Daniel 2
Biblu Ala ta Kuma (DYU) vs NVI
1 Masacɛ Nebukadinɛsari ta masaya san flanan na, a ka siko dɔw kɛ. O ko k’a hakiri ɲagami kosɛbɛ, fɔ k’a bari sunɔgɔ ra.
1 No segundo ano de seu reinado, Nabucodonosor teve sonhos; sua mente ficou tão perturbada que ele não conseguia dormir.
2 A ko o ye a ta lɔnnikɛbagaw bɛɛ wele: jinamoriw, ani lagbɛrikɛbagaw, ani subagaw, ani tagamasiyɛn lɔnbagaw bɛɛ, o ye na ale ta sikow ɲafɔ a ye. O bɛɛ nana masacɛ fɛ.
2 Por isso o rei convocou os magos, os encantadores, os feiticeiros e os astrólogos para que lhe dissessem o que ele havia sonhado. Quando eles vieram e se apresentaram ao rei,
3 Masacɛ k’a fɔ o ye ko: «Ne ka siko dɔ le kɛ, min ka ne hakiri ɲagami. Ne b’a fɛ aw ye ne ta siko fɔ ne ye.»
3 ele lhes disse: "Tive um sonho que me perturba e quero saber o que significa".
4 Lɔnnikɛbagaw ka masacɛ jaabi aramekan na, ko: «E, Masacɛ, Ala ye i mɛɛn an kɔrɔ! I ta siko fɔ i ta jɔnw ye, ni o kɛra, an bɛna a kɔrɔ fɔ i ye.»
4 Então os astrólogos responderam em aramaico ao rei: "Ó rei, vive para sempre! Conta o sonho aos teus servos, e nós o interpretaremos".
5 Masacɛ k’a fɔ o ye ko: «Ne ka min latigɛ, o le ye nin ye: ni aw ma se ka ne ta siko fɔ ne ye, k’a kɔrɔ fana fɔ, o bɛna aw mina ka aw faga, ka aw ta sow bɛɛ ci k’a ton ɲɔgɔn kan i ko ɲamaɲama.
5 O rei respondeu aos astrólogos: "Esta é a minha decisão: Se vocês não me disserem qual foi o meu sonho e não o interpretarem, farei que vocês sejam cortados em pedaços e que as suas casas se tornem montes de entulho.
6 Nka ni aw sera ka siko fɔ ne ye, k’a kɔrɔ fɔ ka la a kan, ne bɛna aw ladiya, ka aw bonya kosɛbɛ. O ra, aw ye siko fɔ ne ye, k’a kɔrɔ fana fɔ.»
6 Mas, se me revelarem o sonho e o interpretarem, eu lhes darei presentes e recompensas e grandes honrarias. Por isso, revelem-me o sonho e a sua interpretação".
7 Lɔnnikɛbagaw ka masacɛ jaabi tuun ko: «Masacɛ, ele kɔni ye siko fɔ an ye dɔrɔn; an bɛna a kɔrɔ fɔ i ye.»
7 Mas eles tornaram a dizer: "Conte o rei o sonho a seus servos, e nós o interpretaremos".
8 Masacɛ ko: «Ne ka aw ta ceguya lɔn! Aw b’a fɛ ka kuma caya le janko aw ye wagati sɔrɔ ka fɛn dɔ sɔrɔ k’a fɔ ne ye, sabu ne ka min latigɛ, aw ka o lɔn.
8 Então o rei respondeu: "Já descobri que vocês estão tentando ganhar tempo, pois sabem da minha decisão.
9 Ayiwa, ni aw ma siko fɔ ne ye, min fɔra, o le bɛna kɛ aw bɛɛ ra. Aw b’a fɛ ka bɛn a ra ka na faninyakumaw ni nanbarakuma dɔw le fɔ ne ye, janko sani wagati dɔ cɛ, ne ye ne ta miiriya yɛlɛma. Aw ye siko fɔ ne ye; ni o kɛra, ne bɛna a lɔn ko can ra, aw bɛ se k’a kɔrɔ fana fɔ ne ye.»
9 Se não me contarem o sonho, todos vocês receberão a mesma sentença; pois vocês combinaram enganar-me com mentiras, esperando que a situação mudasse. Contem-me o sonho, e saberei que vocês são capazes de interpretá-lo para mim".
