Gênesis 31
God Nuye Kunwok (GUP) vs NTLH
1 Kaluk Jacob wobekkang bu Laban nuye bebeywurd birriyimi, “Jacob kang rowk nawu Ngabbard nuyeni, dja kore nawu Ngabbard nuyeni nungka kukenminj.”
1 Jacó ficou sabendo que os filhos de Labão andavam dizendo o seguinte: — Jacó está tirando tudo o que é do nosso pai. É às custas do nosso pai que ele está ficando rico.
2 Dja mak Jacob nang bu Laban bimarnekebbumi, dja kerrngehkenhni kamakni.
2 Jacó também notou que Labão já não se mostrava tão amigo como antes.
3 Wanjh Yawey bimarneyimeng Jacob, yimeng, “Yirrurnde kore kubolkwarlah bedberre nawu mawahmawah ke kore ngudda ngurrimud kabirrini, dja ngaye wanjh ngarrdjarrkre.”
3 Então o Senhor Deus disse a Jacó: — Volte para a terra dos seus pais, onde estão os seus parentes. Eu estarei com você.
4 Wanjh Jacob benbenekayhmeng Rachel dja Leah kabenemre kore kabbal kore mayh nuye mirnderri.
4 Aí Jacó mandou chamar Raquel e Leia para que viessem ao campo, onde ele estava com as suas ovelhas e cabras.
5 Dja nungka benbenemarneyimeng, “Ngaye nganan bu kornkumo ngorrewoneng nganhmarnekebbume dja kerrngehkenhni kamakni. Kunu bonj, dja God nawu Kornkumo ngardduk wanjh nganehdjarrkrey nganbidyikarrmeng.
5 Quando chegaram, ele disse: — Tenho reparado que o pai de vocês já não se mostra tão meu amigo como antes; mas o Deus do meu pai tem estado comigo.
6 Ngudda nguneburrbun bu ngaye ngamarnedurrkmirranginj kornkumo ngorrewoneng kunngudj dorrengh ngardduk.
6 Vocês sabem muito bem que tenho me esforçado muito, trabalhando para o pai de vocês.
7 Dja kunu yiman djamku, dja nungka ngankoweyi, dja kunwernhkah borledkeyi nawu yimankek nganmarnekarremulewayi, dja God birrenghkeyi ba minj kunwarre nganmarnekurduyimeninj.
7 Mas ele me tem enganado e já mudou o meu salário umas dez vezes. Porém Deus não deixou que ele me prejudicasse.
8 Bu nungka yimeng, ‘Kaluk mayh nawu birrimudbubuyika wanjh ke bu karremulewan.’ Wanjh mayh rowk bindiyawmangi birrimudbubuyikani. Dja bu yimeng, ‘Kaluk mayh nawu birrikuklayirrhlayirrmikenh wanjh ke bu karremulewan.’ Wanjh mayh rowk bindiyawmangi birrikuklayirrhlayirrmiken.
8 Quando ele dizia: “Os cabritos com manchas serão o seu salário”, aí as fêmeas tinham crias manchadas. E, quando ele dizia: “Os cabritos listados serão o seu salário”, aí as crias saíam todas listadas.
9 Kunu God biyimey mayh rowk nawu nuyeni kornkumo ngorrewoneng, dja nganwong ngaye.
9 Foi assim que Deus tirou os rebanhos do pai de vocês e os deu a mim.
10 Kaluk bolkyimi bu mayh bedberreni birrimarreni, ngaye ngabukirribom, ngawohnang nganang mayh nawu goat narahrangem nawu bindihmangi ngaldahdaluk wanjh birrikuklayirrhlayirrmikenh, birrimudbubuyikani dja birrikukdjirlhdjirlmikenh.
10 — Um dia, quando os animais estavam no tempo do cruzamento, eu tive um sonho. Eu vi que os bodes que cobriam as fêmeas eram listados, malhados e manchados.
