Atos 17
IYA YONAI (GDN) vs NAA
1 Poru yo Sairasi natere Ampiporosi yo Aporoniya bau-tagubu kayatagubu manako iwa wadamawa da natere Tesaronika bautagubu. Natere Tesaronika rabineya ka Diyu ragidai mu gurigurimaga tawai mosi ika mete kina.
1 Tendo passado por Anfípolis e Apolônia, Paulo e Silas chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga dos judeus.
2 Poru e manamai ka guriguri tawai ki kayawagana ki nana, ki pokere mu ika bautagubu ka e daikere kayawena tawa ki rabineya yapu manako aiyata marai apeya eyaka rabineya ika Mamanuga God e Okai ki kawareya Diyu ragidai mete deni deni tagamawa kasiwara idiwa.
2 Paulo, segundo o seu costume, foi procurá-los e, por três sábados, discutiu com eles a respeito das Escrituras,
3 E Mama-nuga God e Okai iyabapiyawa manako oka ki mibai wagawa matara, wagawa ke; “Nu Iya Negeyana Apunai Keriso e iyapana nu nene eba makariwagubena powagubena ade e eba iyawagubena kipena ubupena ki ka e nu iyanuga yawatai ki mete eba mebena. Ko e nu nene makariwena powena ade ewa iyawena kipu ubupu manako nu iyanuga yawatai ki e mebu kewowena.”
3 expondo e demonstrando ter sido necessário que o Cristo padecesse e ressuscitasse dos mortos. Paulo dizia: — Este Jesus, que eu anuncio a vocês, é o Cristo.
4 Iyapana dai yona ki wainamupu mibimupu manako mu Poru yo Sairasi mete ewapuru dibimupu idiwa. Yona Guriki tagamu ragidai ropani kawaya ki Mamanuga God e si tepapamawa idiwa ade ridi kawakawai dai ki mete kina ki mu mete bautagubu ewapuru mena dibimupu idiwa.
4 Alguns deles foram persuadidos e se juntaram a Paulo e Silas. O mesmo aconteceu com numerosa multidão de gregos piedosos e muitas mulheres importantes.
5 Ko Diyu ragidai mu nuwaroro-tagubu manako ubumpu iyapana berokoi dai ika imatau idiwa ki tetampu iyapana ropani kawaya mete dibimupu. Mu iyapana rabinamaga kupampu nanamutampu ki pokere natere ki ragidai kuduba mu rabinamaga yayasi-pupu manako kimpu ubumpu apunu Poru yo Sairasi mu yawiramaga kaya-tagubu. Mu wainamupu da Poru yo Sairasi apunu Diyaisoni e tawaiya ika idiwana wainamupu ki pokere mu tawa ki bodamupu gudu baupamana kwae-tagubu.
5 Os judeus, porém, movidos de inveja, trazendo consigo alguns homens maus dentre a malandragem, reuniram uma multidão e provocaram um tumulto na cidade. E, atacando de surpresa a casa de Jasom, procuravam trazer Paulo e Silas para o meio do povo.
6 Mu Gudu baupamana kwae-tagamawa ko mu Poru yo Sairasi ika eba bananatampu ki pokere mu apunu Diyaisoni ade Iyesu sumapamawa ragidai dai mete kina ki wade dokodoko-tampu tainitampu natere ki kawakawai-muguma mu bamamugu kayatagubu.
6 Porém, não os encontrando, arrastaram Jasom e alguns irmãos diante das autoridades, gritando: — Estes que promovem tumulto em todo o mundo chegaram também aqui,
7 Apunu Diyaisoni mu diriwamaga kwaewena tetapu e tawai rabineya nakatapu mete idiwa. Nu kaiwawonuga kawai Sita e gorai tapu ki mu giripiyamu, tagamu ke; ‘Kaiwawo kawai ka eba Sita ko nu Kaiwawonuga Kawai ka apunu kudubai mosi si ka Iyesu.”
7 e Jasom os hospedou na casa dele. Todos estes agem contra os decretos de César, dizendo que existe outro rei, chamado Jesus.