10 Lɔnnikɛbagaw ka masacɛ jaabi ko: «Masacɛ, i ka min fɔ, mɔgɔ si tɛ dunuɲa ra yan min bɛ se ka o kɛ. Masacɛ si fana ma nin ko ɲɔgɔn ɲini a ta jinamoriw ni a ta lagbɛrikɛbagaw ni a ta tagamasiyɛn lɔnbagaw fɛ fɔlɔ ni ele tɛ; hali masacɛw bɛɛ ra fangatigi, walama o bɛɛ ra tɔgɔtigi ma nin ɲɔgɔn kɛ.
10 Os astrólogos responderam ao rei: "Não há homem na terra que possa fazer o que o rei está pedindo! Nenhum rei, por maior e mais poderoso que tenha sido, chegou a pedir uma coisa dessas a nenhum mago, encantador ou astrólogo.
11 Masacɛ, i ka min fɔ, o ka gbɛlɛn. Mɔgɔ si tɛ se ka nin ko fɔ masacɛ ye, ni an ta alaw tɛ, k’a sɔrɔ olugu fana tɛ adamadenw cɛ ra yan.»
11 O que o rei está pedindo é difícil demais; ninguém pode revelar isso ao rei, senão os deuses, e eles não vivem entre os mortais".
12 O ka o kuma fɔ minkɛ, masacɛ dimina kosɛbɛ. A ko o ye Babilɔni lɔnnikɛbagaw bɛɛ faga.
12 Isso deixou o rei tão irritado e furioso que ele ordenou a execução de todos os sábios da Babilônia.
13 O ko latigɛra minkɛ dɔrɔn, o ka kɛ lɔnnikɛbagaw mina ye ko o bɛ taga o faga. O tagara Daniyɛli ni a tɔɲɔgɔnw fana yɔrɔɲini ko o bɛ o faga.
13 E assim foi emitido o decreto para que fossem mortos os sábios; os encarregados saíram à procura de Daniel e dos seus amigos, para que também fossem mortos.
14 Daniyɛli ka o mɛn minkɛ, a tagara kuma masacɛ ta sorasikuntigi fɛ, min tɔgɔ ye ko Ariyɔki. O tun ka Babilɔni lɔnnikɛbagaw fagari ko baara don ale le boro. Daniyɛli kumana a fɛ ni hakiritigiya ani bonya ye.
14 Arioque, o comandante da guarda do rei, já se preparava para matar os sábios da Babilônia, quando Daniel dirigiu-se a ele com sabedoria e bom senso.
15 A ka Ariyɔki ɲininka ko: «Mun le k’a to masacɛ ka nin kogbɛlɛn ɲɔgɔn latigɛ?» Ayiwa, Ariyɔki k’a ko bɛɛ ɲafɔ Daniyɛli ye.
15 Ele perguntou ao oficial do rei: "Por que o rei emitiu um decreto tão severo? " Arioque explicou o motivo a Daniel.
16 Daniyɛli teliyara ka taga masacɛ fɛ, ka taga a fɔ a ye ko a ye muɲu dɔɔnin, ko sani wagati dɔ cɛ, ale bɛna a ta siko fɔ a ye.
16 Diante disso, Daniel foi pedir ao rei que lhe desse um prazo, e ele daria a interpretação.
17 Ayiwa, Daniyɛli bɔra ka taga a ta so, ka taga o ko ɲafɔ a tɔɲɔgɔnw ye, Hananiya, ani Misahɛli ni Azariya.
17 Daniel voltou para casa, contou o problema aos seus amigos Hananias, Misael e Azarias,
18 A ko o ye sankolo tigi Ala daari, janko Ala ye makari o ra ka siko gundo yira o ra, janko o kana olugu ni Babilɔni lɔnnikɛbaga tɔw bɛɛ faga.
18 e lhes pediu que rogassem ao Deus dos céus que tivesse misericórdia acerca desse mistério, para que ele e seus amigos não fossem executados com os outros sábios da Babilônia.
19 Ayiwa, Ala ka o siko gundo yira Daniyɛli ra su fɛ siko ra. Daniyɛli ka sankolo tigi Ala fo.
19 Então o mistério foi revelado a Daniel de noite, numa visão. Daniel louvou o Deus dos céus
20 Daniyɛli ko:
20 e disse: "Louvado seja o nome de Deus para todo o sempre; a sabedoria e o poder a ele pertencem.
21 Ale le bɛ se ka wagatiw ni ko nataw yɛlɛma k’a kɛ a sago ye.
21 Ele muda as épocas e as estações; destrona reis e os estabelece. Dá sabedoria aos sábios e conhecimento aos que sabem discernir.