11 Dja ngabekkang angel nuye God nganmarneyimeng bukirri, yimeng, ‘Jacob!’ Dja ngayimeng, ‘Ngaye konhda, bekkabekkan.’
11 O Anjo de Deus me chamou pelo nome, e eu respondi: “Aqui estou.”
12 Dja nungka yimeng, ‘Yiwohrna, dja yinan goat rowk nawu narahrangem nawu kabindimang ngaldahdaluk wanjh birrikuklayirrhlayirrmikenh, birrimudbubuyika, dja birrikukdjirlhdjirlmikenh. Kuhni ngakurduyime bu ngaye nganang rowk nawu Laban ngunhmarnekurduyimi.
12 Então ele continuou: “Veja! Todos os bodes que estão cruzando são listados, malhados e manchados. Eu estou fazendo com que isso aconteça porque tenho visto o que Labão está fazendo com você.
13 Ngaye wanjh God, dja marnebebmeng kore kunred Bethel, kore ngudda mankalkkid oil yikalkkidyakbom kore kunwardde manbu yiwarddedjabnameng, dja kore ngudda kanmarnewokkurrmerrinj kunwok kunrayek duninjh. Mah. Wanjh yirrolkka yibolkbawo kondah kubolkwarlah, dja werrkwerrk yirrurndeng kore kubolkwarlah kore yirranginj.’”
13 Eu sou o Deus que apareceu a você em Betel, onde você me dedicou uma pedra, derramando azeite sobre ela, e onde você me fez uma promessa. Agora prepare-se, saia desta terra e volte para a terra onde você nasceu.”
14 Bu Jacob kuhni benbenemarneyimeng wanjh Rachel dja Leah benewokmey beneyimeng, “Minj njale Ngabbard nganbeneyibawon.
14 Então Raquel e Leia responderam: — Não sobrou nada para herdarmos do nosso pai.
15 Nungka wanjh nganbenemarnekurduyime yiman bu ngad nganewokbuyika! Nungka nganbenekukweykang dja warridj kahkukyakwon nawu mey bu nganbeneweykang.
15 Ele nos trata como se fôssemos estrangeiras. Ele até nos vendeu e depois gastou todo o dinheiro que recebeu como pagamento.
16 Yehyeng rowk nawu God biyimey Ngabbard, wanjh woybukkih yimerranj ngad ngadberre, dja mak wurdwurd dorrengh nawu ngadberre. Wanjh kunu bu baleh God ngunmarneyimeng, wanjh kunmekbe yikurduyimen.”
16 Toda a riqueza que Deus tirou do nosso pai é nossa e dos nossos filhos. Portanto, faça tudo o que Deus mandou.
17 Wanjh kunu Jacob dolkkang benkurrmeng wurdwurd nuye dja mak ngalbibininjkobeng kore camel birrimorneni.
17 — ausente —
18 Dja nungka benmirndemunkeweng mayh nuye kabirrimarnedokme. Yehyeng rowk dorrengh nawu wernmerreni nuye kore Paddan Aram wanjh kang, dja birriwam birribolkyikani kore kornkumo nuye nawu Isaac kore kubolkwarlah Canaan.
18 — ausente —
19 Bu Laban wam benhmuddjobkeyi nawu sheep, wanjh Rachel djalmey wokyak nawu god nawern nuye kornkumo nawu yiwarrudj benmarnedi kore kururrk nuye.
19 Labão, o pai de Raquel, havia ido para outro lugar a fim de cortar a lã das suas ovelhas; e, enquanto ele estava fora, Raquel roubou as imagens dos deuses da casa dele.
20 Dja warridj Jacob bikoweng Laban nawu Arameabeh bu nungka minj bimarneyimeninj kakelerlobme.
20 Foi assim que Jacó, sem avisar que ia embora, enganou Labão, o arameu,
21 Nungka kelerlobmeng kang rowk yehyeng nawu nuye, wanjh dolkkang wam djowkkeng mankabo Euphrates dja djahdjalley balbolkyikani kore kurruluhdulum ngarre kabolkngeyyo Gilead.