8 Iyapana kawakawai ade iyapana kuduba ika idiwa yona ki wainamupu ka mu rabinamaga mete urabu mu yabara-maga warawarasiwena,
8 Tanto a multidão como as autoridades ficaram agitadas ao ouvir estas palavras.
9 manako mu apunu Diyaisoni e kowaiyoma mete kina tademupu, tagubu ke; “Wi kwaigubu siyasiya ki denai bowa madai dai yewe nakapumuri were baiwagi kaiwagi. Ko wi ewa nu goranuga makeya makeya kwaiwogoi yamoi ki ka wi ade baiwagi wi bowaga madai nakamupu ki ade tepumuri.” Mu inako tagubu ki pokere apunu Diyaisoni e kowaiyoma mete kina ubumpu bowa madai dai ika nakamupu manako wiratagubu mu mubo tawamugu ade kayatagubu.
9 Porém, depois de terem recebido deles a fiança estipulada, as autoridades soltaram Jasom e os outros.
10 Kemorawagawa makeya ka Iyesu sumapamawa ragidai ika idiwa Poru yo Sairasi tonotampu natere mo si ka Bereya kayatagubu manako mu ika bautagubu ka mu Diyu ragidai mu gurigurimaga tawai rabineya yamupu.
10 E logo, durante a noite, os irmãos enviaram Paulo e Silas para Bereia. Ali chegados, dirigiram-se à sinagoga dos judeus.
11 Natere Bereya ragidai mu beramaga ka eba natere Tesaronika ragidai mu beramaga maba ko mu nuwamugu ka Poru yo Sairasi mu yonamaga naigida mena wainapamana ki nana. Mu rabinamaga ka pakarawena ki pokere apunu Poru ubupu yona mo wagubu ki ka mu e yonai ki naigida mena notapamawa manako Mamanuga God e Okai maramara iyabapamawa Poru yona badidi wagubu ki mibai bo bera ki kwaenepamawa idiwa.
11 Ora, estes de Bereia eram mais nobres do que os de Tessalônica, pois receberam a palavra com toda a avidez, examinando as Escrituras todos os dias para ver se as coisas eram, de fato, assim.
12 Mu ropani kawaya Iyesu sumamupu. Yona Guriki tagamawa ragidai mu kawakawaimuguma dai ridi ade apunu mete kina Iyesu sumamupu.
12 Com isso, muitos deles creram, mulheres gregas de alta posição social e muitos homens.
13 Ko Diyu ragidai natere Tesaronika rabineya Poru natere Bereya mete bauwena Iyesu sisiyai ika wagawa umawa ki yonai wainamupu ki ka mu garugaru mena kebompu bautagubu manako iyapana ika Bereya mete kina mu rabinamaga kupampu nanamutampu da mu Poru yo Sairasi siwakeketamana ki nana.
13 Mas, logo que os judeus de Tessalônica souberam que a palavra de Deus era anunciada por Paulo também em Bereia, foram lá agitar e perturbar o povo.
14 Ko Iyesu sumapamawa ragidai iyapana yawiratagamana kwaetagamawa ki sisiyai wainamupu ki pokere mu Poru garugaru mena banana-mupu magamau kayatagubu ko apunu Sairasi yo Simosi mu muga mena ka ika Bereyau idiwa.
14 Então os irmãos fizeram com que Paulo fosse imediatamente para os lados do mar. Porém Silas e Timóteo continuaram em Bereia.
15 Poru bananamupu ragidai e mete waka kawareya kaya-tagubu iwa wadamawa da natere Ateni bautagubu manako mu Poru ika kamadumpu ade wiratagubu kaya-tagubu. Ko Poru mu tadebu, wagubu ke; “Wi wiraiwagi kaiwagi natere Bereya ade baiwagi ki ka wi apunu Sairasi yo Simosi tademuri da baganai ki ka mu garugaru mena kawomoto nau mete idiwomu.”
15 Os responsáveis por Paulo levaram-no até Atenas e regressaram trazendo ordem a Silas e Timóteo para que fossem encontrá-lo o mais depressa possível.
16 Poru natere Ateni rabineya apunu Sairasi yo Simosi mu nawanamaga tondawa ki ka e natere ki rabineya daisusu yo momorapa keyakeyai ki iyapana mubo idamugere kaitetampu bamamugu buburitagamawa idiwa ki ropani kawaya eba bigabigai ika ubumawa emitapu ki pokere e nuwaboyawena.