22 A bɛ fɛnbaw, ani fɛn dogoninw yira.
22 Revela coisas profundas e ocultas; conhece o que jaz nas trevas, e a luz habita com ele.
23 Ne bɛmaw ta Ala,
23 Eu te agradeço e te louvo, ó Deus dos meus antepassados; tu me deste sabedoria e poder, e me revelaste o que te pedimos, revelaste-nos o sonho do rei".
24 Ayiwa, o kɔ, Daniyɛli tagara Ariyɔki fɛ, masacɛ tun k’a fɔ min ye ko a ye Babilɔni lɔnnikɛbagaw faga. Daniyɛli tagara a fɔ a ye ko a kana lɔnnikɛbagaw faga, ko a ye taga ni ale ye masacɛ fɛ, ale bɛna taga siko ɲafɔ masacɛ ye.
24 Então Daniel foi falar com Arioque, a quem o rei tinha nomeado para executar os sábios da Babilônia, e lhe disse: "Não execute os sábios. Leve-me ao rei, e eu interpretarei para ele o sonho que teve".
25 Ariyɔki teliyara ka taga ni Daniyɛli ye masacɛ fɛ. O sera yi minkɛ, Ariyɔki k’a fɔ masacɛ ye ko: «Zuda ta mɔgɔ minw minana, ne ka cɛ kelen sɔrɔ olugu ra, min bɛ se ka i ta siko ɲafɔ i ye.»
25 Imediatamente Arioque levou Daniel ao rei e disse: "Encontrei um homem entre os exilados de Judá que pode dizer ao rei o significado do sonho".
26 Masacɛ ka Daniyɛli ɲininka. O tun bɛ Daniyɛli wele ko Bɛlisasari. Masacɛ ko: «Yala can lo ko ele bɛ se ka ne ta siko fɔ ne ye, k’a kɔrɔ fana fɔ ka la a kan wa?»
26 O rei perguntou a Daniel, também chamado Beltessazar: "Você é capaz de contar-me o que vi no meu sonho e interpretá-lo? "
27 Daniyɛli ka masacɛ jaabi ko: «Masacɛ, i ka fɛn min ɲini, o ye gundo le ye, lagbɛrikɛbagaw ni jinamoriw ni jotigiw si tɛ se ka min lɔn k’a fɔ i ye.
27 Daniel respondeu: "Nenhum sábio, encantador, mago ou adivinho é capaz de revelar ao rei o mistério sobre o qual ele perguntou,
28 Nka Ala dɔ bɛ san fɛ, ale bɛ gundow lɔn. Ale Ala le ka ko nataw yira masacɛ ra siko ra. Ayiwa, i ka siko min kɛ, ani i ka fɛn minw ye ka i to sunɔgɔ ra, ne bɛna o fɔ i ye.
28 mas existe um Deus nos céus que revela os mistérios. Ele mostrou ao rei Nabucodonosor o que acontecerá nos últimos dias. O sonho e as visões que passaram por tua mente quando estavas deitado foram os seguintes:
29 «E, masacɛ, ko minw bɛna kɛ wagati nataw ra, o le nana i ta miiriya ra, ka i to sunɔgɔ ra. Ala min bɛ gundow lɔn, ale le ka ko nataw yira i ra.
29 "Quando estavas deitado, ó rei, tua mente se voltou para as coisas futuras, e aquele que revela os mistérios te mostrou o que vai acontecer.
30 Ayiwa, ne kɔni, nin kow yirara ne ra, nka o t’a yira ko ne ta hakiritigiya le ka bon danfɛn tɔw bɛɛ ta ye dɛ! Ala le b’a fɛ ko i ta siko kɔrɔ ye fɔ i ye, ani miiriya minw nana i hakiri ra, i ye o kɔrɔ lɔn.
30 Quanto a mim, esse mistério não me foi revelado porque eu tenha mais sabedoria do que os outros homens, mas para que tu ó rei, saibas a interpretação e entendas o que passou pela tua mente.
31 «E, masacɛ! I ta siko ra, i ka mɔgɔ bisigiya dɔ le lɔnin ye, belebeleba jamijan, a bɛ manamanana. Siranyafɛnba tun lo fana.
31 "Tu olhaste, ó rei, e diante de ti estava uma grande estátua: uma estátua enorme, impressionante, e sua aparência era terrível.
