨyari kemɨti'aita mutsitatsa 'imɨariyari hepaɨ kani'aneni tewi mika'e hepaɨ yuwatsiyata.
31 Então Jesus contou outra parábola: “O reino dos céus é como a semente de mostarda que alguém semeia num campo.
32 'Imɨarite pɨkaxuawe hepaɨna 'anenetɨ 'etsipepetɨ, peru kepauka mɨtineni, tupiriyate pɨkaxuawe hepaɨna 'anenetɨ 'epapatɨ, 'iteɨri payeika 'epatɨ, taheima miemete wikixi mepɨyɨwawe hetsiena memɨ'axɨani memɨyuti'ituatɨani».
32 É a menor de todas as sementes, mas se torna a maior das hortaliças; cresce até se transformar em árvore, e vêm as aves e fazem ninho em seus galhos”.
33 Tawarita katiniwaruta'ɨkitɨani 'ɨxatsi hepaɨtsita tikuxatatɨ, mɨpaɨ 'utaitɨ: «Kakaɨyari kemɨti'aita, paa kuxanariyame hepaɨ kani'aneni, 'uka 'iwatituka nenutinɨitɨani harina tɨxiyari waɨkawametsie, hikɨ 'arike kaniutakuxanare naitɨ».
33 Jesus também contou a seguinte parábola: “O reino dos céus é como o fermento usado por uma mulher para fazer pão. Embora ela coloque apenas uma pequena quantidade de fermento em três medidas de farinha, toda a massa fica fermentada”.
34 Mɨpaɨ naimekɨ Ketsutsi katiniwakuxaxatɨwakaitɨni teɨteri, 'ɨxatsi hepaɨtsita tikuxatatɨ tiwa'ɨkitɨatɨ. 'Ɨxatsi hepaɨtsita katikuxatatɨ, 'atsipɨkatiwakɨhɨawekai.
34 Jesus sempre usava histórias e comparações como essas quando falava às multidões. Na verdade, nunca lhes falava sem usar parábolas.
35 Mɨpaɨ pɨraye'a, Kakaɨyari niukameya kemutayɨ:
35 Cumpriu-se, desse modo, o que foi dito por meio do profeta: “Eu lhes falarei por meio de parábolas; explicarei coisas escondidas desde a criação do mundo”.
36 Hikɨ teɨteri warutateutɨaka kiita kaneutahani. Teyɨ'ɨkitɨwamete 'auriena mekaniu'axɨani, mɨpaɨ mekatenitahɨawe:
36 Em seguida, deixando as multidões do lado de fora, Jesus entrou em casa. Seus discípulos lhe pediram: “Por favor, explique-nos a história do joio no campo”.
37 Ketsutsi mɨpaɨ katiniwaruta'eiya:
37 Jesus respondeu: “O Filho do Homem é o agricultor que planta as boas sementes.
38 Watsiya kwie naitɨ kanihɨkɨtɨni, 'imɨari 'aixɨa mɨ'anene, mɨkɨ mekanihɨkɨtɨni Kakaɨyari mɨra'aitatsie miemete. Hamɨrixa, mɨkɨ 'axamɨ'ane hetsɨa miemete mekanihɨkɨtɨni,
38 O campo é o mundo, e as boas sementes são o povo do reino. O joio são as pessoas que pertencem ao maligno,
39 tewi kiekame maye'uniekai hamɨrixa muka'iwi, Kauyumarie kanihɨkɨtɨni. 'Itsanaxa, mɨkɨ kanihɨkɨtɨni kepauka tukari meutipare. 'Itsanamete meta niuki tuayamete mekanihɨkɨtɨni.
39 e o inimigo que plantou o joio no meio do trigo é o diabo. A colheita é o fim dos tempos, e os que fazem a colheita são os anjos.
40 »Hamɨrixa kemɨtiukuxexeɨriwa kemɨtiutitaiyarɨwa taipa, mɨpaɨrita katiniyɨmɨkɨ kepauka kwie meutipare.
40 “Da mesma forma que o joio é separado e queimado no fogo, assim será no fim dos tempos.
41 Yuri Tewi kenemɨtihɨkɨ, nepɨwatanɨ'ani neniuki tuayamete, mɨkɨ mepɨwakuxeɨrieni teɨteri hipame memɨwarukununuitɨwa 'axamemɨteyuriekakɨ, meta teɨteri kemɨkatiheitserie memɨteyurie.
41 O Filho do Homem enviará seus anjos, e eles removerão do reino tudo que produz pecado e todos que praticam o mal
42 Mɨkɨ huxunu mɨwatita'atsie mepeukaxɨriyani. Muwa meputitsuanani meta mepɨyutikeweni.
42 e os lançarão numa fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
43 Mɨkɨ heitseriemekɨ yamemɨtekahu pɨta memamariwawetɨ mekanakɨnikuni 'ana hakewa wa'ukiyari mɨre'aita, tau kemɨtimerɨkaɨye. Xewitɨ netɨ mu'enaxɨ, ke'u'ena.