21 fugindo com tudo o que tinha. Atravessou o rio Eufrates e foi na direção da região montanhosa de Gileade.
22 Kaluk bu kunbarnangarra danjbik wanjh bininj birrimarneyimeng Laban bu Jacob kelerlobmeng.
22 Três dias depois Labão ficou sabendo que Jacó havia fugido.
23 Wanjh nungka Laban benkang nawu birrimud dja bindingudjkadjuy bu kunbarnangarra seven, dja bindimarnebebmeng kore kurruluhdulum ngarre Gilead.
23 Ele reuniu os seus parentes e foi atrás de Jacó. Sete dias depois, Labão alcançou Jacó na região montanhosa de Gileade.
24 Wanjh kumekbe kukak God bimarnebebmeng Laban nawu Aramean bininj, bimarnebebmeng bukirri dja bimarneyimeng, “Marndi yinahnarrimen, dja yuwn njale yimarneyime Jacob nawu kunmak dja kunwarre.”
24 Naquela noite Deus apareceu num sonho a Labão, o arameu, e disse: — Cuidado! Não faça nada a Jacó.
25 Jacob wanjh dabburlin nuye nameng kore kunwarddekimuk ngarre kunbolk Gilead bu Laban bimarnebebmeng, dja Laban dja nawu birrimud birriyonginj kumekbe warridj.
25 Labão alcançou Jacó na região montanhosa de Gileade, onde ele estava acampado. E Labão e os seus parentes acamparam no mesmo lugar.
26 Wanjh Laban bimarneyimeng Jacob, yimeng, “Ngudda njale yikurduyimeng? Ngudda kankoweng dja yibenbenekang ngalbebeywurd ngardduk yiman rerrih nawu bininj kabindidukkan daluk kabindikan bu kabirriburren war.
26 Aí Labão disse a Jacó: — Por que foi que você me enganou, levando as minhas filhas como se fossem prisioneiras de guerra?
27 Njalekah ngudda manmolk yikelerlobmeng dja kankoweng? Njalekah minj kanmarneyimeninj ba kunu ngaye munkewemeninj bu karriwarnmakmeninj karriwayiniwirrinj bu birridoyi tambourine dja birribuyi lyre.
27 Por que você me enganou, fugindo desse jeito, sem me dizer nada? Se você tivesse falado comigo, eu teria preparado uma festa alegre de despedida, com canções acompanhadas de pandeiros e de liras .
28 Njalekah ngudda minj yibenbawoyi ngabenbunjhmayi ngabenwoknayi nawu ngabenkebmanjmeng dja ngalbebeywurd ngardduk? Ngudda kunu yikurduyimeng yiman yerreh yikodjkuluyak.
28 Você nem me deixou beijar os meus netos e as minhas filhas. O que você fez foi coisa de gente sem juízo.
29 Ngaye wanjh ngakarrme kundulkarre bu marneyime kunwarre, dja bonj, God nawu kornkumo ke nuye wokdanj ngardduk kukak, yimeng, ‘Marndi yuwn njale yimarneyime Jacob nawu kunmak dja kunwarre.’
29 Eu poderia ter feito muito mal a vocês, mas na noite passada o Deus do seu pai me disse assim: “Cuidado! Não faça nada a Jacó.”
30 Bonj, ngaye ngaburrbun bu ngudda wanjh yibolkbawong bu ngudda yidjareni bulkkidj yirrurndeng kore kornkumo ke kani. Bonj kunu, dja njalekah yidjirdmey nayahwurd gods nawu ngardduk?”
30 Eu sei que você foi embora porque tinha saudades de casa. Mas por que foi que você roubou as imagens dos deuses da minha casa?