32 A kunkolo tun ye sanin yɛrɛworo ye, a disi ni a borow tun ye warigbɛ ye, a kɔnɔbara ni a wotow tun ye siranɛgɛ ye,
32 A cabeça da estátua era feita de ouro puro, o peito e o braço eram de prata, o ventre e os quadris eram de bronze,
33 a senkalaw tun ye nɛgɛ ye, a senw yɔrɔ dɔw tun ye nɛgɛ ye, yɔrɔ dɔ tun ye bɔgɔ ye.
33 as pernas eram de ferro, e os pés eram em parte de ferro e em parte de barro.
34 Ayiwa, ka i to flɛri ra, kabakuru dɔ bɔra yi a yɛrɛ ma, ka na o mɔgɔ bisigi sen gbasi, k’a sen nɛgɛraman ni a bɔgɔraman karikari.
34 Enquanto estavas observando, uma pedra soltou-se, sem auxílio de mãos, atingiu a estátua nos pés de ferro e de barro e os esmigalhou.
35 O kɛra minkɛ, nɛgɛ o, bɔgɔ o, siranɛgɛ o, warigbɛ o, sanin o, o bɛɛ cira ɲɔgɔn fɛ, fɔ ka mugumugu. Fɔɲɔ k’a ta i n’a fɔ fɔɲɔ bɛ ɲɔkalaw ta cogo min na ɲɔgbasituma ra; a yɔrɔ si ma ye tuun. Nka kabakuru min k’a gbasi k’a ben, o kabakuru kɛra kuru belebele ye, fɔ ka dugukolo bɛɛ fa.
35 Então o ferro, o barro, o bronze, a prata e o ouro foram despedaçados, viraram pó, como o pó da debulha do trigo na eira durante o verão. O vento os levou sem deixar vestígio. Mas a pedra que atingiu a estátua tornou-se uma montanha e encheu a terra toda.
36 «Ayiwa, masacɛ, i ta siko ye nin le ye. Sisan an bɛna a kɔrɔ fɔ i ye.
36 "Foi esse o sonho, e nós o interpretaremos para o rei.
37 E, masacɛ, ele le ye masacɛw ta masacɛ ye, sabu sankolo tigi Ala ka masaya ni sebagaya ni fanga ni bonya di i ma.
37 Tu, ó rei, és rei de reis. O Deus dos céus te tem dado domínio, poder, força e glória;
38 A ka adamadenw ni bɛganw ni kɔnɔw bla i ta fanga kɔrɔ dugukolo yɔrɔ bɛɛ ra. A ka i sigi o bɛɛ kunna. I ka mɔgɔ bisigi min ye siko ra, o kunkolo saninlaman ye ele yɛrɛ le ye.
38 nas tuas mãos ele colocou a humanidade, os animais selvagens e as aves do céu. Onde quer que vivam, ele fez de ti o governante deles todos. Tu és a cabeça de ouro.
39 Nka masaya dɔ wɛrɛ bɛna na i ta masaya kɔ fɛ, min tɛna bonya ka i ta bɔ. O kɔ, masaya sabanan bɛna na fana; o le bɛna kɛ i ko siranɛgɛ. O fanga bɛna sigi dunuɲa yɔrɔ bɛɛ kunna.
39 "Depois de ti surgirá um outro reino, inferior ao teu. Em seguida surgirá um terceiro reino, reino de bronze, que governará sobre toda a terra.
40 O kɔ, masaya wɛrɛ bɛna na, o bɛna kɛ a naaninan ye. O masacɛ ta fanga bɛna gbɛlɛya i ko nɛgɛ. Nɛgɛ bɛ ciri ni tigɛri kɛ cogo min na, o masacɛ bɛna masaya tɔw bɛɛ cici ka bɔ yi, ka o bɛɛ mugumugu o cogo le ra.
40 Finalmente, haverá um quarto reino, forte como o ferro, pois o ferro quebra e destrói tudo; e assim como o ferro a tudo despedaça, também ele destruirá e quebrará todos os outros.
41 Nka i n’a fɔ i k’a senw ni a senmandenw ye, o yɔrɔ dɔw ye bɔgɔ ye, a yɔrɔ dɔw ye nɛgɛ ye, ayiwa, o masaya bɛna taran fla le. Nka o bɛɛ n’a ta, fanga belen bɛna kɛ a ra i ko nɛgɛ ta fanga, sabu nɛgɛ ni bɔgɔ le tun ɲagaminin bɛ ɲɔgɔn na.