43 Então os justos brilharão como o sol no reino de seu Pai. Quem é capaz de ouvir, ouça com atenção!”
44 »Merikɨte Kakaɨyari kemɨti'aita waɨkawa tumini hepaɨ kani'aneni kwieta mɨ'awietsiekai hepaɨ. Tewi 'itaxeiyaka, tawari niti'awieta, hikɨ kwi yutemawietɨ heyaka, katiniutuani naime mɨrexeiyakai, hikɨ ninaneni mɨkɨ kwie.
44 “O reino dos céus é como um tesouro escondido que um homem descobriu num campo. Em seu entusiasmo, ele o escondeu novamente, vendeu tudo que tinha e, com o dinheiro da venda, comprou aquele campo.”
45 »Metatsiere Kakaɨyari kemɨti'aita tituayame hepaɨ kani'aneni mikuwaunekai perɨra witsimɨ'anene.
45 “O reino dos céus também é como um negociante que procurava pérolas da melhor qualidade.
46 Xeime perɨra hetaxeiyaka kwinie mɨraye'akai, hikɨ heyaka katinetuani naime mɨrexeiyakai, hikɨ mɨkɨ tuminiyarikɨ kaneinaneni mɨkɨ perɨra.
46 Quando descobriu uma pérola de grande valor, vendeu tudo que tinha e, com o dinheiro da venda, comprou a tal pérola.”
47 »Metatsiere Kakaɨyari kemɨti'aita wipi hepaɨ kani'aneni haramaratsie meukawiwiya hepaɨ, mɨkɨ ketsɨte yɨkɨ me'aneneme yutsata muwakuwiwiya.
47 “O reino dos céus é, ainda, como uma rede de pesca que foi lançada ao mar e pegou peixes de todo tipo.
48 Kepauka memutahɨnixɨ, ketsɨteweiyamete menenatihanani haramara tetsita, mana metitetɨ 'aixɨa memɨ'anene mekaniwaranuyeteɨxɨni kiriwatsie mekaniwareukaxɨrieni, meta 'axamemɨ'anene mepɨwarexɨrɨwa.
48 Quando a rede estava cheia, os pescadores a arrastaram até a praia, sentaram-se e juntaram os peixes bons em cestos, jogando fora os ruins.
49 Mɨpaɨta katiniyɨmɨkɨ kepauka kwie meutipare. Niuki tuayamete mekani'axɨakuni, mekaniwaranuyeteɨxikuni 'axateyuruwamete mɨkɨ heitseriemekɨ yamemɨtekahu watsata,
49 Assim será no fim dos tempos. Os anjos virão, separarão os perversos dos justos
50 huxunu mɨwatita'atsie mepɨwareukaxɨrieni, muwa meputitsuanani meta mepɨyutikeweni.
50 e os lançarão na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
51 Hikɨ mɨpaɨ katiniwarutahɨawe:
51 Vocês entendem todas essas coisas?” “Sim”, responderam eles.
52 Mɨkɨ mɨpaɨ katiniwarutahɨawe:
52 Então ele acrescentou: “Todo mestre da lei que se torna discípulo no reino dos céus é como o dono de uma casa que tira do seu tesouro verdades preciosas, tanto novas como velhas”.
53 Kepauka Ketsutsi mɨtiutahayewaxɨ ti'ɨkitatɨ 'ɨxatsi hepaɨtsita, mana kanayeyani.
53 Quando Jesus terminou de contar essas parábolas, deixou aquela região
54 Hikɨ yukiekaritsie nuaka, tiniwa'ɨkitɨakaitɨni watukita. Mɨkɨ mekanihɨxiyakaitɨni, mɨpaɨ mekaniutiyuanekaitɨni:
54 e voltou para Nazaré, cidade onde tinha morado. Enquanto ensinava na sinagoga, todos se admiravam e perguntavam: “De onde lhe vêm a sabedoria e o poder para realizar milagres?
55 ¿'Ikɨ kɨyekɨ mɨreutawewiwe katinu'aya? ¿Maamaya Mariya katitewa, 'iwamama Kakuwu, Kutse, Tsimuni meta Kura mekatehɨkɨ?
55 Não é esse o filho do carpinteiro? Conhecemos Maria, sua mãe, e também seus irmãos, Tiago, José, Simão e Judas.
56 ¿'Iwamama 'ukari yunaitɨ 'ena mekatetitei tahetsɨa? ¿Kamɨtsɨ hakewa pɨretima 'ikɨ naime kemɨtiyuriene?
56 Todas as suas irmãs moram aqui, entre nós. Onde ele aprendeu todas essas coisas?”.
57 Mepɨkayɨwawekai yuri memɨte'i'eririekakɨ. Peru Ketsutsi mɨpaɨ katiniwarutahɨawe:
57 E sentiam-se muito ofendidos. Então Jesus lhes disse: “Um profeta recebe honra em toda parte, menos em sua cidade e entre sua própria família”.
58 Hikɨ mana waɨkawa mamariwaweme pɨkatiuyuri, mɨkɨ yuri memɨkate'eriekaikɨ.
58 E, por causa da incredulidade deles, realizou ali apenas uns poucos milagres.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.