16 Enquanto Paulo os esperava em Atenas, o seu espírito se revoltava em face da idolatria dominante na cidade.
17 Diyu ragidai mu gurigurimaga tawai rabineya ka e Diyu ragidai ade tawana kwaiyanai ragidai Mamanuga God sumapamawa ki mu mete yona deni deni tagamawa kasiwara idiwa. E maramara pakasi ragidai imatau asusu bautagamawa ki mu mete tagamawa,
17 Por isso, falava na sinagoga com os judeus e os gentios piedosos; também na praça, todos os dias, com os que se encontravam ali.
18 ade nota ragidai dai ki mu notamaga debai apeya, mosi ka Epikuriya yo mosi ka Sitoiki, ki mu mete deni deni tagamawa kasiwara idiwa. Ko mu dai tagubu ke; “Nota baba apunai yau gwede yonai wagau?” Ade dai tagubu ke; “E ka bani tawana kudubai ragidai mu daisusumaga mo empupu ki sisiyai bauwena wagau.” Iyapana inako tagamawa mibai ka Poru ubupu Iyesu e yonai wagawa ade iyapana popotagubu ragidai ade iya-tagamana kimana ubumana ki yonai mete wagawa.
18 E alguns dos filósofos epicureus e estoicos discutiam com ele, havendo quem perguntasse: — Que quer dizer esse tagarela? Outros diziam: — Parece pregador de deuses estranhos. Diziam isso porque Paulo pregava Jesus e a ressurreição.
19 — ausente —
19 Então, tomando-o consigo, levaram-no ao Areópago, dizendo: — Podemos saber que nova doutrina é essa que você ensina?
20 — ausente —
20 Pois você nos traz aos ouvidos coisas estranhas e queremos saber o que vem a ser isso.
21 Mu inako tagubu ki mibai ka natere Ateni taubanuwai ade tawana kwaiyanai ragidai ika idiwa mete kina ki mu ka maramara nota kudubi kwaki kwaetagamawa idiwa. Nota waunai mo bauwena ki ka mu rabinamaga kipu ubupu manako mu nota ki maramara wainapamawa sisiyai mena tagamawa idiwa.
21 Acontece que todos os de Atenas e os estrangeiros residentes não se ocupavam com outra coisa senão dizer ou ouvir as últimas novidades.
22 Apunu Poru ika Areo yonatagamu wateya iyapana kawakawai mu yabara-mugu ubupu manako dimawena, wagubu ke; “Iyapananiyoma yewe Ateni idiwu, nau yonani suwagani ki wi naigida mena wainapumuri; Nau kataineya da wi wibo daisusuguma idagau yamanatampu ki mu nene wi maramara notapiyamu idiwu.
22 Então Paulo, levantando-se no meio do Areópago, disse: — Senhores atenienses! Percebo que em tudo vocês são bastante religiosos,
23 Natere yau rabineya ka keyakeyai wi idagau kaitetampu bamamugu buburiwagamu ropani kawaya ki nau emitamekeya umekeya manako keyakeyai ki mu paunamugu ka nau kepakepa mosi empuwani ki kawareya wi oka yau okamupu; ‘Daisusunuga suma kerarai; Kau sigi nu eba katainugu ko wata yau ka kau nene.’ Wi bameya pa asusu paruiwagamu idiwu ko e si wi eba kataigau ki kena, e sisiyai nau karako wi nidiyani wainapumuri;
23 porque, andando pela cidade e observando os objetos de culto que vocês têm, encontrei também um altar no qual aparece a seguinte inscrição: “ Ao Deus Desconhecido ”. Pois esse que vocês adoram sem conhecer é precisamente aquele que eu lhes anuncio.
24 Waira yo gwedegwede kuduba yamanapupu apunai Mamanuga God ki e ka ade kunuma yo waira kuduba nu Kaiwawonuga Kawaya. E eba tawa iyapana kaina nu idanugere wademei ki rabineya tondau. Pa mena.
24 — O Deus que fez o mundo e tudo o que nele existe, sendo ele Senhor do céu e da terra, não habita em santuários feitos por mãos humanas;
25 Ade nu e waitapamana gwede mo puyo e kweyamana ki ka nu gwede e kweya-mana, mibai ka gwedegwede kuduba ki kerarai ka eyo. Nu iyanuga yo nu nonanuga yo gwedegwede kuduba ki e ubupu iyapana tawana tawana idiwei ki deni mena nu negebu.
25 nem é servido por mãos humanas, como se precisasse de alguma coisa, pois ele mesmo é quem a todos dá vida, respiração e tudo mais.