31 Jacob biwokmey Laban, yimeng, “Ngaye ngamwam manmolk bu ngakeleni, dja ngaye ngayimeng bu ngudda kanyirrurrkmayi ngalbebeywurd ke.
31 Jacó respondeu: — Eu fiquei com medo, pois pensei que o senhor ia me tirar as suas filhas à força.
32 Dja bolkkime marneyime, bu yingalke nangale kakarrme gods ke, wanjh bonj namekbe kadjaldowen. Bu nawu ngad karrimud dorrengh kabirrinan wanjh kanbukka yehyeng nawu ngaye ngakarrme bu ngudda ke, dja yidjalka.” Kaluk Jacob nungka wakwani bu Rachel djirdmey namekbe nawu gods.
32 Mas, se o senhor achar as suas imagens com alguém aqui, essa pessoa será morta. Os nossos parentes são testemunhas: se o senhor encontrar aqui qualquer coisa que seja sua, pode levar. Acontece que Jacó não sabia que Raquel havia roubado as imagens.
33 Wanjh Laban ngimeng kore Jacob nuye dabburlin, dja Leah ngalengngarre, dja dabburlin berrewoneng benemekbe daluk bokenh nawu bindimarnedurrkmirri, dja minj kumekbe ngalkemeninj nawu god nuye. Wanjh nungka kumbebmeng kore Leah ngarre dabburlin dja ngimeng kore Rachel ngalengngarre.
33 Labão entrou na barraca de Jacó, depois na de Leia e depois na das duas escravas, porém não encontrou as suas imagens. Então foi para a barraca de Raquel.
34 Rachel wanjh korroko mey nawu gods nuye dja dahkendoy kore camel nuyeni baladji kubodmekenh, dja ngaleng wanjh ngerrehmeng. Bu kumekbe ni Laban wernhmadjyawani kore dabburlin rowk, dja minj ngalkemeninj.
34 Aí ele procurou em toda parte, porém não achou nada, pois Raquel havia posto as imagens numa sela de camelo e estava sentada em cima.
35 Dja Rachel bimarneyimeng kornkumo, yimeng, “Ngudda nawu yiwohrnan ngardduk, yuwn kandung bu minj marnedolkkan dja ngaye kunbodme ngarrowen.” Wanjh Laban benmadjyawam, dja minj ngalkemeninj namekbe nawu gods nuyeni nawu benmarnedi yiwarrudj kururrk nuye.
35 Ela disse ao pai: — O senhor não fique zangado comigo por eu não me levantar, mas é que estou menstruada. Foi assim que Labão procurou as suas imagens, sem as encontrar.
36 Wanjh Jacob ngukwarreminj dja birruy Laban. Jacob yimeng, “Baleh yiddok ngayimeng? Njale yiddok kunwarre ngakurduyimeng ke bu rerre ngudda kanmunkekadjuy bu kanbuyi?
36 Aí Jacó ficou zangado. Ele disse a Labão: — O que foi que eu fiz de errado? Qual foi a
37 Ngudda wanjh kanmadjyawam rowk nawu ngahkarrme, njale yiddok yingalkeng nawu ke yehyeng? Wanjh yikurrmen kondah kore ngaye ngarrimud kabirrinan, dja mak ngudda ngurrimud, ba kunu bedda kandidjadme ngarrku, kabirriyime nangale kunwarre yimihyimi, kunubewu ngudda dja ngaye nuk.
37 Agora que mexeu em todas as minhas coisas, será que encontrou alguns objetos que são seus? Pois ponha esses objetos aqui, na frente dos meus parentes e dos seus, para que eles julguem qual de nós dois está com a razão.
38 Ngaye mandjewk twenty ngarrdjarrkni, dja sheep ke ngaldahdaluk dja mak goat minj bindimarneyawdowimeninj. Dja ngaye minj nganguyi nawu sheep narahrangem kore ngudda ke mayh mirndehmirnderri.
38 Durante os vinte anos que trabalhei para o senhor, as suas ovelhas e as suas cabras nunca tiveram abortos, e eu não comi um só carneiro do seu rebanho.