41 Como viste, os pés e os dedos eram em parte de barro e em parte de ferro. Isso quer dizer que esse será um reino dividido, mas ainda assim terá um pouco da força do ferro, embora tenhas visto ferro misturado com barro.
42 Ayiwa, i n’a fɔ a senmanden dɔw tun ye nɛgɛ ye, dɔw tun ye bɔgɔ ye, o masaya baraka bɛna bonya fan dɔ ra, k’a baraka dɔgɔya fan dɔ ra.
42 Assim como os dedos eram em parte de ferro e em parte de barro, também esse reino será em parte forte e em parte frágil.
43 I ka nɛgɛ ni bɔgɔ ɲagaminin ye cogo min na, o b’a yira ko o masacɛ fla bɛna don ɲɔgɔn na, fɔ ka furuw don o ta mɔgɔw ni ɲɔgɔn cɛ. Nka o tɛna se ka bɛn ka o kan kɛ kelen ye, sabu nɛgɛ ni bɔgɔ tɛ se ka ɲɔgɔn mina ka kɛ kelen ye.
43 E, como viste, o ferro estava misturado com o barro. Isso quer dizer que se procurará fazer alianças políticas por meio de casamentos, mas essa união não se firmará, assim como o ferro não se mistura com o barro.
44 «Nka o masayaw wagati ra, sankolo tigi Ala bɛna masaya wɛrɛ sigi. O masaya tɛna ban ka ye, siya wɛrɛ si tɛna se ka fanga bɔsi o masacɛ ra fana. A bɛna masaya tɔw bɛɛ ci ka bɔ yi; a yɛrɛ bɛna sigi a ta fanga ra wagati bɛɛ.
44 "Na época desses reis, o Deus dos céus estabelecerá um reino que jamais será destruído e que nunca será dominado por nenhum outro povo. Destruirá todos esses reinos e os exterminará, mas esse reino durará para sempre.
45 I ka kabakuru min ye, min wɔrɔra a yɛrɛ ma ka bɔ kuru ra, k’a sɔrɔ mɔgɔ boro ma maga a ra, ka na nɛgɛ ni siranɛgɛ ni bɔgɔ ni warigbɛ ni sanin ci, o kabakuru bɛ o masayakura tagamasiyɛn le ye.
45 Esse é o significado da visão da pedra que se soltou de uma montanha, sem auxílio de mãos, pedra que esmigalhou o ferro, o bronze, o barro, a prata e o ouro. "O Deus poderoso mostrou ao rei o que acontecerá no futuro. O sonho é verdadeiro, e a interpretação é fiel".
46 Ayiwa, Nebukadinɛsari ka o mɛn minkɛ, a k’a kinbiri gban k’a ɲa biri dugu ma Daniyɛli kɔrɔ k’a bonya. A ko o ye saraka bɔ Daniyɛli ye, ka wusunan saraka don a ye.
46 Então o rei Nabucodonosor caiu prostrado diante de Daniel, prestou-lhe honra e ordenou que lhe fosse apresentada uma oferta de cereal e incenso.
47 Masacɛ ka kuma lase Daniyɛli ma k’a fɔ a ye ko: «Can ra, aw ta Ala le ye alaw bɛɛ ta Ala ye, ani masaw bɛɛ ta Matigi. Ale le bɛ se ka gundow yira; o kosɔn i sera ka nin gundo lɔn k’a fɔ.»
47 O rei disse a Daniel: "Não há dúvida de que o seu Deus é o Deus dos deuses, o Senhor dos reis e aquele que revela os mistérios, pois você conseguiu revelar esse mistério".
48 O kɔ, masacɛ ka Daniyɛli bonya kosɛbɛ, ka fɛnɲanaman caman di a ma. A ka Daniyɛli sigi Babilɔni* mara bɛɛ kunna, k’a kɛ lɔnnikɛbagaw bɛɛ ta ɲamɔgɔba ye.
48 Então o rei colocou Daniel num alto cargo e o cobriu de presentes. Ele o designou governante de toda a província da Babilônia e o encarregou de todos os sábios da província.
49 Nka Daniyɛli ka masacɛ daari ko a ye Babilɔni mara kuntigiya di Sadaraki ni Mesaki ni Abɛdi Nego ma. Ale yɛrɛ tora masacɛ ta masaso lu kɔnɔ.
49 Além disso, a pedido de Daniel, o rei nomeou Sadraque, Mesaque e Abede-Nego administradores da província da Babilônia, enquanto o próprio Daniel permanecia na corte do rei.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Daniel 2, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.