26 Kerareya ka e apunu eyaka mena yamanapupu manako e momai pokaiya ka e iyapana kuduba kiyabuiya kiyabuiya madega kauwagau madega posiwagau ki mete yamananibu wenaigibi gawarara. Nu wairanuga ki e ebo purupupu damupupu manako makeya makeya nu nakanibu kayawena. Nu maranuga ki e mete purupupu nu negebu.
26 De um só homem fez todas as nações para habitarem sobre a face da terra, havendo fixado os tempos previamente estabelecidos e os limites da sua habitação;
27 E inako kwaewena ki mibai ka e nuwaiya iyapana e kwaenei kwaene-togomono e nene togomono idiwono da mu e bananapomoto bani, pa mena bani. Ko Mamanuga God e ka eba uwama. E ka nu kuduba bamanugu yewena.
27 para buscarem Deus se, porventura, tateando, o possam achar, ainda que não esteja longe de cada um de nós;
28 Apunu mosi oka yau tapu, wagubu ke; ‘Nu e kasiyarai pokaiya iwei idiwei ade ukwepemei.’ Ade wi wiga iyapanaga mosi oka yau tapu, wagubu ke; ‘Nu kuduba ka e munuiyoma.’
28 pois nele vivemos, nos movemos e existimos, como alguns dos poetas de vocês disseram: “Porque dele também somos geração.”
29 Ki pokere nau suwagani wainapumuri; Mamanuga God e ka eba gwede mosi da nu e keyakeyai bowa yamayamapiyau poe bo daragai bo gwedegwede ki maba pokaiya yamanapamana ki nana. E munuiyoma ka nuyo ki pokere nu iwagamu da Mamanuga God e ka keyakeyai mosi ki nu idanugere yamana-mipi ki ka nu beraigemei.
29 Portanto, visto que somos geração de Deus, não devemos pensar que a divindade é semelhante ao ouro, à prata ou à pedra, trabalhados pela arte e imaginação do homem.
30 Naiya ka iyapana Mamanuga God e mu eba kataimugu ki pokere mu inako kwae-tagamawa. E mu beramaga ki empiyawa ko e wainapiyawa kamadawa. Ko karako ka e ragiragi kawaya nu nidiyau da iyapana tawana tawana idiwei ki nu kuduba ubumana nu beranuga oragai ki kamadamana manako nu notanuga wirawagana e mena notapamana idiwana ki nana.
30 Deus não levou em conta os tempos da ignorância, mas agora ele ordena a todas as pessoas, em todos os lugares, que se arrependam.
31 E mara mosi nu yabaranugu winepupu da e uburoto apunu mosi ki e ebo nuwaiya winepupu tapu ki apunai pokaiya ka e idai gurai iyapana kuduba nu naurinugu ugwadini-yoto ragiragi. E eba nari maba yagisi ko e yona supasupai mibai mena yagisi. Mamanuga God badidi inako winepupu tapu ki iyapana kuduba nu naigida kataigamana wainapamana ki nana ki matakirai ka yau kena; E winepupu apunai ki powena ko e ade iyawena kipu ubupu.”
31 Porque Deus estabeleceu um dia em que julgará o mundo com justiça, por meio de um homem que escolheu. E deu certeza disso a todos, ressuscitando-o dentre os mortos.
32 Iyapana apunu mosi powena ko ade iyawena ki sisiyai wainamupu ka mu dai Poru gwaigwitamupu ko dai e simupu, tagubu ke; “Nu nuwanugu kau yonagi ki ewa marai mosi ade waina-pamana wainapemei.”
32 Quando ouviram falar de ressurreição de mortos, uns zombaram, e outros disseram: — A respeito disso ouviremos você em outra ocasião.
33 Mu inako tagubu manako Poru kipu ubupu yonatagamu watai ki kamadubu kaya-wena.
33 A essa altura, Paulo se retirou do meio deles.
34 Ko iyapana dai e yonai wagubu mibimupu ki mu kimpu ubumpu e eweya kayatagubu. Apunu ki mosi ka kweya Areo ragidai mu kawaimaga mosi si ka Daiyonisiyasi, ridi mosi si ka Damarisi ade iyapana dai ki mete kina.
34 Houve, porém, alguns homens que se juntaram a ele e creram; entre eles estava Dionísio, o areopagita, uma mulher chamada Dâmaris e, com eles, mais algumas pessoas.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.