39 Dja bu mayh nabang buni bikukdjalkdjalkmangi nawu ngudda ke, wanjh namekbe nawu mayh ke minj ngamkayi kore ngudda bukkayi, dja ngayeman ngakarremulewani. Dja ngudda kandjalyidjawani ngakarremulewani bu mayh bindidjirdmangi bu barnangarrakenh dja mak bu kukakkenh.
39 Nunca lhe trouxe os animais que as feras mataram, mas eu mesmo pagava o prejuízo. O senhor me cobrava qualquer animal que fosse roubado de dia ou de noite.
40 Kunih wanjh kunu ngakurduyimi, bu barnangarra wanjh ngarungi kundungbang dja bu kukak ngabonjdjekdoweni, dja mak minj ngawernhkeyuwirrinj.
40 A minha vida era assim: de dia o calor me castigava, e de noite eu morria de frio. E quantas noites eu passei sem dormir!
41 Ngaye mandjewk twenty ngani kore ngudda ke kunrurrk. Ngaye mandjewk fourteen marnedurrkmirranginj bu ngalbebeywurd ke bokenh kanwongkenh, dja mak mandjewk six marnedurrkmirranginj bu mayhkenh nawu kekih kanwongkenh. Dja ngudda kunwernhkah yibuyikawoni nawu kankarremulewani.
41 Fiquei vinte anos na sua casa. Trabalhei catorze anos para conseguir as suas duas filhas e seis anos para conseguir os seus animais. E, ainda por cima, o senhor mudou o meu salário umas dez vezes.
42 Bu God nawu Ngabbard nuye, nawu God nuyeni Abraham, dja nawu Isaac kabimarnekele, bu nungka minj nganbidyikarrmeninj, wanjh woybukkih ngudda kankukmunkewemeninj ngalarrkniwirrinj. God nang ngardduk kunmurrngrayek, dja bu ngawernhdurrkmirranginj, dja wanjh kukakni nungka ngunduy.”
42 Se o Deus dos meus antepassados — o Deus de Abraão, o Deus a quem Isaque temia — não tivesse estado comigo, o senhor teria me mandado embora com as mãos vazias. Mas Deus viu o meu sofrimento e o trabalho que tive e ontem à noite ele resolveu a questão.
43 Wanjh Laban biwokmey Jacob, yimeng, “Bedda wanjh ngalbebeywurd ngardduk, dja wurdwurd wanjh ngabenkebmanjmeng, dja mayh wanjh ngardduk, yehyeng rowk nawu yihnan nakka wanjh ngardduk. Kunu bonj, dja njale yimankek bolkkime ngabenmarnekurduyime ngalbebeywurd ngardduk dja wurdwurd berrewoneng nawu bedda bindiyawmey?
43 Labão respondeu a Jacó assim: — Estas filhas são minhas, os netos são meus, estes animais são meus, e tudo o que você está vendo é meu. Agora, como não posso fazer nada para ficar com as minhas filhas e com os filhos que elas tiveram,
44 Kuhni yina ngarryimen, wanjh ngarrwokmarnburren ngudda dja ngaye, ba kanmulewan ngarrku.”
44 estou disposto a fazer um trato com você. Vamos fazer aqui um montão de pedras para que lembremos desse trato.
45 Wanjh Jacob mey kunwardde dja warddedjabnameng.
45 Então Jacó pegou uma pedra e a pôs de pé como se fosse um pilar.
46 Dja benmarneyimeng nawu birrimud nuye, “Ngurriwarddemoyhma.” Wanjh bedda birrimey kunwardde dja birridulminjameng kukudji, dja kumekbe darnkih birringuneng manme.
46 Depois disse aos seus parentes que ajuntassem e amontoassem pedras. Eles fizeram um montão de pedras e depois tomaram uma refeição ali do lado dele.
47 Laban dja Jacob benebebbehwarddengeykurrmeng. Laban nuye kunwok wanjh “Jegar Sahadutha”. Dja bu Jacob nuye kunwok wanjh “Galeed”.
47 Labão pôs naquele lugar o nome de Jegar-Saaduta , e Jacó o chamou de Galeede .
48 Laban yimeng, “Maninjmanu manbu birridulminjameng kunwardde wanjh bolkkime kanmulewan ngudda dja ngaye.” Kunmekbekenh kunu warddengeykurrmeng Galeed.
48 Depois Labão disse: — Este montão de pedras servirá para que nós dois lembremos desse trato. Foi por isso que aquele lugar recebeu o nome de Galeede.
49 Dja mak warddengeykurrmeng Mizpah. Kunmekbe warddengeykurrmeng bu yimeng, “Ngadjare Yawey kanbebbehnahnan bu ngudda dja ngaye kore ngarrhbebbehni.
49 E também teve o nome de Mispa porque Labão disse: — Que o
50 Bu kunubewu ngudda kunwarre yibenbenemarnekurduyime ngalbebeywurd ngardduk, dja kunbuyika bu ngudda yibenmang dalukbubuyika yibenrawon ngalbebeywurd ngardduk, madjamku minj nangale karrini kannan ngarrku, yiburrbu God kannan bu ngudda dja ngaye.”
50 Se você maltratar as minhas filhas ou se você casar com outras mulheres, mesmo que eu não saiba o que está acontecendo, lembre que Deus está nos vigiando.
51 Mak Laban bimarneyimeng Jacob, yimeng, “Yina, maninjmanu manbu kunwardde birridulminjameng dja mak manbu kawarddedjabdi bu ngaye ngawarddenameng kubulkayh ngarrku.
51 Aqui estão as pedras e o pilar que coloquei entre nós dois.
52 Maninjmanu manbu kunwardde birridulminjameng wanjh kanmulewan, dja maninjmanu manbu kawarddedjabdi wanjh kanmulewan bu maninjmanu kunwardde manbu birridulminjameng ngaye minj ngawarddeyurrhke ngamre kore ngudda, dja ngudda minj yimwarddeyurrhke maninjmanu kunwardde manbu birridulminjameng dja manbu kawarddedjabdi, minj yimre kore ngaye bu kunwarrekenh ngarrmarneyimerren.
52 O montão de pedras e o pilar são para lembrarmos desse trato. Eu nunca passarei para lá deste pilar para atacá-lo, e você não passará para cá deste montão de pedras e deste pilar para me atacar.
53 Nawu God nuyeni Abraham dja nuyeni Nahor, nawu God nuyeni kornkumo berrewonengni, kandjadme ngarrku.” Wanjh kunu Jacob wokkurrmerrinj kunwok kunrayek duninjh, kunngey dorrengh God nawu kornkumo nuye nawu Isaac bimarnekeleni.
53 O Deus de Abraão e o Deus de Naor será juiz entre nós. Então Jacó fez um juramento em nome do Deus a quem Isaque, o seu pai,
54 Dja Jacob kinjeng mayh God nuye bu yiwarrudj di kumekbe kore kuwarddekimuk, dja benkayhmeng nawu birrimud kabirringun, wanjh birringuneng dja kumekbe birrini bu kukakkuyeng kore kuwarddekimuk.
54 Ele ofereceu um animal em sacrifício ali na montanha e convidou os seus parentes para uma refeição. Naquela noite eles comeram e dormiram ali na montanha.
55 Wanjh bu kukabel Laban dolkkang benbunjhmey nawu benkebmanjmeng dja ngalbebeywurd nuye, dja benmarneyimeng kunmak kunwok, wanjh kunu nungka benbawong dja dokmeng kured.
55 Na manhã seguinte Labão se levantou bem cedo, beijou as suas filhas e os seus netos e os abençoou. E depois foi embora, voltando para a sua terra.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 31, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.